User Tools

Site Tools


Translations of this page?:
km:tipitaka:book_059

មាតិកា

-Namo tassa bhagavato arahato sammā-
ព្រះត្រៃបិដកភាសាខ្មែរ - Tipiṭaka Khmer language
ភាគ ០៥៩ - Book 059

Ven. Members of the Sangha, Ven. Theras Valued Upasaka, valued Upasika This is a Work Edition! 1.Edition 20191101 Do not share it further except for editing and working purposes within the transcription project on sangham.net. Only for personal use. If you find any mistake or like to join the merits please feel invited to join here: sangham.net or Upasika Norum on sangham.net Anumodana!

សូម​ថ្វាយបង្គំ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ, ជំរាបសួរ​ឧបាសក និង​ឧបាសិកា​ទាំង​អស់ នេះ​គឺ​ជា​សេចក្តី​ព្រាងច្បាប់​ការ​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ! 1.Edition 20191101 សូម​កុំ​ចែក​រំលែក​បន្ថែម​ទៀត ប្រសិន​បើ​មិន​មែន​សម្រាប់​ការ​កែសម្រួល​នៅ sangham.net និង​កិច្ច​ការ​នេះ។ សូម​គិត​ថា​លោក​អ្នក​ត្រូវ​បាន​អញ្ជើញ​ដើម្បី​ចូល​រួម​បុណ្យកុសល​នេះ និង​​សូមប្រាប់​ពួក​យើង​អំពី​កំហុស និង​ប្រើវេទិកា​នេះ: sangham.net ឬ​ប្រាប់​ឧបាសិកា Norum នៅ​លើ sangham.net សូម​អនុមោទនា!

A topic about progress and feedback can be found here: ព្រះត្រៃបិដក ភាគ ០៥៩ - Tipitaka Book 059, for change log on ati.eu see here: រាយការណ៍ ភាគ ០៥៩



book_059.jpg

លេខសម្គាល់
លេខទំព៍រ

ព្រះត្រៃបិដក ភាគ ទី ៥៩

ទ. ១

សុត្តន្តបិដក

ខុទ្ទកនិកាយគ

​ជាតក

sut.kn.jat | book_059

បព្ចាកនិបាតជាតក | ឆក្កនិបាតជាតក | សត្តកនិបាតជាតក | អដ្ឋកនិបាតជាតក | នវកនិបាត | ទសកនិបាតជាតក | ឯកាទសកនិបាតជាតក | ទ្វាទសនិបាតជាតក | តេរសនិបាតជាតក

ភាគទី ៥៩ អដ្ឋមភាគ

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

ខ្ញុំ​សូម​នមស្ការ ចំពោះ​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះ​ភាគ ជា​អរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះ​អង្គ​នោះ​។

បព្ចាកនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v05 | book_059

(៥. បញ្ចកនិបាតោ)

មណិកុណ្ឌលវគ្គ ទី១

sut.kn.jat.v05.01 | book_059

(១. មណិកុណ្ឌលវគ្គោ)

មណិកុណ្ឌលជាតក ទី១

sut.kn.jat.351 | book_059

(៣៥១. មណិកុណ្ឌលជាតកំ (៥-១-១))

[១] (ព្រះរាជាកោសលពោលថា) ព្រះអង្គ​សាបសូន្យចាកដែនសេះ កែវមណី និង​កុណ្ឌល សាបសូន្យ​ចាកបុត្ត និងភរិយា ដូច្នោះដែរ កាលបើ​ភោគៈទាំងអស់ មិនមាន​សេសសល់​ទេ តើហេតុអ្វី ទើបព្រះអង្គ​​មិនក្តៅក្រហាយ ក្នុងកាល​ដែលគួរ​សោក​ស្តាយ។

[២] (ព្រះរាជាពោធិសត្វពោលថា) ភោគៈទាំងទ្បាយ​លះបង់សត្វ​មុនក៏មាន​ សត្វ លះបង់​ភោគៈទាំង​នោះមុន​ក៏មាន បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ប្រាថ្នាកាម ជនអ្នកមាន​ភោគៈ​ទាំង​ទ្បាយ មិនទៀងទេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិន​សោកស្តាយ​ក្នុងកាល​ដែល​គួរ​សោក​ស្តាយ។

[៣] ព្រះចន្ទ្ររមែងរះឡើង ពេញវង់ រួចអស់ទៅ ព្រះអាទិត្យ​ក៏អស្តង្គត​ទៅដូចគ្នា បពិត្រ​សេ្តចជា​សត្រូវ ពួកលោកធម៌ ខ្ញុំឈ្នះ​ហើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​មិនសោក​ស្តាយ ក្នុង​កាលដែល​គួរសោកស្តាយ។

[៤] គ្រហស្ថអ្នកបរិភោគកាម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មិនល្អ បព្វជិត​មិនសង្រួម មិនល្អ ព្រះរាជា​មិនបាន​ពិចារណាមុន ​ហើយធ្វើ មិនល្អ បណ្ឌិត​អ្នកច្រើន​ក្រោធ មិនល្អទេ។

[៥] បពិត្រព្រះអង្គជា​ម្ចាស់នៃទិស ក្សត្រិយ៍​គប្បីពិចារណា​ហើយសឹមធ្វើ មិន​គប្បី​ធើ្វ​ទាំង​មិនបាន​ពិចារណាទេ យសក្តី កិត្តិគុណក្តី រមែង​ចំរើនដល់​ព្រះរាជា ដែល​ពិចារណា​ហើយទើបធ្វើ។

ចប់ មណិកុណ្ឌលជាតក ទី១។

សុជាតជាតក ទី២

sut.kn.jat.352 | book_059

(៣៥២. សុជាតជាតកំ (៥-១-២))

[៦] (បិតារបស់ពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នករលះរលាំងទៅច្រូតស្មៅស្រស់ ហើយ​និយាយ​នឹង​គោចាស់ ដែលមាន​ជីវិតបាត់បង់​ទៅ​ហើយថា ឯងស៊ីទៅ ឯងស៊ីទៅ ដូចម្តេចកើត គោ​ស្លាប់​ហើយ មិនគប្បី​ក្រោកឡើងបាន​ ព្រោះគ្រឿងស៊ី ​និងគ្រឿង​ផឹកទេ អ្នករវើរវាយ​ទទេ ដូចជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ។

[៧] (សុជាតមាណពជាបុត្រ ពោលថា) ក្បាលក៏តាំងនៅដដែល ដៃជើង កន្ទុយ និងត្រចៀក ក៏តាំងនៅ​ដដែលដែរ ខ្ញុំសំគាល់ថា គោនៅក្រោក​ឡើងបាន​ ត្រង់ក្បាល​ដៃ​ជើងរបស់​ជីតា មិនប្រាកដ​ទេ ឪពុកយំ​ទួញជិតស្តូប​ដែលធ្វើដោយ​ដីស្អិត មិនមែនជា​អ្នក​ល្ងង់ខ្លៅ​ទេឬ។

[៨] (បិតាពោលថា) អ្នកបានស្រោចស្រប់នូវខ្ញុំ ដែលភ្លើង គឺសេចក្តីសោក​កំពុង​​ឆេះ ឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ ញុំាងសេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ​ទាំងអស់​ឲ្យរលត់ ដូចបុគ្គល​ស្រោច​ភ្លើង​ដែលឆេះ​ឆ្នាំងខ្លាញ់​ដោយទឹក សរ គឺសេចក្តីសោក ដែលអាស្រ័យ​នូវ​ហឫទ័យ​របស់​យើង អ្នក​ដក​ចេញ​ហើយ អ្នកបាន​បន្ទោបង់​នូវសេចក្តី​សោក​ក្នុងបិតា​នៃយើង ដែល​មាន​សេចក្តីសោក​បៀត​បៀន​ហើយ។

[៩] ខ្ញុំនោះមានសរដកចេញហើយ ជាអ្នកប្រាសចាក​សេចក្តីសោក មានចិត្តមិន​ល្អក់ ម្នាល​មាណព ខ្ញុំលែង​សោក លែងយំ ព្រោះបាន​ស្តាប់ពាក្យ​របស់អ្នក។

[១០] ពួកជនណា ប្រកបដោយប្រាជ្ញា ជាអ្នកអនុគ្រោះ (ដោះទុក្ខ) រមែង​ធ្វើ​យ៉ាង​នេះ រមែង​ដោះ (បុគ្គលដទៃ) ចេញចាក​សេចក្តីសោក ដូច​សុជាត​មាណព ​ដោះបិតា​ចាកសេចក្តី​ទុក្ខសោក។

ចប់ សុជាតជាតក ទី២។

វេនសាខជាតក ទី៣

sut.kn.jat.353 | book_059

(៣៥៣. វេនសាខជាតកំ (៥-១-៣))

[១១] (អាចារ្យទិសាបាមោក្ខពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលព្រហ្មទត្តកុមារ សេចក្តី​កេ្សមក្សាន្ត​ក្តី ភិក្ខាដ៏សម្បូរក្តី សេចក្តីសុខ​ក្នុងកាយក្តី នេះ មិនគប្បីមាន​ជានិច្ចទេ (កាល​បើ​ឥស្សរភាព​វិនាស) ក្នុងកាលជា​ទីកន្លង​នៃប្រយោជន៍ អ្នកកុំ​វងេ្វងជ្រប់ ដូចបុគ្គល​ដែល​បែក​ធ្លាយ​នាវា ក្នុងកណ្តាល​សាគរ។

[១២] បុរសធ្វើនូវអំពើទាំងឡាយណា រមែង​ឃើញនូវ​អំពើនោះ​ចំពោះ​ខ្លួនវិញ បុរស​អ្នក​ធ្វើល្អ រមែង​បាន​ផងល្អ អ្នកធ្វើអាក្រក់ រមែង​បាន​ផលអាក្រក់ បុរសអ្នកសាប​ព្រោះពូជ​បែប​ណា ផលបែបនោះ ក៏រមែង​ដុះឡើង។

[១៣] (សេ្តចព្រហ្មទត្ត ពោលថា) អាចារ្យបារាចរិយគោត្រ បាន​ពោលនូវ​ពាក្យ​ណា នេះ​ជា​ពាក្យរបស់​អាចារ្យនោះថា បាបណា ដែលអ្នកធ្វើ​ហើយ គប្បីក្តៅ​ក្រហាយ​ក្នុង​កាលជា​ខាងក្រោយ អ្នកកុំធ្វើ​បាបនោះឡើយ។

[១៤] ខ្ញុំ និងបិងិ្គយបុរោហិត សម្លាប់នូវពួកក្សត្រិយ៍​មួយពាន់នាក់ ដែល​ប្រដាប់​លាប​ដោយ​ខ្លឹមចន្ទន៍ ទៀបដើម​ឈើណា ដើមឈើ​នេះឯង ជាដើម​ជ្រៃ មានមែក​ត្រសាយ​ត្រសុំ (មិនអាច​ជួយអញបាន) សេចកី្តទុក្ខ​នោះឯង ត្រឡប់មក​ត្រូវខ្ញុំវិញ។

[១៥] (អគ្គមហេសីរបស់ខ្ញុំ) ឈ្មោះនាងឧព្វរី មានខ្លួនលាប​ដោយខ្លឹមចន្ទន៍ មាន​សម្បុរ​ដូច​មាស ស្រលួតស្រឡៅ ដូចជា​លំពង់​ឈើម្រំ ត្រូវខ្យល់​បក់ល្អ ខ្ញុំមិនបាន​ឃើញ​នាងឧព្វរី នឹង​ធ្វើ​មរណកាល ការមិនបាន​ឃើញនាង​ឧព្វរីនោះ ជាទុក្ខដ៏​លើស​លុប​ដល់ខ្ញុំ ជាងទុក្ខ​ព្រោះសេចក្តី​ស្លាប់នេះ​ទៅទៀត។

ចប់ វេនសាខជាតក ទី៣។

ឧរគជាតក ទី៤

sut.kn.jat.354 | book_059

(៣៥៤. ឧរគជាតកំ (៥-១-៤))

[១៦] (ព្រាហ្មណ៍ពោធិសត្វ ពោលថា) កូនរបស់ខ្ញុំ លះបង់​នូវសរីរៈ​ហើយទៅ ដូចជា​ពស់លះបង់​នូវ​សំណកចាស់ កាលបើ​សរីរៈប្រើប្រាស់​មិនបាន​ ធ្វើកាល​កិរិយា ទៅកាន់​លោក​ខាង​មុខយ៉ាងនេះ រាងកាយ​កាលត្រូវគេដុត រមែង​មិនដឹងនូវ​សេចក្តី​ខ្សឹក​ខ្សួលនៃញាតិ​ទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​មិនសោកស្តាយ ចំពោះ​កូន​នុ៎ះ គតិណា​ជារបស់គេ គេក៏ទៅកាន់​គតិនោះ។

[១៧] (នាងព្រាហ្មណី ពោលថា) កូន (របស់ខ្ញុំ) ដែលមកអំពី​បរលោក ខ្ញុំក៏មិន​បាន​អង្វរ គេ​ទៅអំពី​លោកនេះ ក៏ខ្ញុំមិន​អនុញ្ញាត គេមក​យ៉ាងណា គេក៏ទៅយ៉ាង​នោះ ខ្សឹកខ្សួលធ្វើអ្វី ព្រោះ​ការ​ដែលគេ​ទៅនោះ រាងកាយកាល​ត្រូវគេដុត រមែង​មិនដឹង​នូវ​សេចក្ដី​ខ្សឹកខ្សួល​នៃញាតិ​ទាំងឡាយ​ទេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​មិនសោក​នឹង​កូននុ៎ះ គតិ​ណាជា​របស់គេ គេក៏ទៅ​កាន់គតិ​នោះ។

[១៨] (នាងព្រាហ្មណីជាប្អូន ពោលថា) បើខ្ញុំយំទួញ ខ្ញុំនឹងស្គាំងស្គម កាលខ្ញុំនោះ​យំ​ទួញ នឹងមាន​ផលដូចម្តេច សេចក្តី​មិនត្រេកអរ​របស់ពួក​ញាតិមិត្រ និងសំឡាញ់​របស់​យើង គប្បីមាន​ដោយក្រៃលែង រាងកាយ​កាលត្រូវគេដុត រមែង​មិនដឹងនូវ​សេចក្តី​​ខ្សឹកខ្សួល នៃ​ញាតិ​ទាំងឡាយទេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិនសោក​នឹងបងនោះ គតិណាជា​របស់គេ គេក៏ទៅកាន់​គតិនោះ។

[១៩] (ភរិយាពោលថា) ទារកយំទារព្រះចន្ទ្រ​ដែលកំពុងចរទៅ យ៉ាងណា បុគ្គល​ដែលសោក​រកអ្នកស្លាប់​ទៅកាន់លោក​ខាងមុខ​នេះឯង ជាគ្រឿង​ប្រៀបធៀប យ៉ាង​នោះដែរ រាងកាយ​កាលត្រូវ​គេដុត រមែង​មិនដឹងនូវ​សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល​នៃពួក​ញាតិ​ទេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិន​សោកនឹង​ប្តីនុ៎ះ គតិណា​ជារបស់គេ គេក៏ទៅ​កាន់​គតិនោះ។

[២០] (ទាសីពោលថា) ក្អមទឹកដែល​បែកធ្លាយ តវិញ​មិនជាប់​យ៉ាងណា បុគ្គល​សោកស្តាយ​នឹងអ្នកស្លាប់ ទៅកាន់​លោកខាងមុខ នេះឯង​ជាគ្រឿង​ធៀប ក៏យ៉ាង​នោះដែរ រាងកាយ​កាលត្រូវ​គេដុត រមែង​មិនដឹងនូវ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​នៃញាតិ​ទាំង​ឡាយ​ទេ ព្រោះ​ហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិន​សោកនឹងម្ចាស់​នុ៎ះ គតិណា​ជារបស់គេ គេក៏​ទៅកាន់​គតិនោះ។

ចប់ ឧរគជាតក ទី៤។

ធង្កជាតក ទី៥

sut.kn.jat.355 | book_059

(៣៥៥. ឃដជាតកំ (៥-១-៥))

[២១] (សេ្តចធង្កៈ សួរព្រះរាជាពោធិសត្វថា) ពួកជនឯទៀត តែងសោក​យំទួញ ពួកជន​ឯទៀត មានមុខ​ជោកដោយ​ទឹកភ្នែក ម្នាល​ឃដកុមារ អ្នកមាន​សម្បុរមុខ​ស្រស់​បស់ អ្នកមិន​សោកសៅ​ព្រោះហេតុអ្វី។

[២២] (ពោធិសត្វ ឆ្លើយថា) សេចក្តីសោក នាំមកនូវ​សេចក្តីសុខ ដែលកន្លងទៅ​ហើយ​មិនបាន​ទេ នាំមកនូវ​សេចក្តីសុខ​ដែលមិនទាន់​មក មិនបាន​ទេ បពិត្រ​ស្តេចធង្កៈ ព្រោះ​ហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​មិនសោក ភាពជា​សំឡាញ់​ក្នុងសេចក្តីសោក មិនមានទេ។

[២៣] បុគ្គលកាលសោក រមែង​ជាអ្នកមាន​រោគលឿង ស្គាំងស្គម ទាំងបាយ រមែង​មិនពេញ​ចិត្តដល់​បុគ្គលនោះ បុគ្គល​ដែលត្រូវ​សរ គឺសេចក្តី​សោកមុត​ហើយ ក៏ទុក្ខ​ព្រួយ ពួកជន​ជាសត្រូវ រមែង​មានចិត្ត​ត្រេកអរ។

[២៤] សេចក្តីវិនាសនឹងមករកខ្ញុំ ដែលឋិត​នៅក្នុងស្រុក ឬក្នុងព្រៃ ក្នុងទីទាប ឬទី​ទួល មិនបាន​ទេ (ព្រោះ) ខ្ញុំឃើញច្បាស់​ផ្លូវធម៌​យ៉ាងនេះ​ហើយ។

[២៥] បុគ្គលណា មានខ្លួនតែមួយ មិនអាចជា​អ្នកនាំយកនូវ​រសនៃសេចក្តី​ប្រាថ្នា គឺ​សុខក្នុង​ឈានទាំងពួង​បាន​ សូម្បីផែនដី​ទាំងមូល ក៏មិនអាច​នាំមកនូវ​សេចក្តីសុខ ដល់​បុគ្គល​នោះបាន។

ចប់ ធង្កជាតក ទី៥។

ការន្ទិយជាតក ទី៦

sut.kn.jat.356 | book_059

(៣៥៦. កោរណ្ឌិយជាតកំ (៥-១-៦))

[២៦] (អាចារ្យសួរថា) អ្នកតែម្នាក់ឯង រលះរលាំងលើកដុំថ្មធំ ៗ បោះទៅក្នុង​ជ្រោះ​ភ្នំ ក្នុង​ព្រៃរឿយ ៗ ម្នាល​ការន្ទិយៈ អ្នកមាន​ប្រយោជន៍​ដូចម្តេច​ក្នុងជ្រោះនេះ។

[២៧] (ពោធិសត្វឆ្លើយថា) ខ្ញុំនឹងធ្វើនូវផែនដីនេះ ដែលមាន​សាគរជា​ទីបំផុត ឲ្យ​ស្មើ​​ដូចជា​ផ្ទៃបាតដៃ ព្រោះហេតុ​នោះ បាន​ជាខ្ញុំពង្រាប​ភ្នំដី និងភ្នំថ្ម ​ហើយបោះថ្ម​ទៅក្នុង​ជ្រោះ។

[២៨] (អាចារ្យពោលថា) មនុស្សម្នាក់ មិនគួរដើម្បីធ្វើផែនដីធំនេះ ឲ្យរាប​ស្មើ​ ដូចបាតដៃ​បាន​ទេ ម្នាល​ការន្ទិយៈ ខ្ញុំសំគាល់នូវអ្នក ដែលស្វែងរក​ថ្មភ្នំនេះឯង (ដើម្បី​បំពេញ​ជ្រោះ) អ្នកនឹង​លះបង់នូវ​ជីវលោក (ស្លាប់ខ្លួន)។

[២៩] (ពោធិសត្វពោលថា) បើមនុស្សម្នាក់នេះ មិនអាចដើម្បី​ធ្វើនូវផែនដី​ធំនេះ ឲ្យរាបស្មើ​បាន​ទេ យ៉ាងណា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកនឹងដឹក​នាំពួកមនុស្ស​ទាំងនេះ ដែល​មាន​ទិដ្ឋិផេ្សង ៗ គ្នា មិនបាន​ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

[៣០] (អាចារ្យពោលថា) ម្នាលការន្ទិយៈ អ្នកដ៏ចំរើន​ពោលនូវពាក្យនេះ​ដោយ​សងេ្ខប ជាពាក្យ​មានប្រយោជន៍​ដល់ខ្ញុំ​យ៉ាងនេះ ផែនដីនេះ គេមិនអាច​ធ្វើឲ្យរាបស្មើ យ៉ាងណា ពួក​មនុស្ស ក៏មនុស្ស​មិនអាចធ្វើបាន យ៉ាងនោះដែរ។

ចប់ ការន្ទិយជាតក ទី៦។

លដុកិកជាតក ទី៧

sut.kn.jat.357 | book_059

(៣៥៧. លដុកិកជាតកំ (៥-១-៧))

[៣១] (ចាបចៀបកប្បាស ពោលនឹង​ដំរីពោធិសត្វ​ថា) ខ្ញុំសូមថ្វាយ​បង្គំលោក ជា​ដំរីមាន​កំឡាំងខ្សោយ ក្នុងកាលមានអាយុ ៦០ ជាអ្នកនៅ​ក្នុងព្រៃ ជាម្ចាស់ហ្វូង មាន​យស ខ្ញុំសូមធ្វើនូវ​អព្ជាលិកម្ម​ចំពោះលោក ដោយស្លាប​ទាំងឡាយ សូមកុំឲ្យ​លោក​សម្លាប់​កូន​របស់ខ្ញុំ ជាសត្វមាន​កំឡាំង​ខ្សោយ។

[៣២] (ចាបចៀបកប្បាស ពោលនឹង​ដំរីទេវទត្ត​ថា) ខ្ញុំសូមថ្វាយ​បង្គំលោក ជាដំរី​ត្រាច់ទៅ​តែម្នាក់ឯង ជាអ្នកនៅ​ក្នុងព្រៃ ដើរទៅតាម​ញកភ្នំ ខ្ញុំសូមធ្វើ​អព្ជាលិកម្ម ដោយ​ស្លាប​ទាំងឡាយ សូមលោក​កុំសម្លាប់​កូនខ្ញុំ ជាសត្វ​មានកំឡាំង​ខ្សោយ។

[៣៣] (ដំរីទេវទត្តពោលថា) នែមេចាបចៀបកប្បាស អញនឹងសម្លាប់​នូវកូននាង នាង​ជាសត្វ​មានកំឡាំង​ខ្សោយ នឹងធ្វើអ្វី​ដល់អញ អញនឹង​ជាន់នូវចាប សូម្បី​មួយសែន ប្រហែល​នឹងនាង​ឯង ដោយជើង​ឆ្វេង។

[៣៤] (ចាបចៀបកប្បាសពោលថា) កិច្ចដោយកំឡាំងកាយ មិនមែន​ប្រើបាន​គ្រប់​កន្លែង​ទេ ព្រោះកំឡាំងកាយ សម្លាប់បាន​តែអ្នកល្ងង់ទេ នែសេ្តចដំរី អ្នកណា​សម្លាប់​កូន​របស់ខ្ញុំ ជាសត្វមាន​កំឡាំងថយ ខ្ញុំនឹងធ្វើនូវ​សេចក្តីវិនាស​ដល់អ្នក​នោះវិញ។

[៣៥] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) អ្នកចូរមើលនូវក្អែក ចាបចៀបកប្បាស កង្កែប និង​រុយខៀវ សត្វទាំងនុ៎ះ សម្លាប់នូវ​ដំរីបាន​ អ្នកចូរមើល (នូវគតិ) នៃពៀររបស់​ពួក​សត្វមានពៀរ ព្រោះ​ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ កុំធ្វើនូវពៀរ​នឹងជនណាមួយ សូម្បីមិន​ជាទី​ស្រឡាញ់​ឡើយ។

ចប់ លដុកិកជាតក ទី៧។

ចុល្លធម្មបាលជាតក ទី៨

sut.kn.jat.358 | book_059

(៣៥៨. ចូឡធម្មបាលជាតកំ (៥-១-៨))

[៣៦] (ព្រះនាងចន្ទាទេវី ពោលថា) ខ្ញុំម្ចាស់ជាស្រីប្រទូស្ត ជាអ្នកបំផ្លាញនូវ​សេចក្តី​ចំរើន ដល់​សេ្តចឈ្មោះ​មហាបតាបៈ បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព សូម​លែងនូវ​ធម្មបាល (ជាកូនខ្ញុំ) នេះចេញ សូមកាត់នូវ​ដៃទាំងឡាយ​របស់ខ្ញុំម្ចាស់​វិញចុះ។

[៣៧] ខ្ញុំម្ចាស់ជាស្រីប្រទូស្ត ជាអ្នកបំផ្លាញនូវសេចក្តីចំរើន​ដល់សេ្តចឈ្មោះ​មហា​បតាបៈ បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព សូមព្រះអង្គ​​លែងនូវធម្មបាល​នេះចេញ សូមកាត់​នូវ​ជើង​ទាំងឡាយ​របស់ខ្ញុំវិញចុះ។

[៣៨] ខ្ញុំម្ចាស់ជាស្រីប្រទូស្ត ជាអ្នកបំផ្លាញនូវសេចក្តីចំរើន​ដល់សេ្តចឈ្មោះ​មហា​បតាបៈ បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព សូមព្រះអង្គ​លែងនូវធម្មបាល​នេះចេញ សូមកាត់​នូវក្បាល​របស់ខ្ញុំម្ចាស់វិញចុះ។

[៣៩] ពួកមិត្តអាមាត្យ និងជនអ្នកមានហឫទ័យល្អ​របស់សេ្តចនេះ មិនមានទេឬ បាន​ជាមិន​និយាយឃាត់​សេ្តចថា សូមព្រះអង្គ​ កុំសម្លាប់បុត្តជាឱរស។

[៤០] ពួកមិត្ត ញាតិ និងជនអ្នកមានហឫទ័យល្អ​របស់សេ្តចនេះ មិនមានទេឬ បាន​ជាមិន​និយាយឃាត់​សេ្តចថា សូមព្រះអង្គ​កុំសម្លាប់បុត្ត​ដែលកើតអំពីខ្លួន។

[៤១] ដើមដៃទាំងឡាយ ដែលលាបដោយខ្លឹមចន្ទន៍​របស់ធម្មបាល អ្នកជាទាយាទ​ផែនដីដាច់ បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព ជីវិតរបស់ខ្ញុំម្ចាស់​នឹងរលត់។

ចប់ ចុល្លធម្មបាលជាតក ទី៨។

សុវណ្ណមិគជាតក ទី៩

sut.kn.jat.359 | book_059

(៣៥៩. សុវណ្ណមិគជាតកំ (៥-១-៩))

[៤២] (ម្រឹគញីជាប្រពន្ធពោលថា) បពិត្រ​មហាម្រឹគ អ្នកចូរខំប្រឹង បពិត្រ​ម្រឹគ​មាន​ជើងដូចមាស អ្នកចូរខំប្រឹង ចូរកាត់នូវអន្ទាក់​ដែលធ្វើដោយ​ព្រ័ត្រ ខ្ញុំជាម្រឹគ​ញីម្នាក់ឯង មិនអាច​ត្រេកអរ​ក្នុងព្រៃបាន​ទេ។

[៤៣] (ម្រឹគពោធិសត្វជាប្តី ពោលថា) អញខំប្រឹងមិនរួចទេ អញនឹងកកាយ​ផែនដី ដោយ​កំឡាំង អន្ទាក់ដែលគេធ្វើ​ដោយព្រ័ត្រ ជាប់មាំមួន រឹតកួត​ជើងរបស់អញ។

[៤៤] (ម្រឹគញីពោលថា) បពិត្រ​អ្នកព្រាន អ្នកចូរក្រាលនូវ​ស្លឹកឈើ អ្នកចូរហូត​ដាវ (អំពីស្រោម) អ្នកសម្លាប់ខ្ញុំមុន ​ហើយសឹមសម្លាប់​មហាម្រឹគ ជាខាងក្រោយ។

[៤៥] (ព្រាន ពោលថា) អញមិនដែលឮ ឬឃើញមេម្រឹគ ចេះនិយាយភាសា​មនុស្ស​ទេ ម្នាលមេម្រឹគ​ដ៏ចំរើន នាងឯងចូរ​នៅជាសុខចុះ ទាំង​មហាម្រឹគនុ៎ះ ក៏សូមឲ្យ​នៅ​ជាសុខចុះ។

[៤៦] (ម្រឹគញី ពោលថា) បពិត្រ​អ្នកព្រាន ខ្ញុំត្រេកអរ ព្រោះឃើញនូវ​មហាម្រឹគ ដែលរួច (ចាកអន្ទាក់) ក្នុងថៃ្ងនេះ យ៉ាងណា សូមអ្នក​ត្រេកអរ ជាមួយនឹង​ពួកញាតិ​ទាំងអស់ យ៉ាងនោះដែរ។

ចប់ សុវណ្ណមិគជាតក ទី៩។

សុសនី្ធជាតក ទី១០

sut.kn.jat.360 | book_059

(៣៦០. សុយោនន្ទីជាតកំ (៥-១-១០))

[៤៧] (អ្នករបាំឈ្មោះអគ្គៈ ពោលថា) ក្លិននៃផ្កាតិមិរព្រឹក្ស1) រមែង​ផ្សាយទៅ សមុទ្រ​ដែលពេញ​ដោយទឹក មានសំឡេង​គឹកកង បពិត្រ​ស្តេចតម្ពៈ ព្រោះថា នាងសុសនី្ធ (នៅ) ក្នុងទីឆ្ងាយ​ពីនគរ​នេះ កាមទាំងឡាយ តែងចាក់​ដោតខ្ញុំ។

[៤៨] (សេ្តចគ្រុឌ ពោលថា) អ្នកឆ្លងសមុទ្របាន​ ដោយប្រការដូចម្តេច អ្នកឃើញ​កោះឈ្មោះ​សេរុម ដោយប្រការ​ដូចម្តេច ម្នាលអគ្គៈ ការជួប​ប្រសព្វ​នាងសុសន្ធី​ និង​អ្នក បាន​មាន​មកដោយ​ប្រការដូចម្តេច។

[៤៩] (អ្នករបាំឈ្មោះអគ្គៈ ពោលថា) នាវារបស់ពួកឈ្មួញ អ្នកស្វែង​រកទ្រព្យ ចេញទៅ​អំពី​កំពង់​ភរុកច្ឆា បែកធ្លាយ​ដោយមង្ករ ខ្ញុំក៏ឆ្លង​សមុទ្រ​ដោយផែនក្តារ។

[៥០] នាងសុសនី្ធនោះ ជាស្រ្តីមានវាចា​ទន់ពីរោះ មានក្លិន​ដូចខ្លឹមចន្ទន៍ អស់កាល​ជា​និច្ច ជាស្រ្តីចំរើន ស្រង់ខ្ញុំដោយ​អវយវៈ ដូចមាតា​ត្រកងនូវបុត្ត​ដែលកើត​អំពីទ្រូង។

[៥១] នាងជាស្រ្តីមានភ្នែកទន់ បាន​ផ្គត់ផ្គង់ខ្ញុំ​ដោយបាយ ទឹក សំពត់ និងទីដេក ព្រមទាំង​ខ្លួន បពិត្រ​ស្តេចតម្ពៈ សូមព្រះអង្គ​ជ្រាបយ៉ាង​នេះចុះ។

ចប់ សុសន្ធីជាតក ទី១០។

ចប់ មណិកណ្ឌលវគ្គ ទី១។

ឧទ្ទាននៃជាតកនោះគឺ

និយាយអំពីដែន និងកែវមណីដ៏ប្រសើរ​ដែលសាបសូន្យ ១ អ្នកច្រូតស្មៅ យកស្មៅខ្ចី (ឲ្យគោស្លាប់) ១ បុគ្គលវងេ្វង ដូចបុគ្គល​ធ្លាយសំពៅ ១ បុគ្គល​លះបង់សរីរៈ ដូចពស់​លះបង់ សំណក ១ ព្រះរាជា​ឈ្មោះ​ឃដកុមារ ១ ជ្រោះភ្នំ ១ កុញ្ជរ ១ មហេសី​អ្នកបំផ្លាញ​នូវសេចក្តី​ចំរើន ១ ម្រឹគ ១ ការត្រកង​នូវកូន ១ រួមជា ១០។

វណ្ណារោហវគ្គ ទី២

sut.kn.jat.v05.02 | book_059

(២. វណ្ណារោហវគ្គោ)

វណ្ណារោហជាតក ទី១

sut.kn.jat.361 | book_059

(៣៦១. វណ្ណារោហជាតកំ (៥-២-១))

[៥២] (ខ្លាឈ្មោះសុពាហុ ពោលថា) អ្នកឈ្មោះ​សុទាឋៈ និយាយថា ខ្លាឈ្មោះ​សុពាហុ មិនប្រសើរ​ជាងអញ ដោយទំហំ កំពស់ ជាតិ កំឡាំងកាយ និងសេចក្តី​ព្យាយាម ដូច្នេះឬទេ។

[៥៣] (សីហៈឈ្មោះសុទាឋៈ ពោលថា) អ្នកឈ្មោះ​សុពាហុ និយាយថា សីហៈ​ឈ្មោះ​សុទាឋៈ មិនប្រសើរ​ជាងអញ ដោយទំហំ កំពស់ ជាតិ កំឡាំងកាយ និងសេចក្តី​ព្យាយាម ដូច្នេះ​ឬទេ។

[៥៤] ម្នាលសុពាហុសំឡាញ់ បើអ្នកប្រទូស្តចំពោះខ្ញុំ​ដែលកំពុង​នៅយ៉ាងនេះ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំមិន​ពេញចិត្ត​ចំពោះការនៅ​រួមជាមួយ​អ្នកទេ។

[៥៥] អ្នកណាជឿនូវពាក្យនៃជនដទៃ​ដ៏ផេ្តសផ្តាស អ្នកនោះ គប្បីបែក​ធ្លាយចាកមិត្ត ឆាប់​រហ័ស ទាំងបាន​នូវពៀរជាច្រើន។

[៥៦] មិត្តណាជាអ្នកប្រយ័ត្ន រង្កៀសក្នុងការ​បែកធ្លាយ (ចំពោះមិត្ត) ឃើញ​តែ​ទោស​សព្វកាល អ្នកនោះ មិនឈ្មោះថា​មិត្តឡើយ មួយទៀត បុគ្គលណា​ដែលពួក​ជនដទៃ​បំបែក​មិនបាន រមែង​ដេកនៅរួម ដូចជាកូន​ដែលកើតអំពី​ទ្រូង បុគ្គលនោះឯង ទើប​ឈ្មោះថាមិត្ត។

ចប់ វណ្ណារោហជាតក ទី១។

សីលវីមំសជាតក ទី២

sut.kn.jat.362 | book_059

(៣៦២. សីលវីមំសជាតកំ (៥-២-២))

[៥៧] (ព្រាហ្មណ៍ពោធិសត្វ ពោលថា) ខ្ញុំមានសេចក្តីសង្ស័យ​ថា សីលជា​របស់​ប្រសើរ ឬសុតៈ​ជារបស់​ប្រសើរ សីល (មារយាទ) ជារបស់​ប្រសើរជាងសុតៈ (ការចេះដឹង) ខ្ញុំមិនមាន​សេចក្តីសង្ស័យ ដូច្នោះឡើយ។

[៥៨] ជាតិ និងវណ្ណៈ ឥតអំពើ សីលហ្នឹងឯង ទើបឧត្តម បុគ្គល​កាលបើប្រាស​ចាកសីល​ហើយ ប្រយោជន៍​ដោយសុតៈ មិនមានទេ។

[៥៩] ក្សត្រិយ៍មិនឋិតនៅក្នុងធម៌ (ច្បាប់) វេស្សៈ មិនអាស្រ័យធម៌ ពួកជន​ទំាងនោះ រមែង​លះបង់លោក​ទាំងពីរ ទៅកាន់​ទុគ្គតិ។

[៦០] ពួកក្សត្រិយ៍ ព្រាហ្មណ៍ វេស្សៈ សុទ្ទៈ ចណ្ឌាល និងបុក្កុសជន ប្រព្រឹត្តធម៌​ក្នុង​លោកនេះ រមែង​ស្មើគ្នា ក្នុងទេវលោក។

[៦១] វេទ ក៏មិនមែនឲ្យសុខ​ក្នុងបរលោក ជាតិ ក៏មិនមែន​ឲ្យសុខ​ក្នុងបរលោក ផៅពង្ស ក៏មិន​មែនឲ្យសុខ​ក្នុងបរលោក មានតែសីល​ដ៏បរិសុទ្ធ​របស់ខ្លួន ទើបនាំមកនូវ​សេចក្តីសុខ ក្នុងបរលោក។

ចប់ សីលវីមំសជាតក ទី២។

ហិរិជាតក ទី៣

sut.kn.jat.363 | book_059

(៣៦៣. ហិរិជាតកំ (៥-២-៣))

[៦២] (ពារាណសីសេដ្ឋី ពោលថា) បណ្ឌិត​គប្បីដឹងច្បាស់​នូវបុគ្គល​ដែលលះបង់​នូវសេចក្តី​ខ្មាស គួរខ្ពើមរអើម (ដោយមេត្តាភាវនា) ដែលគ្រាន់​តែពោលថា ខ្ញុំ (ជាមិត្ត) របស់អ្នក តែមិនកាន់​យកនូវអំពើ​ដ៏ប្រសើរថា អ្នកនុ៎ះ មិនមែន​ជាមិត្ត​របស់​អញ។

[៦៣] ពិតណាស់ បុគ្គលធ្វើនូវអំពើណា គួរនិយាយចំពោះ​អំពើនោះ បុគ្គល​មិនធ្វើ​នូវអំពើ​ណា មិនគួរនិយាយ​ចំពោះអំពើនោះ ពួកបណ្ឌិត​តែងស្គាល់​ច្បាស់នូវ​បុគ្គល​ដែល​មិន​ធ្វើ គ្រាន់តែ​និយាយ។

[៦៤] បុគ្គលណា ជាអ្នកប្រយ័ត្ន​ក្នុងកាលទាំងពួង រង្កៀសក្នុង​ការបែកធ្លាយ (ចំពោះ​មិត្ត) សំឡឹងរំពៃ​រកទោសតែម្យ៉ាង អស់កាល​ជានិច្ច អ្នកនោះ មិនឈ្មោះថា​មិត្ត​ឡើយ មួយទៀត បុគ្គលណា ដែលពួក​ជនដទៃ​បំបែកមិនបាន​ រមែង​ដេកនៅរួម ដូចជា​កូន​ដែល​កើត​អំពីទ្រូង បុគ្គលនោះ ទើបឈ្មោះថា មិត្តដោយពិត។

[៦៥] កុលបុត្តអ្នកមានផលានិសង្ស កាលនាំទៅនូវធុរៈ2) ជារបស់​បុរស រមែង​ចំរើន​នូវហេតុ​ជាគ្រឿង​ធ្វើនូវ​បាមោជ្ជៈ ជាគ្រឿងនាំ​មកនូវសេចក្តី​សរសើរ​ជាសុខ។

[៦៦] បុគ្គលផឹកនូវរសនៃវិវេកធម៌ផង នូវរសនៃ​សេចក្តី​ស្ងប់រម្ងាប់ផង ផឹកនូវរស​នៃ​ធម្មបីតិផង ទើបជាអ្នក​មិនមានកង្វល់ មិនមានបាប។

ចប់ ហិរិជាតក ទី៣។

ខជ្ជោបនកជាតក ទី៤

sut.kn.jat.364 | book_059

(៣៦៤. ខជ្ជោបនកជាតកំ (៥-២-៤))

[៦៧] (ទេវតាពោលថា) នរណាហ្ន៎ កាលបើពន្លឺមាន ត្រាច់ទៅ​ស្វែងរកភ្លើង បាន​ឃើញនូវ​អំពិលអំពែក​ក្នុងវេលាយប់ ក៏សំគាល់ថាភ្លើង។

[៦៨] បុរសនោះ ក៏ច្របាច់ឈ្លី​នូវលំអិតនៃ​អាចម៍គោ និងស្មៅ ដោយសេចក្តី​សំគាល់​ខុស មិនអាច​នឹងបង្កាត់ភ្លើង​ឲ្យឆេះឡើងបាន​ទេ។

[៦៩] បុគ្គលកាលរូតទឹកដោះមេគោ អំពីស្នែង រមែង​មិនបាន​នូវទឹកដោះ យ៉ាងណា​បុគ្គល​អន្ធពាល ក៏មិនបាន​នូវប្រយោជន៍ ដោយហេតុ​មិនមែនឧបាយ យ៉ាងនោះដែរ។

[៧០] ជនទាំងឡាយ តែងបាន​នូវប្រយោជន៍ ដោយឧបាយ​ទាំងឡាយ​ផ្សេង ៗ គឺការ​ផ្ទញ់ផ្ទាល់​សត្រូវទាំងឡាយ​ផង គឺការ​ទំនុកបម្រុង​ចំពោះមិត្ត​ទាំងឡាយ​ផង។

[៧១] ពួកអ្នករក្សាផែនដី រមែង​គ្រប់គ្រង​នូវផែនដី​ដែលទ្រទ្រង់​នូវទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយ​ការបំពេញ​បាន​ ចំពោះសេនា​ជាប្រធានផង ដោយការ​ណែនំា​របស់ពួកមន្រ្តី​ដែល​ជា​អ្នកស្និទ្ធ​ស្នាលផង។

ចប់ ខជ្ជោបនកជាតក ទី៤។

អហិតុណ្ឌិកជាតក ទី៥

sut.kn.jat.365 | book_059

(៣៦៥. អហិតុណ្ឌិកជាតកំ (៥-២-៥))

[៧២] (អហិតុណ្ឌិកបុរស​អ្នកចាប់ពស់ និយាយនឹងស្វាថា) ម្នាលសម្លាញ់​មានមុខល្អ ខ្ញុំជាអ្នក​លេងលែ្បង ចាញ់ហើយ​ដោយលែ្បងភ្នាល់ អ្នកចូរ​ទំលាក់​នូវផ្លែ​ស្វាយទុំ យើងស៊ី​ដោយសារ​សេចក្តី​ព្យាយាម​របស់អ្នក។

[៧៣] (ស្វានិយាយថា) ម្នាលសម្លាញ់ ពាក្យនេះ ពេញជាកុហក អ្នកសរសើរខ្ញុំ ដោយពាក្យ​មិនពិត ស្វាណាឈ្មោះថា មានមុខល្អ ដែលអ្នក​ធ្លាប់ឮ ឬធ្លាប់​ឃើញ។

[៧៤] ម្នាលអហិតុណ្ឌិកៈ អ្នក (ធ្វើ) នូវអំពើណា ចំពោះខ្ញុំ អំពើនោះ (មាន) ក្នុងចិត្ត​អញ ក្នុងថៃ្ងនេះឯង អ្នកចូរទៅឯផ្សារ​លក់ស្រូវ ជាអ្នកស្រវឹង ​ហើយវាយខ្ញុំ​ដែល​កំពុង​ស្រេកឃា្លន។

[៧៥] ខ្ញុំកាលនឹកឃើញហេតុនោះ ដេកជាទុក្ខ ទោះបីអ្នក​ឲ្យខ្ញុំសោយរាជ្យ ហើយ​អ្នក​សុំស្វាយ​ខ្ញុំ ខ្ញុំក៏មិនឲ្យ ព្រោះខ្ញុំត្រូវ​ភ័យគំរាម​ហើយ។

[៧៦] អ្នកប្រាជ្ញស្គាល់នូវបុគ្គលណា ដែលកើតក្នុងត្រកូល ជាអ្នកឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់​ក្នុងគភ៌ ជាអ្នក​មិនកំណាញ់ គួរចងសម្លាញ់ ចងមិត្ត​នឹងបុគ្គលនោះ។

ចប់ អហិតុណ្ឌិកជាតក ទី៥។

គុម្ភិយជាតក ទី៦

sut.kn.jat.366 | book_059

(៣៦៦. គុម្ពិយជាតកំ (៥-២-៦))

[៧៧] (ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ពោលថា) ថ្នាំពិស មានពណ៌ល្អ មានរសឆ្ងាញ់ មានក្លិនក្រអូប យក្ខឈ្មោះគុម្ភិយៈ ស្វែងរក​អាហារ បាន​ដាក់ថ្នាំពិស (ទុកនៅ) ក្នុងព្រៃ។

[៧៨] ជនទាំងឡាយណា សំគាល់ថ្នាំពិស ថាជាវត្ថុផ្អែម ក៏លិទ្ធភ្លក្ស​នូវថ្នាំពិស​នោះ ជនទាំង​ឡាយនោះ ក៏ពុលដល់​នូវសេចក្តីស្លាប់​ដោយថ្នាំ​ពិស​នោះ។

[៧៩] ជនទំាងឡាយណា ពិចារណាឃើញច្បាស់ ថាជាថ្នាំពិស ​ហើយវៀរចេញ ជន​ទាំងឡាយ​នោះ ដល់នូវ​សេចក្តីសុខ​ក្នុងពួកជន​កំពុងក្តៅ​ក្រហាយ ជាអ្នក​ត្រជាក់ចិត្ត ក្នុងពួក​ជនកំពុង​ក្តៅរោលរាល។

[៨០] ថ្នាំពិស តែងប្រជុំចុះទៀបផ្លូវធំ យ៉ាងណាមិញ កាមទាំងឡាយ ​ដូចជាពិស​ តែង​ប្រជុំចុះ​ក្នុងពួកមនុស្ស ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាមគុណនេះ ជានុយ ជាចំណង ជាអំណាចនៃ​មច្ចុ ​ជាគូហា ជាទីអាស្រ័យ​នៅនៃមច្ចុ។

[៨១] ជនទាំងឡាយ ជាអ្នកក្តៅក្រហាយ លះវៀរនូវ​កាមទំាងនេះ ដែលជា​គ្រឿង​ប្រើប្រាស់ អស់កាល​ទាំងពួង ជនទាំងឡាយ​នោះ ក៏រមែង​កន្លងនូវ​កិលេស ជា​គ្រឿងជាប់​ក្នុង​លោកបាន។

ចប់ គុម្ភិយជាតក ទី៦។

សាលិយជាតក ទី៧

sut.kn.jat.367 | book_059

(៣៦៧. សាឡិយជាតកំ (៥-២-៧))

[៨២] (ពោធិសត្វពោលថា) បុរសណា ឲ្យគេចាប់នូវពស់វែក ដោយ​បញ្ឆោតថា កូន​សាលិកា បុរសអ្នក​ប្រៀនប្រដៅ​អាក្រក់នេះ ត្រូវពស់នោះ​ចឹកស្លាប់​ហើយ។

[៨៣] ជនណាប្រាថ្នាដើម្បីសម្លាប់នូវបុគ្គល ប៉ុនែ្ត​មិនបាន​ប្រហារ មិនបាន​សម្លាប់​វិញ ជននោះ ក៏ត្រូវដេកស្លាប់ យ៉ាងនេះ ដូចជាបុរស​ដែលស្លាប់នេះ។

[៨៤] ជនណាប្រាថ្នាដើម្បីសម្លាប់នូវបុគ្គល អ្នកមិនបាន​បៀតបៀន មិនបាន​សម្លាប់​វិញ ជននោះ ក៏ត្រូវដេកស្លាប់ យ៉ាងនេះ ដូចជា​បុរសដែល​ស្លាប់នេះ។

[៨៥] បុរសអ្នកក្តាប់នូវអាចម៍ដី បាចទៅកាន់ទី​ច្រាសខ្យល់ ធុលីនោះ រមែង​វិលមក ប៉ះបុរស​នោះវិញ ដូចជា​បុរសដែល​ស្លាប់នេះ។

[៨៦] បុគ្គលពាលណា ប្រទូស្តចំពោះជន​ដែលមិនបាន​ប្រទូស្ត​តបវិញ ជាបុគ្គល​បរិសុទ្ធ មិនមាន​ទីទួល គឺកិលេស បាបរមែង​វិលត្រឡប់​មករកបុគ្គល​ពាលនោះវិញ ដូចជា​ធុលី​ដ៏ល្អិត ដែលបុគ្គល​បាចទៅកាន់ទី​ច្រាសខ្យល់។

ចប់ សាលិយជាតក ទី៧។

តចសារជាតក ទី៨

sut.kn.jat.368 | book_059

(៣៦៨. តចសារជាតកំ (៥-២-៨))

[៨៧] (ស្តេចព្រហ្មទត្ត សួរថា) អ្នកទាំងឡាយ នៅក្នុងកណ្តាប់​ដៃសត្រូវ ជាប់​ដោយ​ឃ្នាងឫស្សី តែនៅមាន​សម្បុរមុខ​ស្រស់បស់ ព្រោះហេតុអ្វី ទើបអ្នក​ទំាងឡាយ មិន​សោយសោក។

[៨៨] ពោធិសត្វ ទូលតបថា សេចក្តីចម្រើន សូម្បីមានប្រមាណតិច ក៏គេមិន​ដែលបាន​ ព្រោះសេចក្តី​សោកខ្សឹកខ្សួលទេ ជនជា​សត្រូវទំាងឡាយ ដឹងច្បាស់​នូវបុរសនេះ ដែលកំពុង​សោក ដល់នូវទុក្ខ​ហើយ រមែង​ជាអ្នកមាន​ចិត្តត្រេកអរ។

[៨៩] កាលណា បណ្ឌិត​អ្នកឈ្លាស ក្នុងការវិនិច្ឆ័យ​នូវប្រយោជន៍ មិនញាប់ញ័រ ក្នុង​អន្តរាយ​ទាំងឡាយ កាលនោះ បុគ្គលជា​សត្រូវជាទុក្ខ ព្រោះឃើញ​នូវមុខរបស់​បណ្ឌិត​នោះ មិនប្រែប្រួល នៅដូច​អំពីដើម។

[៩០] បុគ្គលបាននូវប្រយោជន៍ ព្រោះការរាយមន្តក្តី ការប្រឹក្សាក្តី ពោលពាក្យពីរោះ​កី្ត ការឲ្យ​សំណូកក្តី ប្រវេណីក្តី ក្នុងទីណា​យ៉ាងណា ៗ ត្រូវប្រឹងប្រែង​ក្នុងទីនោះ យ៉ាងនោះ ៗ។

[៩១] កាលណាបុគ្គលដឹងថា ប្រយោជន៍នុ៎ះ ទោះបីអញ ឬបុគ្គលដទៃ មិនគប្បីបាន​ បណ្ឌិត​មិនសោកស្តាយ ត្រូវអត់ធន់ ដោយគិតថា កម្មមានកំឡាំងមាំ ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ​នឹងធ្វើ​ដូចមេ្តច។

ចប់ តចសារជាតក ទី៨។

មិត្តវិន្ទុកជាតក ទី៩

sut.kn.jat.369 | book_059

(៣៦៩. មិត្តវិន្ទកជាតកំ (៥-២-៩))

[៩២] (មិត្តវិន្ទុកៈ ពោលថា) ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដូចមេ្តច ដល់ពួកទេវតា ខ្ញុំបាន​ធ្វើបាប​ដូច​ម្តេច ទើបចក្រ​សង្កត់​លើក្បាល វិលកិន​អំបែងក្បាល​របស់ខ្ញុំ ដោយ​បាបណា (បាបនោះ ដូចមេ្តច​ខ្លះ)។

[៩៣] (ទេវបុត្រពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកឯងកន្លង​ផុតនូវប្រាសាទ​កែវផលិក ប្រាសាទប្រាក់ ប្រាសាទកែវមណី ប្រាសាទមាស ហើយមក​ក្នុងទីនេះ ដោយ​ហេតុអ្វី។

[៩៤] (មិត្តវិន្ទុកៈ ពោលថា) អ្នកចូរមើលខ្ញុំ​ដល់នូវសេចក្តីវិនាស ដោយសេចក្តី​សំគាល់​នេះថា ភោគៈ​ទាំងឡាយ​ច្រើនជាងភោគៈ​ទាំងឡាយក្នុងទីនេះ ប្រហែលជា​នឹងមាន​ក្នុង​ទីនោះ។

[៩៥] (ពោធិសត្វពោលថា អ្នកចេញ) អំពីវេមានិកប្រេត ៤ នាក់ទៅ ក៏បាន​នូវ​វេមានិកប្រេត ៨ នាក់ (ចេញ) អំពីវេមានិកប្រេត ៨ នាក់ទៅ ក៏បាន​នូវវេមានិកប្រេត ១៦ នាក់ (ចេញ) អំពីវេមានិកប្រេត ១៦ នាក់ទៅ ក៏បាន​នូវវេមានិកប្រេត ៣២ នាក់ អ្នក​កាល​ប្រាថ្នា​ខ្លាំងពេក ទើបមក​ប្រទះនឹងចក្រ ចំណែកខាង​ចក្រ ក៏​វិលកិនអម្បែងក្បាល​របស់​សត្វ ដែលត្រូវ​សេចក្តី​ច្រណែន​បៀតបៀន។

[៩៦] តណ្ហា ជាធម្មជាតិដ៏ទូលាយក្នុងខាងលើ ដែលសត្វ​បំពេញបាន​ដោយក្រ ជាដំណើរ​ដ៏រវះរវាម ដោយអំណាច​នៃសេចក្តី​ប្រាថ្នា ពួកជន​ណាជាប់​ចំពាក់​ដោយ​តណ្ហា​នោះ ពួកជននោះ រមែង​ទ្រទ្រង់នូវចក្រ។

ចប់ មិត្តវិន្ទុកជាតក ទី៩។

បលាសជាតក ទី១០

sut.kn.jat.370 | book_059

(៣៧០. បលាសជាតកំ (៥-២-១០))

[៩៧] (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ សំដែងថា) សេ្តចហង្ស បាន​និយាយនឹង​បលាសទេវតា (ថា) មា្នល​សំឡាញ់ ដើមជ្រៃដុះ ដើមជ្រៃនោះ ដូចសត្រូវ​អង្គុយលើ​ភ្លៅរបស់អ្នក នឹង​កាត់​បង់​នូវជីវិត​សង្ខារ​របស់អ្នក។

[៩៨] (បលាសទេវតា និយាយថា) ខ្ញុំជាទីពឹង​របស់ដើមជ្រៃនុ៎ះ ដូចជា​មាតាបិតា ដើមជ្រៃនុ៎ះ​នឹងជាទីពឹង (របស់ខ្ញុំ) ក្នុងកាល​ដែលវា​ចំរើនឡើង យ៉ាងនោះ​ដែរ។

[៩៩] (ស្តេចហង្ស និយាយថា) អ្នកបណ្តុះនូវ​ឈើមានជ័រ ដូចទឹកដោះ ​ជ្រៃដែល​គួរខ្លាច ដូចសត្រូវ​នៅលើភ្លៅ ដោយហេតុណា ហេតុនោះ ទើបយើង​ប្រាប់អ្នក​ហើយនឹងទៅ ការចំរើន​ឡើងនៃដើមជ្រៃ​នោះ មិនពេញចិត្ត (ខ្ញុំ) ទេ។

[១០០] (បលាសទេវតា និយាយថា) ឥឡូវនេះ ដើមជ្រៃញុំាង​អញឲ្យភ័យ ភ័យ​ដ៏ធំមក​ដល់អញ ព្រោះមិនយល់​ពាក្យនៃស្តេចហង្ស ជាពាក្យដូច​ជាភ្នំសិនេរុ​ដ៏ធំ។

[១០១] (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ សំដែងថា) អន្តរាយណា កាលចំរើន​ឡើង រមែង​បំផ្លាញ​នូវទីពឹង សេចក្តីចំរើន​នៃអន្តរាយនោះ ជនអ្នក​ឈ្លាសវៃ មិនសរសើរ​ឡើយ អ្នកប្រាជ្ញ​កាលរង្កៀស​នឹងសេចក្តី​វិនាស រមែង​ព្យាយាម ដើម្បីសម្លាប់​នូវមូលហេតុ នៃ​សេចក្តី​អន្តរាយ​នោះ។

ចប់ បលាសជាតក ទី១០។

ចប់ វណ្ណារោហវគ្គ ទី២។

អឌ្ឍវគ្គ ទី៣

sut.kn.jat.v05.03 | book_059

(៣. អឌ្ឍវគ្គោ)

ទីឃីតិកោសលជាតក ទី១

sut.kn.jat.371 | book_059

(៣៧១. ទីឃីតិកោសលជាតកំ (៥-៣-១))

[១០២] (ទីឃាវុកុមារ ពោលថា) បពិត្រ​ព្រះរាជា ព្រះអង្គ​ធ្លាក់មកក្នុងអំណាច​របស់ខ្ញុំ យ៉ាងនេះ បរិយាយណា ញុំាងព្រះអង្គ​ឲ្យរួចចាកទុក្ខ បរិយាយណា​មួយនោះ មានដែរឬ។

[១០៣] (ព្រះរាជា ពោលថា) ម្នាលអ្នក ខ្ញុំធ្លាក់មកក្នុង​អំណាច​របស់អ្នក ប្រាកដ​យ៉ាង​នេះ បរិយាយណា ញុំាងខ្ញុំ​ឲ្យរួចចាកទុក្ខ បរិយាយ​ណាមួយនោះ របស់យើង​មិនមាន​ទេ។

[១០៤] (ទីឃាវុកុមារ ពោលថា) បពិត្រ​ព្រះរាជា គុណជាតដទៃ​អំពីសុចរិត ទីពឹង​មិនបាន​​ទេ បពិត្រ​ព្រះរាជា គុណជាត​ដទៃអំពី​សុភាសិត ទីពឹង​មិនបាន​ទេ ទ្រព្យ​ក្រៅ​ពីនេះ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

[១០៥] បុគ្គលទាំងឡាយណា ចងនូវពៀរនោះ (ដោយគិតថា) អ្នកឯណោះ បាន​ជេរ​អញ បាន​វាយអញ បាន​ផ្ចាញ់អញ បាន​លួចយក (ទ្រព្យ) របស់អញ ពៀររបស់​បុគ្គល​ទាំងឡាយ​នោះ រមែង​មិនរម្ងាប់ទេ លុះតែបុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណា មិនចង​នូវ​ពៀរ​នោះ (ដោយគិតថា) អ្នកឯណោះ បាន​ជេរអញ បាន​វាយអញ បាន​ផ្ចាញ់អញ បាន​លួចយក (ទ្រព្យ) របស់អញ ពៀររបស់បុគ្គល​ទាំងឡាយនោះ ទើប​រម្ងាប់បាន។

[១០៦] តំាងពីកាលណាមក ពៀរទាំងឡាយ​ក្នុងលោកនេះ រមែង​មិនរម្ងាប់ដោយ​ពៀរទេ ពៀរទាំងឡាយ រមែង​រម្ងាប់បាន​ដោយមិនមាន​ពៀរ នេះជា​បុរាណធម៌។

ចប់ ទីឃីតិកោសលជាតក ទី១។

មិគបោតកជាតក ទី២

sut.kn.jat.372 | book_059

(៣៧២. មិគបោតកជាតកំ (៥-៣-២))

[១០៧] (ព្រះឥន្រ្ទពោលថា) លោកចេញចាកផ្ទះ ជាបុគ្គលមិន​មានផ្ទះ ជាសមណៈ លោកសោក​ស្តាយចំពោះសត្វ​ដែលទៅកាន់​លោកខាងមុខណា សេចក្តី​សោកស្តាយ​នោះ មិន​ប្រពៃទេ។

[១០៨] (តាបស តបថា) បពិត្រសក្កៈ សេចក្តីស្រឡាញ់ រមែង​កើតឡើង​ក្នុង​ហឫទ័យ ដោយការ​នៅរួមរបស់​មនុស្ស ឬរបស់ម្រឹគ ខ្ញុំមិនអាច​មិនសោយសោក​នឹង​ម្រឹគនោះ​បាន​ទេ។

[១០៩] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) ពួកជនណា យំនឹងបុគ្គល​ដែលស្លាប់ទៅ​ហើយ ឬនឹង​ស្លាប់ បុគ្គលនោះ រមែង​យំ រមែង​រវើរវាយ (ឥតឈប់) បពិត្រឥសី ព្រោះហេតុនោះ លោកកុំ​យំឡើយ ព្រោះថា ពួកសប្បុរស បាន​ពោលនូវការយំ ថាជាការឥតអំពើ។

[១១០] បពិត្រព្រហ្ម ប្រសិនបើបុគ្គលដែលស្លាប់​ លះលោកនេះទៅ​ហើយ គប្បី​ក្រោក​ឡើងបាន​ ដោយការយំ យើងទាំងអស់ ចូរប្រជុំគ្នាយំនឹងពួកញាតិ​នៃគ្នានឹងគ្នា។

[១១១] (តាបស ពោលថា) អ្នកបាន​ស្រោចស្រប់នូវខ្ញុំ ដែលភ្លើង គឺសេចក្តីសោក​កំពុង​ឆេះ ឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ ញុំាសេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ​ទាំងអស់​ឲ្យរលត់ ដូចបុគ្គល​ស្រោច​នូវភ្លើង​ដែលឆេះ​ឆ្នាំងខ្លាញ់​ដោយទឹក សរ គឺសេចក្តី​សោកណា ដែល​អាស្រ័យក្នុង​ហឫទ័យ សរ គឺ​សេចក្តី​សោកនោះ ខ្ញុំបាន​ដកចេញ​ហើយ អ្នកណា​បាន​បន្ទោបង់សេចក្តី​សោក ព្រោះបុត្ត​ដល់ខ្ញុំ ដែលត្រូវ​សេចក្ដី​សោកបៀតបៀន ​ខ្ញុំ​នោះ ជាអ្នកមាន​សរ គឺ​សេចក្តី​​សោកដកចេញ​ហើយ ជាអ្នកប្រាសចាក​សេចក្តីសោក មានចិត្ត​មិនល្អក់ មា្នលវាសវៈ ខ្ញុំលែង​សោកស្តាយ លែង​យំទួញ ព្រោះបាន​ស្តាប់​ពាក្យរបស់​អ្នក (នោះ)។

ចប់ មិគបោតកជាតក ទី២។

មូសិកជាតក ទី៣

sut.kn.jat.373 | book_059

(៣៧៣. មូសិកជាតកំ (៥-៣-៣))

[១១២] (ព្រះរាជាពោលថា) អ្នកផងនិយាយរវើរវាយថា នាង​មូសិកាទាសី​ទៅ​ឯណា ទៅក្នុង​ទីណា អញតែមា្នក់​ឯងដឹងថា នាង​មូសិកាទាសី ត្រូវគេសម្លាប់ (ទម្លាក់ទៅ) ក្នុងស្រះ។

[១១៣] (ព្រះរាជា ពោលថា) អ្នកគិតរកនូវឱកាស​នៃការប្រហារ​ដូច្នេះ បែរងីកងាក ដូច​សត្វលា ព្រោះហេតុ​ណា ហេតុនោះ អ្នកសម្លាប់​នូវនាង​មូសិកាទាសី (ទម្លាក់ទៅ) ក្នុងស្រះ ប្រាថា្ន​ដើម្បីស៊ី​នូវបាយ​ដំណើបឬ។

[១១៤] (ព្រះរាជា ពោលតទៅទៀតថា) មា្នលអ្នកឥតប្រាជ្ញា អ្នកជា​បុគ្គលនៅ​ក្មេងតូច តំាងនៅ​ក្នុងបឋមវ័យ កាន់យក​នូវគ្រឿង​ប្រហារ មានដង​ដ៏វែងនេះ យើងមិន​ឲ្យ​ជីវិត​ដល់​អ្នក​ទេ។

[១១៥] (ព្រះរាជា ពោលគាថាដ៏ពិសេសថា) អញមិនមែនរួច (អំពីសេចក្តីស្លាប់) ព្រោះ​វិមាន​លើអាកាស ឬព្រោះបុត្រ​ប្រាកដស្មើ​ដោយអវយវៈ​បាន​ទេ ព្រោះថា​អញត្រូវ​កូនប្រាថា្ន (នឹងសម្លាប់) បាន​រួចខ្លួន ព្រោះគាថា​ទាំងឡាយ។

[១១៦] បុគ្គលគប្បីសិក្សានូវសុតៈទាំងពួង ទោះបី​ថោកទាប ឧក្រិដ្ឋ ឬយ៉ាង​កណ្តាល គប្បីដឹង​នូវប្រយោជន៍​នៃសុតៈ​ទាំងអស់ តែមិនគប្បី​ប្រកបនូវ​សុតៈទាំង​អស់ទេ សុតៈ​នាំមក​នូវ​ប្រយោជន៍​ក្នុងកាលណា កាលប្រាកដ​ដូច្នោះ រមែង​មានប្រាកដ។

ចប់ មូសិកជាតក ទី៣។

ចុល្លធនុគ្គហជាតក ទី៤

sut.kn.jat.374 | book_059

(៣៧៤. ចូឡធនុគ្គហជាតកំ (៥-៣-៤))

[១១៧] (ស្រ្តីនោះនិយាយថា) មា្នលព្រាហ្មណ៍ អ្នកនាំយក​ទ្រព្យទាំងអស់ ឆ្លងទៅកាន់​ត្រើយនាយ ម្នាលអ្នក​ដ៏ចំរើន អ្នកចូរត្រឡប់​មកវិញយ៉ាង​ឆាប់រួសរាន់ សូមអ្នក​ចម្លងខ្ញុំ​ឥឡូវ​នេះផង។

[១១៨] (ចោរនិយាយថា) នាងផ្លាស់ប្តូរយកអញ អ្នកមិនស្និទស្នាល ដោយប្តី​ដែល​ស្និទស្នាល​អស់កាល​យូរ ផ្លាស់ប្តូរ​យកអញដែល​មិនមែនជា​ប្តីទៀងទាត់ ដោយ​ប្តីទៀង​ទាត់ នាងនឹង​ផ្លាស់ប្តូរ​យកប្រុស​ឯទៀតនឹង​អញមិនខាន អញនឹង​ទៅកាន់​ទី​ឆ្ងាយជាង​ទីនេះ។

[១១៩] (ចចក និយាយថា) ស្រ្តីនេះជាអ្វី ទើបធ្វើនូវ​សំណើចយ៉ាង​ខ្លាំងទៀប​គុម្ពរៃទឹក ការរាំក្តី ច្រៀងក្តី ប្រគំក្តី ដែលគេតាំង​ទុកដោយល្អ​ក្នុងទីនេះ មិនមានទេ ម្នាលស្ត្រី មាន​ទ្រគាកល្អ មានរូបល្អ ហេតុដូចម្តេច ទើបនាង​សើចក្អាកក្អាយ​ក្នុងកាល​គួរយំ។

[១២០] (នាងនោះ និយាយថា) ម្នាលចចកជម្ពុកៈ​ពាលឥតប្រាជ្ញា ឯងជាសត្វគ្មាន​ប្រាជ្ញា ឯងសាបសូន្យ​ចាកត្រី និងដុំសាច់ សព្ជាប់​សញ្ជឹងដូច​សត្វកំព្រា។

[១២១] (ចចក និយាយថា) ទោសរបស់ជនទាំងឡាយ​ឯទៀត ឃើញបាន​ដោយ​ងាយ ចំណែក​ខាងទោស​របស់ខ្លួន ឃើញបាន​ដោយក្រណាស់ នាងឯង​ជាស្រ្តី​សាបសូន្យ​ចាកប្តី និង​សហាយ សព្ជាប់​សញ្ជឹង​ជាងអញទៅទៀត។

[១២២] (នាងនោះ និយាយថា) មា្នលសេ្តចម្រឹគ​ជម្ពុកៈ អ្នកនិយាយ​យ៉ាងណា ពាក្យនុ៎ះ យ៉ាងហឹ្នង​ហើយ ខ្ញុំនោះ​ទៅអំពីទីនេះ នឹងលុះ​អំណាចប្តី​ដោយពិត។

[១២៣] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) អ្នកណាហ៊ានលួច​ភាជន៍ដី អ្នកនោះ គង់ហ៊ាន​លួច​ភាជន៍​សម្រិទ្ធិទៀត បាបដែល​នាងបាន​ធ្វើរួច​ហើយ នាងនឹងធ្វើ​យ៉ាងនេះទៀត​មិន​លែង​ឡើយ។

ចប់ ចុល្លធនុគ្គហជាតក ទី៤។

កបោតកជាតក ទី៥

sut.kn.jat.375 | book_059

(៣៧៥. កបោតជាតកំ (៥-៣-៥))

[១២៤] (ក្អែក និយាយថា) ឥឡូវនេះ អញបានសុខ មិនមានរោគ មិនមាន​សត្រូវ ដូច​បន្លា (ព្រោះ) ព្រាបហើរ​ចេញទៅ​ហើយ ឥឡូវនេះ អញនឹងធ្វើ​នូវសេចក្តី​ត្រេកអរ​នៃចិត្ត ព្រោះ​ថា​សាច់ និងអន្លក់ រមែង​ញុំាងអញ​ឲ្យមានកំឡាំង។

[១២៥] (ព្រាប និយាយចំអកថា) នេះជាកុកអ្វី ជាសត្វមាន​កំប៉ោយ ជាចោរ មានពពក​ជាជីតា នែនាងកុក នាងចូរមក​ខាងអាយ ក្អែកជា​សម្លាញ់របស់​ខ្ញុំ កាច។

[១២៦] (ក្អែក និយាយថា) អ្នកមិនគួរសើចនឹងខ្ញុំ ព្រោះឃើញខ្ញុំ (ដល់នូវ​សេចក្តីទុក្ខ) យ៉ាងនេះ ដែលត្រូវ​កូនអ្នកគ្រួ ដកស្លាប​ប្រឡាក់ដោយ​ម្សៅម៉ត់។

[១២៧] (ព្រាបនិយាយថា) អ្នកមានខ្លួនងូតស្អាត ស្រលាប​ដោយល្អ ឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ដោយបាយ និងទឹក អ្នកមាន​កែវពៃទូរ្យ​ឰដ៏ក នឹងទៅកាន់​នគរកជង្គលៈឬ។

[១២៨] (ក្អែក និយាយថា) សត្វជាមិត្ត ឬជាសត្រូវ​របស់អ្នក កុំទៅកាន់​នគរ​កជង្គលៈ​ឡើយ ពួកជន​ក្នុងនគរនោះ បាន​បោចរោម​ហើយចង​ប្រឡៅត្រង់ក។

[១២៩] (ព្រាប និយាយថា) ម្នាលសម្លាញ់ អ្នកនឹងដល់នូវ​អំពើយ៉ាង​នេះទៀត ព្រោះ​មារយាទ​របស់អ្នក​តែយ៉ាងហ្នឹង ភោគៈ​ទាំងឡាយ​របស់មនុស្ស មិនមែន​សត្វស្លាប​បរិភោគ​បានទេ។

ចប់ កបោតកជាតក ទី៥។

ចប់ អឌ្ឍវគ្គ ទី៣។

ឧទ្ទាននៃជាតកនោះគឺ

និយាយអំពីវណ្ណារោហជាតក ១ សីលវិមំសជាតក ១ ហិរិជាតក ១ ខជោ្ជបនកជាតក ដែល​បុគ្គលបាន​ប្រយោជន៍ ១ ស្វាមានមុខល្អ ១ (គុម្ភិយជាតក ១) សាលិយជាតក ១ មិត្តដ៏​ប្រសើរ ១ ចក្ក ១ បលាសជាតក ១ ព្រះរាជកុមារ (ព្រះនាមទីឃិតិ) ១ មិគបោតកជាតក ១ បាយដំណើប ១ ចចកពាល ១ កបោតកជាតក ១ រួមជា ១៥ ជាតក។

ឧទ្ទានវគ្គ មានក្នុងបព្ចាកនិបាតនោះគឺ

អំពីមណិកុណ្ឌលវគ្គ (និយាយអំពីបុគ្គលសាបសូន្យចាក​ដែនជាដើម) វណ្ណារោហវគ្គ អំពីវគ្គ​ខាងលើ មិនស្មើគ្នា វគ្គទំាងឡាយ ២០ ដែល​ព្រះសុគត​សំដែងទុកល្អ​ហើយ ហៅថា ជាតក ព្រះសង្គីតិកាចារ្យ បាន​សំដែងនូវ​ភាពនៃ​ព្រហ្មចរិយធម៌​ដ៏ប្រសើរ របស់ព្រះគាថា​ទាំងឡាយ មានអត្ថ ព្រមទាំង​ព្យព្ជានៈ (បរិបូណ៌)។

ចប់ បញ្ចកនិបាត។

ឆក្កនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v06 | book_059

(៦. ឆក្កនិបាតោ)

អាវារិយវគ្គ ទី១

sut.kn.jat.v06.01 | book_059

(១. អវារិយវគ្គោ)

អាវារិយជាតក ទី១

sut.kn.jat.376 | book_059

(៣៧៦. អវារិយជាតកំ (៦-១-១))

[១៣០] (ព្រះពោធិសត្វ ទូន្មានថា) បពិត្រ​ម្ចាស់ផែនដី សូមព្រះអង្គ​កុំខ្ញាល់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ប្រសើរលើរថ សូមព្រះអង្គ​កុំខ្ញាល់ ព្រះរាជា​កាលមិន​ខ្ញាល់តប​ចំពោះបុគ្គល​ដែល​ខឹង រាស្រ្តតែង​បូជា អាត្មារមែង​ប្រៀនប្រដៅ​មនុស្សក្នុង​ទីទាំងពួង គឺក្នុងស្រុក ឬក្នុងព្រៃ ទីទាប ឬទីទួល បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ប្រសើរលើរថ សូមព្រះអង្គ​កុំខ្ញាល់។

[១៣១] (ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា) នាយទូក​ក្នុងទន្លេគង្គា ឈ្មោះ​អាវារិយបិតា តែង​ចម្លង​នូវជនមុន ​ហើយទើប​សុំយកនូវ​ថ្លៃឈ្នួល​ក្នុងកាលខាងក្រោយ ហេតុនោះ ការឈ្លោះ​ប្រកែក ក៏រមែង​មានដល់​គាត់ គាត់ក៏​មិនចម្រើន​ដោយ​ភោគសម្បត្តិ​ទាំងឡាយ។

[១៣២] (តាបសពោធិសត្វ ទូន្មានថា) ម្នាលនាយទូក ចូរអ្នកសុំ​យកថ្លៃ​ចំពោះ​មនុស្ស ដែលមិន​ទាន់ឆ្លងទៅ​កាន់ត្រើយ​នាយ​ឲ្យ​ហើយសិន ព្រោះថា​ចិត្តមនុស្ស​ដែលឆ្លង​ហើយ​ផ្សេង ចិត្តរបស់​មនុស្សអ្នក​ស្វែងរកត្រើយ (ត្រូវការឆ្លង) ផ្សេង។

[១៣៣] អាត្មាតែងប្រៀនប្រដៅមនុស្ស​ក្នុងទីទាំងពួង គឺក្នុងស្រុក ឬក្នុងព្រៃ ទីទាប ឬទីទួល ម្នាល​នាយទូក ចូរអ្នក​កុំខឹង។

[១៣៤] (ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា) ព្រះរាជា បានប្រទាន​ស្រុកសួយ​ ដោយពាក្យ​ប្រៀន​ប្រដៅ​ណា នាយទូក​ក៏ទះមាត់ (ឥសី) ដោយពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​នោះដែរ។

[១៣៥] ភាជន៍បាយក៏បែក ភរិយាក៏ត្រូវ​ខ្លួនប្រហារ គភ៌របស់​ភរិយាក៏ធា្លក់ចុះ​ទៅលើ​ផែនដី មនុស្សពាល​មិនញុំា​ប្រយោជន៍​ឲ្យចំរើន​ដោយឱវាទនោះ ដូចជាម្រឹគ​មិនចម្រើន​ដោយ​មាសប្រាក់។

ចប់ អាវារិយជាតក ទី១។

សេតកេតុជាតក ទី២

sut.kn.jat.377 | book_059

(៣៧៧. សេតកេតុជាតកំ (៦-១-២))

[១៣៦] (អាចារ្យទិសាបាមោក្ខ ទូន្មានសេតកេតុព្រាហ្មណ៍ថា) ម្នាលអ្នក ចូរអ្នក​កុំខឹង ព្រោះថា​ការខឹង ជាការមិន​ល្អទេ អ្នកមិន​ដែលឃើញ មិនដែលឮ នូវទិស​ជា​ច្រើនទេ ម្នាល​អ្នក​ឈ្មោះ​សេតកេតុ មាតាបិតា ទុកជាទិស (ខាងដើម អ្នកប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ) ពោលថា អាចារ្យទុកជា (ទិសខាងស្តំា) ប្រសើរជាង​ទិសទំាងឡាយ។

[១៣៧] ពួកជនជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកឲ្យបាយ ទឹក និងសំពត់ ជាអ្នកហៅរក (នូវអ្នក​ទទួល​ទាន) ណា អ្នកប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ មានព្រះពុទ្ធ​ជាដើម ពោលនូវ​បុគ្គលនោះ​ថា ជាទិស (ខាងលើ) មា្នល​សេតកេតុ បុគ្គលមាន​ទុក្ខ ត្រឡប់ជាបាន​សេចក្តីសុខ​វិញ​ព្រោះដល់​នូវទិស (និព្វាន) ណា ទិសនុ៎ះ ជាទិស​ដ៏ប្រសើរ។

[១៣៨] (ព្រះរាជា សួរបុរោហិតថា) ជដិលទាំងឡាយណា ទ្រទ្រង់ស្បែក​ខ្លាឃ្មុំទាំង​ក្រចក មានធេ្មញ​ប្រកបដោយ​មន្ទិល មានសភាព​ដ៏សៅហ្មង តែង​ស្វាធ្យាយ​នូវ​មន្ត​ទាំង​ឡាយ ជដិល​ទាំងនោះ (ឋិតនៅ) ក្នុងសេចក្តី​ព្យាយាម​ជារបស់​មនុស្ស ដឹង​ច្បាស់នូវ​លោក​នេះ បាន​រួចចាក​អបាយឬទេ។

[១៣៩] (បុរោហិត ទូលតបថា) បពិត្រ​ព្រះរាជា បុគ្គលជា​ពហុស្សូត ធ្វើបាបកម្មទាំង​ឡាយ មិនប្រព្រឹត្តធម៌ សូម្បីចេះ​ដឹងច្រើន ​ហើយអាស្រ័យ​ការចេះដឹង​នោះ មិនបាន​ដល់​នូវ​ការ​ប្រព្រឹត្តិ ក៏រមែង​មិនបាន​រួចចាកទុក្ខឡើយ។

[១៤០] (ព្រះរាជា ពោលថា) បុគ្គលអ្នកចេះច្រើន អាស្រ័យនូវ​ការចេះដឹង​នោះ តែមិន​បាន​ដល់នូវ​ការ​ប្រព្រឹត្តិ ក៏រមែង​មិនរួច​ចាកទុក្ខ ខ្ញុំសំគាល់ថា ការចេះដឹង មិនមានផល​ទេ ការប្រព្រឹត្តិ ព្រមទាំង​ការសង្រួម​ទៀងទាត់ ទើបមាន​ផល។

[១៤១] (បុរោហិតទូលថា) ការចេះដឹង មិនមែនឥតផលទេ ការប្រព្រឹត្តិ ព្រម​ទាំង​ការសង្រួម​នោះឯង ក៏មិន​ទៀងទាត់​ដែរ បុគ្គលដល់​នូវកិត្តិសព្ទ ព្រោះ​អាស្រ័យ​ការ​ចេះដឹង បុគ្គល​មានខ្លួន​ទូន្មានបាន​ហើយ ដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ព្រោះការ​ប្រព្រឹត្តិ។

ចប់ សេតកេតុជាតក ទី ២។

ទរីមុខជាតក ទី៣

sut.kn.jat.378 | book_059

(៣៧៨. ទរីមុខជាតកំ (៦-១-៣))

[១៤២] (ព្រះបចេ្ចកពុទ្ធទរីមុខ ឲ្យឱវាទដល់ព្រះរាជាព្រហ្មទត្តថា) កាមទាំងឡាយ ដូច​ភក់​ផង កាមទាំងឡាយ ដូចគ្រឿង​ស្អិតផង នេះជា​ភ័យមាន​ឫសគល់ ៣ យ៉ាង ដែល​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ពោលទុក​ហើយ កាម​ទាំងឡាយ ដូចធូលីផង ដូចផ្សែងផង ដែល​អាត្មា​ប្រកាស​ហើយ បពិត្រ​ព្រះរាជា​ព្រហ្មទត្ត សូមព្រះអង្គ​លះបង់ (កាមទាំងនោះ) ​ហើយ​បួសចុះ។

[១៤៣] (ព្រះរាជាព្រហ្មទត្ត ពោលថា) បពិត្រ​ព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំជាអ្នក​ជាប់ចំពាក់ ត្រេកអរ​ជ្រុល​ជ្រប់ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ជាអ្នកត្រូវ​ការដោយ​ជីវិត មិនអាច​ដើម្បី​លះនូវកាម មាន​សភាព​គួរខ្លាច​នោះបាន​ទេ ខ្ញុំនឹងធ្វើ​បុណ្យទាំង​ឡាយច្រើន។

[១៤៤] (ព្រះបចេ្ចកពុទ្ធ ពោលថា) បុគ្គលណា កាលគេប្រាថ្នា​សេចក្តីចំរើន អនុគ្រោះ​ដោយ​ប្រយោជន៍ ប្រៀនប្រដៅ តែមិនធ្វើ​តាមពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ សំគាល់ថា នេះឯង​ប្រសើរ ជា​មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ រមែង​ចូលទៅ​កាន់គភ៌​ញយ ៗ។

[១៤៥] បុគ្គលល្ងង់ខ្លៅនោះ រមែងចូលទៅកាន់នរក មានសភាព​ដ៏ពន្លឹក ជាទីមិន​ស្អាត​ដល់ពួក​កុលបុត្ត​អ្នកស្អាត ពេញ​ដោយមូត្រ និងករីស សត្វទាំង​ឡាយណា ជាអ្នកមិន​ទាន់​ប្រាស​ចាករាគៈ ជាប់ចំពាក់​ក្នុងកាម​ទាំងឡាយ សត្វទាំង​ឡាយនោះ រមែង​មិនលះបង់នូវ​សកាយៈ (ការនៅ​ក្នុងគភ៌)។

[១៤៦] សត្វទាំងឡាយ ប្រសូត (ចាកគភ៌នៃមាតា) រមែង​ជាប់ដោយ​លាមក ប្រឡាក់​ដោយ​ឈាម ជាប់ដោយ​រំអិល ប៉ះពាល់​នូវទ្វារជា​ទីប្រសូតណា ៗ ដោយកាយ ក្នុង​ខណៈ​នោះ ទ្វារទាំង​អស់នោះ ជារបស់​មិនស្អាត សុទ្ធតែ​ជាទុក្ខ​ទាំងអស់។

[១៤៧] អាត្មាឃើញទើបពោល មិនមែនស្តាប់អំពីបុគ្គល​ដទៃទេ អាត្មារលឹក​ឃើញ នូវ​បុព្វេនិវាស​ច្រើន។ (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ត្រាស់ថា) ព្រះបចេ្ចកពុទ្ធ ព្រះនាមទរីមុខៈ ពន្យល់​សេ្តច​ព្រហ្មទត្ត មានប្រាជ្ញាល្អ ដោយគាថា​ទាំងឡាយ​ដ៏វិចិត្រ​ដែលសំដែង​ហើយដោយល្អ។

ចប់ ទរីមុខជាតក ទី ៣។

នេរុជាតក ទី៤

sut.kn.jat.379 | book_059

(៣៧៩. នេរុជាតកំ (៦-១-៤))

[១៤៨] (សុវណ្ណហង្សជាប្អូន និយាយថា) ហ្វូងក្អែកព្រៃ ក្អែកស្រុក និងយើង ជាសត្វ​ប្រសើរ​ជាងពួក​សត្វស្លាប មកដល់​ភ្នំនេះ មានសម្បុរ​ប្រហែលគា្ន​ទាំងអស់។

[១៤៩] ពួកសីហៈ ខ្លាធំ សត្វសា្លប ម្រឹគថោកទាប​ក្នុងទីនេះ មានសម្បុរ​ប្រហែលគ្នា​ទាំងអស់ តើភ្នំនេះ ឈ្មោះអ្វី។

[១៥០] (សុវណ្ណហង្សពោធិសត្វ ពោលថា) មនុស្សទាំងឡាយ ដឹងថាភ្នំ​ដ៏ឧត្តមនេះ​ឈ្មោះនេរុ សព្វសត្វ​ទាំងឡាយ​នៅក្នុង​ទីនេះ ជាសត្វ​បរិបូណ៌​ដោយពណ៌​សម្បុរ។

[១៥១] (សុវណ្ណហង្សជាប្អូន ពោលថា) ការមិនរាប់អាន ឬការមើលងាយ​នូវពួក​សប្បុរស ឬក៏ការ​រាប់អាន​បុគ្គល​ថោកទាប មានក្នុង​ទីណា បុគ្គល​មិនគប្បី​នៅក្នុង​ទីនោះទេ។

[១៥២] មនុស្សខ្ជិល និងមនុស្សឧស្សាហ៍ មនុស្សក្លៀវក្លា និងមនុស្សខ្លាច គេបូជា​ស្មើគ្មា ក្នុង​ទីណា សប្បុរស​ទាំងឡាយ រមែង​មិននៅ​ក្នុងទីនោះ ជាភ្នំមិន​ធ្វើឲ្យ​ប្លែក​បាន​។

[១៥៣] ភ្នំនេរុនេះ មិនចែកនូវសត្វឲ្យថោកទាប ឲ្យខ្ពង់ខ្ពស់ ឲ្យជាកណ្តាល ភ្នំនេរុ​មិន​ធ្វើ​ឲ្យប្លែកគ្នា​បាន​ បើដូច្នោះ យើង​ទាំងឡាយ លះបង់នូវ​ភ្នំនេរុចោល។

ចប់ នេរុជាតក ទី៤។

អាសង្កជាតក ទី៥

sut.kn.jat.380 | book_059

(៣៨០. អាសង្កជាតកំ (៦-១-៥))

[១៥៤] (នាងអាសង្កាកុមារិកា ពោលថា) វល្លិឈ្មោះអាសាវតី កើតក្នុង​ឧទ្យាន​ឈ្មោះចិត្តលតាវ័ន វល្លិនោះ ក្នុងមួយពាន់ឆ្នាំ ទើបកើតផ្លែ ១។

[១៥៥] ទោះបើផ្លែមាននៅក្នុងទីឆ្ងាយដល់ម្ល៉ោះ ពួកទេវតា​នៅតែចូល​ទៅរកវល្លិនោះ បពិត្រ​ព្រះរាជា សូមព្រះអង្គ​ប្រាថ្នាចុះ សេចក្តី​ប្រាថ្នារមែង​មានផល នាំមកនូវ​សេចក្តី​សុខ។

[១៥៦] អំបាលសត្វស្លាបនោះ (កុក) នៅប្រាថ្នាបាន​ អំបាលសត្វ​មានកំណើតពីរ គង់​ប្រាថ្នាបាន​ ថ្វីបើទន្លេ​មាននៅ​ក្នុងទីឆ្ងាយ សេចក្តីប្រាថ្នា​របស់កុកនោះ គង់​សម្រេច​មិនខាន បពិត្រ​ព្រះរាជា សូមព្រះអង្គ​ប្រាថ្នាចុះ សេចក្តី​ប្រាថ្នារមែង​មានផល​ជាសុខ។

[១៥៧] (ព្រះរាជាព្រហ្មទត្ត ពោលថា) នាងបានញុំាងខ្ញុំ​ឲ្យឆ្អែតដោយវាចា មិនឆ្អែត​ដោយ​​ការងារ ដូចជា​ផ្កាកម្រង​នៃឈើសោរេយ្យកៈ មានតែពណ៌ មិនមានក្លិន។

[១៥៨] បុគ្គលណា មិនឲ្យ មិនលះបង់ភោគៈ គ្រាន់តែធ្វើ​នូវវាចា​ដ៏ពីរោះ ជាវាចា​ឥត​ផល ចំពោះមិត្ត​ទាំងឡាយ តំណ (នៃសេចក្តី​ស្និទ្នសាល) របស់​បុគ្គលនោះ រមែង​សាបសូន្យ​ទៅ ដោយហេតុ​នោះឯង។

[១៥៩] ពិតណាស់ បុគ្គលធ្វើនូវអំពើណា គប្បីនិយាយ​នូវអំពើនោះ មិនធ្វើ​នូវអំពើ​ណា មិន​គប្បីនិយាយ​នូវអំពើនោះ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ រមែង​កំណត់​ដឹងនូវ​បុគ្គលអ្នក​មិនធ្វើ គ្រាន់​តែ​​និយាយ។

[១៦០] ពលរបស់ខ្ញុំអស់ហើយ ទាំងស្បៀងអាហារក៏មិនមាន ខ្ញុំរង្កៀស​ចំពោះ​ការ​វិនាស​​នៃជីវិត បើដូច្នោះ ខ្ញុំនឹងទៅ​ឥឡូវនេះ។

[១៦១] (នាងអាសង្កា ទូលថា) បពិត្រព្រះអង្គ ទ្រង់ប្រសើរលើរថ ពាក្យណា​ដែល​មាន​ក្នុង​ឈ្មោះ ពាក្យនុ៎ះឯង ជាឈ្មោះ​របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ​ បពិត្រ​មហារាជ សូមព្រះអង្គ​រង់ចាំ​ចុះ ខ្ញុំព្រះអង្គ​នឹងអញ្ជើញ​បិតាសិន។

ចប់ អាសង្កជាតក ទី ៥។

មិគលោបជាតក ទី៦

sut.kn.jat.381 | book_059

(៣៨១. មិគាលោបជាតកំ (៦-១-៦))

[១៦២] (ត្មាតពោធិសត្វ និយាយនឹងកូនថា) ម្នាលមិគលោបៈ ដំណើររបស់​អ្នកប្រាកដ​ដូច្នោះ មិនពេញ​ចិត្តអញទេ ម្នាលកូន ដ្បិតអ្នក​ហើរទៅ​ខ្ពស់ពេក ម្នាលកូន អ្នកសេពគប់​នូវទី​មិនមែន​ផែនដី។

[១៦៣] ផែនដីប្រាកដដល់អ្នក ដូចជាស្រែមានជ្រុង ៤ ម្នាលកូន ចូរអ្នក​ត្រឡប់អំពី​ទីនោះ​មកវិញ កុំទៅហួស​អំពីទីនេះ​ឡើយ។

[១៦៤] ពួកសកុណជាតិឯទៀត មានស្លាបជាយាន ទៅកាន់​អាកាស ពួក​សត្វ​ទាំង​នោះ សំគាល់​ខ្លួនថា ស្មើដោយ​វត្ថុដ៏ទៀងទាត់ ត្រូវកំឡាំង​ខ្យល់បក់​បោកវិនាស។

[១៦៥] (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់សំដែងថា) មិគលោបៈ មិនធ្វើតាម​ពាក្យប្រដៅ​របស់​បិតាចាស់ ឈ្មោះ​អបរណ្ណៈ ហើរកន្លង​នូវខ្យល់​រដូវកាល បាន​ទៅដល់​អំណាច​នៃខ្យល់ព្យុះ។

[១៦៦] កូនក្តី ប្រពន្ធក្តី ឬសត្វឯទៀត ជាអ្នកចិញ្ចឹមជីវិត​តាមមិគលោបៈ​នោះ ពួកសត្វ​ស្លាបទំាងអស់ ក៏ដល់នូវ​សេចក្តីវិនាស ព្រោះ​ទិជជាតិ (មិគលោបៈ) មិន​ធ្វើតាមឱវាទ។

[១៦៧] បុគ្គលណា មិនយល់នូវពាក្យ​របស់បុគ្គល​ចាស់ទុំ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលនោះ (ដល់​នូវសេចក្តី​វិនាស) ដូចជា​ត្មាតកន្លង​ពាក្យប្រៀន​ប្រដៅ ជាសត្វ​ភ្លើតភ្លើន​ត្រាច់ទៅ​កាន់ទី​ហួសដែន ជនទាំងអស់​ដល់នូវ​សេចក្តីវិនាស ព្រោះមិន​ធ្វើតាម​ពាក្យប្រដៅ​របស់ព្រះពុទ្ធ។

ចប់ មិគលោបជាតក ទី៦។

សិរិកាឡកណ្ណិជាតក ទី៧

sut.kn.jat.382 | book_059

(៣៨២. សិរិកាឡកណ្ណិជាតកំ (៦-១-៧))

[១៦៨] (សុចិបរិវារសេដ្ឋីពោធិសត្វ សួរនាងទេវធីតាឈ្មោះ​កាឡកណ្ណិថា) នាងជា​អ្វី មាន​វណ្ណៈខ្មៅ ទាំងមិន​មានគ្រឿង​មើលជា​ទីស្រឡាញ់ នាងជាអ្វី ឬជាធីតា​របស់​អ្នកណា យើង​ស្អាល់នាង​ដូចម្តេច​បាន។

[១៦៩] (នាងកាឡកណ្ណី ឆ្លើយថា) ខ្ញុំឈ្មោះ​ចណ្ឌិយា ជាធីតានៃ​មហារាជ ឈ្មោះ​វិរូបក្ខៈ ខ្ញុំមាន​សម្បុរខ្មៅ ជាស្រ្តី​ឥតបុណ្យ ពួកទេវតា​រមែង​ស្គាល់ខ្ញុំថា ជាកាឡកណ្ណី អ្នកកាល​បើខ្ញុំ​សូម​ឱកាស សូមឲ្យ​ យើងនឹងនៅ​ក្នុងសំណាក់​នៃអ្នក។

[១៧០] (សេដ្ឋីពោធិសត្វ សួរថា) នាងដំកល់ចិត្តចំពោះបុរស​មានសីលធម៌​ដូចម្តេច មាន​សមាចារ​ដូចម្តេច ម្នាលនាង​កាឡី នាង ខ្ញុំសួរ​ហើយ ក៏ចូរប្រាប់មក យើងនឹង​ស្គាល់នាង ដូចម្តេច​បាន។

[១៧១] (នាងកាឡកណ្ណី ឆ្លើយប្រាប់ថា) បុរសណា ជាអ្នកលុបគុណ ប្រឡង​វាសនា ប្រណាំង​ប្រជែង ច្រណែន កំណាញ់ ជាអ្នក​អួតអាង បាន​ទ្រព្យ​ហើយបំផ្លាញ​ទៅវិញ បុរសនោះ ជាទីត្រេកអរ​របស់ខ្ញុំ។

[១៧២] បុរសណា ច្រើនក្រោធ ចងសេចក្តី​ក្រោធទុក ញុះញង់​បំបែកមិត្ត ពោល​ពាក្យ​ចាក់ដោត​ដូចបន្លា ពោលពាក្យ​ទ្រគោះ បុរសនោះ ជាទីត្រេកអរ​ក្រៃលៃង របស់​ខ្ញុំជាង​នោះ​ទៅ​ទៀត។

[១៧៣] បុរសមិនយល់ប្រយោជន៍របស់ខ្លួនថា (កិច្ចនេះ​ត្រូវធ្វើ) ក្នុងថ្ងៃនេះ ឬក្នុង​ថ្ងៃស្អែក កាលបើ​គេទូន្មាន ក៏ខឹងតប មើលងាយ​នូវបុគ្គល​ប្រសើរ។

[១៧៤] បុរសណា ជាប់ចិត្តក្នុងល្បែង គឺកាមគុណ រមែង​ឃ្លាតចាក​មិត្តទាំងពួង បុរស​នោះ ជាទី​ត្រេកអរ​របស់ខ្ញុំ ទាំងខ្ញុំ​ក៏មិនមាន​មោះមៃ ចំពោះបុរស​នោះទេ។

[១៧៥] (ពោធិសត្វ តិះដៀលថា) ម្នាលនាងកាឡី នាងចូរចៀស​ចេញអំពី​ទីនេះទៅ អំពើ​អាក្រក់នេះ មិនមាន​ក្នុងយើង​ទាំងឡាយទេ នាងចូរ​ទៅកាន់​ជនបទ ឬ​និគម​រាជធានី ដទៃចុះ។

[១៧៦] (នាងកាឡកណ្ណី ពោលថា) ខ្ញុំក៏បាន​ដឹងហេតុនោះដែរ អំពើនោះ មិនមាន​ក្នុង​អ្នកទេ ពួកជនជា​អ្នកឥតបុណ្យ​ក្នុងលោក រមែង​ប្រមូល​នូវទ្រព្យច្រើន ខ្ញុំនិង​ទេវតាជា​បង​របស់ខ្ញុំ ទាំងពីរ​នាក់ តែងបំផ្លាញ​នូវទ្រព្យនុ៎ះ។

[១៧៧] (ពោធិសត្វ សួរថា) នាងជាអ្វី មានវណ្ណៈជាទិព្វ មកឋិតលើ​ផែនដី នាងជាអ្វី ឬជា​ធីតារបស់​នរណា យើងនឹង​ស្គាល់នាង ដូចម្តេចបាន។

[១៧៨] (នាងសិរីទេវធីតា ពោលថា) ខ្ញុំជាធីតានៃ​មហារាជ ឈ្មោះធតរដ្ឋ​ដ៏មានសិរី ខ្ញុំជាស្រ្តី​ឈ្មោះសិរី​ផង លក្ខីផង ពួកទេវតា​រមែង​ស្គាល់ខ្ញុំថា ជាស្រ្តី​មានប្រាជា្ញ​ដូច​ផែនដី លោក ខ្ញុំ​សូមឱកាស​ហើយ សូមឲ្យ យើង​នឹងសូម​នៅក្នុង​សំណាក់​លោក។

[១៧៩] (ពោធិសត្វ សួរថា) នាងនឹងដំកល់ចិត្ត​ចំពោះបុរស​មានសីលធម៌​ដូចម្តេច មាន​សមាចារៈ​ដូចម្តេច ម្នាលនាង​លក្ខី ខ្ញុំសួរ​ហើយ នាងចូរប្រាប់ យើងស្គាល់នាង​ដូចម្តេច។

[១៨០] (នាងសិរីទេវធីតា ពោលថា) បុរសណា គ្របសង្កត់នូវ​ត្រជាក់ក្តី ក្តៅក្តី ខ្យល់ និង​កំដៅ​ថ្ងៃក្តី របោម ពស់តូច ពស់ធំក្តី ឃ្លានក្តី ស្រេកក្តី ទាំងអស់ ​ហើយប្រកប​ព្យាយាម​រឿយ ៗ ក្នុង​វេលាយប់ និងថ្ងៃ រមែង​មិនញុំាង​ប្រយោជន៍​ដែលតាំង​នៅក្នុងកាល​គួរ ឲ្យវិនាស បុរស​នោះ ជាទីពេញ​ចិត្តរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំគប្បីស៊ប់​ចិត្ត​ក្នុងបុរស​នោះឯង។

[១៨១] បុរសណា ជាអ្នកមិនក្រោធ មានកល្យាណមិត្ត មានការបរិច្ចាគ ជាអ្នក​បរិបូណ៌​ដោយ​សីល មិនមែន​ជាអ្នកលេង​បោកប្រាស់ ជាអ្នកត្រង់ ជាអ្នកមាន​សង្គហ​ធម៌ មាន​វាចាទន់ភ្លន់ មានវាចា​ពីរោះ សូម្បីដល់​នូវភាព​ជាអ្នកធំ ក៏ប្រព្រឹត្ត​ឱនលំទោន ខ្ញុំជាអ្នក​មានចិត្ត​ធំទូលាយ​ចំពោះ​បុរសនោះ ដូចជារលក (ប្រាកដជា​របស់ធំ​ទូលាយ ដល់​បុគ្គល​ដែល​សំឡឹងមើល) នូវពណ៌​របស់សមុទ្រ។

[១៨២] បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តនូវសេចក្តីសង្រ្គោះ​ក្នុងចំពោះមុខ កំបាំងមុខ ចំពោះ​ពួក​មិត្តក្តី សត្រូវក្តី បុគ្គល​ប្រសើរក្តី ស្មើគ្នាក្តី ថោកទាបក្តី បុគ្គល​អ្នកប្រព្រឹត្ត​នូវ​ប្រយោជន៍ក្តី មិនមែន​ជាប្រយោជន៍​ក្តី មិនពោល​ពាក្យអាក្រក់​ក្នុងកាល​ណាម្តង ខ្ញុំជាអ្នក​គប់រកចំពោះ​បុរស​នោះ ទោះបីស្លាប់ក្តី រស់ក្តី។

[១៨៣] បណ្តាគុណទាំងនុ៎ះ បុរសណាមួយ ជាអ្នកគ្មានបញ្ញា បាន​នូវសិរី ជាទី​ត្រេកអរ​ណាមួយ ​ហើយស្រវឹង ខ្ញុំវៀរនូវ​បុរសនោះ​អ្នកប្រព្រឹត្ត​មិនស្មើ មានសភាពដ៏​ក្តៅ​​ក្រហាយ ដូចជា​បុគ្គលវៀរ​បង់នូវរណ្តៅ​លាមក។

[១៨៤] បុគ្គលធ្វើនូវគុណសម្បត្តិ គឺបុណ្យដោយ​ខ្លួនឯង ធ្វើនូវ​អំពើមិន​មែនជាបុណ្យ ក៏ដោយ​ខ្លួនឯង ព្រោះថា បុគ្គលដទៃ ធ្វើនូវ​គុណសម្បត្តិ គឺបុណ្យក្តី មិនមែន​បុណ្យក្តី ដល់​បុគ្គល​ឯទៀត​មិនបាន​ទេ។

ចប់ សិរិកាឡកណ្ណីជាតក ទី៧។

កុក្កុដជាតក ទី៨

sut.kn.jat.383 | book_059

(៣៨៣. កុក្កុដជាតកំ (៦-១-៨))

[១៨៥] (សំពោចញី និយាយថា) នែអ្នកមានខ្លួនបិទបាំង​ដោយស្លាប​ដ៏វិចិត្រល្អ ជាសត្វ​មាន​សិរ្ស៍ក្រហម ទៅកាន់​អាកាសបាន​ ចូរអ្នកចុះ​អំពីមែក​ឈើមក ខ្ញុំនឹងជា​ប្រពន្ធ​របស់អ្នក​ដោយទទេ។

[១៨៦] (មាន់ពោធិសត្វ ឆ្លើយថា) ម្នាលនាងដ៏ល្អ ជាទីត្រេកអរ​នៃចិត្ត នាង​ជាសត្វ​ជើងបួន ខ្ញុំជា​សត្វជើងពីរ ពួកម្រឹគ និងសត្វបក្សី មិន​សមគ្នាទេ នាងចូរ​ស្វែងរក​សត្វ​ឯទៀត ធ្វើជា​ស្វាមីចុះ។

[១៨៧] (សំពោចញី និយាយថា) ខ្ញុំនៅជាកុមារី ជាស្រ្តីនិយាយ​ពីរោះ ពោលពាក្យ​ជាទី​ស្រឡាញ់ នឹងបាន​ជា (ប្រពន្ធ) របស់អ្នក អ្នកចូរបាន​នូវខ្ញុំ ជាស្រ្តីល្អ ជា​ព្រហ្មចារិនី ដោយ​ការបាន​ដ៏ប្រសើរ។

[១៨៨] (មាន់ពោធិសត្វ តិះដៀលថា) នែនាងជាសត្វ​ស៊ីនូវសាកសព ផឹកនូវ​ឈាម ជាចោរ​បៀតបៀន​នូវមាន់ នាងឯង​មិនមែន​ចង់បាន​នូវអញ​ធ្វើជាប្តី​ដោយការ​បាន​​ប្រសើរ​ទេ។

[១៨៩] (ព្រះសម្ពុទ្ធសំដែងថា) នារីទាំងឡាយ ដែលមានការវាងវៃ ឃើញ​នូវ​បុរស​ដ៏ប្រសើរ​ហើយ រមែង​ដឹកនំា ដោយវាចា​ដ៏ពីរោះ​យ៉ាងនេះឯង ដូចជា​សំពោចញី ប្រលោម​នូវ​មាន់ឈ្មោល (មកធ្វើជា​ប្តីរបស់ខ្លួន)។

[១៩០] បុគ្គលណា មិនឆាប់យល់នូវប្រយោជន៍​ដែលកើតឡើង បុគ្គលនោះ រមែង​លុះអំណាច​នៃសត្រូវ​ផង រមែង​ក្តៅក្រហាយ​ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយផង។

[១៩១] លុះតែបុគ្គលណា ឆាប់យល់ច្បាស់​នូវប្រយោជន៍​ដែលកើតឡើង បុគ្គលនោះ រមែង​រួចចាក​ការបៀតបៀន​អំពីសត្រូវ ដូច​មាន់ឈ្មោល រួចអំពី​សំពោចញី។

ចប់ កុក្កុដជាតក ទី៨។

ធម្មទ្ធជជាតក ទី៩

sut.kn.jat.384 | book_059

(៣៨៤. ធម្មធជជាតកំ (៦-១-៩))

[១៩២] (ក្អែក និយាយនឹងពួកសត្វស្លាបថា) ម្នាលញាតិទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ប្រព្រឹត្តធម៌ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រព្រឹត្តធម៌ សេចក្តីចំរើន (នឹងមាន) ដល់អ្នក​ទាំងឡាយ អ្នក​ប្រព្រឹត្តធម៌ រមែង​ដេកជាសុខ​ក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។

[១៩៣] (ពួកសត្វស្លាប សរសើរថា) សត្វស្លាបមានកំណើតពីរ​នេះ ​ប្រសើរ​ណាស់តើ ជាអ្នក​ប្រកបដោយ​ធម៌ដ៏ក្រៃលែង ឈរតែ​ជើងម្ខាង ប្រៀនប្រដៅ​តែធម៌។

[១៩៤] (បក្សីពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកទាំងឡាយ មិនស្គាល់ច្បាស់​នូវមារយាទ​នៃក្អែក​នោះទេ អ្នកទាំង​ឡាយសរសើរ ព្រោះមិនដឹង (ចំណែក​ខាងក្អែក​អាក្រក់) ស៊ីទំាងពង​ទាំងកូន (របស់​ពួកយើង) ​ហើយ​ពោលថា ធម៌ ៗ ដូច្នេះ។

[១៩៥] បុគ្គលអាក្រក់ និយាយដោយវាចាផ្សេង ធ្វើដោយ​កាយផ្សេង វាប្រព្រឹត្ត​ធម៌តែ​សំដី មិនមែន​ទាំងកាយ​ផងទេ មិនដំកល់​ខ្លួនទុក​ក្នុងធម៌នោះ។

[១៩៦] បុគ្គលអ្នកទន់ភ្លន់ដោយវាចា តែគេស្គាល់​ចិត្តបាន​ដោយក្រ ​ដូចជា​ពស់វែក​បិទបាំងខ្លួន អាស្រ័យនៅ​ក្នុងរូង បុគ្គលមាន​ធម៌ជាទង់ជ័យ គេសន្មតថា​ល្អក្នុង​ស្រុក និង​និគម​ទាំងឡាយ បុគ្គល​បែបនេះ បុរសអ្នក​ល្ងង់ខ្លៅ ស្គាល់បាន​ដោយក្រ។

[១៩៧] អ្នកទាំងឡាយ ចូរបៀតបៀនក្អែកនេះ​ដោយចំពុះផង ចូរបៀតបៀន​ក្អែកនេះ ដោយ​ជើងផង ចូរញុំាង​ក្អែកលាមក​នេះ ឲ្យវិនាសទៅ ក្អែកនេះ មិនគួរឲ្យ​នៅជា​មួយទេ។

ចប់ ធម្មទ្ធជជាតក ទី៩។

នន្ទិយមិគរាជជាតក ទី១០

sut.kn.jat.385 | book_059

(៣៨៥. នន្ទិយមិគរាជជាតកំ (៦-១-១០))

[១៩៨] (ម្រឹគមាតាបិតា និយាយផ្តំាថា) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើអ្នកទៅកាន់ឧ​ទ្យាន​ឈ្មោះអញ្ជ័ន ក្នុងក្រុងសាកេត និយាយប្រាប់កូនឈ្មោះនន្ទិយៈ ជាឱរសរបស់ខ្ញុំថា មាតាបិតាទាំងឡាយ របស់អ្នកចាស់​ហើយ គាត់ចង់ឃើញអ្នក។

[១៩៩] (នន្ទិយម្រឹគ និយាយថា) បន្លែទាំងឡាយ ទឹក និងភោជន​របស់​ព្រះរាជា ខ្ញុំបាន​បរិភោគ​ហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំមិន​អាចបរិភោគ​ទទេ នូវដុំភោជន​ជាអំណោយ របស់​ព្រះរាជា​នោះទេ។

[២០០] ខ្ញុំនឹងបែរនូវចំហៀងខ្លួន​ដល់ព្រះរាជា មានសរក្នុងដៃ ក្នុងកាល​ណោះ ខ្ញុំក៏ដល់​នូវ​សេចក្តី​សុខ រួចចាក (មរណៈ) ​ហើយ​ប្រហែល​នឹងបាន​ឃើញនូវមាតា។

[២០១] (ព្រះសាសា្ត ទ្រង់ត្រាស់ថា) កាលពីដើម តថាគតជា​សត្វជើង ៤ មានរូបល្អ ជាស្តេច​ម្រឹគ ឈ្មោះនន្ទិយៈ​ដោយឈ្មោះ នៅក្នុង​លំនៅ​នៃសេ្តចកោសល។

[២០២] ព្រះរាជាកោសល ផ្ទាប់ព្រួញយិតធ្នូមក ដើម្បីសម្លាប់​នូវតថាគត​នោះ ក្នុង​ឧទ្យាន​ឈ្មោះ​អញ្ជ័ន ជាទីដែល​ពួកជនថា្វយ។

[២០៣] តថាគតក៏បែរនូវចំហៀងខ្លួន ដល់ព្រះរាជា​នោះ ដែលមាន​កូនសរ​ក្នុងដៃ ក្នុង​កាល​​ណោះ តថាគតក៏​ដល់នូវ​សេចក្តី​សុខ រួចចាក (មរណៈ) ​ហើយបាន​មក​ឃើញមាតា។

ចប់ នន្ទិយមិគរាជជាតក ទី១០។

ចប់ អាវារិយវគ្គ ទី១។

ឧទ្ទាននៃអាវារិយវគ្គនោះគឺ

(អំពីអាវារិយជាតក) មានពាក្យថា បពិត្រព្រះអង្គ​ប្រសើរលើរថ សូមព្រះអង្គ​កុំខ្ញាល់ ១ សេតកេតុជាតក​ដ៏ប្រសើរ ១ ទរីមុខជាតក ១ នេរុជាតក ១ (អាសង្កជាតក) ១ ទៀត ការមិន​ត្រេកអរ ១ សិរីទេវធីតា ១ មាន់មានស្លាប​ដ៏ប្រសើរវិចិត្រ ១ ក្អែកសំដែងធម៌ ១ ម្រឹគឈ្មោះ​នន្ទិយៈ ១ ត្រូវជា ១០។

ខុរបុត្តវគ្គ ទី២

sut.kn.jat.v06.02 | book_059

(២. ខរបុត្តវគ្គោ)

ខុរបុត្តជាតក ទី១

sut.kn.jat.386 | book_059

(៣៨៦. ខរបុត្តជាតកំ (៦-២-១))

[២០៤] (សេះសិន្ធវៈ និយាយថា) ឮថា បណ្ឌិតទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​សត្វពពែ​ថា ជាសត្វ​ពាល​ដោយពិត អ្នកចូរមើលចុះ សត្វពាល​មិនដឹងនូវ​អំពើ​ដែលគួរធ្វើ ក្នុងទី​កំបាំង ទៅ​ធ្វើ​ក្នុងទីវាល។

[២០៥] (ពពែ និយាយថា) ម្នាលសម្លាញ់ អ្នកទេឬ ជាសត្វពាល ម្នាលខុរបុត្រ អ្នកចូរ​ដឹងចុះ អ្នកជាសត្វ​ដែលត្រូវ​គេរួបរឹត​ដោយខ្សែ មាន​បបូរមាត់វៀច មានមុខ​ឱនចុះ។

[២០៦] ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកណាបាន​រួចចេញ (អំពីរថ) មិនរត់ទៅ អ្នកនោះ ពេញជា​ពាល​ទៅទៀត ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកនំានូវ​សេ្តចសេនកៈ​ណា សេ្តចសេនកៈ​នោះ ចាត់ជា​មនុស្ស​ពាល​បំផុត។

[២០៧] (សេះសិន្ធវៈ និយាយថា) មា្នលសំឡាញ់ បើខ្ញុំ​ជាសត្វពាល​ដោយហេតុណា ម្នាល​អជរាជ អ្នកចូរដឹង​នូវហេតុ​នោះចុះ តែថា ស្តេចសេនកៈ ជាមនុស្សពាល ដោយ​ហេតុ​ដូចម្តេច អ្នកដែលខ្ញុំសួរ​ហើយ ចូរប្រាប់​ហេតុនោះ។

[២០៨] (ពពែ ប្រាប់ថា) បុគ្គលណា បាននូវមន្ត​ជាប្រយោជន៍​ដ៏ឧត្តម​ហើយ ប្រគល់​ឲ្យ​ប្រពន្ធ (បុគ្គលនោះ) នឹងលះបង់​នូវខ្លួន ដោយការ​ឲ្យមន្តនោះ ទាំងប្រពន្ធ​នោះ នឹងមិន​មានដល់​បុគ្គលនោះ​ឡើយ។

[២០៩] (ពពែ ពោលថា) បពិត្រព្រះអង្គ​ជាធំជាងជន បុគ្គលបែបនោះ ​លះបង់ចោល​នូវខ្លួន មិនសេពគប់​នូវវត្ថុជាទី​ស្រឡាញ់ ដោយគិតថា (វត្ថុនេះ) ជាទីស្រឡាញ់​របស់អញ ខ្លួនឯង តើប្រសើរជាង​របស់​ដែលប្រសើរ​ទៅទៀត ព្រោះបុរស​ដែល​មានខ្លួនអប់រំ​ហើយ គប្បីបាន​នូវជនជា​ទីស្រឡាញ់​ក្នុងកាល​ជាខាងក្រោយ។

ចប់ ខុរបុត្តជាតក ទី១។

សូចិជាតក ទី២

sut.kn.jat.387 | book_059

(៣៨៧. សូចិជាតកំ (៦-២-២))

[២១០] (កុមារបុត្រពោធិសត្វ ពោលថា) នរណាចង់ទិញម្ជុល (របស់ខ្ញុំ) ជាម្ជុល​មិន​គ្រោត​គ្រាត មិនអាក្រក់ ដែលសំលៀង​ដោយថ្ម មានច្បោះ​ដ៏ល្អ មាន​ចុងដ៏​ស្រួចឆ្មារ។

[២១១] នរណាចង់ទិញម្ជុល ជាម្ជុលដែល​ដុសខាត់ល្អ មានច្បោះល្អ ដែលប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយល្អ​តាមលំដាប់ (រៀវតូច) ចាក់ទម្លុះ​នូវរបស់​ក្រាស់បាន។

[២១២] (នាងកុមារី ពោលថា) ម្ជុល និងសន្ទូច តែងចេញអំពី​ស្រុកនេះ ក្នុង​កាល​ឥឡូវ​នេះ ចុះបុរស​នេះជាអ្វី ចង់លក់​ម្ជុលក្នុងស្រុក​របស់ជាង។

[២១៣] គ្រឿងសស្រ្តា និងការងារផ្សេង ៗ ជាច្រើន តែងចេញទៅ​អំពីស្រុកនេះ ចុះ​បុរស​នេះជាអ្វី ក៏មកលក់ម្ជុល​ក្នុងស្រុក​ជាងលោហៈ។

[២១៤] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ជនអ្នកចេះដឹង ត្រូវលក់ម្ជុល​ក្នុងស្រុក​ជាងលោហៈ អាចារ្យ​ទំាងឡាយ រមែង​ដឹងច្បាស់​នូវការងារ​ដែលគេធ្វើល្អ និងអាក្រក់។

[២១៥] ម្នាលនាង បើបិតារបស់នាង​ស្គាល់នូវម្ជុល​ដែលខ្ញុំធ្វើ​ហើយនេះ គាត់នឹង​អញ្ជើញ (ផ្សំផ្គុំ) ខ្ញុំ ជាមួយនាង ព្រមទាំង​ទ្រព្យដទៃ​ដែលមាន​នៅក្នុងផ្ទះ។

ចប់ សុចិជាតក ទី២។

តុណ្ឌិលជាតក ទី៣

sut.kn.jat.388 | book_059

(៣៨៨. តុណ្ឌិលជាតកំ (៦-២-៣))

[២១៦] (ចូឡតុណ្ឌិលសុករៈ ពោលថា) ម្ចាស់យើងធ្លាប់ឲ្យ (បបរកណ្ឌក និងបាយក្តាំង) ឥឡូវ​នេះ គាត់ឲ្យ​បន្លែស្រស់វិញ ស្នូកនេះ ពេញ (ដោយ​បាយស​ស្អាត) ស្រ្តីជាម្ចាស់​យើង ក៏ឈរ​នៅ (ជិតស្នូក​នោះដែរ) អ្នកផង​ច្រើនគ្នា មាន​ដៃកាន់​អន្ទាក់ ខ្ញុំមិនចង់​ស៊ីទេ។

[២១៧] (មហាតុណ្ឌិលៈ ពោលថា) អ្នកតក់ស្លុត ស្លន់ស្លោ ប្រាថា្នរក​ទីពឹងពួន អ្នក​ឥត​ទីពឹងទេ អ្នកនឹងទៅ​ក្នុងទីណា ម្នាលតុណ្ឌិលៈ អ្នកចូរមាន​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ បរិភោគចុះ យើង​ដែលគេ​ចិញ្ចឹម ដើម្បីប្រយោជន៍​តែសាច់ (ប៉ុណ្ណោះ)។

[២១៨] (បើអ្នកខ្លាចសេចក្តីស្លាប់) អ្នកចូរចុះទៅកាន់​ស្រះ​ដែលមិនមានភក់ អ្នក​ចូរជម្រះ​នូវញើស និងក្អែល​ទាំងអស់​ចេញ ក្លិននៃគ្រឿង​លាបណា មិនដាច់ ក្នុង​កាល​ណាមួយ អ្នកចូរកាន់​យកនូវ​គ្រឿងលាប​ដ៏ថ្មីនោះចុះ។

[២១៩] (ចូឡតុណ្ឌិលៈ សួរថា) ស្រះមិនមានភក់ តើដូចម្តេច អ្វីហ្ន៎ ដែលលោក​ហៅថា ញើស និងក្អែល មួយទៀត គ្រឿងលាបដ៏ថ្មី តើដូចម្តេច ទាំងក្លិន​របស់វា ក៏មិនដាច់​ក្នុងកាល​ណាមួយ។

[២២០] (មហាតុណ្ឌិលៈ ឆ្លើយថា) ធម៌ ទុកជាស្រះ​មិនមានភក់ បាប លោកពោលថា ញើស និងក្អែល សីល ទុកជាគ្រឿង​លាបដ៏ថ្មី ទាំងក្លិន​របស់​សីលនោះ មិនដាច់ ក្នុងកាល​ណាម្តង។

[២២១] ពួកជន អ្នកសម្លាប់នូវសរីរៈ (នៃសត្វទាំងឡាយ) រមែង​ត្រេកអរ ចំណែកខាង ពួកសត្វ អ្នកទ្រទ្រង់នូវសរីរៈ រមែង​មិនត្រេកអរ​ឡើយ ពួកសត្វ​ទាំងឡាយ (ប្រាកដ​ដូចជា​យើង) រមែង​ត្រេកអរ លះបង់​នូវជីវិត ក្នុងខែពេញ មានព្រះចន្ទ​ពេញវង់។

ចប់ តុណ្ឌិលជាតក ទី៣។

សុវណ្ណកក្កដកជាតក ទី៤

sut.kn.jat.389 | book_059

(៣៨៩. សុវណ្ណកក្កដជាតកំ (៦-២-៤))

[២២២] (ក្អែក ពោលថា) ម្រឹគមានពណ៌ដូចមាស (ក្តាម) មានភ្នែកលៀន មានស្បែក​ដូចឆ្អឹង អាស្រ័យ​នៅក្នុង​ទឹក ជាសត្វ​មិនមាន​រោម ខ្ញុំត្រូវក្តាមនោះ​គ្រប​សង្កត់ ទើបយំ កំព្រា (តែមា្នក់​ឯង) ម្នាលសំឡាញ់អើយ ហេតុអ្វី ទើបអ្នក​បោះបង់​ខ្ញុំចោល។

[២២៣] ពស់នោះ កាលជួយ (ក្អែកនោះ) បើកពពាដ៏ធំ លូនចូលទៅ​ជិតក្តាម យក​អាសាការពារ​សំឡាញ់ដ៏ស្និទ្ធស្នាល ក្តាមក៏ចាប់​ពស់ទៀត។

[២២៤] (ពស់ ពោលថា) ចំណែកខាងក្តាម ជាសត្វត្រូវការ​ដោយចំណី មិន​គួរចាប់ក្អែក មិនគួរ​ចាប់ពស់​ទេ ម្នាលអ្នក​មានភ្នែកលៀន ខ្ញុំសូម​សួរអ្នក ហេតុអ្វី ក៏អ្នក​មកចាប់​យើងទាំង​ពីរនាក់។

[២២៥] (ក្តាមនិយាយថា) បុរសនេះ ជាអ្នកប្រាថ្នានូវ​ប្រយោជន៍​ដល់ខ្ញុំ អ្នកណា ចាប់ខ្ញុំ​នាំទៅ​ក្នុងទឹក កាលបើ​អ្នកនោះ​ស្លាប់ ខ្ញុំ (នឹងមាន) សេចក្តី​ទុក្ខច្រើន (ព្រោះ) ខ្ញុំនឹង​បុរសនេះ ទាំងពីរ​នាក់ នឹងមិននៅ​ជាមួយគ្នា។

[២២៦] ឯអ្នកផងឃើញខ្ញុំមានកាយចំរើន (ធំ) គប្បីប្រាថា្ន ដើម្បីបៀតបៀន​តែប៉ុណ្ណោះ សូម្បី​ពួកក្អែក បាន​ឃើញខ្ញុំ មានសាច់​ឆ្ងាញ់ក្រាស់ ទន់ ក៏គប្បី​បៀតបៀន​ដែរ។

[២២៧] (ពស់ ពោលថា) បើអ្នកចាប់យើង​ទាំងពីរនាក់ ព្រោះហេតុ​តែបុរសនោះ បុរស​ចូរក្រោក​ឡើង ខ្ញុំនឹងស្រូប​យកពិស​ចេញ អ្នកចូរ​លែងខ្ញុំ និងក្អែក​ឲ្យឆាប់ ព្រោះកាល​ពីដើម ពិស​ដ៏ក្លៀវក្លា​ជ្រាបចូល​ក្នុងសត្វ។

[២២៨] (ក្តាម និយាយថា) អញលែងពស់ តែមិនលែង​ក្អែកទេ ព្រោះថា ក្អែកទុក​ជាអ្នក​ធានា​សិន អញលុះ​ឃើញនូវ​បុរសមាន​សេចក្តីសុខ មិនមាន​រោគ ទើប​លែង​ក្អែក ដូចយ៉ាង​ពស់ដែរ។

[២២៩] ក្អែកក្នុងកាលណោះ បាន​មកជាទេវទត្ត ចំណែក​ខាងពស់វែក បាន​មកជាដំរី ក្តាមបាន​មកជា​អានន្ទ​ដ៏ចំរើន ព្រាហ្មណ៍ក្នុង​កាលណោះ បាន​មកជា​តថាគត ជា​សាសា្ត។

ចប់ សុវណ្ណកក្កដកជាតក ទី៤។

មយ្ហកសកុណជាតក ទី៥

sut.kn.jat.390 | book_059

(៣៩០. មយ្ហកជាតកំ (៦-២-៥))

[២៣០] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) សត្វស្លាប​ឈ្មោះមយ្ហកៈ3) ហើរទៅ​តាមញក និង​ច្រកភ្នំ ទៅទំ​ដើមលៀប ដែលមាន​ផ្លែទុំ យំកន្ទក់​កន្ទេញថា របស់អញ ៗ ដូច្នេះ។

[២៣១] កាលសត្វមយ្ហកៈនោះ ស្រែកយំការពារ​យ៉ាងនេះ ពួកសត្វ​ទិជជាតិ ក៏​មក​ប្រជុំ​គ្នា ស៊ីផ្លែលៀប​ហើយហើរទៅ សត្វនោះ ក៏នៅតែស្រែក​យំការពារ។

[២៣២] ដូចយ៉ាងជនពួកខ្លះ​ក្នុងលោកនេះ ប្រមូលមក​នូវទ្រព្យ មានប្រមាណ​ច្រើន ​ហើយ​មិនចាត់​ចែងនូវទ្រព្យ ឲ្យសមគួរ​ដល់​ចំណែក ដើម្បីខ្លួន មិនទំនុក​បម្រុងដល់​ញាតិ​ទាំងឡាយ។

[២៣៣] បុគ្គលនោះ រមែងមិនបានប្រើប្រាស់​នូវគ្រឿង​ស្លៀកពាក់ និងបាយ មិន​បាន​ទ្រទ្រង់​នូវ​កម្រងផ្កា មិនបាន​លាបនូវគ្រឿង​លាប (ដ៏ល្អទេ) មិនបាន​ប្រើប្រាស់​នូវវត្ថុ​ណាមួយ​ជារបស់​ខ្លួនទេ ទាំងមិនបាន​សង្រ្គោះ​នូវញាតិ​ទាំងឡាយ​ឡើយ។

[២៣៤] កាលបើបុគ្គលនោះ ពោលរៀបរាប់ ហួងហែងថា របស់អញ ៗ យ៉ាងនេះ ស្រាប់តែ​ពួកព្រះរាជា ឬពួកចោរ និងពួកជន​អ្នកត្រូវ​ទទួលមត៌ក មិនជាទី​ស្រឡាញ់ នំាយក​ទ្រព្យ​នោះទៅ បុគ្គលនោះ ក៏នៅតែ​និយាយ​រៀបរាប់។

[២៣៥] ឯអ្នកប្រាជ្ញ បាននូវភោគៈហើយ រមែង​សង្រ្គោះញាតិ​ទាំងឡាយ អ្នកប្រាជ្ញ​នោះ រមែង​បាន​នូវសេចក្តី​សរសើរ ដោយការ​សង្រ្គោះ​ញាតិនោះ លុះលះ​លោកនេះ​ទៅ​ហើយ រមែង​រីករាយ​ក្នុងឋានសួគ៌។

ចប់ មយ្ហកសកុណជាតក ទី៥។

បព្វជិតវិហេឋកជាតក ទី៦

sut.kn.jat.391 | book_059

(៣៩១. វិជ្ជាធរជាតកំ (៦-២-៦))

[២៣៦] (ព្រះរាជាពារាណសី ត្រាស់ថា) អ្នកមានពណ៌​ទ្រង់ទ្រាយដ៏ល្អ ​ផ្គង​អព្ជាលី​នមស្ការ តម្កល់នូវ​បុគ្គលមាន​រូបអាក្រក់ អំពីខាងមុខ តើបុរសនោះ ប្រសើរ​ជាងអ្នក ឬប្រហែល​គ្នា អ្នកចូរ​ប្រាប់នូវឈ្មោះ​នៃអ្នក​ឯទៀតផង នៃខ្លួនផង។

[២៣៧] (ព្រះឥន្រ្ទពោលថា) បពិត្រព្រះរាជា ទេវតាទាំងឡាយ មិនកាន់​យកនូវនាម​និង​គោត្រ ព្រះខីណាស្រព អ្នកដល់​នូវការស្ងប់ ទាំងប្រព្រឹត្ត​តាមផ្លូវត្រង់ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​នឹងសូម​ប្រាប់​ឈ្មោះ (ខ្លួនខ្ញុំ) ដល់​ព្រះអង្គ ខ្ញុំជាសក្កៈ ជាធំជាង​ទេវតា​ជាន់តាវត្តិង្ស។

[២៣៨] (ព្រះរាជា សួរថា) បុគ្គលណា ឃើញនូវភិក្ខុ អ្នកបរិបូណ៌​ដោយចរណៈ ហើយផ្គង​អព្ជាលី​នមស្ការ តម្កល់​ទុកក្នុង​ខាងមុខ បពិត្រ​ទេវរាជ ខ្ញុំសូមសួរនូវ​ដំណើរនុ៎ះ ចំពោះ​ព្រះអង្គ បុគ្គលនោះ លុះច្យុតចាក​លោកនេះទៅ រមែង​បាន​សេចក្តី​សុខ​ដូចម្តេច។

[២៣៩] (ព្រះឥន្រ្ទ ឆ្លើយថា) បុគ្គលណា ឃើញនូវភិក្ខុ ដែលបរិបូណ៌​ដោយចរណៈ ​ហើយផ្គង​អព្ជាលី​នមស្ការ តម្កល់ទុក​ក្នុងខាងមុខ បុគ្គលនោះ រមែង​បាន​នូវសេចក្តី​សរសើរ ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន លុះបុគ្គល​នោះ​បែកធ្លាយ​សរីរកាយ រមែង​ទៅកាន់​ឋានសួគ៌។

[២៤០] (ព្រះរាជា ត្រាស់ថា) ឱហ្ន៎ សិរីរបស់​អញកើតឡើង​ក្នុងថ្ងៃនេះ ព្រោះអញ​បាន​ ឃើញ​នូវវាសវៈ ជាម្ចាស់នៃភូត បពិត្រ​សក្កៈ ខ្ញុំនឹងធ្វើ​នូវបុណ្យ​ជាច្រើន ព្រោះ​បាន​ឃើញ​នូវភិក្ខុ​ផង ព្រះអង្គ​ផង។

[២៤១] (ព្រះឥន្រ្ទ ពោលថា) បុគ្គលណា ប្រកបដោយបញ្ញា ជាពហុស្សូត អាច​គិតឃើញ​នូវហេតុ​ជាច្រើន (ព្រះអង្គ) គប្បីសេពគប់ (បុគ្គលនោះ) ដោយពិត បពិត្រ​ព្រះរាជា ព្រោះ​ព្រះអង្គ​បាន​ឃើញភិក្ខុ និងខ្ញុំ សូមធ្វើបុណ្យ​ជាច្រើនចុះ។

[២៤២] (ព្រះរាជា ត្រាស់ថា) បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងទេវតា ខ្ញុំនឹងជា​អ្នកមិនមាន​សេចក្តី​ក្រោធ មានចិត្ត​ជ្រះថ្លាជានិច្ច ជាអ្នក​គួរដល់អ្នក​ដំណើរ និងស្មូម​ទាំងអស់ សង្កត់​សង្កិន​នូវមានះ ថ្វាយបង្គំ ព្រោះបាន​ស្តាប់នូវ​សុភាសិត (របស់​ព្រះអង្គ)។

ចប់ បព្វជិតវិហេឋកជាតក ទី៦។

ឧបសិង្ឃបុប្ផជាតក ទី៧

sut.kn.jat.392 | book_059

(៣៩២. សិង្ឃបុប្ផជាតកំ (៦-២-៧))

[២៤៣] (នាងទេវធីតា ពោលថា) បពិត្រលោក លោកស្រងក្លិនផ្កា​កើតអំពីទឹក (ផ្កាឈូក) ដែលគេ​មិនបាន​ឲ្យ នុ៎ះជា​ចំណែកមួយ​នៃការលួច លោកជា​អ្នកលួចក្លិន។

[២៤៤] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) អាត្មាមិនលួចទេ មិនកាច់យកទេ អាត្មា​គ្រាន់តែ​ស្រងក្លិន​ផ្កាឈូក អំពីចម្ងាយ កាលបើដូច្នេះ ហេតុអ្វី ទើបអ្នក​ពោលថា លោកជា​អ្នកលួច​ក្លិន។

[២៤៥] បុរសណា ជីកយកក្រអៅឈូក កាច់យក​ផ្កាឈូកស បុរសនោះ ដែល​មាន​ការងារ​អាក្រក់​យ៉ាងនេះ ព្រោះហេតុអ្វី​ក៏អ្នកមិនថា។

[២៤៦] (នាងទេវធីតា ពោលថា) ពាក្យសំដីរបស់ខ្ញុំ មិនមាន​ចំពោះបុរស​ដែលជា​អ្នក​ល្មោភ​អាក្រក់ ប្រឡាក់ (ដោយ​បាបធម៌) ដូចជា​សំពត់​មេនំទេ ខ្ញុំគួរនិយាយ​តែនឹងលោក។

[២៤៧] បាបរបស់បុរស អ្នកមិនមានទីទួល គឺកិលេស អ្នកស្វែង​រកនូវ​អំពើដ៏ស្អាត​ជានិច្ច ប្រមាណ​ប៉ុនចុង​នៃរោមកន្ទុយ​សត្វ រមែង​ប្រាកដ​ដូចប៉ុនមេឃ។

[២៤៨] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលយក្ខ នាងស្គាល់នូវ​អាត្មាដោយពិត មួយ​ទៀត នាងឈ្មោះ​ថា អនុគ្រោះ​នូវអាត្មា ម្នាលយក្ខ បើនាង​ឃើញទោស​នេះ ក្នុងកាលណា នាង​គប្បីប្រាប់ (ដល់អាត្មា) ទៀត ក្នុងកាលនោះ។

[២៤៩] (នាងទេវធីតា ពោលថា) ខ្ញុំមិនមែន​រស់នៅ​ព្រោះអាស្រ័យ​លោកទេ ទាំង​មិនមែន​ជាអ្នកធ្វើ​ការឈ្នួល​របស់លោកទេ បពិត្រ​ភិក្ខុ លោកទៅ​កាន់សុគតិ ដោយ​អំពើណា លោក​គប្បីដឹង (នូវអំពើ​នោះចុះ)។

ចប់ ឧបសិង្ឃបុប្ផជាតក ទី៧។

វិឃាសាទជាតក ទី៨

sut.kn.jat.393 | book_059

(៣៩៣. វិឃាសាទជាតកំ (៦-២-៨))

[២៥០] (ព្រះឥន្រ្ទក្លែងខ្លួនជាសេក និយាយថា) ពួកជនណា ជាអ្នកស៊ី​វត្ថុសល់​ដែល​ជននោះ​រមែង​រស់នៅជា​សុខស្រួល សេចក្តី​សរសើរ​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងសុគតិ ក្នុងបរលោក រមែង​មាន។

[២៥១] (ឥសីមួយរូប ពោលថា) អ្នកទាំងឡាយ ជាបណ្ឌិត ចូរកុំផ្ទៀងស្តាប់ (នូវសំដី) របស់​សេក​និយាយ ម្នាលអ្នក​មានពោះ​ដ៏ស្មើ​ទាំងឡាយ ពួកអ្នក​ចូរស្តាប់​ពាក្យខ្ញុំនេះ​វិញ សេកនេះ បញ្ជោរ​នូវពួកយើងទេ។

[២៥២] (សេក និយាយថា) ខ្ញុំមិនបញ្ជោរលោកទាំងឡាយ​ទេ បពិត្រ​លោកអ្នក​បរិភោគ​នូវ​សាកសព លោក​ទាំងឡាយ ចូរស្តាប់ខ្ញុំ លោកទាំងឡាយ ជាអ្នក​បរិភោគ​នូវភោជន​សល់ លោក​ទាំងឡាយ មិនមែន​ជាអ្នក​បរិភោគ​នូវវត្ថុសល់​ដែលទេ។

[២៥៣] (ពួកឥសី និយាយថា) យើងទាំងឡាយ បួសបានវស្សា ៧ ហើយ ជាអ្នក​មាន​កំបោយសក់ នៅក្នុង​កណ្តាលព្រៃ ញុំាងអត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយវត្ថុ​ដ៏សល់​ប៉ុណ្ណោះ បើពួក​យើងត្រូវ​អ្នកដ៏ចំរើន​តិះដៀល​ហើយ តើពួកជនណា គួរ​ជា​ទីសរសើរ​របស់​លោក​ដ៏ចំរើន។

[២៥៤] (សេកពោធិសត្វ ពោលថា) លោកទាំងឡាយ បរិភោគនូវ​ភោជនសល់ របស់​សត្វសាហាវ គឺសីហៈ និងខ្លា ញុំាងអត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយរបស់សល់ ទើប​គេសំគាល់​ថា ជាអ្នក​បរិភោគ​របស់​សល់ដែល។

[២៥៥] ពួកជនណា ឲ្យដល់ព្រាហ្មណ៍ សមណៈ និងអ្នក​សូមឯទៀត ហើយទើប​បរិភោគ​នូវភោជន​ដ៏សេសសល់ ពួកជននោះ ហៅថា​ជាអ្នក​បរិភោគ​នូវវត្ថុសល់ដែល។

ចប់ វិឃាសាទជាតក ទី៨។

វដ្តកជាតក ទី៩

sut.kn.jat.394 | book_059

(៣៩៤. វដ្ដកជាតកំ (៦-២-៩))

[២៥៦] (ចាបពោធិសត្វ សួរថា) បពិត្រឪពុកធំ លោកបរិភោគ​នូវបាយ ទឹកដោះរាវ និង​ប្រេង​ដ៏ប្រណីត បពិត្រ​ក្អែក កាលបើដូច្នេះ ហេតុអ្វីបាន​ជាអ្នកស្គាំង​ស្គមម្ល៉េះ។

[២៥៧] (ក្អែកឆ្លើយថា) បណ្តាពួកក្អែកទាំងនោះ សត្វក្អែក​នៅក្នុង​កណ្តាល​សត្រូវ ស្វែង​រកចំណី មានសេចក្តី​តក់ស្លុត​ជានិច្ច តើនឹង​មានសេចក្តី​មាំមួន អំពីណាកើត។

[២៥៨] ពួកក្អែក ជាសត្វមានពុកត្បុត តក់ស្លុត​អស់កាល​ជានិច្ច បាន​ដុំបាយ​ដោយ​អំពើ​អាក្រក់ មិនដែល​ឆ្អែតស្កប់​ស្កល់ទេ ម្នាល​សត្វចាប ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​ស្គំាងស្គម។

[២៥៩] ម្នាលចាប អ្នកបរិភោគនូវពូជស្មៅ​ដ៏សៅហ្មង មានឱជារស​តិច កាល​បើដូច្នេះ ហេតុអ្វី ទើបអ្នក​មានសរីរៈ​ធាត់ម្ល៉េះ។

[២៦០] (ចាបពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលក្អែក ខ្ញុំញុំាងអត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​វត្ថុដែល​ខ្ញុំបាន និងមិនបាន ព្រោះខ្ញុំជា​អ្នកប្រាថ្នា​តិច គិតតិច ទាំងត្រាច់ទៅ​កាន់ទី​មិនឆ្ងាយ ព្រោះ​ហេតុនោះ ទើបខ្ញុំ​ជាអ្នកមាន​សរីរៈធាត់។

[២៦១] សេចក្តីពិតថា ការប្រព្រឹត្តិចិញ្ចឹមជីវិត​របស់បុគ្គល​អ្នកប្រាថ្នា​តិចផង មាន​សេចក្តី​សុខព្រោះ​ការគិត​តិចផង ដឹងប្រមាណ​ក្នុងអាហារ​ដែលខ្លួន​កាន់យក​ដោយ​ល្អផង រមែង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅបាន​ដោយស្រួល។

ចប់ វដ្តកជាតក ទី៩។

មណិជាតក ទី១០

sut.kn.jat.395 | book_059

(៣៩៥. បារាវតជាតកំ (៦-២-១០))

[២៦២] (ព្រាបពោធិសត្វ និយាយថា) យូរណាស់ហើយតើ ខ្ញុំទើបឃើញ​សំឡាញ់ ពាក់នូវ​កម្រង​កែវមណី សំឡាញ់​របស់ខ្ញុំល្អមែន ព្រោះល្អ​ដោយការ​លេងពុកមាត់។

[២៦៣] (ក្អែក និយាយតបថា) ខ្ញុំមានការខ្វល់ខ្វាយច្រើន​ក្នុងការងារ មានក្រចក​និង​រោម​ក្លៀកដុះ​ទ្រុបទ្រុល យូរណាស់​ហើយ គេទើបតែ​នឹងបោច​រោមអាក្រក់​ចេញ​ក្នុងថ្ងៃនេះ ព្រោះបាន​ជាងកោរកាត់។

[២៦៤] (ព្រាបពោធិសត្វ និយាយថា) អ្នកបានឲ្យជាងកោរកាត់ ដែលគេរក​បាន​ដោយក្រ ឲ្យបោច​នូវរោមណា​មែនឬ ម្នាលសម្លាញ់ កាលបើដូច្នេះ រោមបន្តិចបន្តួច ត្រង់ក​របស់អ្នក (នោះ) ទុកនៅវែង​អន្លាយធ្វើអ្វី។

[២៦៥] (ក្អែក និយាយតបថា) កែវមណី តែងសំយុងចុះឰដ៏ក នៃមនុស្ស​សុខុមាលជាតិ ខ្ញុំយក​តម្រាប់​តាមពួក​មនុស្ស​ទាំងនោះ អ្នកកុំសំគាល់​ថា (ខ្ញុំ) ធ្វើ​ដោយល្បែង​ឡើយ។

[២៦៦] បើអ្នកពេញចិត្តនឹងការលេងពុកមាត់ ដែលឲ្យ​នាយជាងធ្វើ​យ៉ាងល្អនេះ ម្នាល​សម្លាញ់ ខ្ញុំនឹងឲ្យជាង​ធ្វើដល់អ្នកផង ឲ្យនូវ​កែវមណី​ដល់អ្នកផង។

[២៦៧] (ព្រាបពោធិសត្វ និយាយថា) អ្នកឯងយក​កែវមណី​ផង យកពុកមាត់ ដែលគេ​ធ្វើឲ្យល្អ​ផង មកបិទបាំង ទើបខ្ញុំហៅ​អ្នកមក​ហើយនឹងទៅ ការបាន​ជួបប្រទះ​នឹងអ្នក រមែង​ជាទី​ពេញចិត្ត​របស់ខ្ញុំ។

ចប់ មណិជាតក ទី១០។

ចប់ ខុរបុត្តវគ្គ ទី២។

ឧទ្ទាននៃខុរបុត្តវគ្គនោះគឺ

និយាយអំពីអ្នកចូរមើលចុះ (ជាដើម) ១ ព្រមទាំងម្ជុល ១ តុណ្ឌិលជាតក ១ ម្រឹគក្តាម ១ សត្វស្លាប​ដ៏ប្រសើរ ឈ្មោះ មយ្ហកៈ ជាគំរប់ ៥ ផ្គងអញ្ជលី ១ ផ្កាឈូក ១ កណ្តាលព្រៃ ១ សត្វចាប ១ ព្រាប​ដ៏ប្រសើរ ១ រួមជា ១០។

ឧទ្ទាននៃវគ្គ ក្នុងឆក្កនិបាតនោះគឺ

ខ្ញុំនឹងសំដែងនូវវគ្គ ក្នុងឆក្កនិបាត ដ៏ប្រសើរថ្លៃថ្លា វគ្គទាំងពីរ គឺ​អាវារិយវគ្គ និងខុរបុត្តវគ្គ មាន​ពាក្យថា សូចិជាតក មាន​ព្យព្ជានៈ​ដ៏ល្អ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​សំដែង​ហើយ។

ចប់ ឆក្កនិបាត។

សត្តកនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v07 | book_059

(៧. សត្តកនិបាតោ)

កុក្កុវគ្គ ទី១

sut.kn.jat.v07.01 | book_059

(១. កុក្កុវគ្គោ)

កុក្កុជាតក ទី១

sut.kn.jat.396 | book_059

(៣៩៦. កុក្កុជាតកំ (៧-១-១))

[២៦៨] (ព្រះរាជាព្រហ្មទត្ត សួរអាមាត្យពោធិសត្វថា) កំពូល (ជហ្វា) មួយហត្ថកន្លះ រង្វង់​ជុំវិញ​កំពូលនោះ ៨ ចំអាម កំពូលនោះ ជាឈើធ្នង់​ខ្លឹមសុទ្ធ ឥតមានស្រាយ ឋិតនៅ​លើអ្វីហ្ន៎ បាន​ជាមិនជ្រុះ​អំពីខាង​លើមក។

[២៦៩] (ពោធិសត្វ ពោលតបថា) បង្កង់ទាំងឡាយណា ចំនួន ៣០ ខ្លឹមសុទ្ធ ឥត​មានស្រាយ ឋិតនៅ​តំរៀបគ្នា​ជុំវិញ (កំពូលនោះ) បង្កង់ទំាងឡាយ​នោះ ទល់​ទ្រ​ផង គាបដោយ​កំឡាំង​ផង ឋិតនៅ​ស្មើភាគគ្នា ទើបមិន​ធ្លាក់របូត​អំពីខាង​លើមក។

[២៧០] បណ្ឌិតបានពួកមិត្រដ៏មាំមួន មានសភាព​មិនបែកចិត្តគ្នា មាន​ប្រាជ្ញាដ៏ស្អាត ជួយ​ទល់ទ្រ​ហើយ រមែង​មិនសាបសូន្យ​ចាកសិរី ដូចជា​កំពូល (ជហា្វ) ដែល​បង្កង់​នាំទៅ​នូវភារៈ​យ៉ាងនេះឯង។

[២៧១] បុគ្គលដែលមានកាំបិតក្នុងដៃ កាលបើមិន​ចិតផ្លែក្រូចឆ្មារ ដែលមាន​សម្បក​រឹង​ចេញទេ រមែង​ធ្វើ (ផ្លែនេះ) ឲ្យមាន​រសល្វីង បពិត្រ​ម្ចាស់ផែនដី បុគ្គល​កាលនាំ​យក (សម្បក​ក្រៅចេញ) រមែង​ធ្វើឲ្យមាន​រសឆ្ងាញ់ កាលបើ​ចិតសម្បកសើ ៗ ទេ រមែង​ធ្វើឲ្យ​មានរស​មិនឆ្ងាញ់ មានឧបមា​យ៉ាងណាមិញ។

[២៧២] ព្រះរាជាជាបណ្ឌិត វៀរ មិនលុះអំណាចកម្ម​ដ៏ក្លៀវក្លា វៀរ (អគតិ) ក្នុង​ពួក​អ្នកស្រុក អ្នកនិគម ប្រមូល​មកនូវ​ទ្រព្យ​ទាំងឡាយ ជាអ្នក​ប្រព្រឹត្ត ប្រតិបត្តិ​តាម​ធម៌ មិន​បៀតបៀន​បុគ្គលដទៃ គប្បីធ្វើ​ឲ្យសម្រេច​បាន ក៏មានឧបមេយ្យ​យ៉ាង​នោះដែរ។

[២៧៣] ផ្កាឈូក ជាអម្ពុជជាតិ មានឫសស កើតក្នុងទឹក​ដ៏ស្អាត ក្នុងស្រះ​បោក្ខរណី រីកស្គុះស្គាយ​ដោយសារ​ព្រះអាទិត្យ មិនជាប់​ដោយភក់ មិនជាប់​ដោយធុលី មិនជាប់​ដោយទឹក មានឧបមា​យ៉ាងណាមិញ។

[២៧៤] កម្មក្កិលេសប្រាកដដូច្នោះ មិនប្រឡាក់ (ចំពោះសេ្តច) ដែលមាន​វោហារ (សម្រាប់​វិនិច្ឆ័យ) ដ៏ស្អាត មិនមានកម្ម​ជាសាហ័ស មានការងារ​ដ៏ស្អាត មានបាបកម្ម​ប្រាសចេញ​ហើយ ដូចជា​ផ្កាឈូក​ដែលដុះក្នុង​ស្រះបោក្ខរណី ក៏មាន​ឧបមេយ្យ​យ៉ាង​នោះដែរ។

ចប់ កុក្កុជាតក ទី១។

មនោជជាតក ទី២

sut.kn.jat.397 | book_059

(៣៩៧. មនោជជាតកំ (៧-១-២))

[២៧៥] (ចចកឮសំឡេងសីហៈ និងសំឡេងបន្លោះធ្នូ ហើយក៏ពោលគាថា​ពីរនេះថា) ធ្នូទន់ខ្លប​ទៅផង បន្លោះលាន់​ឮផង ដោយហេតុណា មិគរាជ ឈ្មោះមនោជៈ ជាសំឡាញ់​របស់​អញ ត្រូវគេសម្លាប់​ដោយពិត (ដោយ​ហេតុនោះ)។

[២៧៦] បើដូច្នោះ មានតែអញនឹងចៀសចេញ ទៅកាន់ព្រៃជា​ទីពឹងតាម​សេចក្តី​សប្បាយ ក្នុងពេល​ឥឡូវនេះ សត្វស្លាប់​បែបនេះ នឹងយកធ្វើ​ជាសំឡាញ់​មិនកើត កាលបើ​អញរស់នៅ គង់បាន​សំឡាញ់​ទៀត។

[២៧៧] (មាតាបិតា បងប្អូនស្រី ប្រពន្ធ ពោលគាថាទាំង ៤ នេះថា) បុគ្គល​ដែល​សេពគប់​ជាមួយ​នឹងជនបាប មិនបាន​សេចក្តីសុខ​ដ៏ទៀងទាត់​ឡើយ អ្នកចូរមើល​សីហៈ ឈ្មោះ​មនោជៈ កំពុងដេក (ស្លាប់នេះ ព្រោះតែ​ជឿតាម) ពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ​របស់​ចចក​ឈ្មោះ​គិរិយៈ។

[២៧៨] មាតា មិនបានរីករាយជាមួយនឹងកូន ព្រោះតែ​គប់រកសំឡាញ់​អាក្រក់ អ្នក​ចូរមើល​សីហៈ​ឈ្មោះ​មនោជៈ ដេកត្រាំ​នៅក្នុងឈាម​របស់ខ្លួន។

[២៧៩] សត្វណាមិនធ្វើតាមពាក្យនៃជនទាំងឡាយ​អ្នកប្រាថ្នា​នូវសេចក្តី​ចំរើន អ្នក​ឃើញនូវ​ប្រយោជន៍ (ទៅក្នុង​អនាគត) សត្វនោះ​រមែង​ដល់ (នូវសេចក្តីទុក្ខ) យ៉ាងនេះផង តែង​ចួបប្រទះ​នូវទោស​ដ៏លាមក​ក្រៃលែង​ផង។

[២៨០] បុគ្គលដ៏ឧត្តមណា សេពគប់នឹងអធម្មជន (ជនដ៏លាមក) បុគ្គលនោះ អាក្រក់​ក្រៃលែង​ជាងអធម្មជន​នោះទៅ​ទៀត យ៉ាងនេះ អ្នកចូរ​មើលនូវ​សេ្តចនៃម្រឹគ​ដ៏ឧត្តម ដែល​សេពគប់​នឹង​អធម្មជន ត្រូវកំឡាំង​នៃព្រួញ​ដ៏ប្រសើរ មុត​ហើយ។

[២៨១] (ព្រះសាសា្ត ទ្រង់ត្រាស់នូវអភិសម្ពុទ្ធគាថា ក្រោយ​បំផុតថា) បុរស​អ្នក​គប់រក​នូវជន​ថោកទាប រមែង​សាបសូន្យ បុគ្គលគប់​រកនូវ​ជនស្មើ ៗ គ្នា រមែង​មិន​សាបសូន្យ ក្នុង​កាលណា​ឡើយ គប់រកនូវ​ជនដែល​ប្រសើរជាង រមែង​ចំរើន​ឆាប់រួសរាន់ ព្រោះហេតុ​នោះ បុគ្គល​គួរតែ​គប់រក​នូវបុគ្គល​ដែលប្រសើរ​ជាងខ្លួន។

ចប់ មនោជជាតក ទី២។

សុតនជាតក ទី៣

sut.kn.jat.398 | book_059

(៣៩៨. សុតនុជាតកំ (៧-១-៣))

[២៨២] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ស្តេចបានបញ្ជូនភត្ត ដែលលាយ​ដោយសាច់​ដ៏ស្អាត មកឲ្យ​អ្នក ម្នាលទេវតា​អ្នកអាស្រ័យ​នៅលើដើម​ជ្រៃក្រឹម អ្នកចូរ​ចេញមក ចូរ​បរិភោគ​ចុះ។

[២៨៣] (យក្ខ ពោលថា) នែមាណព អ្នកចូរមក ចូរអ្នកយក​បាយ ព្រមទាំង​សម្ល​ដាក់​ចុះមក ម្នាលមាណព អ្នកនឹងបាន​ជាចំណី (នៃយើង) អ្នកទាំង​ពីរនឹងបាន​ជាចំណី។

[២៨៤] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលយក្ខ អ្នកនឹងលះបង់​នូវ​ប្រយោជន៍​ធំ ព្រោះតែ​ហេតុ​បន្តិច​បន្តួច ពួកជន​អ្នករង្កៀស​នឹងសេចក្តី​ស្លាប់ នឹងលែង​យកអាហារ​មកឲ្យ​អ្នកទៀត​ហើយ។

[២៨៥] ម្នាលយក្ខ អ្នកនឹងបាននូវនិច្ចភត្តដ៏ស្អាតថ្លៃថ្លា ប្រកបដោយ​រសដ៏ឧត្តម កាលបើ​អ្នកទំពា​ស៊ីយើង​ហើយ ជនអ្នក​នាំយកអាហារ​មកឲ្យអ្នក មុខជា​មិនងាយ​នឹងរកបាន ក្នុងទីនេះ​ទៀតឡើយ។

[២៨៦] (យក្ខមានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ បានពោលថា) ម្នាល​សុតនមាណព អ្នកនិយាយ (បែប​នេះ) ជាប្រយោជន៍​ដល់ខ្ញុំមែន​ហើយ ខ្ញុំព្រមបើក​លែងអ្នកទៅ​ហើយ ចូរអ្នក​ចួប​នឹងមាតា​ដោយ​សួស្តីចុះ។

[២៨៧] ម្នាលមាណព ចូរអ្នកកាន់យកព្រះខាន់ ឆ័ត្រ និង​ភាជន៍ទៅចុះ សូម​ឲ្យមាតា​របស់​អ្នក ឃើញអ្នក​ដោយសួស្តី អ្នកសោត​ក៏ចូរទៅចួប​នឹងមាតាចុះ។

[២៨៨] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលយក្ខ កាលបើយ៉ាងនេះ សូមឲ្យអ្នកបាន​សេចក្តីសុខ ព្រម​ទំាងពួក​ញាតិទាំង​អស់ ទ្រព្យក៏ខ្ញុំបាន​ហើយ ទាំងព្រះឱង្ការ របស់​ព្រះរាជា ខ្ញុំបាន​ធ្វើរួច​ហើយ។

ចប់ សុតនជាតក ទី៣។

មាតុបោសកគិជ្ឈជាតក ទី៤

sut.kn.jat.399 | book_059

(៣៩៩. មាតុបោសកគិជ្ឈជាតកំ (៧-១-៤))

[២៨៩] (ត្មាតពោធិសត្វ ពោលថា) មាតាបិតាទាំងនោះចាស់ អាស្រ័យនៅឰដ៏ច្រក​នៃភ្នំ នឹងធ្វើ​ដូចម្តចហ្ន៎ អាត្មាអញ​ជាប់អន្ទាក់ លុះអំណាច​នេសាទបុត្ត ឈ្មោះ​និលិយៈ​ហើយ។

[២៩០] (នេសាទបុត្ត ពោលថា) ម្នាលត្មាត ហេតុដូចម្តេច ក៏បាន​ជាអ្នក​ខ្សឹកខ្សួល ការខ្សឹកខ្សួល​របស់អ្នក​ដូចម្តេចហ្ន៎ បក្សីចេះ​និយាយ​សំដីមនុស្ស យើងមិន​ដែលឮ មិនដែល​ឃើញសោះ​ឡើយ។

[២៩១] (ពោធិសត្វ ពោលថា) យើងចិញ្ចឹមមាតាបិតាចាស់ អាស្រ័យ​នៅ​ឰដ៏​ច្រកនៃភ្នំ យើងលុះ​ក្នុងអំណាច​អ្នក​ហើយ មាតាបិតា​ទាំងនោះ នឹងធ្វើ​ដូចម្តេចហ្ន៎។

[២៩២] (នេសាទបុត្ត ពោលថា) ក្រែងត្មាត រមែង​មើលឃើញ​សាកសព ចម្ងាយ ១០០ យោជន៍ បាន​ឬ ចុះហេតុអ្វី បាន​ជាអ្នកមក​ជាប់លប់ និងអន្ទាក់ ក៏មិនភ្ញាក់​ខ្លួនសោះ។

[២៩៣] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ពេលណាដែលមានសេចក្តី​វិនាស (មកដល់) ពេលនោះ សត្វ​ដែលនឹង​អស់ជីវិត បើទុក​ជាមក​ជាប់លប់ និងអន្ទាក់ ក៏គង់​មិនអាច​ភ្ញាក់ខ្លួនបាន។

[២៩៤] (នេសាទបុត្ត ពោលថា) អ្នកចូរទៅចិញ្ចឹមមាតាបិតា​ចាស់ជរា ដែល​អាស្រ័យ​នៅឰដ៏​ច្រកនៃភ្នំចុះ យើងបាន​បើកលែងអ្នក​ហើយ ចូរអ្នកទៅ​ចួបនឹងពួក​ញាតិសន្តាន ដោយ​សួស្តីចុះ។

[២៩៥] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលព្រាន អ្នកចូររីករាយជាមួយនឹង​ពួកញាតិ​ទាំងអស់ យ៉ាង​នេះចុះ យើងនឹង​ចិញ្ចឹមមាតា​បិតាចាស់ ដែលអាស្រ័យ​នៅឰដ៏​ច្រក​នៃភ្នំ។

ចប់ មាតុបោសកគិជ្ឈជាតក ទី៤។

ទព្វបុប្ផជាតក ទី៥

sut.kn.jat.400 | book_059

(៤០០. ទព្ភបុប្ផជាតកំ (៧-១-៥))

[២៩៦] (ភេដែលត្រាច់ទៅក្នុងទឹកជ្រៅ ពោលថា) ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកត្រាច់​ទៅតាម​ឆ្នេរដ៏ចំរើន សូមអ្នកស្ទុះ​មកជួយខ្ញុំ ខ្ញុំចាប់បាន​ត្រីធំ វានំាខ្ញុំទៅ ដោយ​កំឡាំង​ដ៏ខ្លាំង។

[២៩៧] (ភេត្រាច់ទៅតាមឆ្នេរក្រៅនេះ ពោលថា) ម្នាលអ្នកត្រាច់​ទៅក្នុងទឹក​ជ្រៅ​ដ៏ចំរើន អ្នកចូរចាប់​ដោយកំឡាំង​យ៉ាងមាំ ខ្ញុំនឹងជួយយោង​យកត្រីនោះ ដូច​គ្រុឌដែល​ស្រង់ឡើង​នូវពស់។

[២៩៨] (ភេទាំងពីរឃើញចចកហើយ ពោលថា) ម្នាលចចក​ទព្វបុប្ផៈ ចូរ​អ្នកស្តាប់​ពាក្យ​យើង វិវាទកើតដល់​យើង​ហើយ ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកចូរ​រម្ងាប់នូវ​ជំលោះ ឲ្យវិវាទ (របស់យើង) ស្ងប់​រម្ងាប់​ទៅ។

[២៩៩] (ចចក ពោលថា) កាលពីដើម យើងជាអ្នកឋិត​នៅក្នុង​តំណែង​ជម្រះក្តី បាន​កាត់ក្តី​ឲ្យគេជា​ច្រើនមក​ហើយ ម្នាលសំឡាញ់ យើងនឹងរម្ងាប់​នូវជំលោះ (របស់​អ្នក​ទាំងឡាយ) សូមឲ្យវិវាទ (របស់អ្នក​ទាំងឡាយ) ស្ងប់រម្ងាប់​ទៅ។

[៣០០] ម្នាលភេអ្នកត្រាច់ទៅតាមឆ្នេរ (អ្នកត្រូវបាន) កន្ទុយ ភេដែល​ត្រាច់ទៅ​ក្នុង​ទឹកជ្រៅ (ត្រូវបាន) ក្បាល ដុំជាកណ្តាល​ក្រៅអំពី​ចំណែក​ពីរនេះ ត្រូវបាន (យើង) អ្នកឋិត​នៅក្នុង​តំណែង​ជម្រះក្តី។

[៣០១] (ភេទាំងពីរ ត្អូញថា) ប្រសិនបើ​យើងកុំទាស់គ្នា (ត្រីនេះ) នឹងបាន​ជា​អាហារ​អស់កាល​ដ៏យូរ ចចកពាំ​យកត្រីឆ្ពិន ឥតក្បាល​ឥតកន្ទុយ​ទៅព្រងើយ។

[៣០២] (មេចចក ពោលថា) ខត្តិយរាជ បាន​នូវរាជសម្បត្តិ​ហើយរីករាយ យ៉ាង​ណាមិញ ក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំឃើញប្តី​ដែលមាន​មុខរីក​ហើយ ក៏មាន​ចិត្តរីករាយ យ៉ាងនោះ​ដែរ។

[៣០៣] អ្នកជាសត្វកើតលើគោកទេ ម្តេចក៏ចាប់ត្រី​ក្នុងទឹកបាន ម្នាលសំឡាញ់ ខ្ញុំសួរ​ហើយ សូមអ្នកប្រាប់ អ្នកចាប់ (ត្រី) បាន​ដោយហេតុ​ដូចម្តេច។

[៣០៤] (ចចក ពោលថា) សត្វទាំងឡាយស្គាំងស្គម ព្រោះតែការ​ទាស់ទែងគ្នា ការអស់​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ក៏ព្រោះ​តែទាស់ទែង​គ្នាដែរ ភេ (ទាំងពីរ) សាបសូន្យ (ចាកត្រី) ព្រោះតែ​ទាស់ទែង​គ្នា នែនាង​មាយាវី នាងចូរ​បរិភោគនូវ​ត្រីឆ្ពិនចុះ។

[៣០៥] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ក្នុងទីណា វិវាទកើតឡើង​ក្នុងពួកមនុស្ស (មនុស្ស​ទាំងឡាយ) រមែង​ស្ទុះស្ទា​ទៅពឹង​ចៅក្រម​អ្នកកាត់ក្តី ដ្បិត​ចៅក្រមនោះ ជាអ្នក​ដឹកនាំ​មនុស្ស​ទាំងនោះ មនុស្ស​ទាំងនោះ រមែង​សាបសូន្យ​ចាកទ្រព្យ (របស់ខ្លួន) ក្នុងទីនោះ ឃ្លាំង​ព្រះរាជា រមែង​ចំរើន ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

ចប់ ទព្វបុប្ផជាតក ទី៥។

ទសណ្ណកជាតក ទី៦

sut.kn.jat.401 | book_059

(៤០១. បណ្ណកជាតកំ (៧-១-៦))

[៣០៦] (ព្រះរាជា ទ្រង់សួរអាមាត្យឈ្មោះអាយុរៈថា) បុរស​លេបដាវ​មានមុខ​ដ៏មុត ដែលកើត​ក្នុងដែន​ឈ្មោះ​ទសណ្ណកៈ ជាដាវ​ផឹកឈាមឆ្អែត​ហើយ ក្នុងកណ្តាល​បរិស័ទ ចុះ​អំពើអ្វី ដែលគេ​ធ្វើបាន​ដោយកម្រ ជាងកិរិយា​លេបនូវដាវ​នោះទៅ​ទៀត ខ្ញុំសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់នូវ​ហេតុដទៃ ដែលគេ​ធ្វើបាន​ដោយកម្រនោះ។

[៣០៧] (អាយុរាមាត្យ ពោលថា) បុរសលេបដាវ​ដែលផឹកឈាមឆ្អែត​ហើយ ព្រោះតែ​លោភៈ បើបុគ្គល​ណា ពោលថា យើង​នឹងឲ្យ (នូវវត្ថុនោះ​ដល់អ្នក) ដូច្នេះ ពាក្យរបស់​បុគ្គល​នោះ ពិបាកធ្វើ​ក្រៃលែង ជាង​ការលេបដាវ​នោះទៅ​ទៀត បពិត្រ​ព្រះមាគធរាជ ហេតុ​ដទៃ​ទាំងអស់ (ក្រៅអំពី​ពាក្យនេះ) គេធ្វើបាន​ដោយងាយ​ទេ សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់ជ្រាប យ៉ាងនេះ​ចុះ។

[៣០៨] (ព្រះរាជា ទ្រង់ចរចាជាមួយនឹងបុក្កុសាមាត្យថា) អាយុរបណ្ឌិត ជាអ្នកឈ្លាស​វៃ​ក្នុងធម៌ បាន​ដោះស្រាយ​នូវសេចក្តី​នៃប្រស្នា ឥឡូវនេះ យើងនឹង​សាកសួរ ចំពោះ​បុក្កុសបណ្ឌិត​វិញ អំពើអ្វី​ដែលបុគ្គល​ធ្វើបាន​ដោយកម្រ ជាងពាក្យនោះ​ទៅ​ទៀត យើងសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់នូវ​ហេតុដទៃ ដែលបុគ្គល​ធ្វើបាន​ដោយកម្រ​នោះ (ដល់យើង)។

[៣០៩] (បុក្កុសបណ្ឌិត ពោលថា) ពួកមនុស្សរស់នៅ (ព្រោះអាស្រ័យ) នូវវាចា​ឥតផល ជាសំដី​ដែលគេ​ពោលឥត​អង្គឺមាន​ឡើយ បុគ្គលណា បាន​ឲ្យ (ពាក្យប្តេជ្ញា) ​ហើយក៏បាន​កាត់ផ្តាច់​ចោល (នូវលោភៈ) ពាក្យប្តេជ្ញា​នោះ ជាការធ្វើ​ដោយលំបាក ជាងការ​លេបដាវ និងជាង​ពាក្យនោះ​ទៅទៀត បពិត្រ​ព្រះបាទ​មាគធរាជ ហេតុដទៃ​ទាំងអស់ គេធ្វើបាន​ដោយ​ងាយទេ សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់ជ្រាប​យ៉ាងនេះចុះ។

[៣១០] (ព្រះរាជា ទ្រង់សួរសេនកបណ្ឌិតថា) បុក្កុសបណ្ឌិត ជាអ្នកឈ្លាសវៃ​ក្នុងធម៌ បាន​ឆ្លើយនូវ​សេចក្តី​នៃប្រស្នារួច​ហើយ ឥឡូវនេះ យើងនឹង​សួរចំពោះ​សេនកបណ្ឌិត អ្វីអេះ ដែល​បុគ្គលធ្វើបាន​ដោយលំបាក ជាងពាក្យ​ប្តេជ្ញានោះ​ទៅទៀត យើងសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់នូវ​ហេតុដទៃ ដែលបុគ្គល​ធ្វើបាន​ដោយលំបាក​នោះ (ដល់យើង)។

[៣១១] (សេនកបណ្ឌិត ពោលថា) បុរសគួរឲ្យនូវទាន ទោះបីតិចក្តី ច្រើនក្តី បើបុគ្គល​ណាបាន​ឲ្យ​ហើយ មិនក្តៅ​ក្រហាយ​ស្តាយក្រោយ អំពើនោះ ជាការធ្វើ​បាន​ដោយ​លំបាក ជាងការ​លេបដាវ​ជាដើម​នោះទៅ​ទៀត បពិត្រ​ព្រះបាទ​មាគធរាជ ហេតុ​ដទៃទាំង​អស់ គេធ្វើបាន​ដោយងាយ​ទេ សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់ជ្រាប​យ៉ាងនេះចុះ។

[៣១២] (ព្រះរាជា សរសើរពោធិសត្វ ហើយពោល​គាថា​ទីបំផុតថា) អាយុរបណ្ឌិត បាន​ឆ្លើយប្រស្នារួច​ហើយ ទាំង​បុក្កុសបុរស​ក៏ដូចគ្នា សេនកបណ្ឌិត និយាយ​ដោះ​ស្រាយ​ប្រស្នា​ទាំងអស់ តាមសមគួរ។

ចប់ ទសណ្ណកជាតក ទី៦។

សេនកជាតក ទី៧

sut.kn.jat.402 | book_059

(៤០២. សត្តុភស្តជាតកំ (៧-១-៧))

[៣១៣] (សេនកបណ្ឌិតពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកមានចិត្តក្រឡក មានចក្ខុន្ទ្រិយ​កម្រើក ដំណក់ទឹកហូរ​ចេញអំពីភ្នែក​របស់អ្នក ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកបាត់​របស់អ្វី ឬក៏​អ្នកប្រាថា្ន​ចង់បាន​របស់អ្វី បាន​ជាមកក្នុង​ទីនេះ ចូរអ្នកប្រាប់​មកមើល។

[៣១៤] (ព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) យក្ខពោលថា កាលបើខ្ញុំទៅដល់ (ផ្ទះ) ក្នុងថ្ងៃនេះ ប្រពន្ធ (របស់ខ្ញុំ) នឹងស្លាប់ កាលបើខ្ញុំ​ទៅមិនដល់ (ផ្ទះ) ទេ ខ្ញុំនឹងស្លាប់ ដោយ​សេចក្តី​ទុក្ខនេះ បាន​ជាខ្ញុំ​រន្ធត់ចិត្ត បពិត្រ​សេនកៈ សូមលោកប្រាប់​សេចក្តីនេះ​ដល់ខ្ញុំ។

[៣១៥] (ពោធិសត្វ ពោលថា) យើងរិះគិតនូវហេតុ​ច្រើនយ៉ាង បណ្តាហេតុ​ទាំងនោះ យើងនឹង​ប្រាប់ហេតុ​ណាមួយ ហេតុនោះ​ឯង ជារបស់ពិត មា្នលព្រាហ្មណ៍ យើង​យល់ថា អ្នកមិនបាន​ដឹងទេ មានពស់វែក​លូនចូល​ក្នុងទៃសដូវ។

[៣១៦] (ពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកចូរយកដំបង​គោះទៃមើល អ្នកចូរ​មើលពស់ ដែលមាន​អណ្តាតពីរ ហៀរទឹកមាត់​ចេញមក អ្នកចូរ​កាត់បង់​នូវសេចក្តី​សង្ស័យផង នូវ​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ផង ក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកចូរ​មើលពស់ អ្នកចូរ​ទំលាក់ទៃ​ចោលទៅ។

[៣១៧] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ព្រាហ្មណ៍នោះ មានសភាព​តក់ស្លុត ក្នុងកណ្តាល​បរិស័ទ ហើយក៏​បោះទៃនៃ​សដូវចោល ទើបពស់​ជាសត្វ​អាសីពិស លូនទៅ​ដោយទ្រូង មាន​តេជះក្លា ក៏បើក​ពពារ​លូនចេញមក។

[៣១៨] (ព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) ព្រះរាជាជនកៈអង្គណា បាន​ជួបនឹង​សេនកបណ្ឌិត អ្នកមាន​ប្រាជ្ញាឆើត ព្រះរាជាជនកៈ (អង្គនោះ) ឈ្មោះថា មានលាភបាន​ហើយ​ដោយប្រពៃ (ព្រាហ្មណ៍​លុះសរសើរ​ព្រះរាជា​ហើយ ក៏សរសើរ​ពោធិសត្វថា) បពិត្រ​ព្រាហ្មណ៍​អ្នកមាន​ធម៌​កំបាំង (ញេយ្យធម៌) បើក​ហើយ ជាអ្នកឃើញនូវ​ធម៌ទាំងអស់ឬ បាន​ជាញាណ​របស់អ្នក​គួរ​ស្ញប់ស្ញែង​ម្ល៉េះ ខ្ញុំមាន​កហាបណៈ​ប្រាំពីរ​រយនេះ សូមអ្នក​យកទាំង​អស់ចុះ ខ្ញុំជូនអ្នក ដ្បិត​ខ្ញុំបាន​ជីវិតក្នុង​ថ្ងៃនេះ ដោយសារអ្នក មិនតែ​ប៉ុណ្ណោះ​សោត ថែមទាំង​អ្នកបាន​ធ្វើសួស្តី ដល់​ភរិយា (របស់ខ្ញុំ) ទៀតផង។

[៣១៩] (ពោធិសត្វ ពោលថា) បណ្ឌិតទាំងឡាយ មិនបាន​ទទួលយក​រង្វាន់ដោយ​ពោល​គាថាទាំងឡាយ​ដ៏វិចិត្រ​ទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ (ជនទាំងឡាយ) ឲ្យទ្រព្យអំពី​បាទមូល​របស់​យើងនេះ ដល់អ្នក អ្នកចូរយក ហើយចូរទៅ​កាន់លំនៅ​របស់ខ្លួនចុះ។

ចប់ សេនកជាតក ទី៧។

អដ្ឋិសេនជាតក ទី៨

sut.kn.jat.403 | book_059

(៤០៣. អដ្ឋិសេនកជាតកំ (៧-១-៨))

[៣២០] (ព្រះបាទពារាណសី សួរពោធិសត្វថា) បពិត្រតាបស ព្រះនាមអដ្ឋិសេនៈ ខ្ញុំមិនដែល​ស្គាល់ពួក​ស្មូមណា ពួកស្មូមនោះ ប្រជុំគ្នា​មករកខ្ញុំ ហើយសូម (នូវវត្ថុ​ដែល​ខ្លួន​ត្រូវការ) ហេតុអ្វីក៏​លោកមិន​សូមខ្ញុំ។

[៣២១] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលអ្នកសូម រមែង​មិនជាទីស្រឡាញ់ (នៃអ្នក​ឲ្យ) បុគ្គលអ្នក​មិនឲ្យនូវ​របស់ដែល​គេសូម រមែង​មិនជាទី​ស្រឡាញ់ (នៃស្មូម) ព្រោះហេតុនោះ បាន​ជាអាត្មា​មិនសូម​មហារាជ កុំឲ្យមហារាជ​ស្អប់អាត្មាឡើយ។

[៣២២] (ព្រះរាជា ត្រាស់ថា) សមណព្រាហ្មណ៍ណា រស់ដោយ​ការសូម តែមិនសូម​វត្ថុដែល​ខ្លួនត្រូវសូម ក្នុងកាលគួរ (សមណ​ព្រាហ្មណ៍នោះ) ឈ្មោះថា ញុំាង​បុគ្គលដទៃ ឲ្យខូច​បុណ្យផង ឈ្មោះថា​មិនបាន​រស់ស្រួល ដោយខ្លួន​ឯងផង។

[៣២៣] សមណព្រាហ្មណ៍ណា រស់ដោយការសូម ​ហើយសូមនូវវត្ថុ​ដែលខ្លួន​ត្រូវការ​សូម ក្នុងកាលគួរ (សមណ​ព្រាហ្មណ៍នោះ) ឈ្មោះថា ញុំាងបុគ្គលដទៃ​ឲ្យបាន​បុណ្យផង ឈ្មោះថា រស់នៅស្រួល​ដោយខ្លួន​ឯងផង។

[៣២៤] បុគ្គលមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ ឃើញពួកស្មូមមកដល់​ហើយ មិនដែល​ប្រទូស្ត លោកជា​ព្រហ្មចារីបុគ្គល ជាទីស្រឡាញ់​នៃខ្ញុំ លោកប្រាថ្នា​របស់ណា ដែល​ត្រូវនិយាយ​សូម លោកចូរ​សូមចុះ។

[៣២៥] (ពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ មិនដែលសូមទេ ស្រេចតែ​នឹង (ឧបដ្ឋាក) អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា គួរដឹង (ខ្លួនឯងចុះ) ពួកអរិយៈ គ្រាន់​តែឈរ​ឧទ្ទិសស្ងៀម ៗ ប៉ុណ្ណោះ នុ៎ះជាការ​សូម​របស់ពួកអរិយៈ។

[៣២៦] (ព្រះរាជា ពោលថា) បពិត្រព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំសូមប្រគេនមេគោ​មានសម្បុរ​ក្រហម ១ ពាន់ ព្រមទាំង​គោឈ្មោល ដល់លោកម្ចាស់ ដ្បិតថា បុគ្គលមាន​មារយាទ​ដ៏ប្រសើរ បាន​ស្តាប់​គាថារបស់​លោក ដែលប្រកប​ដោយធម៌​ហើយ មិន​ឲ្យដល់បុគ្គល​មានអាចារៈ​ដ៏ប្រសើរ (ដូចគ្នា) ដូចម្តេច​បាន។

ចប់ អដ្ឋិសេនជាតក ទី៨។

កបិជាតក ទី៩

sut.kn.jat.404 | book_059

(៤០៤. កបិជាតកំ (៧-១-៩))

[៣២៧] (ពានរពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលមានពៀរ អាស្រ័យនៅ​ក្នុងទីណា បណ្ឌិត​មិនគប្បី​នៅក្នុង​ទីនោះទេ (ព្រោះ) នៅក្នុងពួក​បុគ្គល​មានពៀរ មួយយប់ក្តី ពីរយប់ក្តី ជាទុក្ខ។

[៣២៨] បុគ្គលអ្នកមានចិត្តស្រាល គប្បីជាសត្រូវដល់សត្វអ្នក​ប្រព្រឹត្ត​តាម សេចក្តី​មិន​ចំរើន​ដែលព្រាហ្មណ៍​ធ្វើ​ហើយ ដល់ហ្វូងស្វា ព្រោះហេតុ​តែស្វាមួយ។

[៣២៩] បុគ្គលល្ងង់ តែប្រកាន់ខ្លួនឯងថាជាបណ្ឌិត ហើយរក្សា​ពួកក្រុម ជាអ្នកលុះ​អំណាច​ចិត្តរបស់​ខ្លួន រមែង​ដេក (ស្លាប់) ដូចស្វា​នេះឯង។

[៣៣០] បុគ្គលល្ងង់មានកំឡាំង ជាអ្នករក្សាពួក​ក្រុម មិនប្រពៃទេ មិនមាន​សេចក្តី​ចំរើន​ដល់ពួក​ញាតិ ដូចទទាធា្នក់ មិនជា​ប្រយោជន៍​ដល់ពួក​សត្វស្លាប (ដែលជា​ញាតិ)។

[៣៣១] ឯបុគ្គលមានប្រាជា្ញ មានកំឡាំង រក្សាពួកក្រុមវិញ ទើបប្រពៃ រមែង​ចំរើន​ដល់ពួក​ញាតិ ដូចជាវាសវៈ​ទេវរាជ (ជាប្រយោជន៍) ដល់ពួកទេវតា​ក្នុងឋាន​ត្រៃត្រឹង្ស។

[៣៣២] បុគ្គលណាមួយឃើញថា ខ្លួនឯងមានសីលផង មានបញ្ញាផង មានសុតៈ​ផង (បុគ្គល​នោះ) តែងប្រព្រឹត្ត​ប្រយោជន៍​ដើម្បីខ្លួន និងអ្នក​ដទៃ​ទាំងពីរ។ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកប្រាជ្ញ កាលបើ​គ្នេរគ្នាន់​មើលខ្លួន មានសីល មានបញ្ញា និងសុតៈ​ហើយ គប្បី​ថែរក្សា​ពួកក្រុម​ក៏បាន គប្បីប្រព្រឹត្ត​នៅតែម្នាក់​ឯងក៏បាន។

ចប់ កបិជាតក ទី៩។

ពកព្រហ្មជាតក ទី១០

sut.kn.jat.405 | book_059

(៤០៥. ពកជាតកំ (៧-១-១០))

[៣៣៣] (ពកព្រហ្ម ពោលថា) បពិត្រព្រះគោតម ពួកយើង ៧២ រូប មាន​អំពើជា​បុណ្យ ជាអ្នក​មានអំណាច​ប្រព្រឹត្តទៅ កន្លង​ផុតជាតិ និងជរាបាន នេះជា​ការដល់​នូវវេទ ជាកំណើត​ដ៏ប្រសើរ មានក្នុង​ទីបំផុត (របស់ពួកយើង) ពួកជន​ច្រើនរូប តែង​ប្រាថ្នា​ទីនេះ។

[៣៣៤] (ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា) នែពកៈ អ្នកសំគាល់ថា អាយុណា​ជាធម្មជាត​វែង អាយុ​នុ៎ះខ្លីទេ មិនមែន​វែងឡើយ ម្នាលព្រហ្ម តថាគត​ដឹងអាយុ​របស់អ្នក​មួយសែន​និរព្វុទៈ (ប៉ុណ្ណោះ​ឯង)។

[៣៣៥] (ពកព្រហ្ម ថា) បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ព្រះអង្គ​មានព្រះបន្ទូល​ថា តថាគត​ជាអ្នក​ឃើញមិន​មានទី​បំផុត កន្លងផុត​ស្រឡះ​នូវជាតិ និងជរាផង នូវសេចក្តី​សោកផង តើវ័ត និង​សីលវត្ត​របស់ខ្ញុំ ពីដើម​ដូចម្តេច​ខ្លះ សូមព្រះអង្គ​ប្រាប់នូវវ័ត និងសីលវត្ត ដែលខ្ញុំ​គួរដឹងនុ៎ះ ដល់ខ្ញុំ។

[៣៣៦] (ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) អ្នកបានញុំាងពួក​មនុស្ស​ច្រើន ដែល​ស្រេកទឹក លំបាក​ដោយកំដៅថ្ងៃ ឲ្យផឹក​ហើយ នោះឯង ជាវត្តសមាទាន និង​សីលវត្ត របស់​អ្នក​ពីដើម តថាគត​រឭកឃើញ ដូចជា​បុគ្គល​ដេកលក់​ហើយ​ភ្ញាក់ឡើង។

[៣៣៧] អ្នកបានដោះលែងនូវពួកជនឈ្លើយ ដែលចោរចាប់​នំាយក​ទៅទៀប​ឆ្នេរ​នៃស្ទឹង​ឈ្មោះ​ឯណី​ នោះឯង ជាវត្ត​សមាទាន និង​សីលវត្ត​របស់​អ្នកពីដើម តថាគត​រឭក​ឃើញ ដូចជា​បុគ្គល​ដេកលក់​ហើយភ្ញាក់​ឡើង។

[៣៣៨] អ្នកបានគំរាមដោយកំឡាំង​ ហើយដោះលែង​នូវទូក​ដែល​នាគរាជ​អាក្រក់​បំរុង​នឹងពន្លិច​ចោល ក្នុងខ្សែនៃ​ទឹកស្ទឹង ព្រោះវា​ចង់ធ្វើ​មនុស្សឲ្យ​វិនាស នោះឯង ជាវត្តសមាទាន និង​សីលវត្ត​របស់អ្នក​ពីដើម តថាគត​រឭកឃើញ ដូចជា​បុគ្គល​ដេកលក់​ហើយ​ភ្ញាក់ឡើង។

[៣៣៩] តថាគតឈ្មោះកប្បៈ ធ្លាប់ជាកូនសិស្ស​របស់អ្នក តថាគតបាន​សំគាល់ថា អ្នកជា​បុគ្គល​មានប្រាជា្ញ មាន​វត្តប្រតិបត្តិ នោះឯង ជាវត្តសមាទាន និង​សីលវត្ត របស់​អ្នក​ពីដើម តថាគត​រឭកឃើញ​ ដូចជា​បុគ្គល​ដេកលក់​ហើយភ្ញាក់​ឡើង។

[៣៤០] (ពកព្រហ្ម ពោលថា) ព្រះអង្គជា្របច្បាស់នូវ​អាយុ​របស់​ខ្ញុំនុ៎ះ​ដោយ​ពិតផង ជ្រាបច្បាស់​នូវហេតុ​ដទៃផង ព្រះអង្គ​ជាព្រះពុទ្ធមែន នេះជា​អានុភាព​ដ៏រុងរឿង​របស់​ព្រះអង្គ​ ដែលញុំាង​ព្រហ្មលោក​ឲ្យភ្លឺរុងរឿង។

ចប់ ពកព្រហ្មជាតក ទី១០។

ចប់ កុក្កុវគ្គ ទី១។

ឧទ្ទាននៃជាតក ក្នុងកុក្កុវគ្គនោះគឺ

និយាយអំពីកំពូលដ៏ប្រសើរ ១ បំពង់ព្រួញដ៏ប្រសើរ ១ សុតនជាតក ១ ត្មាត ១ ត្រីឆ្ពិន ១ ដាវកើតក្នុងស្រុកទសណ្ណកៈ ១ សេនកបណ្ឌិត ១ យាចក ១ បុគ្គល​មានពៀរ ១ ពកព្រហ្ម ១ រួមត្រូវជា ១០។

គន្ធារវគ្គ ទី២

sut.kn.jat.v07.02 | book_059

(២. គន្ធារវគ្គោ)

គន្ធារជាតក ទី១

sut.kn.jat.406 | book_059

(៤០៦. គន្ធារជាតកំ (៧-២-១))

[៣៤១] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) អ្នកលះបង់នូវស្រុក​ចំណុះ ១ ពាន់ និងឃ្លំាង ១៦ ដ៏ពេញ​បរិបូណ៌ (ដោយទ្រព្យ) ធ្វើនូវ​ការសន្សំ​ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ។

[៣៤២] (វិទេហតាបស ពោលថា) អ្នកលះបង់នូវដែន​គន្ធារៈ ដែលជា​ដែនសម្បូណ៌​ដោយ​ទ្រព្យ និងទឹក ហើញចេញ​ផុតអំពីទី​ជាទីឲ្យ​នូវពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ (ដូចខ្ញុំដែរ) ឥឡូវនេះ (ហេតុអ្វី​ក៏មក) ប្រៀនប្រដៅ (យើង) ក្នុងព្រៃ​នេះ។

[៣៤៣] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលវិទេហៈ ខ្ញុំនិយាយ​ចំពោះ​តែធម៌ សភាវៈ​មិនមែន​ជាធម៌ មិនគាប់​ចិត្តខ្ញុំទេ កាលបើ​ខ្ញុំនិយាយ​ធម៌ បាបឥត​ប្រឡាក់​បាន​ទេ។

[៣៤៤] (វិទេហតាបស ពោលថា) បុគ្គលដទៃបាន​នូវសេចក្តី​ក្រោធ ព្រោះពាក្យ​ណានី​មួយ បណ្ឌិត​មិនគប្បី​ពោលនូវ​ពាក្យនោះ​ឡើយ បើទុក​ជាពាក្យ​មាន​ប្រយោជន៍​ដ៏ធំក៏​ដោយ។

[៣៤៥] (ពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលទោះខឹងក៏ដោយ មិនខឹង​ក៏ដោយ ទោះ​រោយរាយ​ដូចអង្កាម​ក៏ដោយ កាលបើ​ខ្ញុំនិយាយ​ធម៌ បាបមិន​ប្រឡាក់​បាន​ទេ។

[៣៤៦] ប្រសិនបើប្រាជ្ញារបស់ខ្លួនក្តី វិន័យដែល​សិក្សា​ល្អក្តី មិនមានទេ ជន​ច្រើន​គ្នាតែង​ប្រព្រឹត្ត​ដូចជា​ក្របីខ្វាក់​ក្នុងព្រៃ។

[៣៤៧] មួយទៀត ជនពួកខ្លះ​ក្នុងលោកនេះ បាន​សិក្សាល្អ ក្នុង​អាចារប្បញ្ញត្តិ ព្រោះ​ហេតុ​នោះ (ធីរជន) អ្នកមាន​វិន័យ​ទូន្មាន​ហើយ រមែង​មានចិត្ត​តាំងមាំល្អ។

ចប់ គន្ធីរជាតក ទី១។

មហាកបិជាតក ទី២

sut.kn.jat.407 | book_059

(៤០៧. មហាកបិជាតកំ (៧-២-២))

[៣៤៨] (ព្រះរាជាពារាណសី ត្រាស់សួរថា) ម្នាលស្វាដ៏ប្រសើរ អ្នកបាន​ធ្វើខ្លួន​ឲ្យជាស្នួរ ​ហើយចម្លង (ពួកស្វា​ទាំងនេះ) ឲ្យឆ្លង​ទៅដល់​ទីសួស្តី តើអ្នកត្រូវជា​អ្វី​នឹងពួកស្វា​ទាំងនោះ ឯស្វា​ទាំងនោះ ត្រូវជាអ្វី​នឹងអ្នក។

[៣៤៩] (ស្តេចស្វាពោធិសត្វ ទូលតបថា) បពិត្រព្រះបាទ​អរិន្ទមៈ (អ្នក​បង្រ្កាបសត្រូវ) ខ្ញុំជា​ស្តេច ជាឥស្សរៈ​លើស្វា​ទាំងនោះ ជាអ្នក​គ្រប់គ្រង​ហ្វូងស្វា​ទាំងនោះ ដែលត្រូវ​សេចក្តី​សោក​គ្របសង្កត់ ជាអ្នក​ខ្លាចព្រះអង្គ។

[៣៥០] ខ្ញុំលោតខ្លួនអំពីឈើនេះ ទៅកាន់ទីប្រមាណ ១ រយជួរធ្នូ ដែលគេ​លើកឡើង ហើយចង​វល្លិផ្តៅ​ដ៏មាំ ត្រង់សរីរៈ​ជាខាងក្រោយ​នៃជើង (ចង្កេះ)។

[៣៥១] ខ្ញុំលោតទៅកាន់ដើមឈើ​ដោយខ្យល់ ដូចជា​ពពក​ដែល​ខ្យល់ផ្តាច់​ហើយ ខ្ញុំនោះ​ទៅមិនដល់ ក៏លូកដៃ​ទៅចាប់មែក (នៃឈើ) ឰដ៏អាកាសប្បទេស​នោះ។

[៣៥២] ពួកស្វាលើកជើងជាន់លើខ្ញុំនោះ ដែលដេកសន្ធឹង​ដូចខ្សែចាប៉ី ​ដោយមែកឈើ​ផង ដោយ​វល្លិផ្តៅផង ហើយនាំ​គ្នាទៅដោយ​សួស្តី។

[៣៥៣] ខ្ញុំនោះមិនក្តៅក្រហាយនឹងការចង ខ្ញុំនឹងមិន​ក្តៅក្រហាយ​នឹងការសម្លា​ប់​ឡើយ (ព្រោះ) ខ្ញុំសោយរាជ្យ (ត្រួតត្រា) លើពួក​ស្វាណា សេចក្តីសុខ ខ្ញុំបាន​នំាមកឲ្យ​ពួកស្វានោះ​ហើយ។

[៣៥៤] បពិត្រព្រះបាទអរិន្ទមៈ នេះជាសេចក្តីប្រៀបធៀប​ចំពោះ​ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គ​ស្តាប់នូវ​ឱវាទ​នោះ ខត្តិយរាជ​មានប្រាជា្ញ ត្រូវផ្តល់​សេចក្ដីសុខ​ដល់ពួក​ជនទាំងអស់ គឺអ្នក​ដែនផង យាន (វាហនៈ​សម្រាប់ទឹម) ផង ពលថ្មើរជើង​ផង អ្នកនិគមផង។

ចប់ មហាកបិជាតក ទី២។

កុម្ភការជាតក ទី៣

sut.kn.jat.408 | book_059

(៤០៨. កុម្ភការជាតកំ (៧-២-៣))

[៣៥៥] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ៤ អង្គ ពោលគាថាមួយ ៗ ថា) អាត្មាបាន​ឃើញដើមស្វាយ​ដុះលូតលាស់​ក្នុងកណ្តាល​ព្រៃ​ស្វាយ មានពណ៌ខៀវ មានផ្លែ អាត្មាឃើញ​ស្វាយនោះ​បាក់ខ្ទេចខ្ទី ព្រោះហេតុ​តែផ្លែ លុះឃើញ​ស្វាយនោះ​ហើយ ទើបអាត្មា​ប្រព្រឹត្តនូវ​ភិក្ខាចារ (ទៅបួស)។

[៣៥៦] នាងនារី (ម្នាក់) ពាក់កងជាវិការៈនៃកែវមណី ១ គូ ដ៏ស្អាត​រលោង ដែល​ជនអ្នក​ចេះធ្វើ​ឲ្យសម្រេច​ហើយ ឥតឮ​សូរសំឡេង (ទង្គិចគ្នា​ឡើយ) លុះដល់​អាស្រ័យ​យក​មកពាក់​ជាមួយគ្នា​នឹងកងទី ២ ក៏ (ទង្គិចគ្នា) ឮសូរសំឡេង អាត្មា​បាន​ឃើញនូវ​កងនោះ​ហើយ ទើបប្រព្រឹត្ត​នូវភិក្ខាចារ។

[៣៥៧] ពួកបក្សីច្រើនចោមរោម ដេញចឹកបក្សី ១ កំពុងពាំដុំសាច់ ​ព្រោះ​ហេតុតែ​អាហារ អាត្មាបាន​ឃើញបក្សីនោះ​ហើយ ទើបប្រព្រឹត្ត​នូវភិក្ខាចារ។

[៣៥៨] អាត្មាឃើញគោឧសភៈ (មួយ) កណ្តាលហ្វូង មានបូកជ្រួញ ៗ បរិបូណ៌​ដោយ​សម្បុរ និងកំឡាំង អាត្មាបាន​ឃើញ​គោឧសភៈ​នោះ ត្រូវគោឧសភៈ​ដទៃ បុះមុត (ធ្លាយពោះវៀន) ព្រោះហេតុ​តែកាម លុះបាន​ឃើញគោឧសភៈ​នោះ​ហើយ ទើប​ប្រព្រឹត្ត​នូវភិក្ខាចារ។

[៣៥៩] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ព្រះរាជារបស់អ្នក​ដែនកលិង្គៈ ព្រះនាម​ករណ្ឌកៈ ព្រះរាជា​របស់អ្នក​ដែនគន្ធារៈ ព្រះនាម​នគ្គជិ ព្រះរាជា​របស់អ្នក​ដែនវិទេហៈ ព្រះនាម​និមិរាជ ព្រះរាជា​របស់អ្នក​ដែនបញ្ចាលៈ ព្រះនាម​ទុម្មុខៈ ព្រះរាជា​ទាំង ៤ ព្រះអង្គ​នុ៎ះ លះបង់​នូវដែន​ទាំងឡាយ ជាអ្នក​ឥតកង្វល់ បួស​ហើយ។

[៣៦០] ព្រះរាជាទាំងអស់អង្គនេះ ប្រហែលគ្នានឹងវិសុទ្ធិទេវតា បាន​មកចួបគ្នា​ហើយ ព្រះរាជា​ទាំងនេះ (រុងរឿង​ដោយគុណ​ទាំងឡាយ មាន​សីលគុណ​ជាដើម) ដូចជាភ្លើង​ដែលភ្លឺ​រុងរឿង​ដូច្នោះឯង ម្នាលនាង​មានភក្រ្ត ចំណែក​ខាងបង ក៏នឹង​លះបង់នូវ​កាម​ទាំងឡាយ ជាចំណែក​ដែលខ្លួន​នឿយណាយ​ហើយ ប្រព្រឹត្ត​តែម្នាក់ឯង។

[៣៦១] (ភរិយានោះ ពោលថា) កាលនេះ ជាកាលគួរ (នឹងបួស​ហើយ) ឥត​មាន​កាលដទៃ​ទៀតឡើយ (ព្រោះ) ដល់ទៅ​ពេលក្រោយ បុគ្គលជា​អ្នកប្រៀន​ប្រដៅខ្ញុំ មិនមានទេ បពិត្រ​អ្នកមានភក្រ្ត ខ្ញុំនឹង​ប្រព្រឹត្តតែ​ម្នាក់ឯង ដូចជា​មេបក្សី​ដែលរួច​អំពីដៃ​នៃបុរស។

[៣៦២] (ព្រះមហាសត្វ ពោលថា ទារកទាំងឡាយនោះ) ស្គាល់បាយឆៅ បាយឆ្អិន ទាំងស្គាល់​បាយប្រៃ និងបាយសាប​ហើយ លុះយើង​ឃើញកិរិយា​របស់ទារកនោះ​ហើយ ទើបបួស នាងចូរប្រព្រឹត្ត​ស្វែងរកនូវ​ភិក្ខាចារចុះ យើងក៏នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ស្វែងរក​នូវភិក្ខាចារ​ដែរ។

ចប់ កុម្ភការជាតក ទី៣។

ទឡ្ហធម្មជាតក ទី៤

sut.kn.jat.409 | book_059

(៤០៩. ទឡ្ហធម្មជាតកំ (៧-២-៤))

[៣៦៣] (មេដំរីឈ្មោះ​ឱដ្ឋិព្យាធិ បានពោលនឹង​អាមាត្យ​ពោធិសត្វ​ថា) ខ្ញុំកាល​នាំទៅ (នូវកិច្ច) របស់​ព្រះបាទ​ទឡ្ហធម្មៈ នាំទៅនូវសរ (ដែលគេចង) ត្រង់ទ្រូង​ ហើយ​ត្រាច់ទៅ​ក្នុងទី​ចម្បាំង ដោយ​សេចក្តី​ប្រឹងប្រែង ក៏គង់ញុំាង​ព្រះអង្គ​ឲ្យសព្វ​ព្រះរាជហឫទ័យ​មិនបាន។

[៣៦៤] ព្រះរាជាមិនជា្របនូវសេចក្តីប្រឹងប្រែង​របស់​បុរស​ដែលខ្ញុំបាន​ធ្វើដោយពិត ទាំងការ​នំាសំបុត្រ​ចុះឡើង​ក្នុងសង្រ្គាម ក៏ខ្ញុំបាន​ធ្វើល្អ​ហើយ។

[៣៦៥] ខ្ញុំនោះជាអ្នកឥតផៅពង្ស ឥតទីពំនាក់ មុខជា​នឹងស្លាប់​មិនខាន ព្រោះ​ក្នុងពេល​នោះ ព្រះរាជាបាន​ទ្រង់ប្រទាន​ខ្ញុំ​ឲ្យជាអ្នក​នំានូវ​អាចម៍គោ​ដល់ស្មូនឆ្នាំង។

[៣៦៦] (ពោធិសត្វទូលព្រះរាជាថា) បុរសប្រាថា្ន (ប្រយោជន៍) ដរាបណា រមែង​គប់រក (នឹងគេ) ដរាបនោះ ជនទាំង​ឡាយ រមែង​លះបង់​ចោលគេ​ក្នុងពេល​ដែល​គេសាបសូន្យ​ចាក​សេចក្តី​ចំរើន​ដូចជា​ក្ស័ត្រ (លះបង់​ចោល) នូវមេដំរី ឈ្មោះ​ឱដ្ឋិព្យាធិ​នោះ។

[៣៦៧] បុគ្គលណា នឹកមិនឃើញនូវអំពើល្អ​ដែលអ្នក​ដទៃធ្វើ​ហើយ និងប្រយោជន៍​ដែលអ្នក​ដទៃធ្វើ​ហើយ (ដល់ខ្លួន) ក្នុងកាលមុន ប្រយោជន៍​ទាំងឡាយ ដែលបុគ្គល​នោះ​ប្រាថ្នា រមែង​សាបសូន្យ។

[៣៦៨] បុគ្គលណានឹកឃើញនូវអំពើល្អ​ដែលអ្នកដទៃធ្វើ​ហើយ និងប្រយោជន៍​ដែលអ្នក​ដទៃធ្វើ​ហើយ (ដល់ខ្លួន) ក្នុងកាលមុន ប្រយោជន៍​ទាំងឡាយណា ដែល​បុគ្គល​នោះប្រាថ្នា​ហើយ រមែង​ចំរើន។

[៣៦៩] ព្រោះហេតុនោះ ខ្ញុំសូមនិយាយនឹងអ្នក​ទាំងឡាយ សូមសេចក្តីចំរើន (កើត​មាន) ដល់អ្នក​ទាំងឡាយ ដែលបាន​អញ្ជើញមក​ជួបជុំ​ក្នុងទីនេះ​ទាំង​អម្បាល​ម៉ាន អ្នកទាំង​អស់គ្នា ចូរជា​អ្នកដឹង​នូវ​ឧបការៈ​ដែលអ្នក​ដទៃបាន​ធ្វើ​ហើយ (ដល់ខ្លួន) អ្នក​ទាំងឡាយ​នឹងបាន​ឋិតនៅ​ក្នុងឋានសួគ៌​អស់កាល​យូរ។

ចប់ ទឡ្ហធម្មជាតក ទី៤។

សោមទត្តជាតក ទី៥

sut.kn.jat.410 | book_059

(៤១០. សោមទត្តជាតកំ (៧-២-៥))

[៣៧០] (តាបសយំទួញរកដំរីថា) កាលពីមុន ដំរីណា​មកអំពី​ចម្ងាយ ទទួល​អាត្មាអញ​ក្នុងព្រៃ (ឥឡូវនេះ) ដំរីឈ្មោះ​សោមទត្ត​នោះ ទៅក្នុងទីណា បាន​ជាបាត់ មិនឃើញមក។

[៣៧១] (តាបសនោះ ឃើញដំរីនោះដួលស្លាប់ ហើយពោលថា) ដំរីដេក​ស្លាប់នេះ គឺដំរី​នេះឯង ដំរីសោមទត្ត​ដួលដេក​លើផែនដី ដូចជា​ត្រួយជ្រៃ​ដែល​បុគ្គលក្តិច​ហើយ ដំរី (នោះ) មិនទាន់​ស្លាប់ទេហ្ន៎។

[៣៧២] (ខណៈនោះ សក្កទេវរាជពោលថា) លោកសោកស្តាយ​ដំរីណា ដែល​ស្លាប់​បាត់ទៅ​ហើយ ការសោក​ស្តាយដំរីនោះ មិនសមគួរ​ដល់លោក​ដែលចូល​មកកាន់ផ្នួស ជាសមណៈ​មានចិត្ត​រួចស្រឡះ​សោះឡើយ។

[៣៧៣] (តាបស ពោលថា) បពិត្រសក្កៈ សេចក្តីស្រឡាញ់ រមែង​កើតក្នុង​ហឫទ័យ​របស់​មនុស្សក្តី ម្រឹគក្តី ដោយសារ​ធ្លាប់នៅ​ជាមួយគ្នា អាត្មា​មិនអាច​មិនសោក​ស្តាយ​ដំរីនោះ​បាន​ឡើយ។

[៣៧៤] (សក្កទេវរាជពោលថា) សត្វទាំងឡាយណា យំទួញ​រៀបរាប់ សត្វ​ទាំងឡាយ​នោះ តែងយំរក​សត្វដែលស្លាប់​បាត់ទៅ​ហើយ ឬក៏សត្វ​ដែលបម្រុង​នឹង​ស្លាប់ នែឥសី ព្រោះ​ហេតុនោះ លោកកុំ​យំឡើយ ពួកសប្បុរស​ពោលថា ការយំ ជាធម្មជាត​ឥតអំពើទេ។

[៣៧៥] បពិត្រព្រហ្ម ប្រសិនបើបុគ្គលដែលស្លាប់ទៅកាន់​បរលោក​ហើយ គប្បី​រស់ឡើង​វិញ​ដោយការ​យំទួញ ពួកយើង​ទាំងអស់​ក៏គួរប្រជុំ​គ្នាយំរក​ពួកញាតិ​នៃគ្នា​នឹងគ្នាដែរ។

[៣៧៦] (តាបសពោលថា) អ្នកបានស្រោចខ្ញុំ​ដែលត្រូវភ្លើង គឺសេចក្តី​សោក កំពុង​ឆេះសព្វ ឲ្យត្រជាក់​ត្រជំ រំលត់នូវ​ក្រវល់​ក្រវាយ​ទាំងអស់បាន ដូចជា​បុគ្គល​យកទឹក​ស្រោចលត់​នូវភ្លើង​ដែលកំពុង​ឆេះនូវ​ឆ្នាំងខ្លាញ់។ អ្នកបាន​បន្ទោបង់​សេចក្តី​សោក ព្រោះកូន​របស់ខ្ញុំ ដែលត្រូវ​សេចក្តី​សោក​កំពុង​គ្របសង្កត់ ឈ្មោះថា​បាន​ដកចោល​នូវសរ គឺ​សេចក្តី​សោក​ដែល​អាស្រ័យ​នៅក្នុង​ហឫទ័យ​នៃខ្ញុំបាន។ បពិត្រ​វាសវៈ ខ្ញុំនោះ​ឈ្មោះថា មាន​សរដកចោល​ហើយ ប្រាសចាក​សេចក្តីសោក​ហើយ ឥតមាន​ចិត្តល្អក់ ខ្ញុំលែង​សោកស្តាយ លែងយំ ព្រោះបាន​ស្តាប់ (នូវពាក្យ​របស់អ្នក)។

ចប់ សោមទត្តជាតក ទី៥។

សុសីមជាតក ទី៦

sut.kn.jat.411 | book_059

(៤១១. សុសីមជាតកំ (៧-២-៦))

[៣៧៧] (ព្រះរាជាពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលសុសីមៈ កាលពីដើម សក់​ទាំងឡាយ​ខ្មៅ ដុះ​លើក្បាល ជាប្រទេស​ដ៏សមគួរ ថ្ងែនេះ​អ្នកឃើញ​សក់ទាំងនោះ​ស​ហើយ ចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ចុះ (ព្រោះកាលនេះ) ជាកាលគួរ​ដល់​ព្រហ្មចរិយធម៌​ហើយ។

[៣៧៨] (អគ្គមហេសី ពោលថា) បពិត្រព្រះសម្មតិទេព សក់ស្កូវ​របស់ខ្ញុំ​មិនមែន​របស់​ព្រះអង្គ​ទេ ស្កូវក្បាល​របស់ខ្ញុំ ស្កូវត្បូង​របស់ខ្ញុំ​ទេតើ បពិត្រ​ព្រះរាជសេដ្ឋៈ ខ្ញុំនិយាយ​កុហកទេ ដោយ​បំណងថា អាត្មាអញ​នឹងធ្វើនូវ​សេចក្តីចំរើន (ដល់ខ្លួន) សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះមេត្តា​ប្រោស អភ័យទោស​កំហុសម្តង (ដល់ខ្ញុំ)។

[៣៧៩] បពិត្រព្រះរាជា ព្រះអង្គនៅក្មេង ឋិតនៅក្នុង​បឋមវ័យ​នៅឡើយ មុខគួរ​ឲ្យ​អ្នកផង​ពិតពិល​រមិល​មើល ដូចជា​ទំពាំង (ខ្ចី មានសម្បុរ​ដ៏សិ្នទ្ធ) សូមទ្រង់​សោយរាជ្យ​ផង សូមទ្រង់​ទតខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ផង បពិត្រ​ព្រះជនិន្ទៈ សូមព្រះអង្គ​កុំស្ទុះ​ទៅតាម​កាលិកៈ​ឡើយ។4)

[៣៨០] (ពោធិសត្វ ពោលថា) យើងឃើញកុមារីក្រមុំ មានសម្បុរ​ស្បែកដ៏​ផូរផង់​ក្នុងខាង​ទាំងអស់ មានដង​ខ្លួនសមរម្យ ត្រង់ពាក់​កណ្តាលខ្លួន សណ្ឋិត​ដោយល្អ (កុមារីនោះ) ធ្វើដំណើរ​ញ៉ែងញ៉ង ដូចជា​វល្លិប្រេង មានស្លឹកខ្ចី (ដែលទន់ល្វន់) ​ហើយ​ប្រលោម​ពួកបុរស។

[៣៨១] លុះដល់សម័យខាងក្រោយមក យើងឃើញ​នារីនុ៎ះ កើតបាន ៨០ ឆ្នាំ ឬ ៩០ ឆ្នាំ អំពី​កំណើត កាន់ឈើ​ច្រត់ ញ័រទទ្រើត ត្រាច់ទៅ​កោង ៗ ដូចជា​បង្កង់ផ្ទះ។

[៣៨២] យើងនោះត្រិះរិះឃើញនូវសេចក្តីរីករាយ និងទោស​របស់រូបនោះ ដេកម្នាក់​ឯង ពាក់កណ្តាល​នៃដំណេក ក៏ត្រិះរិះ​ឃើញថា អាត្មាអញ មុខជា​យ៉ាងនោះ​ដែរ ដូច្នេះ​ហើយ ក៏លែង​រីករាយ​ក្នុងផ្ទះ (កាលនេះ) ជាកាល​គួរនៃ​ព្រហ្មចរិយៈ។

[៣៨៣] សេចក្តីត្រេកអរ (ក្នុងកាម) របស់បុគ្គល​អ្នកនៅ​ក្នុងផ្ទះ​នុ៎ះ ដូចជាខ្សែ​សម្រាប់​តោង (របស់បុរស​ដែលមាន​ជំងឺ) អ្នកប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ កាត់ផ្តាច់​នូវខ្សែ​នុ៎ះ​ហើយ លែង​នឹកនា លះបង់​ចោលនូវ​កាមសុខ ទៅបួស។

ចប់ សុសីមជាតក ទី៦។

កោដសិម្ពលិជាតក ទី៧

sut.kn.jat.412 | book_059

(៤១២. កោដសិម្ពលិជាតកំ (៧-២-៧))

[៣៨៤] (សេ្តចគ្រុឌឃើញដើមរកានោះកំពុងកក្រើក​ញាប់ញ័រ ក៏សួរ​​រកហេតុថា) យើង​ចាប់នាគ​មានប្រវែង ១ ពាន់ព្យាម យកមក (ក្នុងទីនេះ) អ្នកទ្រនូវ​នាគនោះ​ផង នូវយើង​ផង សុទ្ធតែ​មានកាយ​ដ៏ធំ មិនកម្រើក។

[៣៨៥] មា្នលកោដសិម្ពលិ លុះដល់អ្នកមកទ្របក្សីតូច​នេះ ដែលមាន​សាច់តិច​ជាង​យើងទេ ហេតុអ្វី​ក៏ភ័យ​ញ័ររន្ធត់។

[៣៨៦] (ទេវបុត្ត ពោលថា) បពិត្រព្រះរាជា ព្រះអង្គមានសាច់ជា​អាហារ ឯបក្សីនេះ​មាន​ផ្លែឈើ​ជាអាហារ បក្សីនេះ​នឹងស៊ី​នូវពូជជ្រៃ ពូជលៀប ពូជល្វា​ទាំងឡាយ ពូជ​ពោធិ៍បាយ​ទាំងឡាយ ហើយមក​ជុះដាក់លើ​ដើមឈើ​របស់យើង។

[៣៨៧] ឈើទាំងឡាយនោះ ដុះក្នុងទីបាំងខ្យល់ ក្បែរខាង​យើង លូតលាស់ល្អ ឈើ​ទាំង​ឡាយនោះ មុខជា​នឹងរួបរឹត​យើង ធ្វើយើង​មិនឲ្យនៅ​ជាដើមឈើ។

[៣៨៨] មានឈើដទៃទៀត ដែលជាឈើបរិបូណ៌ដោយ​ឫស បរិបូណ៌​ដោយដើម ត្រូវ​សកុណជាតិ​នេះ ពាំយក​ពូជមកបំផ្លាញ​ហើយដែរ។

[៣៨៩] ដ្បិត (ឈើទាំងឡាយ មានជ្រៃជាដើម) រមែង​ដុះសង្កត់​នូវឈើ​ជាធំ​ក្នុងព្រៃ សូម្បីធំ​ចំរើន បពិត្រ​ព្រះរាជា ព្រោះហេតុនោះ យើងឃើញ​ភ័យទៅ​អនាគត បាន​ជា​ញាប់ញ័រ។

[៣៩០] (សុបណ្ណរាជ ឮពាក្យរុក្ខទេវតា ហើយពោលថា) អ្នកប្រាជ្ញ​គប្បីរង្កៀស​ចំពោះ​ហេតុ​ទាំងឡាយ ដែលគួរ​រង្កៀស គប្បីរក្សា (ប្រយ័ត្ន) នូវភ័យ​ជាអនាគត ទើប​ឈ្មោះថា រមិល​មើល​នូវ​លោក​ទាំងពីរ ព្រោះហេតុ​នៃភ័យ​ជាអនាគត។

ចប់ កោដសិម្ពលិជាតក ទី៧។

ធូមការិជាតក ទី៨

sut.kn.jat.413 | book_059

(៤១៣. ធូមការិជាតកំ (៧-២-៨))

[៣៩១] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ព្រះរាជាទ្រង់ព្រះនាម​យុធិដ្ឋិលៈ ព្រះអង្គ​ពេញ​ព្រះទ័យ​នឹងសុចរិតធម៌ បាន​ត្រាស់សួរ​វិធូរបណ្ឌិត​ថា មា្នលព្រាហ្មណ៍ អ្នកដឹង​ឬទេ អ្នកណា​តែម្នាក់​ឯង សោក​ស្តាយច្រើន។

[៣៩២] (វិធូរបណ្ឌិតពោធិសត្វ ពោលថា) ព្រាហ្មណ៍ជា​វសិដ្ឋគោត្ត មាន​រំកាច់​ឧស​ច្រើន នៅក្នុង​ព្រៃជាមួយ​នឹងហ្វូងពពែ ជាអ្នក​មិនខ្ជិល​ច្រអូស ទាំងយប់​ទាំងថ្ងៃ បាន​បង្ហុយ​ផ្សែង (ដើម្បីការពារ​កុំឲ្យមូសខាំ)។

[៣៩៣] ពួកម្រឹគឈ្មោះសរភៈ5) ត្រូវមូសខាំ ធុំក្លិនផ្សែង​នោះ ក៏ចូលទៅ​នៅក្នុង​សំណាក់​នៃ​ព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នកធ្វើ​ផ្សែងនោះ ​ក្នុងពេល​ដែលមាន​ភ្លៀងធា្លក់​ជោកជាំ។

[៣៩៤] ព្រាហ្មណ៍នោះ ចំពាក់ចិត្តនឹងពួកសរភៈ លែងរវល់​នឹកដល់​ពួកពពែ​ថា (ពពែ​ប៉ុណ្ណោះ) មកកាន់​ក្រោល​ហើយ ឬថា (ពពែប៉ុណ្ណោះ ចេញអំពី​ក្រោលទៅ​ព្រៃ) ពួកពពែ​ទាំងនោះ​របស់គាត់ ក៏វិនាស​អស់ទៅ។

[៣៩៥] លុះដល់ក្នុងសរទកាល ពួកសរភៈម្រឹគ ក៏ចូលទៅ​កាន់ជើង​ភ្នំផង កាន់​ដងស្ទឹង​ផង ក្នុងព្រៃ​ដែលគ្មាន​មូស។

[៣៩៦] ចំណែកខាងព្រាហ្មណ៍ ក៏កើតរោគលឿង​ស្គម មានសម្បុរ​អាក្រក់ ព្រោះ​ឃើញ​ពួក​​សរភៈម្រឹគ​ទៅបាត់ផង ឃើញពួក​ពពែ​វិនាសផង។

[៣៩៧] បុគ្គលណា លះបង់អជ្ឈត្តិកជន (បុរាណ) របស់ខ្លួន​ចោល​យ៉ាងនេះ ហើយ​បែរ​ជា​ធ្វើសេចក្តី​រាប់អាន​ចំពោះ​អាគន្តុកជន​វិញ បុគ្គលនោះ តែម្នាក់ឯង តែង​សោកស្តាយ​ច្រើន ដូចព្រាហ្មណ៍​ជាអ្នក​ធ្វើផ្សែង។

ចប់ ធូមការិជាតក ទី៨។

ជាគរជាតក ទី៩

sut.kn.jat.414 | book_059

(៤១៤. ជាគរជាតកំ (៧-២-៩))

[៣៩៨] (រុក្ខទេវតា សួរប្រស្នាថា) កាលសត្វទាំងឡាយ​កំពុងភ្ញាក់ អ្នកណា​ជាអ្នក​ដេកលក់ ក្នុងលោកនេះ កាលសត្វ​ទាំងឡាយ​កំពុងដេកលក់ អ្នកណា​ជាអ្នកភ្ញាក់ ក្នុង​លោក​នេះ អ្នកណាហ្ន៎ ដឹងច្បាស់​នូវប្រស្នា​របស់យើង​នុ៎ះបាន អ្នកណា​ឆ្លើយតប​ប្រស្នា​យើង​នោះ​បាន។

[៣៩៩] (តាបសពោធិសត្វ ពោលថា) កាលសត្វទាំងឡាយ​កំពុងភ្ញាក់ ខ្ញុំជា​អ្នក​ដេក​លក់ កាលសត្វ​ទាំងឡាយ​កំពុង​ដេកលក់ ខ្ញុំជា​អ្នកភ្ញាក់ ខ្ញុំដឹងច្បាស់​នូវប្រស្នា​របស់​អ្នកនុ៎ះ ខ្ញុំឆ្លើយតប (ប្រស្នានុ៎ះ) របស់​អ្នកបាន។

[៤០០] (រុក្ខទេវតានោះ សួរទៀតថា) កាលសត្វទាំងឡាយ​កំពុងភ្ញាក់ អ្នកដេកលក់ តើដូច​ម្តេច កាលសត្វ​ទាំងឡាយ​កំពុង​ដេកលក់ អ្នកភ្ញាក់​ តើដូចម្តេច អ្នកដឹងច្បាស់​នូវ​ប្រស្នា​របស់​ខ្ញុំនុ៎ះ ដូចម្តេច អ្នកឆ្លើយ​តបខ្ញុំ​ដូចម្តេច។

[៤០១] (ពោធិសត្វ ពោលថា) សត្វទាំងឡាយណា មិនដឹងច្បាស់​នូវធម៌ផង មិន​ដឹងថា (នេះ) ជាសញ្ញមៈផង (នេះ) ជាទមៈផង កាលបើសត្វ​ទាំងឡាយ​នោះ​ដេក​លក់ទាំង​សេចក្តី​ប្រមាទ​ហើយ ម្នាលទេវតា ខ្ញុំរមែង​ភ្ញាក់។

[៤០២] ពួកសត្វណា លះបង់នូវរាគៈ ទោសៈ និងអវិជា្ជបាន កាលបើ​ពួកសត្វ​នោះ​កំពុង​ភ្ញាក់ ម្នាលទេវតា ខ្ញុំជាអ្នក​ដេកលក់។

[៤០៣] កាលបើពួកសត្វកំពុងភ្ញាក់ ខ្ញុំជាអ្នកដេកលក់​យ៉ាងនេះ កាលបើ​ពួកសត្វ​កំពុង​ដេក​លក់ ខ្ញុំជាអ្នក​ភ្ញាក់យ៉ាងនេះ ខ្ញុំដឹងច្បាស់​នូវប្រស្នា​របស់អ្នកនុ៎ះ យ៉ាងនេះ ខ្ញុំឆ្លើយ​តបអ្នក​យ៉ាងនេះ។

[៤០៤] (រុក្ខទេវតា មានចិត្តត្រេកអរ ពោលសរសើរថា) ត្រូវ​ហើយ កាល​បើពួកសត្វ​កំពុងភ្ញាក់ អ្នកជា​បុគ្គល​ដេកលក់ ត្រូវ​ហើយ កាលបើពួកសត្វ​កំពុងដេកលក់ អ្នកជា​បុគ្គល​ភ្ញាក់ ត្រូវ​ហើយ អ្នកដឹងច្បាស់​នូវប្រស្នា​របស់ខ្ញុំនុ៎ះ អ្នកឆ្លើយ​តបខ្ញុំត្រូវ​ហើយ។

ចប់ ជាគរជាតក ទី៩។

កុម្មាសបិណ្ឌជាតក ទី១០

sut.kn.jat.415 | book_059

(៤១៥. កុម្មាសបិណ្ឌិជាតកំ (៧-២-១០))

[៤០៥] (ព្រះរាជាពោធិសត្វ បានពោលថា) បានឮថា ការបំរើ​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​ទាំងឡាយ ដែល​លោកមាន​ពោធិញ្ញាណ​មិនថោកថយ មិនមែន​មាន​ផលានិសង្ស​តិចតួច​ឡើយ អ្នកចូរ​មើល​ផលនៃ​ដុំនំកុម្មាសៈ ដែល​សោះកក្រោះ​ឥតរសប្រៃ។ ដំរី គោ និង​សេះ​ដ៏ច្រើន​ទាំងនេះ​ផង ទ្រព្យ ស្រូវ និងផែនដី​ទាំងអស់​ផង នាងនារី​ទាំងឡាយ ដែល​ប្រៀប​ដូចជា​ស្រ្តីអប្សរ​ទាំង​នេះ​​ផង សុទ្ធតែ​ជារបស់ខ្ញុំ អ្នកចូរ​មើលនូវ​ផល​នៃដុំ​នំកុម្មាសៈ។

[៤០៦] (នាងទេវី បានពោលថា) បពិត្រព្រះរាជកុព្ជារ មានព្រះអធ្យាស្រ័យ​ជា​កុសល ទ្រង់ញុំាង​ដែនឲ្យ​ចំរើន ព្រះអង្គ​ត្រាស់គាថា​ទាំងឡាយ​រឿយ ៗ ខ្ញុំព្រះអង្គ​សូម​ក្រាបបង្គំ​ទូល​សួរ​ទ្រង់ ព្រះអង្គ​មានព្រះទ័យ​ប្រកប​ដោយ​បីតិក្រៃពេក ហើយទ្រង់​ត្រាស់ (គាថា​ទាំងនុ៎ះ)។

[៤០៧] (ព្រះមហាសត្ត បានត្រាស់គាថាទាំងនេះថា) យើងបាន​កើតក្នុង​ត្រកូលមួយ ក្នុងក្រុង​នេះដែរ ជាអ្នក​ស៊ីឈ្មួល​ធ្វើការងារ​របស់បុគ្គល​ដទៃ ជាអ្នក​សង្រួម​ក្នុងសីល យើងចេញ​ទៅធ្វើ​ការងារ បាន​ជួបនឹង​សមណៈ ៤ អង្គ លោក​បរិបូណ៌​ដោយអាចារៈ និង​សីល មានសេចក្តី​ត្រជាក់ ទាំងឥត​មានអាសវៈ​ឡើយ។ យើងបាន​ញុំាងចិត្ត​ឲ្យជ្រះថា្ល ចំពោះ​សមណៈ​ទាំងនោះ បាន​និមន្ត​លោកឲ្យ​គង់លើ​កម្រាល​ស្លឹកឈើ លុះយើង​មានចិត្ត​ជ្រះថា្ល​ហើយ បាន​ប្រគេន​នំកុម្មាសៈ ដល់​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ដោយដៃ​របស់ខ្លួន។ ឯផល​របស់​យើង​ប្រាកដ​ដូច្នេះនេះ ជាផល​របស់កម្ម​ជាកុសល​នោះ យើង​សោយរាជ្យ​ដ៏ស្តុកស្តម្ភ ប្រសើរ​លើ​ធរណី​នេះ។

[៤០៨] (នាងទេវី ពោលថា) បពិត្រព្រះអង្គ​មានព្រះអធ្យាស្រ័យ​ជាកុសល សូម​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ព្រះរាជទាន ហើយសឹម​ទ្រង់សោយ សូមព្រះអង្គ​កុំប្រមាទ (ក្នុងបុណ្យ​ទាំងឡាយ) សូម​ព្រះអង្គ​ញុំាង​ចក្រធម៌6) ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ បពិត្រ​ព្រះរាជា មាន​ព្រះអធ្យាស្រ័យ​ជាកុសល ព្រះអង្គ​កុំជាអ្នក​មិនប្រកប​ដោយធម៌ សូមទ្រង់​រក្សានូវ​អនុធម៌។7)

[៤០៩] (ព្រះមហាសត្ត ទ្រង់ត្រាស់ថា) ម្នាលនាងមានឆោមល្អ យើងនោះ​នឹងដើរ​តាម​តម្រាយ​ដែល​ព្រះអរិយៈ​ធ្លាប់​ប្រព្រឹត្ត​រឿយ ៗ មកនោះ​ឯង ម្នាលនាង​ដ៏ល្អ​ជាធីតា​របស់​ព្រះបាទ​កោសល ការបាន​ចួបប្រទះ​នូវ​ព្រះអហរន្ត​ទាំងឡាយ ជាទីគាប់ចិត្ត​របស់​យើង​ពន់ពេក។

[៤១០] (ព្រះរាជា ទ្រង់សួរនាងទេវីថា) ម្នាលនាងសុកោសលធីតា នាងប្រៀប​ដូចជា​ស្រ្តីទេព​អប្សរ ជាទេវធីតា (របស់​សក្កទេវរាជ) ឆើតឆាយ​ក្នុងកណ្តាល​នៃពួកនាង​នារី នាង​បាន​ធ្វើនូវកម្ម​ដ៏ចំរើន​ដូចម្តេច នាងមាន​សម្បុរល្អ​ដោយហេតុអ្វី។

[៤១១] (នាងទេវី ឆ្លើយថា) បពិត្រក្សត្រិយ៍ ខ្ញុំម្ចាស់ជា​ទាសី​បម្រើ​អ្នកដទៃ​របស់​ត្រកូល​អម្ពដ្ឋៈ ជាស្ត្រី​សង្រួម ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយធម៌ មាន​សីលធម៌ មានការ​ឃើញ​មិនអាក្រក់។ កាលនោះ ខ្ញុំជាស្ត្រី​មានចិត្ត​ត្រេកអរ​រីករាយ​ខ្លួនឯង បាន​ប្រគេន​ភត្ត​ដែល​គេដួស (ទុកបម្រុងខ្ញុំ) ដល់ភិក្ខុ (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ) ដែល​ត្រាច់ទៅ (ដើម្បី​បិណ្ឌបាត) ផល​ប្រាកដ​ដូច្នេះ​នេះ គឺជាផល​នៃបុញ្ញកម្ម​នោះ។

ចប់ កុម្មាសបិណ្ឌជាតក ទី១០។

បរន្តបជាតក ទី១១

sut.kn.jat.416 | book_059

(៤១៦. បរន្តបជាតកំ (៧-២-១១))

[៤១២] (បរន្តបទាសៈ ពោលថា) អំពើលាមក​នឹងមាន​មកដល់ខ្ញុំ ភ័យ​នឹងមាន​មក​ដល់ខ្ញុំ ដ្បិតក្នុង​កាលនោះ មែកឈើ​កម្រើក ព្រោះមនុស្ស ឬម្រឹគ។

[៤១៣] (បុរោតហិត ពោលថា) កាមរបស់ខ្ញុំ (កើតចំពោះនាង​ព្រាហ្មណី) ជាស្ត្រី​ខ្លាច​ច្រើន ដែលនៅ​ក្នុងទី​មិនឆ្ងាយ វានឹង​ធ្វើខ្ញុំ​ឲ្យជាបុគ្គល​ស្គមលឿង ដូច​ជាមែកឈើ​នោះ (ដែលធ្វើ) ទាសៈ ឈ្មោះបរន្តបៈ (ឲ្យជាបុគ្គល​ស្គមលឿង)។

[៤១៤] (ថ្ងៃក្រោយ បុរោហិតនោះ​ពោលថា) ភរិយាជា​ទីពេញចិត្ត កាលនៅក្នុង​ស្រុក ឥតមាន​អ្នកផង​តិះដៀលបាន នឹងធ្វើខ្ញុំ​ឲ្យរីងស្ងួត នឹងធ្វើខ្ញុំ​ឲ្យស្គមលឿង ដូចជា​មែកឈើ​នោះ (ដែលធ្វើ) ទាសៈ ឈ្មោះបរន្តបៈ (ឲ្យជាបុគ្គល​ស្គមលឿង)។

[៤១៥] (ថ្ងៃក្រោយទៀត បុរោហិតពោលថា) នែភ្នែក ការញញឹម​ញញែម ឬសំដី (ដ៏ពីរោះ) ដែលនាង (ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ​ហើយ) នឹងធ្វើខ្ញុំ​ឲ្យជា​បុគ្គលស្គម​លឿង ដូចជា​មែកឈើ​នោះ (ដែលធ្វើ) ទាសៈ ឈ្មោះបរន្តបៈ (ឲ្យជាបុគ្គល​ស្គម​លឿង)។

[៤១៦] (បរន្តបទាសៈ ពោលថា) សំឡេង (នៃមែកឈើ) នោះ ប្រព្រឹត្តទៅ​ហើយនោះ ដូចជា​ប្រាប់អ្នក​ហើយ សត្វណា​ញុំាងមែកឈើ​នោះឲ្យ​កំរើក សត្វនោះប្រាប់​ហេតុ​នោះ​ហើយ។

[៤១៧] គំនិតណាដែលខ្ញុំជាបុគ្គលល្ងង់ គិតថា ក្នុងកាលនោះ មែកឈើកំរើក ព្រោះ​មនុស្ស ឬម្រឹគ គំនិតនេះឯង មកដល់ខ្ញុំ​ហើយ។

[៤១៨] (លំដាប់នោះ រាជកុមារពោលថា) អ្នកបាន​ដឹងពិត​ដូច្នោះ​មែន ព្រោះអ្នក​បាន​សម្លាប់​នូវបិតា​របស់ខ្ញុំ បិទបាំង​ដោយ​មែកឈើ​ទាំងឡាយ លាក់លៀម​ដោយ​គិតថា (ភ័យ​នឹងមាន​មកដល់​អ្នក)។

ចប់ បរន្តបជាតក ទី១១។

ចប់ គន្ធារវគ្គ ទី២។

ឧទ្ទាននៃជាតកនោះ គឺ

និយាយអំពីការលះស្រុកដ៏ប្រសើរ ១ ស្វាធំ ១ ភគ្គវៈស្មូនឆ្នាំង ១ សេ្តចព្រះនាម​ទឡ្ហធម្មៈ ១ ដំរី ១ សក់ដ៏ប្រសើរ ១ នាគ ១ វិធូរបណ្ឌិត ១ កាលជន​ភ្ញាក់រលឹក ១ ព្រះរាជា​មាន​អធ្យាស្រ័យ​ជាកុសល ១ បរន្តបទាសៈ ១។

ក្នុងសត្តកនិបាតនោះ មានឧទ្ទាននៃវគ្គ (ដូច្នេះ) កាលខ្ញុំសូម​ពោល​នូវវគ្គ ក្នុង​សត្តកនិបាត ចូរអ្នកស្តាប់​វគ្គពីរ គឺ​កុក្កុវគ្គ ១ គន្ធារវគ្គ ១ ដែល​ព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គ​ស្វែងរក​នូវគុណ​ដ៏ធំ ទ្រង់ត្រាស់​ទុក​ហើយ។

,div centeralign>ចប់ សត្តកនិបាត។

អដ្ឋកនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v08 | book_059

(៨. អដ្ឋកនិបាតោ)

កច្ចានិវគ្គ

sut.kn.jat.v08.01 | book_059

(១. កច្ចានិវគ្គោ)

កច្ចានិជាតក ទី១

sut.kn.jat.417 | book_059

(៤១៧. កច្ចានិជាតកំ (១))

[៤១៩] (ព្រះឥន្ទពោធិសត្វ បានពោលថា) ម្នាលនាង​កច្ចានី ថ្វីក៏បាន​ជា​នាង​ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​សស្អាត មានសក់​ទទឹក ហើយដាំឆ្នាំង លាងម្សៅល្ង និងអង្ករ បាយលាយ​ដោយ​ល្ង កើតមាន​ឡើង តើព្រោះ​ហេតុ​ដូចម្តេច។

[៤២០] (នាងកច្ចានី បានពោលថា) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បាយលាយ​ដោយល្ង ដែល​ខ្ញុំចំអិន​ដោយ​ប្រពៃនេះ មិនមែន​បម្រុង​នឹងបរិភោគ​ខ្លួនឯងទេ (ព្រោះថា) ធម៌ស្លាប់បាត់​ទៅ​ហើយ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹង​ធ្វើការ​បូជាចំពោះ​ធម៌នោះ ក្នុងកណ្តាល​ព្រៃស្មសាន។

[៤២១] (ព្រះឥន្ទ្រ ពោលថា) ម្នាលនាង​កច្ចានី នាងចូរ​ពិចារណា​សិន ហើយ​សឹមធ្វើ​នូវកិច្ច​ដែលត្រូវ​ធ្វើចុះ អ្នកណា​ប្រាប់នាង​ថា ធម៌ស្លាប់ទៅ​ហើយ ព្រះសហស្សនេត្ត គឺព្រះឥន្ទ មាន​អានុភាព​រកអ្វី​ថ្លែងថ្លឹង​ពុំបាន ជាបុគ្គល​មាន​ធម៌​ដ៏ប្រសើរ មិន​ដែលស្លាប់​ក្នុងកាល​ណា​ម្តង​ឡើយ។

[៤២២] (នាងកច្ចានី ពោលថា) ម្នាលព្រហ្ម ការណ៍​ប្រមាណ​ដ៏មាំរបស់​ខ្ញុំក្នុង​ហេតុនេះ ធម៌ស្លាប់​បាត់ទៅ​ហើយ ខ្ញុំមិន​មានសង្ស័យ​ក្នុងហេតុ​នេះទេ ឥឡូវនេះ ពួកជនណា ៗ ដែល​ជាបុគ្គល​លាមក ពួកជននោះ ៗ បែរជា​បាន​សុខ​ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ។

ដ្បិតកូនប្រសាស្រីខ្ញុំ ជាស្រីអារ វាបណ្តេញខ្ញុំ ហើយសម្រាល​កូនប្រុស ឥឡូវ​នេះ វាបាន​ជាធំលើ​ត្រកូល​ទាំងអស់ ខ្ញុំជាស្ត្រី​មិនមាន​ទីពឹង នៅតែ​ម្នាក់ឯង។

[៤២៣] (ព្រះឥន្ទ្រ ពោលថា) យើងនៅរស់ យើងមិនទាន់​ស្លាប់នៅ​ឡើយទេ យើង​មកក្នុង​ទីនេះ ក៏ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់នាង​ឯង កូនប្រសា​ស្រីណា ដែលបាន​បណ្តេញនាង ហើយ​បាន​កូនប្រុស យើងនឹង​ធ្វើកូន​ប្រសានោះ ឲ្យខ្ទេច​ជាផែះ ព្រម​ទាំងកូន​ប្រុស​មិនខាន។

[៤២៤] (នាងកច្ចានី ពោលថា) បពិត្រទេវរាជ លោកគាប់​ចិត្តយ៉ាងនេះ លោក​អញ្ជើញ​មកក្នុង​ទីនេះ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់ខ្ញុំ តែសូមឲ្យខ្ញុំ និងកូនប្រុស កូនប្រសាស្រី ចៅ ជាបុគ្គល​មាន​សេចក្តី​រីករាយ​រកគ្នា ហើយនៅ​គ្រប់គ្រង​ផ្ទះវិញ។

[៤២៥] (ព្រះឥន្ទ្រ ពោលថា) ម្នាលនាងកច្ចានី បើនាងគាប់ចិត្ត​យ៉ាងនេះ នាង​ សូម្បី​កូន​ប្រសាស្រី​បៀតបៀន​ហើយ ក៏នៅតែ​មិនលះបង់​នូវធម៌ឡើយ (ហេតុនេះ) សូម​ឲ្យនាង និង​កូន​ប្រុស កូនប្រសាស្រី ចៅ ចូរជា​បុគ្គល​មានសេចក្តី​រីករាយ​រកគ្នា ហើយ​នៅគ្រប់​គ្រង​ផ្ទះចុះ។

[៤២៦] (ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ថា) នាងកច្ចានី មានសេចក្តី​រីករាយ​រកគ្នា ជា​មួយនឹង​កូន​ប្រសាស្រី ​ហើយនៅ​គ្រប់គ្រងផ្ទះ ទាំងកូនប្រុស និងចៅ ត្រូវព្រះឥន្ទ្រ​ជាធំជាង​ពួកទេវតា ជួយ​​អនុគ្រោះ​ហើយ ក៏បាន​នាំគ្នាបំរើ​មាតានោះ​វិញ។

ចប់ កច្ចានិជាតក ទី១។

អដ្ឋសទ្ទជាតក ទី២

sut.kn.jat.418 | book_059

(៤១៨. អដ្ឋសទ្ទជាតកំ (២))

[៤២៧] (តាបសពោធិសត្វ ទូលព្រះរាជា អំពីពាក្យកុកថា) ស្រះបោក្ខរណី​នេះ ពីដើម​ជាទី​ទំនាប មានត្រី​ច្រើន មានទឹកច្រើន ជាទី​លំនៅ​របស់​ស្តេចកុក ជាកេរិ៍្ត​ដំណែល​ខាងបិតា ជាទី​លំនៅ​របស់យើង ថៃ្ងនេះ ពួកយើងនោះ ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​សត្វកង្កែប នៅតែ​មិន​លះបង់​​ទីលំនៅ​ចោលឡើយ។

[៤២៨] (ទូលអំពីពាក្យក្អែកថា) អ្នកណាហ្ន៎ បំបែកភ្នែក​ជាគំរប់ពីរ របស់​ទ្រម័កដំរី ឈ្មោះ​ពន្ធុរៈ ជាបុគ្គល​ទ្រុស្តសីល អ្នកណាហ្ន៎ នឹងធ្វើ​នូវកូន​ទាំងឡាយ និងសម្បុក​របស់យើង ព្រមទាំង​យើង ឲ្យមានសួស្តី។

[៤២៩] (ទូលអំពីពាក្យដង្កូវដួងថា) ការប្រព្រឹត្តិទៅនៃឈើស្រាយ​នោះ មាន​នៅ​ត្រឹម​ណា ឈើស្រាយ​ទាំងអស់ អស់រលីង​ហើយ បពិត្រ​មហារាជ ដង្កូវដួង​អស់​អាហារ​ហើយ លែង​ត្រេកអរ​ក្នុង​ឈើខ្លឹម។

[៤៣០] (ទូលអំពីពាក្យមេតាវ៉ៅថា) លុះអាត្មាអញនោះ បាន​ទៅផុត​អំពី​ព្រះរាជ​និវេសន៍​​នេះ​ហើយ នឹងតាំង​ទីលំនៅ​លើមែកឈើ ធ្វើខ្លួន​ឲ្យរីករាយ។

[៤៣១] (ទូលអំពីពាក្យម្រឹគថា) លុះអាត្មាអញនោះ បាន​ទៅផុត​អំពី​ព្រះរាជ​និវេសន៍​នេះ​ហើយ នឹងដើរ​មុខហ្វូង ​ហើយផឹក​នូវទឹក​ទាំងឡាយ​ដ៏ប្រសើរ។

[៤៣២] (ទូលអំពីពាក្យស្វាថា) ព្រានព្រៃឈ្មោះ​ភរតៈ អ្នកនៅ​ក្នុងដែន​ពាហិកៈ បាន​នាំយើង​ដែលកំពុង​ស្រវឹង​ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ ត្រេកត្រអាល​ជ្រប់នៅ​ក្នុងកាម​ទាំងឡាយ​នោះមក សូមសេចក្តី​ចំរើន ចូរមាន​ដល់អ្នក។

[៤៣៣] (ទូលអំពីពាក្យកិន្នរថា) ខាងលើបព៌ត​មានថ្មស្រួច ៗ មាន​ងងឹតចុះអ័ព្ទ ប្រពន្ធ​របស់​យើងនោះ បាន​និយាយ​នឹងយើង​ដោយពាក្យ​ដ៏ទន់​ពីរោះថា អ្នកប្រយ័ត្ន កុំឲ្យ​ចំពប់​ជើងលើថ្ម។

[៤៣៤] (ទូលអំពីឧទានព្រះបច្ចេកពុទ្ធថា) អាត្មាអញ ជាអ្នកឃើញ​នូវទីបំផុត គឺ​ព្រះនិពា្វន ជាទី​អស់ទៅ​នៃជាតិ ដោយ​មិនមាន​សង្ស័យ នឹងមិន​វិលត្រឡប់​មកដេកនៅ​ក្នុង​គភ៌ទៀត ការដេក​នៅក្នុង​គភ៌នេះ ជាទីក្រោយ​បំផុត​ត្រឹមនេះ​ហើយ ការរង្គាត់​ទៅក្នុង​ភពថ្មី​ទៀត​របស់​អាត្មាអញ ​អស់​ហើយ។

ចប់ អដ្ឋសទ្ទជាតក ទី២។

សុលសាជាតក ទី៣

sut.kn.jat.419 | book_059

(៤១៩. សុលសាជាតកំ (៣))

[៤៣៥] (នាងសុលសា ពោលទៅនឹងស្វាមីថា) គ្រឿងប្រដាប់​ជាវិការៈ​នៃមាស​នេះ ​និង​កែវមុក្តា កែវពៃទូរ្យ​ទាំងឡាយ​ជាច្រើន បពិត្រ​អ្នកដ៏ចំរើន អ្នកចូរនាំ​យក​នូវ​ភណ្ឌៈ​ទាំងអស់​ចុះ មួយទៀត ចូរហៅរកខ្ញុំថា ជាទាសីចុះ។

[៤៣៦] (ចោរឈ្មោះសត្តុកៈ ជាស្វាមី ពោលនឹងភរិយាថា) នាងចូរដោះ​គ្រឿង​ប្រដាប់ ជាលំអ​ចេញទៅ កុំយំ​រៀបរាប់​ច្រើន ដ្បិតអញ​ទើបនឹង​មក មិនដែល​ស្គាល់ទ្រព្យ ដែល​នាង​នាំ​មកឡើយ។

[៤៣៧] (នាងសុលសា ពោលថា) តាំងពីកាលដែលខ្ញុំ​រលឹកឃើញ​ខ្លួនដរាបមក តាំង​ពីខ្ញុំបាន​ដល់នូវ​ភាពជា​អ្នកដឹង​ក្តីដរាប​មក ខ្ញុំមិន​ដែលស្គាល់​បុរសដទៃ ដែល​ជា​ទីស្រឡាញ់​លើសលុប​ជាងអ្នកទេ។

[៤៣៨] អ្នកចូរអញ្ជើញមក ខ្ញុំនឹងកៀកឱបនូវអ្នក ​ហើយនឹង​ធ្វើប្រទក្សិណ ដ្បិត​តាំងពី​ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំ និងអ្នក ​លែងបាន​ជួបគ្នាទៀត​ហើយ។

[៤៣៩] (ទេវតាលើភ្នំ ពោលថា) មិនមែនតែបុរសទេ ដែលជា​បណ្ឌិត​​ក្នុង​ហេតុទាំងពួង សូម្បី​ស្រ្តី​ក៏ជាបណ្ឌិត​ ឃើញច្បាស់​ក្នុងហេតុ​នោះ ៗ បាន​ដែរ។

[៤៤០] មិនមែនតែបុរសទេ ដែលជាបណ្ឌិត​ ក្នុងហេតុទាំងពួង សូម្បីតែស្រ្តី ក៏​ជាបណ្ឌិត​ គង់​គិត​ឃើញ​សេចក្តី​រហ័សបាន​ដែរ។

[៤៤១] នាងសុលសា បាន​គិតឃើញឆាប់រហ័ស ក្នុងកាល​ដែលមាន​ហេតុយ៉ាង​កៀក​ជិត បាន​សម្លាប់​ចោរសត្តុកៈ ដូចជា​គេសម្លាប់​ម្រឹគនឹងធ្នូ ដែលមាន​គ្រឿងផ្សំ​គ្រប់គ្រាន់។

[៤៤២] បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ មិនដឹងឆាប់​នូវហេតុ​ដែលកើត​ឡើង​ បុគ្គល​អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា​តិចនោះ រមែង​ត្រូវគេ​សម្លាប់ ដូចជា​ចោរដែល​នាងសុលសា ច្រាន​ទម្លាក់​ក្នុងជ្រោះភ្នំ។

[៤៤៣] បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ ដឹងឆាប់នូវ​ហេតុដែល​កើតឡើង បុគ្គលនោះ រមែង​រួចចាក​ការ​បៀតបៀន​របស់សត្រូវ ដូចជា​នាងសុលសា រួចអំពី​កណ្តាប់ដៃ​នៃចោរសត្តុកៈ។

ចប់ សុលសាជាតក ទី៣។

សុមង្គលជាតក ទី៤

sut.kn.jat.420 | book_059

(៤២០. សុមង្គលជាតកំ (៤))

[៤៤៤] បុគ្គលជាធំ បើបានដឹងថា អាត្មាអញ​ជាអ្នក​ក្រោធខ្លាំង ដូច្នេះ​ហើយ មិនគប្បី​ដាក់អាជ្ញា​តែម្តង ដ្បិត​បុគ្គល​អ្នកក្រោធ គប្បី (ធ្វើ) ទោស ដែលមិន​សមគួរ​ដល់ខ្លួនជា (ស្តេច) ​ហើយ​ពោលបង្កាច់​នូវកម្ម​ជាទុក្ខ​ដ៏ខ្លាំង ​ដល់បុគ្គល​ដទៃ​ដោយ​ឥតហេតុ។

[៤៤៥] កាលណា បើបុគ្គលគប្បីដឹងនូវសេចក្តីជ្រះថា្ល​របស់ខ្លួន ទើបគួរ​ពិចារណា​នូវ​សេចក្តី​ដែលជា​អំពើអាក្រក់​របស់​ជនដទៃ មួយទៀត គួរ​ពិចារណា​ឲ្យឃើញច្បាស់​ខ្លួនឯង​ថា នេះជា​សេចក្តី ​ហើយសឹម​ដាក់អាជ្ញា​ដ៏សមគួរ​ដល់បុគ្គល​ដទៃនោះ​ ក្នុងកាល​នោះចុះ។

[៤៤៦] បុគ្គលណាមិនជ្រប់ដោយកិលេស (អគតិ) ពិចារណា​នូវហេតុ​ដែល​ជាទំនង និងមិន​ទំនង បុគ្គលនោះ រមែង​មិនញុំាង​ខ្លួន និងមិន​ញុំាង​បុគ្គលដទៃ ឲ្យក្តៅ​ក្រហាយទេ បុគ្គល​ជាធំណា​ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នក​ទ្រទ្រង់​នូវអាជា្ញ បុគ្គលនោះ រមែង​មានគេ​គ្រប់គ្រង ដោយ​ការសរសើរ​គុណ មិនសាប​សូន្យចាក​សិរីឡើយ។

[៤៤៧] ពួកក្ស័ត្រណា ជាបុគ្គលមិនទាន់ពិចារណាសិន​ហើយធ្វើ ជាអ្នកជ្រប់​នៅដោយ​កិលេស ប្រញាប់​ដាក់អាជ្ញា​ដល់អ្នក​ដទៃ​ដោយរួសរាន់ ពួកក្ស័ត្រនោះ រមែង​ជាអ្នកប្រកប​ដោយ​ពាក្យ​តិះដៀល លះបង់​ជីវិត​ចេញផុត​អំពីលោក​នេះទៅ រមែង​ទៅកាន់ទុគ្គតិ។

[៤៤៨] បុគ្គលពួកណា ត្រេកអរក្នុងធម៌​ដែលព្រះអរិយៈ​សំដែង​ហើយ បុគ្គលពួកនោះ ជាអ្នក​ប្រសើ​ដោយ​កាយកម្ម វចីកម្ម និងមនោកម្ម ពួកបុគ្គល​បែបនោះ ជាអ្នក​ឋិតនៅ​ក្នុងខន្តិ សោរច្ចៈ និង​សមាធិ រមែង​ទៅកាន់​លោក​ទំាងពីរ គឺមនុស្ស​លោក និងទេវលោក។

[៤៤៩] ខ្លួនយើងជាស្តេចធំលើពួកជនប្រុសស្រី បើយើងខឹង យើងទប់ខ្លួន យើង​ហាម​ឃាត់នូវ​ប្រជុំជន​បែបនោះ ​ហើយដាក់​អាជ្ញា​ដោយ​ឧបាយប្រាជ្ញា ព្រោះអនុគ្រោះ។

[៤៥០] (ឧយ្យានបាល ទូលថា) បពិត្រក្សត្រិយ៍ ជាធំជាងជន សិរី​ គឺបរិវារ​សម្បត្តិ និង​ប្រាជ្ញា កុំលះបង់​ព្រះអង្គ​ក្នុងកាលណា ៗ ឡើយ សូមព្រះអង្គ​ជាបុគ្គលមិន​ក្រោធ មានចិត្ត​ជ្រះថា្ល​ជានិច្ច ជាអ្នក​មិនមាន​ទុក្ខ ​ហើយថែ​រក្សា​ផែនដី​ឲ្យអស់រយឆ្នាំ។

[៤៥១] បពិត្រក្សត្រិយ៍ សូមព្រះអង្គទ្រង់ប្រកបដោយគុណ​ទាំងឡាយ​នុ៎ះ សូមឲ្យ​ព្រះអង្គ​ឋិតនៅមាំ ក្នុងការ​ប្រព្រឹត្តិ​ដ៏ប្រសើរ ជាបុគ្គល​ប្រដៅងាយ មិនមាន​សេចក្តី​ក្រោធ ជាបុគ្គល​បាន​សេចក្តីសុខ កុំបៀត​បៀនសត្វ ​ហើយរក្សា​ផែនដី លុះព្រះអង្គ​​ចេញផុត​អំពី​លោក​នេះទៅ សូមឲ្យ​សេ្តចយាង​ទៅកាន់​សុគតិ។

[៤៥២] សេ្តចទ្រង់ធម៌ រមែងប្រើឧបាយណែនាំ​ពួកជន ដោយពាក្យ​ជាសុភាសិត ជាគ្រឿង​ណែនាំ​ដ៏ល្អ តាមហេតុ​ដ៏ប្រកប​ដោយធម៌ ​ហើយញុំាង​មហាជន ដែល​រជើបរជោ ឲ្យ​ត្រជាក់​ស្រួល ដូចជា​មហាមេឃ​ដែលញុំាង​ផែនដី​ឲ្យត្រជាក់​ដោយ​ទឹក។

ចប់ សុមង្គលជាតក ទី៤។

គង្គមាលជាតក ទី៥

sut.kn.jat.421 | book_059

(៤២១. គង្គមាលជាតកំ (៥))

[៤៥៣] (សេ្តចទ្រង់ត្រាស់សួរភតិកបុរសថា) ប្រថពី ជាផែនដីក្តៅ ដូចរងើកភ្លើង​ប្រកប​ដោយ​ដីខ្សាច់ (ក្តៅ) ដូចផែះ (ដែល​ភ្លើងឆេះ) អ្នកច្រៀង​នូវទំនុក​ទាំងឡាយ កំដៅថ្ងៃ មិន​ដុតកំដៅ​អ្នកទេឬ។ ព្រះអាទិត្យ​ក្តៅខាង​លើ ដីខ្សាច់ក្តៅ​ខាង​ក្រោម អ្នក​ច្រៀងនូវ​ទំនុក​ទាំងឡាយ កំដៅថ្ងៃ មិនដុត​កំដៅ​អ្នកទេឬ។

[៤៥៤] (ភតិកបុរស ក្រាបទូលថា) កំដៅថ្ងៃ មិនដុតកំដៅខ្ញុំព្រះអង្គ​បាន​ទេ កំដៅ គឺ​កាម​ទាំងឡាយ ទើបញុំាង​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ឲ្យក្តៅបាន​ បពិត្រ​ព្រះរាជា ប្រយោជន៍​ទាំងឡាយ មាន​ប្រការ​ផ្សេង ៗ ប្រយោជន៍​ទាំងនោះ តែងដុតកំដៅ ឯកំដៅថ្ងៃ មិនដុត​កំដៅទេ។

[៤៥៥] ម្នាលកាម យើងបានឃើញឫសគល់របស់អ្នក​ហើយ ម្នាលកាម អ្នកកើត​អំពី​សេចក្តី​ត្រិះរិះ យើងលែង​ត្រិះរិះ​អ្នកទៀត​ហើយ ម្នាលកាម កាលបើ​យ៉ាងនេះ អ្នក​នឹងមិន​កើតមាន (តទៅ​ទៀតទេ)។

[៤៥៦] កាមទាំងឡាយសូម្បីតិច ក៏នៅតែមិនល្មម សូម្បីច្រើន ក៏នៅតែ​មិនស្កប់ស្កល់ ឱ មុខគួរ​សង្វេគ នឹងការ​ចរចា​របស់ពួក​ជនពាល បុគ្គល​លុះតែ​ប្រឹង​ប្រកប​ព្យាយាម ទើបត្រាស់​ដឹងបាន។

[៤៥៧] (ព្រះរាជាឧទយៈ ត្រាស់ថា) នេះជាផលកម្ម មានប្រមាណ​តិចរបស់​យើង ឧទយៈ បាន​សម្រេច​នូវភាព​ជាធំ ឱហ្ន៎ មាណព​ណា បាន​លះនូវតម្រេក​ក្នុង​កាម ​​ហើយបួស មាណព​នោះ ឈ្មោះ​ថា បាន​ល្អ​ហើយ។

[៤៥៨] (ព្រះវររាជមាតា ត្រាស់សួរថា) ពួកសត្វតែងលះបង់​នូវបាបកម្ម (របស់ខ្លួន) ដោយ​តបៈ លះបង់​នូវភាវៈ​នៃខ្លួនជា​ខ្មាន់ព្រះកេស និងស្មូនឆ្នាំង ដោយតបៈ នែគង្គមាល ក្នុងថ្ងៃ​នេះ អ្នកហ៊ាន​រំលោភ ហៅព្រហ្មទត្ត (កូនអញ) ដោយ​ចំឈ្មោះ ព្រោះអាង​មាន​តបៈ​ឬ។

[៤៥៩] (ព្រះរាជា ទ្រង់ត្រាស់ថា) បពិត្រព្រះមាតា សូមទ្រង់​ទតនូវ​ផលនៃខន្តិ និង​សោរច្ចៈ ដែលអាច​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង (ក្នុងបច្ចុប្បន្ន) ព្រះគង្គមាល​បច្ចេកពុទ្ធ​នោះ ជាបុគ្គល​ដែលជន​ទាំងអស់​ត្រូវថា្វយ​បង្គំ យើងព្រម​ទាំងស្តេច ​និង​អាមាត្យ នាំគ្នាថ្វាយ​បង្គំនូវ​ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​នោះ។

[៤៦០] អ្នកទាំងឡាយ កុំនិយាយពាក្យតិចតួច​នឹងព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​ឈ្មោះ​គង្គមាល ដែល​ជា​​អ្នកសិក្សា​ក្នុងគន្លង​នៃប្រាជ្ញា របស់ពួក​អ្នកប្រាជ្ញ​ឡើយ ព្រោះថា ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ​នេះ បាន​ឆ្លងនូវ​អន្លង់ គឺវដ្តសង្សារ ដែលពួក​បុគ្គលអ្នក​ប្រាសចាក​សោក តែងឆ្លង​ហើយ​ត្រាច់ទៅ។

ចប់ គង្គមាលជាតក ទី៥។

ចេតិយរាជជាតក ទី៦

sut.kn.jat.422 | book_059

(៤២២. ចេតិយជាតកំ (៦))

[៤៦១] (តាបស និយាយថា)8) ធម៌ដែល​បុគ្គលសម្លាប់​ហើយ រមែង​សម្លាប់វិញ​ដោយពិត ធម៌ដែល​បុគ្គលមិនបាន​សម្លាប់ រមែង​មិន​សម្លាប់វិញ​តិចតួច​ឡើយ។ ព្រោះហេតុ​នោះ ព្រះអង្គ​មិនត្រូវ​សម្លាប់ធម៌ ព្រះអង្គ​កុំឲ្យធម៌​ដែល​ព្រះអង្គ​សម្លាប់​ហើយ ត្រឡប់​សម្លាប់ព្រះអង្គ​វិញបាន​ឡើយ។

[៤៦២] កាលបើសេ្តចពោលពាក្យកុហក ពួកទេវតារមែង​គេចចេញ (លែងរក្សា) សេ្តចណា​ជា្រប កាល​គេសួរប្រស្នា ​ហើយព្យាករ​ប្រស្នានោះ ដោយប្រការ​ដទៃវិញ ព្រះឱស្ឋ​សេ្តចនោះ រមែង​មានក្លិនស្អុយ​ផ្សាយចេញទៅ ទាំងសេ្តច​នោះទៀត រមែង​ឃ្លាតចាក​កនែ្លង​របស់ខ្លួន បពិត្រ​ព្រះរាជា បើប្រសិន​ជាព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យពិត សូមឲ្យព្រះអង្គ​ឋិតនៅ​ដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទចេតិយៈ បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោលពាក្យ​កុហក សូមឲ្យព្រះអង្គ​ឋិតនៅ​លើផែនដី។

[៤៦៣] សេ្តចណាជា្រប កាលគេសួរប្រស្នា​ហើយ ក៏ព្យាករ​ប្រស្នានោះ​ដោយ​ប្រការ​ដទៃវិញ ភ្លៀងរមែង​ធ្លាក់ចុះ​ក្នុងកាលមិនគួរ (ក្នុងដែន) របស់សេ្តចនោះ ភ្លៀង​រមែង​មិនធ្លាក់​ចុះ​ក្នុងកាលគួរ (ក្នុងដែន​របស់សេ្តច​នោះ) បពិត្រ​ព្រះរាជា បើ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​នូវ​ពាក្យពិត សូមឲ្យ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ឋិតនៅ​ដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទ​ចេតិយៈ បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យ​កុហក សូមឲ្យព្រះអង្គ​ចូលទៅ​កាន់ផែនដី (ត្រឹម​ព្រះជាណុ)។

[៤៦៤] បពិត្រព្រះអង្គជាធំក្នុងទិស សេ្តចណាជា្រប ​កាលគេ​សួរប្រស្នា​ហើយ ក៏ព្យាករ​ប្រស្នានោះ​ដោយប្រការ​ដទៃវិញ អណ្តាត​របស់សេ្តច​នោះ រមែង​បែកជាពីរ ដូចជា​អណ្តាត​នៃពស់ បពិត្រ​ព្រះរាជា បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យពិត សូមឲ្យព្រះអង្គ​ឋិតនៅដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទ​ចេតិយៈ បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យកុហក ​សូមឲ្យព្រះអង្គ​ចូលទៅ​កាន់​ផែនដី​​ក្រៃលែង (ជាងនេះ គឺត្រឹមចង្កេះ)។

[៤៦៥] បពិត្រព្រះអង្គជាធំក្នុងទិស ស្តេចណាជ្រាប ​កាលគេ​សួរប្រស្នា​ហើយ ក៏​ព្យាករ​ប្រស្នានោះ​ដោយប្រការ​ដទៃវិញ ស្តេចនោះ មិនមាន​អណ្តាត ដូចត្រី បពិត្រ​ព្រះរាជា បើ​ព្រះអង្គ​​ទ្រង់ពោល​ពាក្យពិត សូមឲ្យព្រះអង្គ​ទ្រង់ឋិតនៅ​ដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទចេតិយៈ បើ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យកុហក សូមឲ្យព្រះអង្គ​ចូលទៅ​កាន់ផែនដី​ក្រៃលែង (ជាងនេះ គឺ​ត្រឹមផ្ចិត)។

[៤៦៦] សេ្តចណាជ្រាប កាលគេសួរប្រស្នា​ហើយ ក៏ព្យាករ​ប្រស្នានោះ​ដោយ​ប្រការ​ដទៃវិញ ក្នុងត្រកូល​ស្តេចនោះ កើតតែ​កូនស្រី កូនប្រុស​មិនកើតទេ បពិត្រ​ព្រះរាជា បើ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យពិត សូមឲ្យព្រះអង្គ​ទ្រង់ឋិតនៅ​ដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទចេតិយៈ បើ​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យកុហក សូមឲ្យព្រះអង្គ ចូលទៅកាន់​ផែនដីក្រៃលែង (ជាងនេះ គឺត្រឹមដោះ)។

[៤៦៧] សេ្តចណាជា្រប កាលគេសួរប្រស្នា​ហើយ ក៏ព្យាករ​ប្រស្នានោះ ​ដោយ​ប្រការ​ដទៃវិញ កូនប្រុស​របស់សេ្តច​នោះ រមែង​មិនមានឡើយ បើជាមាន រមែង​​គេចចេញ​ទៅកាន់​ទិសតូច​ទិសធំ​បាត់អស់ បពិត្រ​ព្រះរាជា បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ពោល​ពាក្យពិត សូមឲ្យព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឋិត​នៅដូចដើម បពិត្រ​ព្រះបាទ​ចេតិយៈ បើព្រះអង្គ​ ទ្រង់ពោល​ពាក្យកុហក សូមឲ្យ​ព្រះអង្គ​ចូល​ទៅកាន់​ផែនដីក្រៃលែង (ជាងនេះទៅ​ទៀត គឺលិចផុត)។

[៤៦៨] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) សេ្តចនោះ កាលពីដើម ត្រាច់ទៅ​ក្នុងអាកាស​បាន​ (ដល់​មក​ខាង​ក្រោយ) ត្រូវឥសីផ្តាសា​ហើយ ក៏បែរ​ជាមាន​សភាព​សាបសូន្យ ដល់​វេនរបស់ខ្លួន​ចូល​ទៅ​កាន់ផែនដី ព្រោះហេតុ​នោះ អ្នកប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ ទើបមិន​សរសើរ​នូវការលុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា បុគ្គលគួរ​ជាអ្នកមាន​ចិត្ត​មិន​ប្រទូស្ត ​​ហើយពោល​នូវវាចា​ដ៏ប្រកប​ដោយសច្ចៈ។

ចប់ ចេតិយរាជជាតក ទី៦។

ឥន្រ្ទិយជាតក ទី៧

sut.kn.jat.423 | book_059

(៤២៣. ឥន្ទ្រិយជាតកំ (៧))

[៤៦៩] (គ្រូឈ្មោះសរភង្គ ពោលថា) ម្នាល​នារទៈ បុគ្គលណា លុះអំណាច​នៃ​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​ព្រោះកាម បុគ្គលនោះ លះបង់នូវ​លោកទាំងពីរ (ហើយកើតក្នុង​នរក) សូម្បី​រស់​នៅ រមែង​រីងស្ងួត។

[៤៧០] ទុក្ខជាលំដាប់នៃសុខ សុខលំដាប់នៃទុក្ខ សូម្បីអ្នក​ដល់​នូវទុក្ខ ព្រោះសាបសូន្យ​ចាក​ឈានសុខ​ក៏ដោយ អ្នកចូរ​ប្រាថ្នានូវ​សុខដ៏ប្រសើរ​វិញចុះ។

[៤៧១] បុគ្គលណា ជាអ្នកអត់ទ្រាំនូវសេចក្តីលំបាក ក្នុងវេលា​មានលំបាក មិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លងនូវ​សេចក្តី​លំបាក បុគ្គលនោះ ជាអ្នកប្រាជ្ញ រមែង​បាន​នូវសេចក្តី​សុខ ជាទីបំផុត​នៃ​សេចក្តី​​លំបាក ដែលកើត​អំពី​សេចក្តី​ព្យាយាម។

[៤៧២] ខ្លួនអ្នកមិនគួរឲ្យឃា្លតចាកធម៌ ព្រោះការប្រាថ្នា​កាម ព្រោះការវិនាស ព្រោះ​ហេតុ​​នៃប្រយោជន៍ ទាំងព្រោះ​លះបង់​ឈាន​ដែលខ្លួនធ្វើបាន​ហើយទេ។

[៤៧៣] (កាលទេវិលតាបស ពោលថា) សេចក្តីឈ្លាសវៃ ១ ការបែងចែកភោជន ១ មិនរីករាយ​ក្នុងការបាន​នូវប្រយោជន៍ ១ មិនលំបាក​ចិត្តក្នុង​កាលវិនាស​ចាក​ប្រយោជន៍ (នេះ) ជាការ​ប្រពៃ​របស់គ្រហស្ថ។

[៤៧៤] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) អសិតទេវិលតាបស បាន​ពោលនូវ​ភាពនៃ​បុគ្គល​ជាបណ្ឌិត​នុ៎ះ ដោយ​ហេតុមាន​ប្រមាណ​ប៉ុណ្ណោះថា មិនមាន​បុគ្គល​ណាមួយ ដែល​លាមក​ជាងបុគ្គល​ជា​អ្នក​លុះអំណាច​នៃឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​នេះឡើយ។

[៤៧៥] (មនុស្សប្រេត និយាយថា) បពិត្រព្រះបាទ​សិវិ បុគ្គលបា្រកដ​ស្មើនឹងខ្ញុំ រមែង​ដល់នូវ​សេចក្តី​វិនាស (ដោយអំពើ​របស់ខ្លួន) ដូចបុគ្គល​ដល់នូវ​សេចក្តីវិនាស​ក្នុងកណ្តាប់ដៃ​នៃសត្រូវ ខ្លួនខ្ញុំព្រោះ​តែញុំាង​យសទាំង​នុ៎ះ គឺ​កសិកម្មវិជា្ជ ភាព​ជាអ្ន​ក​ឈ្លាសវៃ វិវាហមង្គល សីល និងភាព​នៃចិត្តទន់ ឲ្យសាបសូន្យ ទើបមកកើត (ជា​មនុស្សប្រេត) ដោយ​អំពើជា​របស់​ខ្លួន។

[៤៧៦] ខ្លួនខ្ញុំនោះ ជាបុគ្គលមិនមានផៅពង្ស មិនមាន​ទីពំនាក់​តទៅ ដូច​គេសាបសូន្យ ចាក​ទ្រព្យ​រាប់ពាន់ ខ្លួនខ្ញុំ ជាអ្នក​ប្រាសចាក​អរិយធម៌ ដូចប្រេត។

[៤៧៧] ខ្លួនខ្ញុំ ញុំាងពួកសត្វដែលជាអ្នកប្រាថ្នា​នូវសុខ ឲ្យដល់​នូវទុក្ខ ទើបដល់​នូវ​គន្លង​នៃទុក្ខ​នេះ ខ្លួនខ្ញុំនោះ មិនបាន​នូវសេចក្តី​សុខឡើយ ឋិតនៅ (ទាំងក្តៅក្រហាយ) ដូច​គេ​រោយ​ដោយ​រងើកភ្លើង។

ចប់ ឥន្រិ្ទយជាតក ទី៧។

អាទិត្តជាតក ទី៨

sut.kn.jat.424 | book_059

(៤២៤. អាទិត្តជាតកំ (៨))

[៤៧៨] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ជាសង្ឃត្ថេរ សំដែងថា) កាលបើផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ​ហើយ បុគ្គល​នាំចេញ​នូវភាជន៍​ណាទាន់ ភាជន៍នោះ រមែង​បាន​ជាប្រយោជន៍​នៃបុគ្គលនោះ ភាជន៍ណា​ដែល​ភ្លើងឆេះ​ក្នុងផ្ទះ​នោះ ភាជន៍នោះ មិនបាន​ជាប្រយោជន៍​នៃបុគ្គល​នោះ​ឡើយ។

[៤៧៩] សត្វលោក កាលបើត្រូវជរា និងមរណៈ ឆេះយ៉ាងនេះ​ហើយ ​បុគ្គលគួរ​តែនាំ​ចេញនូវ​ទ្រព្យ ដោយកាឲ្យទាន (ព្រោះ) ទ្រព្យដែល​បុគ្គលបាន​ឲ្យ​ហើយ ឈ្មោះ​ថានាំចេញ​ហើយ​ដោយប្រពៃ។

[៤៨០] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធដ៏សេស សំដែងថា) សត្វណា បាន​ឲ្យទាន​ដល់បុគ្គល​អ្នក​បាន​ធម៌ បាន​ត្រាស់ដឹង​ធម៌ ដោយសេចក្តី​ព្យាយាម គឺការ​ប្រឹងប្រែង សត្វនោះ រមែង​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​នូវ​វេតរណី​របស់យមៈ (នរក) បាន​ហើយ ​ចូលទៅ​កាន់ទី​ទាំង​ឡាយ​ជាទិព្វ។

[៤៨១] អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថា ទាន និងចម្បាំង ជារបស់ស្មើគ្នា ពួកជន​សូម្បី​តិចគ្នា តែជា​អ្នកស៊ូ​លះបង់​ជីវិត រមែង​ឈ្នះជន​ច្រើននាក់បាន​ បុគ្គលណា​កាលបើជឿ ហើយ​ឲ្យទាន​សូម្បី​បន្តិចបន្តួច បុគ្គលនោះ រមែង​បាន​នូវសេចក្តី​សុខ​ក្នុងលោក​ខាងមុខ ដោយ​ទេយ្យវត្ថុ​មានប្រមាណ​តិចនោះ។

[៤៨២] ការពិចារណាសិន ហើយទើបឲ្យ ព្រះសុគត​ទ្រង់សរសើរ​ហើយ ពួក​ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​ណា មាននៅ​ក្នុងជីវលោក​នេះ ទានដែល​បុគ្គលឲ្យ​ហើយ ដល់​ពួក​ទក្ខិណេយ្យ​បុគ្គល​នុ៎ះ មានផល​ច្រើន ដូចជាពូជ ដែលគេ​សាបព្រោះ​ក្នុងស្រែដ៏ល្អ។

[៤៨៣] បុគ្គលណា មិនបៀតបៀននូវពួកសត្វ មិនធ្វើ​នូវបាប ព្រោះ (ខ្លាច) ការ​តិះដៀល​អំពីអ្នក​ដទៃ អ្នកប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ តែងសរសើរ​នូវបុគ្គល​អ្នកខ្លាចបាប មិនសរសើរ​នូវ​បុគ្គល​អ្នកក្លៀវក្លា​ក្នុងការ​ធ្វើបាប​នោះឡើយ ដ្បិត​សប្បុរស​ទាំងឡាយ តែង​មិនធ្វើបាប ព្រោះខ្លាច (ពាក្យ​ដំណេះ​ដំនៀល​នោះ)។

[៤៨៤] បុគ្គលចូលទៅកើតក្នុងពួកក្សត្រិយ៍ ដោយព្រហ្មចរិយធម៌​ដ៏ថោកទាប បុគ្គល​ចូល​ទៅ​កាន់ភាព​ជាទេវតា ដោយ​ព្រហ្មចរិយធម៌​យ៉ាងកណ្តាល បុគ្គលបរិសុទ្ធ​ដោយ​ព្រហ្មចរិយធម៌​ដ៏ឧត្តម។

[៤៨៥] ការឲ្យទាន ពិតជាអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ​ដោយចំណែកច្រើន ក៏មែន​ហើយ តែថា ចំណែក​ធម៌ប៉ុណ្ណោះ ប្រសើរ​ជាងទាន ព្រោះ​ពួកសប្បុរស​អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា​ក្នុងកាលមុន និង​កាល​មុនទៅ​ទៀត បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវនិព្វានធម៌។

ចប់ អាទិត្តជាតក ទី៨។

អដ្ឋានជាតក ទី៩

sut.kn.jat.425 | book_059

(៤២៥. អដ្ឋានជាតកំ (៩))

[៤៨៦] (មហាធនតាបស និយាយថា) ក្នុងកាលណា ទន្លេគង្គា​បែរជា​មានផ្កាកុមុទ ទាំង​មានទឹក និង​សត្វតាវ៉ៅ បែរជា​មានសម្បុរ​ដូចស័ង្ខ ដើមព្រីង បែរជា​បព្ចោញ​ផ្លែត្នោត កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា ក្នុងកាលនោះ​ដោយពិត។

[៤៨៧] ក្នុងកាលណា សំពត់បាវារៈ ៣ យ៉ាង គឺសំពត់ដែល​ធ្វើដោយ​ផ្កា​ស្រកាអណ្តើក ១ សំពត់ដែល​ធ្វើដោយ​ប៉ុយ ១ សំពត់​ដែលធ្វើ​ដោយលាយ​គ្នាទាំង​ពីរមុខ ១ ប្រែជា​សំពត់​សម្រាប់​ដណ្តប់​ក្នុងរដូវ​រងាបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើង​និងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយពិត។

[៤៨៨] ក្នុងកាលណា គេយកជើងសត្វមូសទាំងឡាយ មកធ្វើជា​សើនយ៉ាង​ល្អឲ្យមាំ មិនឲ្យ​កក្រើកបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើង​និងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយពិត។

[៤៨៩] ក្នុងកាលណា គេយកស្នែងទន្សាយ មកធ្វើជាបង្អោង​សម្រាប់ឡើងកាន់​ឋានសួគ៌​បាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាលនោះ​ដោយពិត។

[៤៩០] ក្នុងកាលណា ពួកកណ្តុរ ឡើងតាមបង្អោង​ទៅទំពាស៊ី​នូវដួងព្រះចន្ទ ទាំង​ដេញ​​រាហូ​ឲ្យរត់ទៅបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាលនោះ​ដោយពិត។

[៤៩១] ក្នុងកាលណា ពួករុយ​ហើរទៅទាំងហ្វូង ក្រេបផឹក​នូវសុរា​ក្នុងក្អម​ ហើយ​សម្រេច​​ការនៅ​ក្នុងរងើក​ភ្លើងបាន​ កាលបើ​យើងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាលនោះ​ដោយពិត។

[៤៩២] ក្នុងកាលណា សត្វលា មានបបូរមាត់​ដ៏រលីងល្អ មានមុខ​ដ៏ល្អ ជាសត្វ​ឈ្លាសវៃ​ក្នុង​ការរាំ និងការ​ច្រៀងបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយពិត។

[៤៩៣] ក្នុងកាលណា ពួកក្អែក និងមៀម នាំគ្នាទៅ​ក្នុងទីស្ងាត់ ​ហើយគប្បី​ប្រឹក្សាគ្នា គប្បី​ស្រឡាញ់គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមកបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយពិត។

[៤៩៤] ក្នុងកាលណា ស្លឹកឈូកទាំងឡាយ បែរទៅជាឆ័ត្រ​យ៉ាងមាំ ដើម្បី​ការពារ​ភ្លៀង​បាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយ​ពិត។

[៤៩៥] ក្នុងកាលណា សត្វបក្សីតូចឈ្មោះ​កុលកៈ ពាំភ្នំ​គន្ធមាទន៍​ដោយ​ចំពុះបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាលនោះ​ដោយពិត។

[៤៩៦] ក្នុងកាលណា កូនក្មេងតូច អាចកាន់​យកសំពៅ​សម្រាប់​ដើរសមុទ្រ ព្រម​ទាំង​គ្រឿង​យន្ត និងចង្កូត​ទៅបាន​ កាលបើ​យ៉ាងនេះ ទើប (យើងនិងនាង) បាន​ចួបគ្នា​ក្នុងកាល​នោះ​ដោយពិត។

ចប់ អដ្ឋានជាតក ទី៩។

ទីបិជាតក ទី១០

sut.kn.jat.426 | book_059

(៤២៦. ទីបិជាតកំ (១០))

[៤៩៧] (មេពពែ និយាយនឹងខ្លាថា) បពិត្រឪពុកធំ លោកល្មម​អត់ធន់បាន​ ល្មមញុំាង​អត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅបាន​ដែរឬ លោកបាន​សេចក្តី​សុខទេឬ ម្តាយខ្ញុំ​បាន​​និយាយ​សួរសេចក្តី​សុខ​របស់លោក ព្រោះថា​យើង​ទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រាថា្ន​សេចក្តី​សុខ​ដល់លោក។

[៤៩៨] (ខ្លាឆ្លើយតបថា) ម្នាលមេពពែ នាងឯងបាន​ដើរជាន់​កន្ទុយ​របស់អញ ធ្វើឲ្យ​អញលំបាក ថ្ងៃនេះ នាងឯង​ស្មានថា អាត្មាអញ​នឹងរួចទោស ដោយ​សារការ​ហៅអញថា ឪពុកធំ ដូច្នេះឬ។

[៤៩៩] (មេពពែ និយាយថា) អ្នកអង្គុយបែរមុខទៅទិស​ខាងកើត ចំណែកខ្ញុំ ក៏បាន​ដើរមក​ចំមុខ​របស់អ្នក កន្ទុយ​របស់អ្នក​នៅពីខាង​ក្រោយទេ ចុះខ្ញុំ​ជាន់កន្ទុយ​របស់អ្នក ដោយ​ប្រការ​ដូចម្តេច​បាន។

[៥០០] (ខ្លានិយាយថា) ទ្វីប ៤ ព្រមទាំងសមុទ្រ និងភ្នំ មាននៅ​ត្រឹមណា កន្ទុយ​របស់​អញ ក៏មាននៅ​ត្រឹមណោះ​ដែរ ហងឯង​នឹងវៀរឲ្យផុត (ពីកន្ទុយ​របស់អញ) ដូចម្តេចបាន។

[៥០១] (មេពពែ និយាយថា) អំពីដើមមក មាតាបិតា និងបងឈ្មោល​របស់ខ្ញុំ ក៏បាន​ប្រាប់​ហេតុនុ៎ះ​ហើយថា កន្ទុយ​សត្វសាហាវ​វែងណាស់ (ព្រោះហេតុ​នោះ បានជា) ខ្ញុំហោះ​មកតាម​អាកាស។

[៥០២] (ខ្លា និយាយថា) នែមេពពែ ហ្វូងម្រឹគរត់បាត់​អស់ទៅ ព្រោះឃើញ​ហងឯង ហោះមក​ក្នុងអាកាស ហងឯង​បំផ្លាញ​ចំណី​របស់​អញអស់។

[៥០៣] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) កាលដែលមេពពែ​កំពុងតែ​និយាយ​រៀបរាប់​យ៉ាងនេះ ខ្លាដំបង​ដែលជា​សត្វស៊ីឈាម ក៏ស្ទុះទៅ​ចាប់កាច់​កនៃពពែ​សម្លាប់ទៅ ឱសំដី​ល្អ​មិនមាន​ក្នុង​បុគ្គល​អាក្រក់​ឡើយ។

[៥០៤] ការដឹកនាំ ១ ធម៌ ១ និងសំដីល្អ ១ មិនមាន​ក្នុងបុគ្គល​អាក្រក់ទេ បុគ្គល គួរគេចវាង​ពួកបុគ្គល​អាក្រក់ ​ហើយប្រឹង​ប្រកប​ព្យាយាម ព្រោះពួក​បុគ្គលអាក្រក់​នោះ មិន​ត្រេកអរ​នឹងពួក​សប្បុរស​ឡើយ។

ចប់ ទីបិជាតក ទី១០។

ចប់ កច្ចានិវគ្គ។

ឧទ្ទាននៃកច្ចានិវគ្គនោះគឺ

និយាយអំពីកច្ចានីបរិសុទ្ធ មិនមានមន្ទិល ទ្រទ្រង់សំពត់ ១ សម្រែក​ស្តេចកុក ១ គ្រឿង​ប្រដាប់​មាស ១ ការទ្រទ្រង់​នូវអាជ្ញា ១ ផែនដីដូច​រងើកភ្លើង ១ សេ្តចចេតិយៈ ១ កាលទេវិល​តាបស ១ ផ្ទះត្រូវភ្លើងឆេះ ១ ទន្លេគង្គា ១ មេពពែ ១ រួមត្រូវជា ១០។

ចប់ អដ្ឋកនិបាត។

នវកនិបាត

sut.kn.jat.v09 | book_059

(៩. នវកនិបាតោ)

គិជ្ឈជាតក ទី១

sut.kn.jat.427 | book_059

(៤២៧. គិជ្ឈជាតកំ (១))

[៥០៥] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) មានផ្លូវលើគិជ្ឈបព៌ត ឈ្មោះ​បរិសង្កុបថៈ ជាផ្លូវ​មានមក​តាំង​អំពី​បុរាណ ត្មាតមួយ​ចិញ្ចឹម​មាតាបិតា​ដែលចាស់ជរា​នៅក្នុង​ផ្លូវនោះ។

[៥០៦] ត្មាតនោះ បានទៅនាំយកកន្សោមខ្លាញ់ពស់ថ្លាន់ មកចិញ្ចឹម​មាតាបិតា​ទាំង​នោះ​ដោយច្រើន ចំណែក​ត្មាតជាបិតា កាលបើ​ដឹងថា ត្មាតឈ្មោះ​សុបត្តៈ​ជាកូន មាន​ស្លាប​បរិបូណ៌ មានតេជះ ហើរទៅ​កាន់ទីខ្ពស់ ទាំងហើរ​ទៅកាន់​ទីឆ្ងាយ​បាន​ ក៏និយាយ​ដាស់​តឿន។

[៥០៧] នែបា (បើ) អ្នកដឹងនូវផែនដីថា អណែ្តត (ដូចជា​ស្លឹកឈូក) មាន​សាគរ​ព័ទ្ធជុំវិញ​មូលដូចកង់ វេលាណា​ហើយ នែបា ចូរអ្នក​ត្រឡប់មក​អំពីទី​នោះវិញ អ្នកកុំ​ទៅឲ្យ​ហួសទៅ​នាយ​អំពីទី​នេះឡើយ។

[៥០៨] (ត្មាតឈ្មោះសុបត្តៈ) ជាបក្សីមានកក្ងក់ មានកំឡាំង​ដ៏ប្រសើរ​ជាង​ទិជជាតិ ហើរស្ទុះ​ឡើង ដោយសន្ទុះ​ដ៏ខ្លាំង រមិល​មើលនូវ​ភ្នំ និងព្រៃ​ទាំងឡាយ។

[៥០៩] (ត្មាតឈ្មោះសុបត្តៈនោះ) បានឃើញផែនដី​មាន​សាគរព័ទ្ធ​ជុំវិញ ​មូល​ដូចជា​កង់ សមដូច​ពាក្យប្រដៅ​របស់បិតា​ដែលខ្លួន​បាន​ឮមក​ហើយ។

[៥១០] ត្មាតនោះ ហើររំលងទីនោះ ប្លោងហួសទៅកាន់​ទីខាងនាយ ស្រាប់​តែមាន​ខ្យល់ព្យុះ​យ៉ាងខ្លាំង បក់កួច​ត្មាតដ៏​មានកំឡាំងនោះ ខ្ទេចខ្ទី​អស់ទៅ។

[៥១១] បក្សីត្មាតនោះ ហើរជ្រុលហួសទៅនាយ​ហើយ ក៏មិន​អាចហើរ​ត្រឡប់​មក​វិញ​បាន​ លុះក្នុង​អំណាច​ខ្យល់ព្យុះ ក៏ដល់​នូវសេចក្តី​វិនាសទៅ។

[៥១២] ពួកកូន និងប្រពន្ធរបស់ត្មាតនោះក្តី ពួកត្មាតដទៃ​ដែលរស់នៅ​ដោយ​សារត្មាត​នោះ (បរិវារ) ក្តី ក៏ដល់​នូវសេចក្តី​វិនាស​ទាំងអស់គ្នា ព្រោះតែ​ត្មាតសុបត្តៈ​នោះ មិនធ្វើ​តាមឱវាទ។

[៥១៣] ពួកជនណា ក្នុងលោកនេះ មិនធ្វើតាមពាក្យប្រដៅ​របស់បុគ្គល​ចាស់​ព្រឹទ្ធាចារ្យ​ទាំង​ឡាយ យ៉ាងនេះ​ហើយ ពួកជន​ទាំងអស់​នោះ រមែង​ដល់នូវ​សេចក្តីវិនាស ព្រោះតែ​មិនធ្វើ​តាមពាក្យ​ប្រដៅ​របស់បុគ្គល​ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ដូចជាត្មាត​ដ៏មានកំឡាំង ប្រព្រឹត្ត​ល្មើស​ពាក្យ​​ប្រដៅ ហើរហួស​ទីព្រំប្រទល់។

ចប់ គិជ្ឈជាតក ទី ១។

កោសម្ពិយជាតក ទី២

sut.kn.jat.428 | book_059

(៤២៨. កោសម្ពិយជាតកំ (២))

[៥១៤] (ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា) ជនសុទ្ធតែមានសម្លេងខ្លាំងស្មើគ្នា មិនមាន​ជនណា​មួយ​ដឹងថា អាត្មាអញ​ជាបុគ្គល​ពាលឡើយ កាលបើ​សង្ឃកំពុង​បែកគ្នា ក៏មិន​មានជន​ណាមួយ ដឹងនូវ​ហេតុ​ដទៃ ឲ្យក្រៃលែង​ជាងនេះ​ទៅទៀត។

[៥១៥] ពួកជនអ្នកភ្លេចស្មារតី មានអាការស្រដៀងនឹងបណ្ឌិត​ មានវាចា​ជា​អារម្មណ៍ ចេះតែ​ល្មោភ​និយាយ តាមដែល​ខ្លួនចង់​និយាយ​ឲ្យតែរួច​ពីមាត់ មានគេ​ដឹកនាំ ដោយ​ជំលោះ​ណា ក៏នៅតែ​មិនស្គាល់​នូវជំលោះ​នោះឡើយ។

[៥១៦] ពួកជនណា ចងសេចក្តីក្រោធនោះទុក ដោយគិតថា ជនឯណោះ បាន​ជេរអញ បាន​វាយអញ បាន​ផ្ចាញ់អញ បាន​លួចយក (ទ្រព្យ) អញដូច្នេះ ពៀរ​របស់​ជនទាំង​នោះ រមែង​មិនស្ងប់​រម្ងាប់បាន​ឡើយ។

[៥១៧] លុះតែពួកជនណា មិនចងសេចក្តីក្រោធ​នោះទុក ដោយគិតថា ជនឯណោះ បាន​ជេរអញ បាន​វាយអញ បាន​ផ្ចាញ់អញ បាន​លួចយក (ទ្រព្យ) អញដូច្នេះ ទើប​ពៀរ​របស់​ជននោះ ស្ងប់រម្ងាប់​បាន។

[៥១៨] ពៀរទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ មិនស្ងប់រម្ងាប់​ដោយពៀរ​ក្នុងកាលណា​ម្តង​ឡើយ មានតែ​ស្ងប់រម្ងាប់​ដោយ​មិនមាន​ពៀរ នេះជា​ធម៌មាន​មកតាំង​អំពីដើម។

[៥១៩] ពួកជនក្រៅពីបណ្ឌិត មិនដឹងច្បាស់ថា ពួកយើង​នឹងដល់​នូវសេចក្តី​វិនាស ក្នុង​កណ្តាល​សង្ឃនេះ​ទេ បណ្តាជន​ទាំងនោះ លុះតែ​ពួកជនណា​ដឹងច្បាស់ (យ៉ាងនេះ​ថា ពួកយើង​នឹងដល់​នូវសេចក្តី​វិនាស) ទើប​កលហធម៌ គឺការ​ឈ្លោះ​ប្រកែក​ទាំង​ឡាយ ស្ងប់រម្ងាប់​អំពីសំណាក់​ពួកជន​នោះទៅបាន។

[៥២០] អំបាលពួកជនដែលបានកាត់ឆ្អឹងគ្នា បាន​សម្លាប់គ្នា បាន​លួចយកគោ សេះ និងទ្រព្យ ប្លន់យក​ទាំងដែន គេគង់​រួមគ្នាបាន​ ហេតុអ្វី​ក៏ពួកអ្នក ​រួមគ្នា​មិនបាន។

[៥២១] បើបុគ្គលបានសំឡាញ់ដែលមានប្រាជ្ញា ជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន​ ជាអ្នកប្រាជ្ញ​ត្រាច់ទៅ​ជាមួយ មាន​វិហារធម៌​ដ៏ប្រពៃ គប្បីគ្រប​សង្កត់​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង ​ហើយមាន​ចិត្តត្រេកអរ មានស្មារតី ត្រាច់ទៅ​ជាមួយ​នឹងសំឡាញ់​នោះចុះ។

[៥២២] បើបុគ្គលមិនបានសំឡាញ់ដែលមានប្រាជ្ញា ជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ​ ត្រាច់ទៅ​ជាមួយគ្នា មានវិហារធម៌​ដ៏ល្អទេ គប្បីត្រាច់​ទៅតែ​ម្នាក់ឯង ដូចជា​ព្រះរាជា​លះបង់​ដែនដែល​ឈ្នះ​ហើយ (ពុំនោះសោត) ដូចដំរី​ដ៏ប្រសើរ​ដែលត្រាច់​ទៅតែម្នាក់​ឯងក្នុងព្រៃ។

[៥២៣] ការត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ប្រសើរជាង (ព្រោះ) សហាយតាគុណ​ មិនមាន​ក្នុងបុគ្គល​ពាលទេ បុគ្គលគួរ​ត្រាច់ទៅ​តែម្នាក់ឯង តែថា​ត្រូវជា​អ្នកខ្វល់​ខ្វាយ​តិច កុំធ្វើ​បាបទាំង​ឡាយ​ឡើយ ដូចជា​ដំរីដ៏ប្រសើរ​ដែលត្រាច់​ទៅក្នុងព្រៃ។

ចប់ កោសម្ពិយជាតក ទី២។

មហាសុវរាជជាតក ទី៣

sut.kn.jat.429 | book_059

(៤២៩. មហាសុវជាតកំ (៣))

[៥២៤] (សេ្តចហង្ស និយាយនឹងសេ្តចសេកថា) កាលណា​ឈើមានផ្លែ​បរិបូណ៌ ពួកសត្វ​ស្លាបក៏​ហើរសំដៅ​ទៅ​បរិភោគ​ផ្លែឈើ​នោះ លុះពួក​សត្វស្លាបបាន​ដឹងថា ឈើអស់ផ្លែ​ហើយ ក៏ហើរ​ចេញអំពី​ដើមឈើ​នោះ ទៅកាន់​ទិសផ្សេង ៗ ក្នុងវេលា​ជាទី​អស់ទៅ​នៃផ្លែ។

[៥២៥] ម្នាលសេកមានចំពុះក្រហម អ្នកចូរត្រាច់ទៅ​កាន់ចារិក កុំឲ្យ​ខ្លួនអ្នកស្លាប់​ឡើយ ម្នាល​សេក ម្តេចក៏អ្នក​នៅសញ្ជប់​សញ្ជឹង​លើដើម​ឈើងាប់ (នេះ) ​ម្នាល​សេកមាន​សម្បុរខៀវ​ស្រដៀង​នឹងឈើ​ក្នុងវស្សន្តរដូវ យើងសូម​ដាស់តឿន​អ្នក អ្នកចូរ​ថា​មកមើល ព្រោះហេតុអ្វី ក៏បាន​ជាអ្នក​មិនលះបង់​នូវឈើ​ងាប់នេះ។

[៥២៦] (សេ្តចសេក តបថា) ម្នាលហង្ស ពួកសប្បុរសណា រលឹករឿយ ៗ នូវ​ធម៌​របស់​ពួក​សប្បុរស លោកជា​សំឡាញ់​នឹង​ពួក​សំឡាញ់ (ទៅវិញទៅមក​ហើយ) ពួកសប្បុរសនោះ សូម្បី​ដល់នូវ​ការអស់​ទៅនៃ​ជីវិត ក៏មិន​លះបង់​សំឡាញ់​នោះចោល ដោយ​គិតថាអស់ ឬមិនអស់ ក្នុងកាល​ដែលបាន​សុខ និងទុក្ខឡើយ។

[៥២៧] ម្នាលហង្ស ខ្ញុំជាសប្បុរសដែរ ដើមឈើនេះ ទុកជាញាតិ ឬជាសំឡាញ់​របស់​ខ្ញុំក៏បាន​ ខ្ញុំជាអ្នក​ត្រូវការ​ដោយជីវិត ក៏មិនអាច​នឹងលះបង់​នូវដើម​ឈើនោះ​ចោល​ឡើយ (បើខ្ញុំ​ដឹងថា ឈើនោះ​អស់​ហើយ ៗ លះបង់ចោល) នុ៎ះ មិនមែន​ជា​ធម៌របស់​សប្បុរស​ទេ។

[៥២៨] (សេ្តចហង្ស…) ម្នាលបក្សី សេចក្តីមេត្រី សេចក្តីជួបជុំ និង​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល ដែលអ្នក​បាន​ធ្វើ​ហើយ ជាការ​ប្រពៃណាស់ បើអ្នក​ពេញចិត្ត​នឹងធម៌​នោះ អ្នកនឹងបាន​ជាទី​សរសើរ​នៃពួក​វិញ្ញូជន។

[៥២៩] ម្នាលសេក អ្នកមានស្លាបជាយាន ហើរទៅឰដ៏​អាកាស យើងឲ្យ​ពរដល់អ្នក ម្នាល​បក្សី បើអ្នក​មានចិត្ត​ប្រាថ្នានូវ​ពរណា​មួយ ចូរទទួល​យកនូវ​ពរនោះចុះ។

[៥៣០] (សេ្តចសេក…) ម្នាលហង្ស អ្នកគប្បីឲ្យ​នូវពរដល់ខ្ញុំ សូមឲ្យ​ដើមឈើ​នេះ ត្រឡប់​មានអាយុ​រស់វិញ សូមឲ្យ​ដើមឈើ​នោះ មានមែក មានផ្លែ លូតលាស់ល្អ មានផ្លែ​មានរស​ផ្អែមល្អ។

[៥៣១] (សេ្តចហង្ស…) ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកចូរមើលដើមឈើ​ដែលមាន​ផ្លែដ៏​លើសលុប​នេះចុះ ទីលំនៅ​របស់អ្នក ចូរកើត​ជាមួយ​នឹងដើមល្វា ដើមល្វានោះ ​ចូរមាន​មែក មាន​ផ្លែលូត​លាស់ល្អ មានផ្លែ​មានរសផ្អែមល្អ។

[៥៣២] (សេ្តចសេក…) បពិត្រសក្កៈ កាលបើយ៉ាងនេះ សូមឲ្យព្រះអង្គ​បាន​​សេចក្តីសុខ ព្រមទាំង​ពួកញាតិ​ទាំងអស់ ឲ្យដូចខ្ញុំ​ដែលបាន​សេចក្តីសុខ ព្រោះបាន​​ឃើញ​ដើមឈើ ប្រកប​ដោយផ្លែ​ក្នុងថ្ងៃ​នេះឯង។

[៥៣៣] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះឥន្ទបានឮពាក្យសេក​ហើយ ក៏ធ្វើ​នូវដើមឈើ​នោះ ឲ្យមាន​ផ្លែ រួចចៀសចេញ​ទៅកាន់​នន្ទនវនឧទ្យាន​របស់​ពួកទេវតា ជាមួយ​នឹងប្រពន្ធ។

ចប់ មហាសុវរាជជាតក ទី៣។

ចុល្លសុវករាជជាតក ទី៤

sut.kn.jat.430 | book_059

(៤៣០. ចូឡសុវជាតកំ (៤))

[៥៣៤] (សេ្តចហង្ស និយាយនឹងសេ្តចសេកថា) ដើមឈើទាំងឡាយ​ច្រើនណាស់ ដែល​មាន​ស្លឹកខៀវ មានផ្លែ​ជាអនេក ព្រោះហេតុ​អ្វីហ្ន៎ បាន​ជាសេក​នេះ មានចិត្ត​រីករាយ​ជានិច្ច តែនឹង​ដង្គត់ឈើ​ពុកស្ងួត។

[៥៣៥] (សេ្តចសេក និយាយតបវិញថា) យើងបាន​ចូលទៅ​បរិភោគ​ផ្លែឈើនោះ រាប់​ដោយឆ្នាំ​ច្រើនជា​អនេក ទោះបី​យើង​ដឹងថា ឈើនោះ មិនមានផ្លែ​ហើយ ការ​មេត្រីនោះ ក៏​នៅ​ដូចដើម។

[៥៣៦] (ស្តេចហង្ស និយាយថា) សត្វស្លាបទាំងឡាយ តែង​លះបង់​នូវដើមឈើ​ដែល​ពុកស្ងួត ជ្រុះស្លឹក​អស់ មិនមានផ្លែ ​ហើយ​ហើរទៅ ម្នាលអ្នក​ជាទ្វិជាតិ អ្នក​សំគាល់​ឃើញ​ទោស (ក្នុងការ​លះចោល​នោះ) ដូចម្តេច។

[៥៣៧] (សេ្តចសេក និយាយថា) ពួកសត្វណា មានសេចក្តី​ត្រូវការ​ដោយផ្លែ ​ហើយ​គប់រក​នូវដើម​ឈើ លុះដឹងថា មិនមានផ្លែ ក៏លះ​ចោលនូវ​ដើមឈើ​នោះ ពួក​សត្វស្លាបនោះ ឈ្មោះថា​មានប្រាជ្ញា​គិតតែ​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់ខ្លួន មានប្រាជ្ញា​មិនល្អ រមែង​ញុំាង​ចំណែក​នៃ​សេចក្តី​រាប់អាន​ឲ្យវិនាស។

[៥៣៨] (ស្តេចហង្ស និយាយថា) ម្នាលបក្សី សេចក្តីមេត្រី សេចក្តីជួបជុំ​ និងសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល ដែលអ្នក​បាន​ធ្វើ​ហើយ ជាការ​ប្រពៃណាស់ បើអ្នកពេញ​ចិត្តនឹងធម៌នេះ អ្នកនឹង​បាន​​ជាទី​សរសើរ​នៃពួកវិញ្ញូជន។

[៥៣៩] មា្នលសេក អ្នកមានស្លាបជាយាន ហើរទៅតាមអាកាស យើងឲ្យពរ​ដល់អ្នក ម្នាល​បក្សី បើអ្នក​មានចិត្ត​ប្រាថ្នានូវ​ពរណា​នីមួយ ចូរទទួល​យកពរ​នោះចុះ។

[៥៤០] (សេ្តចសេក និយាយថា) ខ្ញុំសូមឲ្យបាន​ឃើញនូវ​ដើមឈើ​នោះ មាន​ស្លឹក និងផ្លែ​ឡើងវិញ​ដូចដើម ខ្ញុំគប្បី​រីករាយ​រឿយ ៗ ដូចមនុស្ស​កំសត់ បាន​កំណប់​ទ្រព្យ។

[៥៤១] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) លំដាប់នោះ ព្រះឥន្ទបានយក​ទឹកអម្រឹត មកស្រោច​នូវឈើ​ដុះលើ​ផែនដី ដើមឈើនោះ មានមែក​លូតលាស់​ត្រសាយ​ត្រសុំ មានម្លប់ដ៏​ត្រជាក់ ជាទី​រីករាយ​នៃចិត្ត។

[៥៤២] (ស្តេចសេក និយាយថា) បពិត្រសក្កៈ កាលបើយ៉ាង​នេះ សូមឲ្យ​ព្រះអង្គ​​បាន​សេចក្តី​សុខ ព្រមទាំង​ពួកញាតិ​ទាំងអស់ ឲ្យដូច​ជាខ្ញុំដែល​បាន​សេចក្តីសុខ ព្រោះ​ឃើញ​នូវដើមឈើ​ដ៏ប្រកប​ដោយផ្លែ​ក្នុងថ្ងៃនេះ។

[៥៤៣] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះឥន្ទបានឮពាក្យសេក​ហើយ ក៏ធ្វើនូវ​ឈើនោះ​ ឲ្យមានផ្លែ រួចក៏​ចៀសចេញ​ទៅកាន់​នន្ទនវនឧទ្យាន​នៃទេវតា​ទាំងឡាយ ជាមួយនឹង​ភរិយា។

ចប់ ចុល្លសុវករាជជាតក ទី៤។

ហរិតចជាតក ទី៥

sut.kn.jat.431 | book_059

(៤៣១. ហរិតចជាតកំ (៥))

[៥៤៤] (ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត ទ្រង់ត្រាស់សួរតាបសថា) បពិត្រមហាព្រហ្ម ខ្ញុំបាន​ឮថា ព្រះហរិត​តាបស​បរិភោគ​កាម ពាក្យនុ៎ះ ទទេទេឬ លោកជា​បុគ្គល​បរិសុទ្ធ​ទេឬ។

[៥៤៥] (ហរិតតាបសពោធិសត្វ តបថា) បពិត្រមហារាជ ពាក្យដែល​ទ្រង់បាន​​ព្រះសណ្តាប់​មកយ៉ាង​ណា ពាក្យនុ៎ះ ពិត​យ៉ាងនោះ​ហើយ អាត្មាភាព​ជាបុគ្គល​បាន​ដើរ ទៅកាន់​ផ្លូវខុស ជ្រប់នៅ​ក្នុងអារម្មណ៍​ដែលជា​ទីតាំងនៃ​សេចក្តី​វង្វេង។

[៥៤៦] (ព្រះរាជា…) បើបុគ្គលមិនអាច​ដើម្បីបន្ទោបង់​នូវគំនិត​មិនល្អ គឺរាគៈ ដែល​កើត​ឡើង ដោយ​ប្រាជ្ញា​ណាបាន​ទេ ប្រាជ្ញា​នោះ នឹងចាត់​ថាមាន​ប្រយោជន៍ ជាគុណជាតិ​ដ៏ល្អិត អាចគិត​ឃើញនូវ​របស់ល្អ​ដូចម្តេចបាន។

[៥៤៧] (តាបស…) បពិត្រមហារាជ ធម៌ទាំង ៤ ប្រការនេះ គឺរាគៈ ទោសៈ មទៈ និង​មោហៈ ជាកិលេស​មានកំឡាំង​ក្លៀវក្លា​បំផុត​ក្នុងលោក ប្រាជ្ញា​មិនបាន​ទីពំនាក់ ព្រោះ​តែកិលេស​ទាំងនោះ។

[៥៤៨] (ព្រះរាជា…) លោកដ៏ចំរើន ពួកយើងសន្មតថា ព្រះហរិតតាបស ជា​ព្រះអរហន្ត បរិបូណ៌​ដោយ​សីល ជាបុគ្គល​បរិសុទ្ធ ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ មាន​ប្រាជ្ញា​សម្រាប់​ទំលុះ​ទំលាយ​កិលេស។

[៥៤៩] (តាបស…) បពិត្រព្រះរាជា វិតក្កៈទាំងឡាយ​ដ៏លាមក ប្រកប​ដោយ​សុភនិមិត្ត និង​ប្រកប​ដោយ​រាគៈ តែងបៀត​បៀនអ្នក​ប្រាជ្ញ ដែលជា​អ្នកត្រេកអរ​ក្នុងគុណធម៌​របស់ឥសី។

[៥៥០] (ព្រះរាជា…) រាគៈនេះ ជាសភាពកើតអំពី​សរីរៈ តែកើត​ឡើង​ហើយ រមែង​ប្រទូស្ត​នូវគុណ​ឲ្យខូច សូមលោក​លះរាគៈ​របស់លោក​នោះចេញ សេចក្តី​ចំរើន ទើប​កើត​មាន​​ដល់លោក ដ្បិតជន​ច្រើននាក់ សន្មត​លោកថា ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ។

[៥៥១] (តាបស…) កាមទាំងឡាយនោះ ជាគ្រឿង​ធ្វើឲ្យងងឹត នាំមក​នូវទុក្ខច្រើន មាន​ពិសច្រើន អាត្មាភាព​នឹងស្វែង​រកនូវឫស​នៃកាម​ទាំងឡាយ​នោះ នឹងកាត់​ផ្តាច់នូវរាគៈ ព្រម​ទាំង​ចំណង។

[៥៥២] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ឥសីឈ្មោះ​ហរិតៈ ជាអ្នកខំ​ប្រឹងព្យាយាម ដោយសច្ចៈ លុះ​ពោលពាក្យ​នេះរួច ក៏លះបង់​កាមរាគ ​ហើយបាន​ចូលទៅកើត​ក្នុងព្រហ្មលោក។

ចប់ ហរិតចជាតក ទី៥។

បទកុសលមាណវជាតក ទី៦

sut.kn.jat.432 | book_059

(៤៣២. បទកុសលមាណវជាតកំ (៦))

[៥៥៣] (ភរិយា និយាយថា) ទឹកទនេ្លគង្គាកួចយកទៅ​នូវបុរស​ឈ្មោះ​បាដលិ ជាអ្នក​ចេះដឹង​ច្រើន ពោលនូវ​ពាក្យដ៏វិចិត្រ នែអ្នក​ដ៏ចំរើន​ដែលទឹក​កួចយកទៅ សូមអ្នក​ឲ្យនូវ​ចំរៀង​​យ៉ាងខ្លី​មួយ​ដល់ខ្ញុំ។

[៥៥៤] (ស្វាមី និយាយតបថា) ពួកជនតែងស្រោចនូវបុគ្គល​មានទុក្ខ ដោយទឹក​ណា តែង​ស្រោចនូវ​បុគ្គល​ដែលមាន​សេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ ដោយទឹកណា យើង​គង់នឹង​ស្លាប់ក្នុង​កណ្តាល​ទឹកនោះ ភ័យកើត​មកអំពី​វត្ថុជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៥៥] (នាយស្មូនឆ្នាំង និយាយថា) ពូជទាំងឡាយ​តែងដុះ​ឡើងលើ​ផែនដី​ណា ពួក​សត្វ​ឋិតនៅ​លើផែនដី​ណា ផែនដីនោះ បៀតបៀន​នូវក្បាលអញ ភ័យកើត​អំពីវត្ថុ​ជាទី​ពឹង​ហើយ។

[៥៥៦] (បុរសម្នាក់ និយាយថា) ពួកជន គេចំអិនបាយ​ដោយភ្លើង​ណា ​គេកំចាត់​បង់នូវ​រងា​ដោយ​ភ្លើងណា ភ្លើងនោះ​ ឆេះនូវកាយ​របស់អញ ភ័យកើតអំពី​វត្ថុជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៥៧] (បុរសម្នាក់ និយាយថា) ពួកព្រាហ្មណ៍ និងក្សត្រិយ៍​ជាច្រើន តែង​ញុំាង​អត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយភត្តណា ភត្តនោះ ដែលអាត្មាអញ​បរិភោគ​ហើយនោះ សម្លាប់​នូវអញ ភ័យកើត​អំពីវត្ថុ​ជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៥៨] (បុរសម្នាក់ និយាយថា) ពួកអ្នកប្រាជ្ញ តែងប្រាថា្នខ្យល់​ក្នុងខែ​ជាទី​បំផុត​នៃ​គិម្ហរដូវ (ឥឡូវ) ខ្យល់នោះ កាច់បំបាក់​ខ្លួនខ្ញុំ ភ័យកើត​អំពីវត្ថុ​ជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៥៩] (បក្សីជាធំ និយាយថា) ពួកបក្សី តែងអាស្រ័យដើមឈើ​ណា ដើមឈើនោះ បព្ចោញ​នូវភ្លើង បក្សីទាំងឡាយ ចូរគប់​នូវទិស​ទាំងឡាយ​ផ្សេង ៗ ភ័យ​កើត​អំពី​វត្ថុជា​ទីពឹង​ហើយ។

[៥៦០] (មាតា និយាយថា) អញមានចិត្តសោមនស្ស ​ហើយនាំមក​នូវ​កូនប្រសា​ស្រីណា ដែល​ប្រដាប់​ដោយ​កម្រងផ្កា និង​ប្រស់ព្រំ​ដោយខ្លឹមចន្ទន៍ (ឥឡូវ) កូន​ប្រសាស្រី​នោះ បណ្តេញ​អញចេញ​អំពីផ្ទះ ភ័យកើត​អំពី​វត្ថុជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៦១] (បុរសម្នាក់ និយាយថា) អញត្រេកត្រអាល​នឹងកូន​ប្រុសណា ​ដែល​កើត​ហើយ និង​ប្រាថ្នា​សេចក្តី​ចំរើន​ដល់កូន​ប្រុសណា (ឥឡូវ) កូនប្រុស​នោះ បណ្តេញ​អញចេញ​អំពីផ្ទះ ភ័យ​កើត​អំពី​វត្ថុជាទីពឹង​ហើយ។

[៥៦២] (ពោធិសត្វ ពោលថា) សូមឲ្យពួកអ្នកជនបទ និងអ្នកនិគម ​ដែលបាន​មក​ប្រជុំ​ស្តាប់ខ្ញុំ (ឥឡូវ) វត្ថុណា​ជាទឹក វត្ថុនោះ ក្លាយទៅ​ជាភ្លើង​ហើយ សេចក្តី​ក្សេម កើតមក​អំពី​ព្រះរាជា​ណា ភ័យកើត​មកអំពី​ព្រះរាជានោះ​ហើយ ព្រះរាជា និង​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត ប្លន់​ជនអ្នក​នៅក្នុង​ដែន អ្នកទាំងឡាយ ចូររក្សាខ្លួន ដ្បិតភ័យ​កើត​អំពីវត្ថុជាទីពឹង​ហើយ។

ចប់ បទកុសលមាណវជាតក ទី៦។

លោមសកស្សបជាតក ទី៧

sut.kn.jat.433 | book_059

(៤៣៣. លោមសកស្សបជាតកំ (៧))

[៥៦៣] (ព្រះឥន្ទ និយាយនឹងព្រះបាទព្រហ្មទត្តថា) បពិត្រព្រះរាជា បើព្រះអង្គ​ញុំាង​ឥសីឈ្មោះ​លោមសកស្សបៈ ឲ្យបូជាយ័ញ្ញ ព្រះអង្គ​នឹងបាន​ទៅជាបុគ្គល​មិន​ចាស់ មិន​ស្លាប់ ស្មើនឹង​ព្រះឥន្ទ​ដោយពិត។

[៥៦៤] (តាបសពោធិសត្វ ពោលនឹងអាមាត្យថា) បុគ្គលមិនគួរ​ប្រាថ្នានូវ​ផែនដី ដែលមាន​សមុទ្រព័ទ្ធ​ជុំវិញ ដូចជា​កុណ្ឌល​ក្នុងសាគរ ព្រមទាំង​ពាក្យតិះ​ដៀលទេ ម្នាល​សេយ្ហាមាត្យ អ្នកចូរ​ដឹងយ៉ាង​នេះចុះ។

[៥៦៥] ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ការប្រព្រឹត្តិ (ចិញ្ចឹមជីវិត) ណា ដោយកិរិយា​បំផ្លាញ​ជីវិតគេ ឬដោយ​ការប្រព្រឹត្តិ​មិនត្រូវ​តាមធម៌ មុខគួរ​ឲ្យតិះដៀល​នូវការបាន​យស និងការបាន​នូវ​ទ្រព្យ ដោយការ​ប្រព្រឹត្តិនោះ។

[៥៦៦] បុគ្គលបួសដើរបិណ្ឌបាត ការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ប្រសើរជាង​ការស្វែង​រកខុស​ធម៌។

[៥៦៧] បុគ្គលបួសដើរបិណ្ឌបាត មិនបៀតបៀន​ជនដទៃ​ក្នុងលោក ការនោះ​ប្រសើរ​ជាង​រាជសម្បត្តិ​ទៅទៀត។

[៥៦៨] (មហាជន និយាយថា) ព្រះចន្ទមានកំឡាំង ព្រះអាទិត្យមាន​កំឡាំង ពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍​មាន​កំឡាំង ច្រាំង​សមុទ្រមាន​កំឡាំង ឯពួកស្រី្ត​មាន​កំឡាំង​លើសលុប​ជាង​កំឡាំង (នោះ ៗ ទៅទៀត)។

[៥៦៩] ដូចជារាជធីតាឈ្មោះ​ចន្ទវតី បាន​ញុំាងឥសី​ឈ្មោះ​លោមសកស្សបៈ​មាន​តបៈ​ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឲ្យបូជា​នូវការបូជា​ឈ្មោះ​រាជបេយ្យៈ គឺបូជា​ដោយការ​សម្លាប់​សត្វចិញ្ចឹម ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់បិតា។

[៥៧០] (តាបស…) អំពើដែលធ្វើដោយសេចក្តីលោភនោះ ជាអំពើ​ក្តៅ​ក្រហាយ មាន​កាមជា​ហេតុ អាត្មា​នឹងស្វែង​រកឫស​នៃអំពើ​នោះ នឹងកាត់​នូវរាគៈ ព្រមទាំង​ចំណង។

[៥៧១] មុខគួរតិះដៀលនូវកាមទាំងឡាយ​ដ៏ច្រើនក្រៃពេក​ក្នុងលោក បពិត្រ​ព្រះរាជា ការព្យាយាម​ដុតបំផ្លាញ​កិលេស ប្រសើរបំផុត ជាង​កាមគុណ​ទាំងឡាយ អាត្មា​នឹង​លះបង់​កាម ​ហើយធ្វើ​ព្យាយាម​បំផ្លាញ​កិលេស ឯដែន និងនាង​ចន្ទវតី ចូរជា​របស់​ព្រះអង្គ​វិញចុះ។

ចប់ លោមសកស្សបជាតក ទី៧។

ចក្កវាកជាតក ទី៨

sut.kn.jat.434 | book_059

(៤៣៤. ចក្កវាកជាតកំ (៨))

[៥៧២] (ក្អែកនិយាយនឹងចាក្រពាកថា) ខ្ញុំសូមសួរនូវពួក​សត្វបក្សី មាន​សម្បុរ​ដូច​សំពត់​ដែល​ជ្រលក់​ដោយ​ទឹកអម្ចត់ ជាសត្វ​មានចិត្ត​រីករាយ ត្រាច់ទៅ​ទាំងគូ ៗ ចុះក្នុង​ពួកកំណើត​ជា​អណ្ឌជៈ និងមនុស្ស​ទាំងឡាយ តើគេ​សរសើរ​នូវកំណើត​អណ្ឌជៈ​ណា អ្នកចូរ​ពោលនូវ​ហេតុនោះ​មកមើល។

[៥៧៣] (ចាក្រពាក តបថា) ម្នាលក្អែក ជាសត្វបៀតបៀន​មនុស្ស ពួកគេ​តែង​ពោល​សរសើរ​យើង​ជា​ចាក្រពាក​ថា ជាសត្វ​ប្រព្រឹត្ត​សមគួរ​ក្នុងចំណោម​នៃ​មនុស្ស​ទាំងឡាយ ទាំង​គេបាន​សន្មត​យើងថា ជាសត្វមាន​ភាពល្អ ក្នុងចំណោម​នៃសត្វស្លាប​ទាំងឡាយ (ពួក​យើង​មាន​សភាព​ជាសត្វ​ឥតភ័យ ត្រាច់ទៅ​ផ្សេង ៗ ក្នុង​ស្រះឈូក) ពួកយើង​មិនធ្វើបាប ព្រោះ​ហេតុតែ​ចំណី​ឡើយ។

[៥៧៤] (ក្អែក…) ម្នាលចាក្រពាកទាំងឡាយ ជាអ្នកមិន​ថោកទាប អ្នកទាំងឡាយ​បរិភោគ​ផ្លែឈើអ្វី ទំពាស៊ីសាច់អ្វី បរិភោគ​ភោជន​អ្វីក្នុងស្រះ បាន​ជាកំឡាំង និងសម្បុរ មាន​សភាព​មិនតិច។

[៥៧៥] (ចាក្រពាក…) ម្នាលក្អែក ផ្លែឈើទាំងឡាយ មិនមាន​ក្នុងស្រះទេ ពួក​ចាក្រពាក​បាន​សាច់បរិភោគ​អំពីណា ពួកយើង​ជាអ្នក​បរិភោគ​សារាយ បរិភោគ​តែទឹក​មិនល្អក់ (ពួក​យើង​មិនធ្វើ​បាប ព្រោះហេតុ​តែចំណី​ឡើយ) ពួកយើងមាន​សភាព​ជាអ្នក​ឥតភ័យ ត្រាច់ទៅ​ផ្សេង ៗ ក្នុងស្រះ។

[៥៧៦] (ក្អែក…) ម្នាលចាក្រពាក ភោជននេះ មិនគាប់ចិត្ត​យើងទេ​ ខ្លួនអ្នក​មាន​សភាព​ប្រហែល​នឹងភោជន​ក្នុងលំនៅ​នេះ កាលដើម ខ្ញុំមាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ (យ៉ាង​នេះ) ខាង​ក្រោយមក ខ្ញុំមាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ផ្សេង សេចក្តី​សង្ស័យ​របស់ខ្ញុំ ក៏កើត​មានក្នុង​ហេតុនុ៎ះ ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ​ឯង។

[៥៧៧] ឯខ្លួនយើង តែងបានបរិភោគសាច់ និងផ្លែឈើ​ទាំងឡាយ​ផង នូវចំណី​អាហារ​ដែល​លាយ​អំបិល និងប្រេង​ទាំងឡាយ​ផង ខ្លួនយើង​តែងបាន​បរិភោគ​នូវរស​ក្នុង​ពួកមនុស្ស ដូច​បុគ្គល​ក្លៀវក្លា​បាន​ឈ្នះនូវ​ប្រធាន​នៃសង្គ្រាម ម្នាលចាក្រពាក ឯសម្បុរ​របស់ខ្ញុំ មិនដូច​ជាសម្បុរ​របស់​អ្នកទេ។

[៥៧៨] ឯខ្លួនយើង តែងបានបរិភោគសាច់ និងផ្លែឈើ​ទាំងឡាយ​ផង នូវចំណី​អាហារ​ដែល​លាយ​អំបិល និងប្រេង​ទាំងឡាយ​ផង ខ្លួនយើង​តែងបាន​បរិភោគ​នូវរស​ក្នុង​ពួកមនុស្ស ដូច​បុគ្គល​ក្លៀវក្លា​បាន​ឈ្នះនូវ​ប្រធាន​នៃសង្គ្រាម ម្នាលចាក្រពាក ឯសម្បុរ​របស់ខ្ញុំ មិនដូច​ជាសម្បុរ​របស់​អ្នកទេ។

[៥៧៩] (ចាក្រពាក…) អ្នកជាសត្វមានអាហារ​មិនស្អាត តែងលប​ឆក់ក្នុង​ខណៈ (ដែល​គេធ្វេស​ប្រហែល) អ្នកឯង តែងបាន​នូវចំណី​អាហារ និងទឹកផឹក​ដោយ​លំបាក ម្នាលក្អែក អ្នកឯង មិនត្រេកអរ​ដោយ​ផ្លែឈើ​ទាំងឡាយ មួយទៀត សាច់​ទាំង​ឡាយណា ដែល​មាននៅ​ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ព្រៃស្មសាន អ្នកមិន​ត្រេកអរនឹង​សាច់​នោះឡើយ។

[៥៧៩a] ម្នាលក្អែក បុគ្គលណា ជាអ្នកលបឆក់ ក្នុងខណៈ (ដែលគេ​ធ្វេស​ប្រហែស) បាន​នូវភោគៈ​ទាំងឡាយ ដោយអំពើ​ដ៏អាក្រក់ ​ហើយបរិភោគ ដល់មក​ខាងក្រោយ អ្នកផង​នឹង​តិះដៀល​បុគ្គល​នោះ បុគ្គលដែល​ត្រូវគេ​តិះដៀល​នោះ រមែង​សាបសូន្យ ចាកសម្បុរ និងកំឡាំង។

[៥៨០] បុគ្គលបើទុកជាបរិភោគរបស់ត្រជាក់ (ឥតទោស) សូម្បី​តិចតួច​តែជាអ្នក​មិន​បៀតបៀន​ជនដទៃ ដោយអំពើ​អាក្រក់ កំឡាំង និងសម្បុរ រមែង​កើតមាន​ដល់បុគ្គល​នោះ ព្រោះថា សម្បុរ​ទាំងអស់ មិនមែន​សុទ្ធតែ​សម្រេច​មក​អំពីអាហារ​ទេ។

ចប់ ចក្កវាកជាតក ទី៨។

ហលិទ្ទរាគជាតក ទី៩

sut.kn.jat.435 | book_059

(៤៣៥. ហលិទ្ទិរាគជាតកំ (៩))

[៥៨១] (នាងកុមារិកា និយាយនឹងតាបសកុមារថា) ការដែល​លោក​អត់ទ្រាំ​ក្នុងព្រៃ ជា​សេនាសនៈ​ដ៏ស្ងាត់ ជាការប្រពៃ​ហើយ តែថាពួក​ជនណា អត់ទ្រាំ​នៅក្នុងស្រុក ពួកជននោះ ឈ្មោះថា ប្រសើរ​លើសលុប​ជាងលោក​ទៅទៀត។

[៥៨២] (តាបសកុមារ សួរតាបសពោធិសត្វ​ជាបិតា​ថា) បពិត្រ​បិតា ​លុះដល់​ខ្ញុំចេញ​អំពីព្រៃ​មកកាន់​ស្រុក តើគួរ​សេពគប់​បុរស​មាន​សីល​ដូចមេ្តច មាន​វត្តដូចម្តេច ខ្ញុំសួរ​ហើយ សូម​បិតាប្រាប់​ហេតុនោះ។

[៥៨៣] (តាបសពោធិសត្វ…) នែបា បើបុគ្គលណា​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងអ្នក ថែម​ទាំង​គាប់​ចិត្ត​នឹង​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​របស់អ្នក ​ហើយស្តាប់​បង្គាប់ និងអត់ទ្រាំ (នូវពាក្យ​សំដី) អ្នក​ចេញ​អំពីព្រៃ​នេះទៅ ចូរសេពគប់​បុគ្គល​នោះចុះ។

[៥៨៤] បុគ្គលណាមិនមានអំពើអាក្រក់ ដោយ​កាយវាចា​ចិត្ត អ្នកចេញអំពី​ព្រៃ​នេះទៅ ចូរតាំង​ខ្លួន​ដូចជាកូន ​ហើយ​សេពគប់​បុគ្គល​នោះចុះ។

[៥៨៥] មួយទៀត បុគ្គលណាប្រព្រឹត្តតាមធម៌ ទោះបីកំពុង​ប្រព្រឹត្ត ក៏មិន​ប្រកាន់ខ្លួន លុះ​ដល់អ្នក​ចេញអំពី​ព្រៃនេះ​ទៅ ចូរសេពគប់​នូវបុគ្គល​ដែលជា​អ្នកធ្វើ​អំពើ​ដ៏បរិសុទ្ធ ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា​នោះចុះ។

[៥៨៦] នែបា បុគ្គលណា មានចិត្តដូចជាសំពត់ជ្រលក់រមៀត មានចិត្តដូចស្វា ត្រេកអរ​ហើយ បែរជាមិន​ត្រេកអរ​វិញ បើទុកជា (ក្នុង​ជម្ពូទ្វីបនេះ) មិនមាន​មនុស្ស​សោះ អ្នកកុំ​គប់រក​បុរស​បែបនោះ​ឡើយ។

[៥៨៧] អ្នកចូរចៀសវាង (បុគ្គលបែបនោះ) អំពីចម្ងាយ ឲ្យដូច​បុគ្គល​ចៀសវាង​អាសីពិស​ដែល​ក្រោធ ឬចៀសវាង​ផ្លូវធំ ដែលប្រឡាក់​ដោយ​លាមក ឬដូច​បុគ្គល​អ្នកទៅ​ដោយ​យាន ចៀសវាង​ផ្លូវមិន​ស្មើ។

[៥៨៨] នែបា អំពើមិនជាប្រយោជន៍ទាំងឡាយ តែងចំរើន​ដល់​បុគ្គល​ដែលគប់រក​បុគ្គល​ពាល អ្នកកុំ​គប់រក​បុគ្គល​ពាល ដែលដូច​ជាសត្រូវ​សព្វ ៗ កាល​ឡើយ។

[៥៨៩] នែបា ព្រោះហេតុនោះហើយ បាន​ជាយើងសូម​អង្វរអ្នក ចូរអ្នក​ធ្វើតាម​ពាក្យ​យើង ចូរអ្នកកុំ​គប់រក​បុគ្គល​ពាលឡើយ (ព្រោះ) ការគប់​រកនូវ​បុគ្គលពាល​ទាំងឡាយ តែងនាំ​មកនូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ។

ចប់ ហលិទ្ទរាគជាតក ទី៩។

សមុគ្គជាតក ទី១០

sut.kn.jat.436 | book_059

(៤៣៦. សមុគ្គជាតកំ (១០))

[៥៩០] (តាបសពោធិសត្វ សួរអារក្សទឹកថា) នែអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ចុះអ្នកទាំង ៣ នាក់ មកអំពី​ទីណា អ្នកមកស្រួល​ហើយ ចូរមក​អង្គុយលើ​អាសនៈ​ទៅ នែអ្នក​ដ៏ចំរើន អ្នកមាន​សេចក្តី​សុខស្រួល មិនមាន​ជម្ងឺដម្កាត់​ទេឬ ព្រោះយូរ​ណាស់​ហើយ អ្នកទាំងឡាយ​ទើបមក​ក្នុងទីនេះ។

[៥៩១] (ទានវៈ9) តបនឹងតាបសថា) ខ្ញុំមកក្នុងទីនេះ​តែម្នាក់ឯងទេ ខ្ញុំមិនមាន​អ្នក​ណាមួយ​ជាគំរប់ពីរ​ទេ បពិត្រ​ឥសី លោកសំដៅ​ហេតុអ្វី បាន​ជាពោល​ថា នែអ្នក​ដ៏ចំរើន ចុះអ្នកទាំង ៣ នាក់មក​អំពីទីណា។

[៥៩២] (តាបស..) ខ្លួនអ្នកឯងម្នាក់ផង ភរិយាជាទីស្រឡាញ់​របស់អ្នក​ដែលអ្នក​ដាក់​ក្នុង​ស្មុគ្រ ​ហើយលេប​ចូលទៅ​ក្នុងពោះ​ផង ភរិយានោះ ដែលអ្នក​រក្សា​ហើយ​នៅក្នុងពោះ​សព្វ​កាល ត្រេកអរ​ជាមួយ​នឹង (វិជា្ជធរ) ជា​វាយុបុត្ត ក្នុងស្មុគ្រ​នោះផង។

[៥៩៣] ទានវៈនោះ លុះឥសីព្យាករហើយ ក៏មានសភាព​តក់ស្លុត ​​ហើយខ្ជាក់​ស្មុគ្រចេញ​ក្នុងទីនោះ ក៏បាន​ឃើញ​ភរិយា​មានរូប​យ៉ាងស្អាត ទ្រទ្រង់​នូវផ្កាកម្រង ត្រេកអរ​ជាមួយ​នឹង​វិជា្ជធរ ជា​វាយុបុត្ត​ក្នុងស្មុគ្រនោះ។

[៥៩៤] ព្រះករុណាដែលជាអ្នកប្រព្រឹត្តតបៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បាន​ឃើញ​ហេតុត្រឹមត្រូវ​មែន​ហើយ ពួកជនណា ជាបុគ្គល​ថោកទាប ពួកជននោះ រមែង​លុះអំណាច​ស្ត្រី ដូចខ្ញុំ​ដែលបាន​រក្សា​ទុកនូវស្ត្រី ដូចជា​ជីវិតក្នុង​ទីនេះ ស្រ្តីនោះ ប្រទូស្តនឹងខ្ញុំ ​ហើយ​រីករាយ​នឹងបុរស​ដទៃវិញ។

[៥៩៥] ខ្ញុំបានទំនុកបម្រុងស្ត្រីនោះ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ដូចជាភ្លើង​ដែល​លោកមានតបៈ នៅក្នុង​ព្រៃបូជា​ហើយ ស្ត្រីនោះ ប្រព្រឹត្តកន្លងធម៌ ​ហើយប្រព្រឹត្ត​អធម៌វិញ ការ​ស្និទ្ធស្នាល​ជាមួយ​នឹងពួកស្ត្រី ជាសភាព​មិនគួរ​ធ្វើសោះ​ឡើយ។

[៥៩៦] ខ្ញុំសំគាល់ស្ត្រី ដែលជាអសប្បុរស មិនសង្រួមថា (ស្ត្រីនេះ) ឋិតនៅ​ក្នុង​កណ្តាល​សរីរៈ ស្ត្រីនេះ​ជារបស់​អញដូច្នេះ ស្ត្រីនោះ ប្រព្រឹត្ត​កន្លងធម៌ ​ហើយ​ប្រព្រឹត្ត​អធម៌​វិញ ការ​ស្និទ្ធស្នាល​ជាមួយ​នឹងពួកស្ត្រី ជាសភាព​មិនគួរ​ធ្វើសោះ​ឡើយ។

[៥៩៧] ចុះបុគ្គលគួរទុកចិត្តថា អាត្មាអញបាន​រក្សាស្ត្រី​ទុកល្អ​ហើយដូច្នេះ​ដោយ​បការ​ដូចម្តេច​បាន ព្រោះមិន​មានវិធី​រក្សាទុក​នូវពួកស្ត្រី​ ដែលមាន​ចិត្តរាយ​មាយនេះ​បាន​ទេ ដ្បិតពួក​ស្ត្រីទាំងនុ៎ះ ប្រហែល​នឹងអន្លង់​ក្នុង​បាតសមុទ្រ បុគ្គលតែ​ប្រហែស​ក្នុងពួកស្ត្រី​ទាំងនោះ​ហើយ រមែង​ដល់នូវ​សេចក្តី​វិនាស។

[៥៩៨] ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលពួកណា ជាអ្នកប្រព្រឹត្ត​រលាស់​ខ្លួនចេញចាក​ពួក​មាតុគ្រាម បុគ្គល​ពួកនោះ តែងបាន​សុខ ប្រាសចាក​សេចក្តីសោក បុគ្គល​កាល​បើប្រាថ្នា​សេចក្តី​ក្សេមដ៏​ឧត្តមនុ៎ះ មិនគួរធ្វើ​នូវសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងពួក​មាតុគ្រាម​ឡើយ។

ចប់ សមុគ្គជាតក ទី១០។

បូតិមំសជាតក ទី១១

sut.kn.jat.437 | book_059

(៤៣៧. បូតិមំសជាតកំ (១១))

[៥៩៩] (មេពពែ និយាយនឹងមេចចកថា) នែសំឡាញ់ ការក្រឡេក​មើល​នៃចចក​ឈ្មោះ​បូតិមំសៈ មិនគាប់​ចិត្តយើងទេ បុគ្គល​គួរវៀរ​ឲ្យឆ្ងាយ អំពី​សំឡាញ់បែប​នេះ។

[៦០០] (ចចកឈ្មោះបូតិមំសៈ ពោលតិះដៀលមេចចក​ជាប្រពន្ធ​ខ្លួនថា) មេ​ចចក​ឈ្មោះ​វេណិនេះ ជាសត្វឆ្កួត ពោល​សរសើរ​នូវសំឡាញ់ ប្រាប់ដល់​អញជាប្តី ​ហើយ​បែរជា​សោក​ស្រណោះ នូវ​មេពពែ​ដែល​ទើបនឹងមក ​ហើយត្រឡប់​ថយទៅ​វិញ។

[៦០១] (មេចចក និយាយតបថា) នែសំឡាញ់ អ្នកឯងទេតើ ជាសត្វ​ឆ្កួតខ្លៅ មិនចេះ​ពិចារណា​អ្វីសោះ អ្នកឯង​ធ្វើពុត​ជាស្លាប់ ​ហើយក្រឡេក​មើលខុស​កាល។

[៦០២] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) អ្នកប្រាជ្ញមិនគប្បីក្រឡេកមើល​ក្នុងកាល​មិនគួរទេ គប្បី​ក្រឡេក​មើលតែ​ក្នុងកាល​ដ៏គួរ បុគ្គលណា ក្រឡេក​មើលក្នុង​កាលមិន​គួរ បុគ្គលនោះ រមែង​សោក​ស្រណោះ ដូចចចក​ឈ្មោះ​បូតិមំសៈ។

[៦០៣] (មេចចក និយាយនឹងមេពពែថា) ម្នាលសំឡាញ់ សេចក្តី​ស្រឡាញ់​របស់​យើង សូមឲ្យ​មាននៅ​ដដែល សូមនាង​ឲ្យរង្វាន់​ដល់យើង ប្តីរបស់​យើងរស់ដោយ​ខ្លួនឯងវិញ​ហើយ កាលបើ​ខ្ញុំសួរ​អំពី​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ហើយ (គប្បីមក​ជាមួយនឹង​យើង)។

[៦០៤] (មេពពែ…) នែសម្លាញ់ របស់ជាទីស្រឡាញ់ ចូរមាន​ដល់នាង​ដូចដែល​ចុះ ឥឡូវ​យើងឲ្យ​រង្វាន់​ដល់នាង​ហើយ (តែថា) យើង​នឹងមក​ជាមួយនឹង​បរិវារច្រើន (បើ​ដូច្នោះ) នាង​ចូររៀប​ភោជន​ទទួលផង។

[៦០៥] (មេចចក…) បរិវាររបស់នាង ដូចម្តេចទៅ ខ្ញុំនឹងរៀប​ភោជនចាំ​ទទួលពួក​បរិវារ​របស់​នាង បរិវារ​នាងទាំង​អស់នោះ តើមាន​ឈ្មោះ​ដូចម្តេច យើងសួរ នាងចូរ​ប្រាប់នូវ​បរិវារនោះ។

[៦០៦] (មេពពែ…) (ឆ្កែ ៤ ពួក) គឺឆ្កែឈ្មោះ​មាលិយៈ ១ ឆ្កែឈ្មោះ​ចតុរក្ខៈ ១ ឆ្កែឈ្មោះ​បិង្គិយៈ ១ ឆ្កែឈ្មោះ​ជម្ពុកៈ ១ ឆ្កែ​បែបនេះ ជាបរិវារ​របស់យើង នាងចូរ​រៀប​ភោជន​បម្រុងឆ្កែ​ទាំងនោះ​ចុះ។

[៦០៧] (មេចចក…) កាលបើនាងចេញទៅអំពីផ្ទះ ទ្រព្យរបស់​មុខជា​វិនាស​មិនខាន ចាំយើង​ប្រាប់សេចក្តី​មិនមាន​រោគដល់​សំឡាញ់ នាងចូរនៅ​ក្នុងទីនេះ​ចុះ នាងកុំ​បាច់ទៅ​ឡើយ។

ចប់ បូតិមំសជាតក ទី១១។

ទទ្ទរជាតក ទី១២

sut.kn.jat.438 | book_059

(៤៣៨. ទទ្ទរជាតកំ (១២))

[៦០៨] (រុក្ខទេវតា និយាយនឹងមេទន្សងថា) តាបសណា ដែលនាងបាន​ឲ្យអាហារ ​ហើយ​ស៊ីកូនតូច ៗ ដែល​មិនបាន​ប្រទូស្ត (ដល់ខ្លួន) នាងចូរ​ខាំនូវ​តាបស​នោះ​នឹងចង្កូម កុំឲ្យ​តាបស​នោះរួច (អំពីដៃ) នាង មានជីវិត​តទៅឡើយ។

[៦០៩] (មេទន្សង តបនឹងទេវតាថា) បុរសដែលមាន​សេចក្តី​ល្មោភខ្លាំង ដ៏​ប្រឡាក់​ប្រឡូស ដូចជា​កំណាត់​សំពត់​របស់មេនំ ខ្ញុំរមែង​មិនឃើញ​នូវប្រទេស​ដ៏គួរ ​ហើយ​ខាំដោយ​ចង្កូមនោះ​បាន​ឡើយ។

[៦១០] បុគ្គលបើទុកជាឲ្យនូវសម្បត្តិលើផែនដីទាំងអស់ ដល់បុរស​អកតញ្ញូ ដែល​សំឡឹង​ឃើញទោស​ជានិច្ច ក៏នៅតែ​ធ្វើបុរស​នោះ ឲ្យត្រេកអរ​មិនបាន។

[៦១១] (សីហៈ សួរថា) នែអ្នកមានដើមដៃល្អ ចុះដូចម្តេច បាន​ជាអ្នក​ប្រញាប់​ប្រញាល់​ត្រឡប់​មក ជាមួយ​នឹងមាណព​នេះ អ្នកមាន​កិច្ចជា​ប្រយោជន៍ (ដោយមាណព​នេះ) ដូចម្តេច ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់​សេចក្តីនុ៎ះ។

[៦១២] (ខ្លា…) ទទាណា ដែលជាសំឡាញ់​របស់​លោក មាន​សភាព​ជាសប្បុរស ខ្ញុំថប់​តែបុរស​នេះ សម្លាប់​ទទានោះ ក្នុងថ្ងៃនេះឯង ខ្ញុំឆ្លាប់បាន​ឮអំពើ​របស់បុរស​នេះ​​ហើយ ទើប​មិនសំគាល់​ថា ទទាបាន​សេចក្តីសុខ ក្នុងថ្ងៃនេះ​ឡើយ។

[៦១៣] (សីហៈ…) អ្នកធ្លាប់បានឮអំពើសម្រាប់​ផ្គុំនូវជីវិត​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅ របស់​បុរស​នេះ ដូចម្តេច មួយទៀត អ្នកធ្លាប់​បាន​ឮនូវពាក្យ​ប្តេជ្ញា​របស់​បុរស​នេះ ដូចម្តេច បាន​ជាអ្នក​ថប់ ក្រែងតែ​មាណព​នេះ​សម្លាប់ទទា។

[៦១៤] (ខ្លា…) បុរសនេះធ្លាប់សន្សំ ធ្វើជំនួញក្នុងដែន​កលិង្គៈ ទាំងធ្លាប់​ដើរទៅ​មក​តាមផ្លូវ​មានដង្គត់​សម្រាប់​ចរទៅមក​តាមខ្សែផ្តៅ ធ្លាប់​សន្សំជា​មួយនឹង​ពួករបាំ​ និង​ដាក់​បង្កាត់ ធ្លាប់លេង​គុណដំបង​ក្នុងកណ្តាល​មហោស្រព។

[៦១៥] បុរសនេះ ធ្លាប់ទាក់ពួកសត្វបក្សី ធា្លប់វាល់ដោយរង្វាល់​អាឡ្ហកៈ ធា្លប់ដាក់​ខ្នាច់ (ឲ្យអ្នក​លេងស្កា) មានកិរិយា​ជាអ្នក​សង្រួម តែប្រព្រឹត្ត​កន្លងនូវ​សីល ធ្លាប់ (រកស៊ី​សម្លាប់​អ្នកទោស) ធ្វើមិន​ឲ្យឈាមហូរ​ចេញមួយ​ដំណក់ ក្នុងកណ្តាល​រាត្រី មានដៃ​រលាក​ដោយការ​ទទួល​នូវ​បិណ្ឌបាត​ដ៏ក្តៅ (ក្នុងកាល​ដែលខ្លួន​នៅបួស)។

[៦១៦] ខ្ញុំបានឮនូវអំពើសម្រាប់ផ្គុំជីវិត ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅរបស់​បុរសនេះ (បែប​នេះឯង) នេះដូច​ជាដុំនៃ​រោម (ទទានៅ​លើភ្នួងសក់​បុរសនេះ) បុរសនេះ សម្លាប់នូវគោ​ទាំងឡាយ​បាន​ទៅ​ហើយ ណាក៏មិន​ហ៊ានសម្លាប់​នូវសត្វទទា។

ចប់ ទទ្ទរជាតក ទី១២។

ឧទ្ទាននៃនវកនិបាតនោះគឺ

និយាយអំពីត្មាតដ៏ប្រសើរ ១ ជនស្មើគ្នា ១ ហង្សដ៏ប្រសើរ ១ កំណប់ទ្រព្យ ១ ហរិតច​កុមារ ១ អ្នក​របាំឈ្មោះ​បាតលិកៈ ១ បុគ្គល​មិនចាស់​មិនស្លាប់ ១ ក្អែក ១ ការអត់ទ្រាំ ១ (អ្នក​ទាំង ៣ នាក់មក) ពីណា ១ ការក្រឡេក​មើល ១ ទទា ១ រួមត្រូវ​ជា ១២។

ចប់ នវកនិបាត។

ទសកនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v10 | book_059

(១០. ទសកនិបាតោ)

ចតុទ្វារជាតក ទី១

sut.kn.jat.439 | book_059

(៤៣៩. ចតុទ្វារជាតកំ (១))

[៦១៧] (មិត្តវិន្ទុកៈ សួររុក្ខទេវតាថា) ក្រុងនេះមានទ្វារ ៤ ជាវិការៈនៃដែក មាន​កំពែង​ដ៏មាំ ខ្ញុំត្រូវ​កំពែង​ព័ទ្ធជាប់​ជុំវិញ តើខ្ញុំបាន​ធ្វើបាបអ្វី។

[៦១៨] ទ្វារទាំងអស់បិទជិត ខ្ញុំក៏ជាប់នៅ ដូចជាសត្វស្លាប (ជាប់នៅក្នុងទ្រុង) បពិត្រ​យក្ខ ហេតុដូចម្តេច ទើបខ្ញុំត្រូវ​ចក្រវិលសង្កិន។

[៦១៩] (រុក្ខទេវតា…) អ្នកបានទ្រព្យជាង ២០ សែន មិនធ្វើតាម​ពាក្យរបស់ញាតិ​ទាំងឡាយ ដែលជា​អ្នកជួយ​អនុគ្រោះ​ដោយល្អ។

[៦២០] អ្នកស្ទុះលឿនទៅកាន់ទូក ដែលអណែ្តត​ទៅកាន់​សមុទ្រសាគរ ជាទី​សម្រេច​ប្រយោជន៍​តិច បាន​នាងវេមានិកប្រេត ៤ នាក់ នាងវេមានិកប្រេត ៨ នាក់ លុះ​ចេញ​អំពី​វេមានិកប្រេត ៨ នាក់ ក៏បាន​នាងវេមានិកប្រេត ១៦ នាក់។

[៦២១] អ្នកចេញអំពីនាងវេមានិកប្រេត ១៦ នាក់ ក៏បាន​នាង​វេមានិកប្រេត ៣២ នាក់ អ្នកជា​មនុស្ស​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាដ៏​លើសលុប បាន​មកប្រទះ​នឹងចក្រ ទាំងចក្រក៏​វិលកិន​នូវ​អំបែង​ក្បាលនៃ​បុរស​ដែលមាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​គ្របសង្កត់។

[៦២២] សេចក្តីប្រាថ្នា ជាធម្មជាតិដ៏ទូលាយលើសលុប ដែលគេ​បំពេញបាន​ដោយ​ក្រ ជាផ្លូវ​ដល់នូវ​សេចក្តី​វិបត្តិ ព្រោះសេចក្តី​ប្រាថ្នា ពួកជនណា ត្រេកអរតាម​សេចក្តីប្រាថ្នា​នោះ ពួកជន​នោះ រមែង​ជាអ្នកទ្រ​ទ្រង់នូវចក្រ។

[៦២៣] ពួកជនណា មិនពិចារណានូវផ្លូវនេះ ដូចជា​អ្នកលះបង់​នូវទ្រព្យច្រើន មិន​ពិចារណា​នូវផ្លូវ (ដែលខ្លួន​ត្រូវដើរ​ទៅ) ពួកជននោះ រមែង​ជាអ្នក​ទ្រទ្រង់​នូវចក្រ។

[៦២៤] បុគ្គលគប្បីពិចារណានូវកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ និងភោគៈ​ដ៏ច្រើន ​ហើយមិន​គប្បីគប់​រកនូវ​សេចក្តី​ប្រាថ្នា ដែលមិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍ ធ្វើតាម​ពាក្យរបស់​ពួក​ជនអ្នក​អនុគ្រោះ ចក្រមិន​គប្បីវិល​សង្កិន​បុគ្គល​បែបនោះ​បាន។

[៦២៥] (មិត្តវិន្ទុកៈ …) បពិត្រយក្ខ ចក្រនឹងឋិតនៅលើក្បាលរបស់ខ្ញុំ​អស់កាល​យូរ​ប៉ុនា្មន​ហ្ន៎ ប៉ុន្មាន​ពាន់ឆ្នាំ ខ្ញុំសួរ​ហើយ សូមលោក​ប្រាប់ហេតុ​នោះ។

[៦២៦] (រុក្ខទេវតា…) ម្នាលមិត្តវិន្ទុកៈ អ្នកចូរនឹករលឹកឲ្យ​ក្រៃលែង នឹករលឹក​ឲ្យខ្ជាប់ ​ហើយ​ចូរស្តាប់​នូវពាក្យ​យើង ចក្រ (នេះ) វិលកិន​ក្បាល​របស់អ្នក អ្នកកាល​រស់នៅ រមែង​មិនទាន់​រួចទេ។

ចប់ ចតុទ្វារជាតក ទី១។

កណ្ហជាតក ទី២

sut.kn.jat.440 | book_059

(៤៤០. កណ្ហជាតកំ (២))

[៦២៧] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) ឱហ្ន៎ បុរសនេះ មានសម្បុរខ្មៅ បរិភោគ​ភោជនខ្មៅ នៅក្នុង​ភូមិប្រទេស​ក៏ខ្មៅ មិនជា​ទីពេញចិត្ត​របស់​យើងឡើយ។

[៦២៨] (កណ្ហឥសីពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលសុជម្បតិ មនុស្សមិន​ឈ្មោះថា​ខ្មៅ ដោយ​តបធម៌​ទេ ព្រោះថា មនុស្ស​មានធម៌​ជាខ្លឹម​ខាងក្នុង ឈ្មោះថា​ជាព្រាហ្មណ៍ ឯបាបកម្ម​មាននៅ​ក្នុងមនុស្ស​ណា មនុស្ស​នោះឯង ឈ្មោះថាខ្មៅ។

[៦២៩] (សក្កទេវរាជ…) ពាក្យនោះ អ្នកពោលល្អហើយ ជាសុភាសិត​ដ៏គួរ លោក​ប្រាថ្នា​ក្នុងចិត្ត​ចំពោះ​ពរណា​មួយ ខ្ញុំនឹង​ឲ្យពរ (នោះ) ដល់លោក។

[៦៣០] (កណ្ហឥសី…) បពិត្រសក្កៈ​ជាធំជាងពួកភូត​ទាំងពួង បើព្រះអង្គ​នឹងឲ្យពរ​ដល់​អាត្មា អាត្មា​ប្រាថ្នានូវ​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្ត​ចំពោះខ្លួន គឺការ​មិនមាន​កោធៈ ១ មិនមាន​ទោសៈ ១ មិនមាន​លោភៈ ១ មិនមាន​ស្នេហា ១ សូមព្រះអង្គ​ឲ្យនូវពរ ៤ នេះដល់​អាត្មា។

[៦៣១] (សក្កទេវរាជ….) បពិត្រព្រាហ្មណ៍ លោកពិចារណាឃើញ​ច្បាស់​នូវទោស​ដូចម្តេច ក្នុងកោធៈ ទោសៈ លោភៈ និងស្នេហា ខ្ញុំសួរ​ហើយ លោកចូរ​ប្រាប់ហេតុ​នោះ។

[៦៣២] (កណ្ហឥសី….) សេចក្តីក្រោធ មានប្រមាណតិច រមែង​ទៅជាច្រើន សេចក្តី​ក្រោធ​នោះ ដែលកើត​អំពីសេចក្តី​មិនអត់ធន់ រមែង​ចំរើន សេចក្តី​ក្រោធ ជាហេតុ​ឲ្យជាប់​ចំពាក់ ឲ្យមាន​សេចក្តី​ចង្អៀត​ចង្អល់ច្រើន ព្រោះហេតុនោះ អាត្មា​មិន​ពេញចិត្ត​នឹង​សេចក្តី​ក្រោធ​ឡើយ។

[៦៣៣] វាចារបស់អ្នកប្រកបដោយទោសៈ ជាវាចាអាក្រក់ ការប្រចាប់ (ប្រទាញ​ទៅមក ក៏កើតឡើង) ជាលំដាប់ បន្ទាប់អំពី​នោះ ដៃបន្ទាប់​អំពីដៃ ដំបង​មានដំណើរ​នៃ​គ្រឿង​សាស្រ្តា ជាទីបំផុត ទោសៈ​កើតអំពី​សេចក្តី​ក្រោធ ព្រោះ​ហេតុនោះ​ អាត្មា​មិនពេញ​ចិត្តនឹង​ទោសៈ​ទេ។

[៦៣៤] ការប្លន់ និងអាការកំហែង ការបោកប្រាស់ និងការបញ្ឆោត រមែង​ប្រាកដ ក្នុង​ពួក​បុគ្គល​អ្នកមាន​សេចក្តី​លោភជា​ធម្មតា ព្រោះហេតុនោះ អាត្មា​មិនពេញ​ចិត្តនឹង​លោភៈទេ។

[៦៣៥] កិលេសគ្រឿងចាក់ស្រែះ ដែលសេចក្តីស្នេហា​រួបរឹត ជាកិលេស​ក្រាស់ កើត​អំពីចិត្ត រមែង​ដេកនៅ (ក្នុងអារម្មណ៍​នោះ ៗ) កិលេស​ទាំងនោះ រមែង​ធ្វើបុគ្គល​ឲ្យក្តៅ​ក្រហាយ​ដោយ​ក្រៃលែង ព្រោះហេតុ​នោះ អាត្មា​មិនពេញ​ចិត្ត​នឹងសេចក្តី​ស្នេហា​ទេ។

[៦៣៦] (សក្កៈ …) ពាក្យនោះ លោកពោលល្អហើយ ជាសុភាសិត​ដ៏គួរ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ លោក​ប្រាថ្នាក្នុង​ចិត្ត ចំពោះពរ​ណាមួយ ខ្ញុំនឹងឲ្យពរ (នោះ) ដល់លោក។

[៦៣៧] (កណ្ហៈ…) បពិត្រសក្កៈជាធំជាងពួកភូតទាំងពួង បើព្រះអង្គ​នឹងឲ្យ​ពរ​ដល់អាត្មា ៗ សូមកុំឲ្យ​អាពាធ​ដ៏ក្លៀវក្លា ធ្វើអន្តរាយ​កើតឡើង​ដល់អាត្មា ដែល​នៅក្នុង​ព្រៃតែ​ម្នាក់ឯង​ជានិច្ចឡើយ។

[៦៣៨] (សក្កៈ …) ពាក្យនោះ លោកពោលល្អហើយ ជាសុភាសិត​ដ៏គួរ លោកប្រាថ្នា​ក្នុង​ចិត្ត ចំពោះពរ​ណាមួយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យើងនឹង​ឲ្យពរ (នោះ) ដល់លោក។

[៦៣៩] (កណ្ហៈ…) បពិត្រសក្កៈជាធំជាងពួកភូតទាំងពួង បើព្រះអង្គ​នឹងឲ្យ​ពរដល់​អាត្មា ៗ សូមកុំឲ្យ​ចិត្ត ឬសរីរៈ (របស់អាត្មា) បៀតបៀន​ចំពោះ​អ្នកណា​មួយ ព្រោះហេតុ​នៃអាត្មា​ក្នុងកាល​ណាឡើយ បពិត្រសក្កៈ សូមព្រះអង្គ​ឲ្យនូវពរ​នេះ។

ចប់ កណ្ហជាតក ទី២។

ចតុប្បោសថជាតក ទី៣

sut.kn.jat.441 | book_059

(៤៤១. ចតុបោសថិយជាតកំ (៣))

[៦៤០] (ព្រះបាទវរុណនាគរាជ ពោលថា) បុគ្គលណា ជាសប្បុរស មិនធ្វើនូវ​សេចក្តី​ក្រោធ​ក្នុងបុគ្គល​គួរក្រោធ និងមិនក្រោធ ក្នុងកាល​ណាមួយ បុគ្គលជា​សប្បុរស​នោះ បើទុក​ជាក្រោធ ក៏មិន​ធ្វើសេចក្តី​ក្រោធឲ្យ​ប្រាកដ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ហៅជន​នោះឯង​ថាជា​សមណៈ​ក្នុងលោក។

[៦៤១] (ព្រះបាទសុបណ្ណរាជ ពោលថា) ជនណា មានពោះធូរ អត់ទាំ្រ​នូវសេចក្តី​ស្រេក​ឃ្លានបាន​ ទូន្មាន​នូវឥន្ទ្រិយ ជាអ្នក​មាន​តបធម៌ មានទឹក និងភោជន​ល្មម​ប្រមាណ មិនធ្វើ​នូវបាប ព្រោះហេតុ​នៃអាហារ​ឡើយ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ហៅជននោះ​ថាជា​សមណៈ ក្នុងលោក។

[៦៤២] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) ជនណា លះបង់នូវល្បែង (ដោយកាយ និងវាចា) និង​សេចក្តី​ត្រេកអរ (ក្នុងកាមគុណ) ទាំងពួង ទាំងមិនពោល​នូវពាក្យ​លេះលោះ​តិចតួច​ក្នុងលោក វៀរចាក​ហេតុជា​ទីតាំង​នៃការ​ស្អិតស្អាង និង​មេថុនធម្ម បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ​ហៅ​ជននោះ​ឯង​ថាជា​សមណៈ​ក្នុងលោក។

[៦៤៣] (ព្រះបាទធនព្ជា័យ ពោលថា) ជនណា កំណត់ដឹង ហើយលះបង់​នូវទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ផង លោភៈ​ទាំងពួង​ផង បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ហៅជន​ដែលមាន​ខ្លួនទូន្មាន មាន​សភាព​ខ្ជាប់ខ្ជួន មិនមាន​សេចក្តី​ប្រកាន់ថាអញ មិន​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​នោះឯង ថាជា​សមណៈ​ក្នុងលោក។

[៦៤៤] (ព្រះរាជាទាំង ៤ ព្រះអង្គនោះ ត្រាស់សួរថា) ម្នាលអ្នកមាន​ប្រាជ្ញា​មិន​ថោកថយ យើង​ទាំងឡាយ សូមសួរ​ចំពោះអ្នក ជាអ្នកធ្វើ (នូវហេតុ​ដែលគួរធ្វើ) ការ​ជជែក​ចំពោះ​ពាក្យ​ទាំងឡាយ កើតមាន​ដល់យើង សូមអ្នក​កាត់នូវ​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ និង​សេចក្តី​សង្ស័យ​ចេញ ក្នុងថ្ងៃនេះ យើងទាំង​អស់គ្នា គប្បីឆ្លងនូវ​សេចក្តី​សង្ស័យនោះ ក្នុងថ្ងៃនេះ។

[៦៤៥] (វិធូរបណ្ឌិតពោធិសត្វ ពោលថា) បណ្ឌិតណា ជាអ្នកយល់​សេចក្តី បណ្ឌិត​នោះ រមែង​ពោលដោយ​ឧបាយ​នៃប្រាជ្ញា​ក្នុងកាលគួរ ក្នុងពាក្យ​ជជែកនោះ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាធំ​ជាងជន​ទាំងឡាយ ពួកជន​អ្នកឈ្លាស គប្បីយល់​នូវសេចក្តី​នៃ​ពាក្យពោល​ដែលគេ​មិនទាន់​និយាយ ដោយ​ប្រការ​ដូចម្តេចបាន។

[៦៤៦] ស្តេចនាគ ពោលដូចម្តេច ស្តេចគ្រុឌ​វេនតេយ្យ ពោលដូចម្តេច ស្តេចគន្ធព្វ (ព្រះឥន្ទ) ពោល​ដូចម្តេច ស្តេចដ៏​ប្រសើរ​របស់អ្នក​ដែនកុរុ​ពោល​ដូចម្តេច។

[៦៤៧] (ព្រះរាជាទាំងឡាយនោះ ឆ្លើយថា) ស្តេចនាគ ពោលចំពោះ​ខន្តិធម៌​តែម្យ៉ាង សេ្តចគ្រុឌ​វេនតេយ្យ ពោល​ចំពោះ​អាហារតិច ស្តេចគន្ធព្វ ពោល​ចំពោះការ​លះបង់​សេចក្តី​ត្រេកអរ ស្តេចដ៏​ប្រសើរ​របស់អ្នក​ដែនកុរុ ពោល​ចំពោះការ​មិនមាន​កង្វល់។

[៦៤៨] (ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) ពាក្យទាំង​អស់នេះ ជាសុភាសិត ពាក្យជា​ទុពា្ភសិត សូម្បី​បន្តិច​បន្តួច ក៏មិនមាន​ក្នុងប្រស្នា​នេះទេ ម្យ៉ាងទៀត ពាក្យ​ទាំងនេះ តាំងនៅ​ស៊ប់ ប្រជុំ​ចុះដោយ​ល្អ​ក្នុងបុគ្គល​ណា ដូចជា​កាំរទេះ​ដែលគេ​បញ្ចុះស៊ប់​ក្នុងដុំ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ហៅបុគ្គល​ដែលព្រម​ព្រៀង​ដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនោះ​ឯង ថា​ជាសមណៈ​ក្នុងលោក។

[៦៤៩] (ព្រះរាជាទាំង ៤ ព្រះអង្គ…) អ្នកជាបុគ្គល​ប្រសើរ អ្នកជា​បុគ្គល​មិនមាន​អ្នកណា​វិសេស​ជាង អ្នកជា​បុគ្គល​ដល់នូវ​ត្រើយនៃ​ធម៌ ចេះដឹង​នូវធម៌ មានយោបល់​ដ៏ល្អ កំណត់​ដឹងនូវ​ប្រស្នា​ដោយប្រាជ្ញា អ្នកជា​អ្នកប្រាជ្ញ បាន​ផ្តាច់សេចក្តី​សង្ស័យចេញ​ហើយ អ្នកបាន​កាត់នូវ​សេចក្តី​សង្ស័យ និងសេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ ដូចជាគេ​កាត់​នូវភ្លុក​នៃដំរី​ដោយ​រណារ។

[៦៥០] (សក្កទេវរាជ…) បពិត្រអ្នកប្រាជ្ញ ខ្ញុំត្រេកអរនឹងការ​ដោះនូវប្រស្នា ​ហើយ​ជូន​សំពត់​នេះ មានពន្លឺ​ដូចផ្កា​ឧប្បលខៀវ មិនមាន​មន្ទិល ជាសំពត់​កាត់ថ្លៃ​មិនបាន​ មានពណ៌​ស្មើដោយ​ផ្សែង ដើម្បី​បូជានូវ​ធម៌របស់អ្នក។

[៦៥១] (សុបណ្ណរាជ…) បពិត្រអ្នកប្រាជ្ញ ខ្ញុំត្រេកអរនឹងការដោះ​នូវប្រស្នា ​ហើយ​ជូននូវ​កម្រង​ផ្កាមាស​ដែលរីក​សំពោង ដោយ​ត្របក​ច្រើនស្រទាប់ ប្រកប​ដោយ​លំអង​ដ៏ប្រដាប់​ដោយ​កែវដ៏​ច្រើន ដើម្បីបូជា​នូវធម៌​របស់អ្នក។

[៦៥២] (វរុណនាគរាជ…) បពិត្រអ្នកប្រាជ្ញ ខ្ញុំត្រេកអរនឹងការដោះស្រាយ​នូវ​ប្រស្នា ​ហើយ​ជូននូវ​កែវមណី ដែល​កាត់ថ្លៃ​មិនបាន​ ជាកែវ​ដ៏រុងរឿង មានពន្លឺ​ផ្លេក ៗ សម្រាប់​ពាក់​ឰដ៏ក ដែលស្អិត​ស្អាងដោយ​កែវមណី ដើម្បីបូជា​នូវធម៌​របស់អ្នក។

[៦៥៣] (ព្រះរាជា…) ខ្ញុំត្រេកអរនឹងការដោះស្រាយ​នូវ​ប្រស្នា ​ហើយជូន​នូវគោ​មួយពាន់ ទាំង​គោឧសភៈ​ផង ដំរីផង រថ ១០ ដែល​ទឹមដោយ​សេះ​អាជានេយ្យ​នេះផង ស្រុក​សួយ ១៦ ផង ដល់អ្នក។

[៦៥៤] អ្នកទាំងឡាយ ចូរចាំទុកនូវជាតក​យ៉ាងនេះថា សេ្តចនាគ​ក្នុងកាល​ណោះ បាន​មកជា​ព្រះសារីបុត្ត សេ្តចគ្រុឌ បាន​មកជា​កោលិតភិក្ខុ (មោគ្គល្លាន) សេ្តចគន្ធព្វ បាន​មក​ព្រះអនុរុទ្ធ សេ្តចបាន​មកជា​អានន្ទបណ្ឌិត​ វិធុរពោធិសត្វ គឺតថាគត។

ចប់ ចតុប្បោសថជាតក ទី៣។

សង្ខជាតក ទី៤

sut.kn.jat.442 | book_059

(៤៤២. សង្ខជាតកំ (៤))

[៦៥៥] (អ្នកបំរើ ពោលថា) បពិត្រសង្ខព្រាហ្មណ៍ អ្នកជាពហុស្សូត ធ្លាប់បាន​ស្តាប់ធម៌ ទាំង​​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកក៏បាន​ជួប​ហើយ កាលបើ​ដូច្នេះ (ហេតុអ្វី) ទើបអ្នក​សំដែងនូវ​ពាក្យ​​រវើរវាយ ក្នុងកាល​មិនមែន​ជាខណៈ អ្នកណា​ទៀតហ្ន៎ ជា​អ្នកប្រឹក្សា​ចំពោះអ្នក ក្រៅ​អំពី​ខ្ញុំ។

[៦៥៦] (សង្ខព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) ទេវធីតា មានមុខល្អ មានរូបល្អ​ មានមាស​ពាក់​ដោយ​ល្អ កាន់នូវ (ភត្ត) ដោយ​ភាជន៍មាស មានសទ្ធា មានចិត្ត​រីករាយ និយាយ​នឹងយើងថា អ្នក​ចូរ​បរិភោគ​នូវភត្តចុះ យើងនិយាយ​នឹងទេវតា​នោះថា យើងមិន (បរិភោគ) ទេ។

[៦៥៧] (លំដាប់នោះ អ្នកបម្រើពោលថា) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម្មតា​បុរស​អ្នកប្រាថ្នា​សេចក្តី​សុខ កាលបាន​ឃើញយក្ខ​ប្រាកដ​ដូច្នោះ​ហើយ គួរណាស់​តែសួរ (ឲ្យដឹង) អ្នក​ចូរ​ក្រោក​ឡើង ​ហើយ​ប្រណម្យដៃ សួរយក្ខ​នោះថា នាងជា​ទេវធីតា ឬជា​មនុស្ស។

[៦៥៨] (សង្ខព្រាហ្មណ៍ពោធិសត្វ ពោលថា) នាងបាន​គយគន់​មើលយើង​ដោយ​សេចក្តីសុខ និយាយ​នឹងយើងថា អ្នកចូរ​បរិភោគ​នូវភត្តចុះ ម្នាល​នាងនារី អ្នក​មាន​អានុភាព​ធំ យើងសូម​សួរនាង តើនាង​ជាទេវធីតា ឬជា​មនុស្ស។

[៦៥៩] (ទេវធីតា ពោលថា) បពិត្រសង្ខព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំជាទេវធីតា​មាន​អានុភាពធំ មកក្នុង​កណ្តាល​សាគរ​នេះ ព្រោះខ្ញុំ​មានសេចក្តី​អនុគ្រោះ មិនមែន​មានចិត្ត​ប្រទូស្តទេ ទើប​មក​​ក្នុងទីនេះ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ចំពោះអ្នក​តែម្យ៉ាង។

[៦៦០] បពិត្រសង្ខព្រាហ្មណ៍ ក្នុងសមុទ្រនេះ មានបាយ ទឹក ទីដេក ទីអង្គុយ និង​យាន​ផ្សេង ៗ ជាច្រើន អ្នកមាន​ចិត្តប្រាថ្នា​ចំពោះ​របស់​ណាមួយ ខ្ញុំនឹង​ប្រគល់​ឲ្យរបស់​ទាំងអស់​នោះ​​ដល់អ្នក។

[៦៦១] (ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) បពិត្រនាងទេវធីតា​មានរាងខ្លួនល្អ មានភ្លៅល្អ មាន​វង់ចិញ្ចើម​ល្អ មាន​អវយវៈ​ពាក់កណ្តាល​ខ្លួនល្អ ការបូជា​ធំក្តី បូជា​តូចក្តី ណាមួយ​របស់ខ្ញុំ នាង​​ជាឥស្សរៈ​នៃបុញ្ញកម្ម​របស់យើង​នោះ​ទាំងអស់ នេះជា​ផលនៃ​កម្ម​របស់ខ្ញុំ​ដូចម្តេច។

[៦៦២] (នាងទេវធីតា ពោលថា) បពិត្រសង្ខព្រាហ្មណ៍ អ្នកបាន​ប្រគេន​ស្បែក​ជើង​ចំពោះ​ភិក្ខុ ១ អង្គ (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ) ដែលមាន​ជើងកំពុង​រលាក ស្រេកឃ្លាន លំបាក​ក្នុងផ្លូវ​ដ៏ក្តៅ ទក្ខិណាទាន​នោះ ឲ្យនូវ​សេចក្តី​ប្រាថ្នាដល់​អ្នក​ក្នុងថ្ងៃនេះ។

[៦៦៣] (ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) សូមឲ្យកើតសំពៅ​ដែលពាស​ដោយ​ផែនក្តារ ជាសំពៅ​មិន​លិចទឹក ប្រកប​ដោយក្តោង និងខ្យល់ ព្រោះថា ក្នុង​សមុទ្រនេះ មិនមែន​ជាភូមិ​នៃយាន​ដទៃ​ឡើយ សូមនាង​ចម្លងខ្ញុំ ឲ្យដល់​នូវក្រុង​មោលិនី​ក្នុងថ្ងៃនេះ។

[៦៦៤] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ទេវតានោះ មានចិត្តត្រេកអររីករាយ​សប្បាយ និម្មិត​សំពៅ​ដ៏វិចិត្រ​ល្អ ​ហើយនាំ​សង្ខព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំង​បុរស​ឧបដ្ឋាក ចូលទៅ​កាន់ក្រុង​ជាទី​សុខសាន្ត។

ចប់ សង្ខជាតក ទី៤។

ចុល្លពោធិជាតក ទី៥

sut.kn.jat.443 | book_059

(៤៤៣. ចូឡពោធិជាតកំ (៥))

[៦៦៥] (ព្រះរាជាពារាណសី ពោលថា) បើបុគ្គលណា ចាប់យកនាង​បរិព្វាជិកា មានភ្នែក​ទូលាយ ជាទី​ស្រឡាញ់ មានមុខ​ញញឹម​នេះរបស់​អ្នក ទៅដោយ​ការកំហែង ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ តើអ្នក​នឹងធ្វើអ្វី (ដល់បុគ្គល​នោះ)។

[៦៦៦] (ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) សេចក្តីក្រោធកើត​ដល់អាត្មា ក៏ចេញ​មកមិនបាន​ អាត្មា​កាល​រស់នៅ ចេញមក​មិនបាន​ទេ អាត្មាឃាត់​ឆាប់រហ័ស ឲ្យដូច​ជាភ្លៀង​ដ៏ធំ​ឃាត់នូវ​ធូលី។

[៦៦៧] (ព្រះរាជា…) ក្នុងកាលពីដើម លោកនិយាយអួត ឥឡូវនេះ ថ្ងៃនេះ លោកនោះ​ដូចអាង​កំលាំង នៅស្ងៀម​សម្ងំ​ដេរសង្ឃាដិ​វិញ។

[៦៦៨] (ព្រះមហាសត្វ…) សេចក្តីក្រោធកើតដល់អាត្មា ក៏ចេញមក​មិនបាន​ អាត្មា​កាល​រស់នៅ ចេញមក​មិនបាន​ទេ អាត្មាឃាត់​ឆាប់រហ័ស ឲ្យដូច​ជាភ្លៀង​ធំឃាត់នូវ​ធូលី។

[៦៦៩] (ព្រះរាជា…) អ្វីកើតឡើងដល់លោក ចេញមកមិនបាន​ លោកកាល​រស់នៅ​អ្វីចេញ​មកបាន​ លោកឃាត់អ្វី ដូចភ្លៀងធំ​ឃាត់​នូវធូលី។

[៦៧០] (ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) កាលសភាវៈណាកើតឡើង បុគ្គលមើល​មិនឃើញ កាល​មិន​កើតឡើង ទើបឃើញ​ងាយ សភាវៈនោះ គឺសេចក្តី​ក្រោធ​ជាអារម្មណ៍​របស់​បុគ្គល​ល្ងង់ កើតឡើង​ដល់អាត្មា ចេញមក​មិនបាន​ទេ។

[៦៧១] បុគ្គលទាំងឡាយ ជាសត្រូវ អ្នកស្វែងរកនូវ​សេចក្តីទុក្ខ រមែង​ត្រេកអរ ដោយ​សភាវៈណា ដែលកើត​ហើយ សភាវៈនោះ គឺសេចក្តីក្រោធ ជាអារម្មណ៍​របស់​បុគ្គលល្ងង់ កើតឡើង​ដល់អាត្មា ចេញមក​មិនបាន​ទេ។

[៦៧២] កាលសភាវៈណាកើតឡើង បុគ្គលរមែង​មិនយល់​នូវប្រយោជន៍​របស់ខ្លួន សភាវៈ​នោះ គឺសេចក្តី​ក្រោធ ជាអារម្មណ៍​របស់បុគ្គល​ល្ងង់ កើតឡើង​ដល់អាត្មា​មិនបាន​ទេ។

[៦៧៣] បពិត្រមហារាជ បុគ្គលត្រូវសេចក្តីក្រោធណាគ្រប​សង្កត់​ហើយ រមែង​​លះបង់​នូវកុសលផង ធ្វើប្រយោជន៍​ដ៏ធំទូលាយ​ឲ្យសាប​សូន្យផង សេចក្តី​ក្រោធនោះ មានសេនា គឺ​កិលេស​​ដែលគួរ​ខ្លាច មានកំឡាំង​អាចញាំញី​សត្វបាន​ សេចក្តីក្រោធ​ចេញពី​អាត្មា​មិនបាន​ទេ។

[៦៧៤] ធម្មតាភ្លើង រមែងកើតក្នុងឈើដែលពួត ភ្លើងនោះ កើតអំពី​ឈើណា ឆេះនូវ​ឈើ​នោះ​វិញ។

[៦៧៥] កាលបុរសល្ងង់ខ្លៅ អាប់ឥតប្រាជ្ញា មិនចេះដឹង​យ៉ាងនេះ សេចក្តី​ក្រោធ រមែង​កើតអំពី​ការប្រណាំង​ប្រជែង បុរសនោះ រមែង​ត្រូវភ្លើង គឺសេចក្តី​ក្រោធ​នោះឆាបឆេះ។

[៦៧៦] សេចក្ដីក្រោធ​របស់បុគ្គលណា ចម្រើនឡើង ដូចភ្លើង​កាល​ចម្រើនឡើង ក្នុង​គំនរស្មៅ និងឈើ យសរបស់​បុគ្គលនោះ រមែង​សាបសូន្យ ដូចព្រះចន្ទ្រ​ក្នុងកាឡបក្ខ។

[៦៧៧] សេចក្តីក្រោធរបស់បុគ្គលណា ស្ងប់រម្ងាប់ ដូចភ្លើងមិន​មានកំញ៉ម យស​របស់​បុគ្គល​នោះ រមែង​បរិបូណ៌ ដូចព្រះចន្ទ្រ​ក្នុងសុក្កបក្ខ។

ចប់ ចុល្លពោធិជាតក ទី៥។

មណ្ឌព្យជាតក ទី៦

sut.kn.jat.444 | book_059

(៤៤៤. កណ្ហទីបាយនជាតកំ (៦))

[៦៧៨] (កណ្ហទីបាយនតាបស ធ្វើសច្ចកិរិយាថា) យើងមាន​ចិត្តជ្រះថ្លា ត្រូវការ​ដោយ​បុណ្យ បាន​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយៈ​អស់ ៧ ថ្ងៃគត់ មួយទៀត ព្រហ្មចរិយៈ​ណា លើសទៅទៀត ដែល​យើងបាន​ប្រព្រឹត្ត​ហើយ ព្រហ្មចរិយៈ​នេះ ជារបស់​នៃយើង យើងជា​អ្នកមិន​ប្រាថ្នា (ចំពោះ​បព្វជា្ជ) អស់ជាង ៥០ ឆ្នាំមក​ហើយ តែឥឡូវនេះ យើងខំ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយៈ ដោយ​ពាក្យសច្ចៈ​នេះ សូមសួស្តី​កើតមាន (ដល់​យញ្ញទត្ត​កុមារ) ពិសចូរ​សាបរលាប​បាត់ទៅ យញ្ញទត្តកុមារ ចូររស់ឡើង។

[៦៧៩] (បិតាយញ្ញទត្តកុមារ ធ្វើសច្ចកិរិយាថា) ក្នុងកាលខ្លះ ខ្ញុំឃើញភ្ញៀវ​ក្នុងវេលា​ដែលមក​ដល់​លំនៅ ក៏មិន​ត្រេកអរ​នឹងឲ្យ​ទានទេ តែខ្ញុំ​មិនឲ្យពួក​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ទោះជា​ពហុស្សូត បាន​ដឹងថា ខ្ញុំមិន​ស្រឡាញ់​ទេ មួយទៀត ខ្ញុំ​ទោះបី​មិនប្រាថ្នា (ក្នុងទាន) ក៏នៅ​តែឲ្យ ដោយពាក្យ​សច្ចៈនេះ សូមសួស្តី​កើតមាន (ដល់​យញ្ញទត្តកុមារ) ពិសចូរ​សាបរលាប​បាត់ទៅ សូម​យញ្ញទត្តកុមារ​រស់ឡើង។

[៦៨០] (មាតាយញ្ញទត្តកុមារ ពោលថា) ម្នាលកូន អាសីរពិសណា មាន​តេជះច្រើន បាន​លូនចេញ​ពីរន្ធមក​ចឹកអ្នក​ក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនិង​បិតាអ្នក មិនមាន​សេចក្តី​ប្លែកគ្នា​ណាមួយ ក្នុង​អាសីរពិស​នោះទេ (ព្រោះជា​អ្នកមិន​ស្រឡាញ់​អាសីរពិស​ដូចគ្នា) ដោយពាក្យ​សច្ចៈនេះ សូមសួស្តី​កើតមាន ពិសចូរ​សាបរលាប​បាត់ទៅ សូម​យញ្ញទត្តកុមារ​រស់ឡើង។

[៦៨១] (នាយមណ្ឌព្យៈជាសំឡាញ់ សួរថា) ពួកជនណាបួស ជាអ្នក​ស្ងប់រម្ងាប់ ទូន្មាន​ឥន្ទ្រិយ ពួកជននោះ ប្រាកដជា​អ្នកប្រាថ្នា (នឹងបួស) មែន វៀរលែង​តែ​កណ្ហទីបាយនតាបស​ចេញ បពិត្រ​ទីបាយនតាបស លោកស្អប់​ខ្ពើមអ្វី បាន​ជាមិន​ចង់បួស ​ហើយ​ទ្រាំប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ​ទៅវិញ។

[៦៨២] (ទីបាយនតាបស ពោលថា) បុគ្គលណាចេញ (ចាកផ្ទះបួស) ដោយសទ្ធា ​ហើយ​ត្រឡប់​មក (កាន់ផ្ទះ) វិញ បុគ្គល​នោះឯង ឈ្មោះថា ជាមនុស្ស​ល្ងីល្ងើ មិន​នឹងនួន យើងស្អប់​ខ្ពើមវាទៈ​នេះ (សូម្បី) ជាអ្នក​មិនប្រាថ្នា (បួស) ក៏ទាំ្រ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ ដែលវិញ្ញូជន​សរសើរ​ផង ជាឋានៈ​របស់ពួក​សប្បុរស​ផង យើងជាអ្នក​ធ្វើនូវបុណ្យ​យ៉ាងនេះ។

[៦៨៣] ចំណែកអ្នក បានញុំាងពួកសមណព្រាហ្មណ៍ និងអ្នក​ដំណើរ​ឲ្យឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់​ដោយ​បាយ ទឹក និងភិក្ខាហារ ឯផ្ទះ​របស់​អ្នកនេះ មានភិក្ខាហារ (ដ៏សម្បូណ៌) ដូច​ជាស្រះ​សម្រាប់​ជនចុះផឹក កាលបើ​ដូច្នេះទេ ចុះអ្នក​ស្អប់ខ្ពើម​ពាក្យអ្វី បាន​ជាអ្នក​មិនប្រាថ្នា​នឹង​ឲ្យ​ទាន តែនៅ​តែឲ្យនូវ​ទាននេះ​វិញ។

[៦៨៤] (មណ្ឌព្យៈ…) មាតាបិតា និងជីដូនជីតារបស់ខ្ញុំ ជាអ្នកមានសទា្ធ ជាម្ចាស់​នៃទាន ជាអ្នកដឹង​នូវពាក្យ​ស្មូម ខ្ញុំប្រព្រឹត្ត​តាមវត្ត​របស់​ត្រកូលនោះ ដោយ​តាំងចិត្តថា អាត្មាអញ​កុំជាអ្នក​មានក្នុង​ទីបំផុត និងជា​អ្នកកាត់​នូវវង្សត្រកូល ក្នុង​ត្រកូល​ឡើយ អាត្មាអញ​ស្អប់ខ្ពើម​ចំពោះ​ពាក្យនោះ (ទោះបី) ជាអ្នក​មិនមាន​ប្រាថ្នានឹង​ឲ្យទាន ក៏​នៅតែ​ឲ្យនូវ​ទាននេះ។

[៦៨៥] ម្នាលនាងមានសរីរកាយដ៏ល្អ យើងបាន​នាំនាង​មកអំពី​ត្រកូល​នៃញាតិ តាំង​ពីកាល​នាងនៅ​ជាកុមារី​ក្មេង មានប្រាជា្ញ​មិនទាន់​អង់អាច​ម្ល៉េះ នាងបំរើ​អញ​ទាំងមិន​ចង់ តែមិន​ឲ្យដឹងថា មិន​ស្រឡាញ់​អញ ម្នាលនាង កាលបើ​ដូច្នេះ ការនៅ​រួមជា​មួយយើង មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ តើដោយ​ហេតុ​ដូចម្តេច។

[៦៨៦] (ភរិយា…) យូរណាស់មកហើយ ក្នុងកាលណា​ក៏ដោយ ការផ្លាស់​ប្តូរប្តី មិនមាន​ក្នុងត្រកូល​នេះទេ ខ្ញុំប្រព្រឹត្ត​តាមវត្ត​របស់​ត្រកូល​នោះ ដោយ​តាំងចិត្តថា អាត្មាអញ កុំជា​អ្នកមាន​ក្នុងទី​បំផុត និងជា​អ្នកកាត់​នូវវង្ស​ត្រកូល​ក្នុងត្រកូល​ឡើយ ខ្ញុំស្អប់ខ្ពើម​ពាក្យនេះ ទោះបី​ជាអ្នក​មិនមាន​ប្រាថា្ន​នឹងបំរើ ក៏ប្រព្រឹត្ត​បំរើ​មិនដាច់​ចំពោះអ្នក។

[៦៨៧] បពិត្រមណ្ឌព្យៈ ខ្ញុំនិយាយនូវពាក្យ​ដែលមិនគួរ​និយាយ សូមអ្នក​អត់ទោស​ចំពោះ​ពាក្យនោះ​ដល់ខ្ញុំ​ក្នុងថ្ងៃនេះ ព្រោះហេតុ​នៃកូន ចុះរបស់​ណាមួយ​ឯទៀត ក្នុង​លោកនេះ រមែង​មិនមាន​ជាង​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ក្នុងកូន​ឡើយ យញ្ញទត្តកុមារ​របស់​យើងនេះ​រស់វិញ។

ចប់ មណ្ឌព្យជាតក ទី៦។

និគ្រោធជាតក ទី៧

sut.kn.jat.445 | book_059

(៤៤៥. និគ្រោធជាតកំ (៧))

[៦៨៨] (បោតិកបុរស ពោលថា) បពិត្រនិគ្រោធ សាខសេនាបតី បាន​និយាយ​ថា អញ​មិន​​ស្គាល់អ្នក​នុ៎ះទេ អ្នកនេះ​ជាអ្វី ឬជាអ្នក​បម្រើ​របស់​អ្នកណា (ដូច្នេះ) យ៉ាង​ណា តើព្រះអង្គ​ទ្រង់​យល់​យ៉ាងនោះ ដែរឬ។

[៦៨៩] កាលនោះ ពួកបុរសអ្នកធ្វើតាមពាក្យ​សាខបុរស ក៏ទះតប់មាត់​ បណ្តេញ​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ ដោយការ​អូសកចេញ។

[៦៩០] បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងជន អំពើមិនប្រសើរ​ប្រាកដ​ដូច្នេះ សាខៈជា​សំឡាញ់​របស់​ព្រះអង្គ​ ជាមនុស្ស​មានគំនិត​អាក្រក់ ជា​អកតញ្ញូ ទ្រុស្តមិត្រ បាន​ធ្វើ​ហើយ។

[៦៩១] (ព្រះបាទនិគ្រោធ…) ម្នាលសំឡាញ់ អ្នកប្រាប់នូវ​ការទង់​ទាញណា ដែល​សាខៈ​ធ្វើ​ហើយ​ដល់ខ្ញុំ ខ្ញុំមិនដឹង​នូវដំណើរ​នុ៎ះទេ ទាំងអ្នក​ណាមួយ ក៏មិនបាន​ប្រាប់​ដល់ខ្ញុំដែរ។

[៦៩២] អ្នកបានធ្វើនូវការចិញ្ចឹមជីវិតងាយ ដល់សំឡាញ់​ទាំង ២ នាក់ គឺខ្ញុំ និងសាខៈ ជាអ្នក​ឲ្យ​ឥស្សរិយយស គឺភាព​ជាធំ​ក្នុងមនុស្ស​ដល់យើង យើងបាន​សេចក្តី​សំរេច ក៏ព្រោះ​អ្នក សេចក្តី​សង្ស័យ​ក្នុងហេតុ​នុ៎ះ មិនមាន​ដល់ខ្ញុំទេ។

[៦៩៣] ពូជ (ដែលដាក់) ក្នុងភ្លើង រមែងឆេះ មិនដុះ​យ៉ាង​ណាមិញ ឧបការគុណ​ដែល​បុគ្គលធ្វើ​ហើយ ក្នុង​អសប្បុរស រមែង​វិនាស មិនលូតលាស់​យ៉ាងនោះដែរ។

[៦៩៤] ឧបការគុណដែលបុគ្គលធ្វើហើយ ក្នុងបុរស​ជាកតញ្ញូ មាន​សីលធម៌ មាន​សេចក្តី​ប្រព្រឹត្ត​ប្រសើរនោះ រមែង​មិន​វិនាសទេ ដូចពូជ (ដែលព្រោះ) ក្នុង​ស្រែល្អ។

[៦៩៥] រាជបុរសទាំងឡាយ ចូរយកលំពែងសម្លាប់​នូវ​សាខៈនេះ ជាមនុស្ស​លាមក របិញ​របុញ មានគំនិត​ជា​អសប្បុរស​ចុះ យើងមិន​ប្រាថា្នឲ្យវា​រស់នៅទេ។

[៦៩៦] (បោតិកៈ…) បពិត្រមហារាជ សូមព្រះអង្គអត់ទោស ចំពោះ​បុរសនេះ (ព្រោះថា) ជីវិត (របស់សត្វ​ដែលស្លាប់​ហើយ) មិនអាច​នាំត្រឡប់​មកវិញបាន​ទេ បពិត្រ​ព្រះសម្មតិទេព សូមព្រះអង្គ​អត់ទោស​ដល់​អសប្បុរស ខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនប្រាថ្នា​ការ​សម្លាប់​បុរស​នេះទេ។

[៦៩៧] បុគ្គលគប្បីសេពគប់នូវសេ្តចនិគ្រោធប៉ុណ្ណោះ កុំនៅ​ជាមួយ​សាខៈ​ឡើយ សេចក្តី​ស្លាប់ ក្នុងសំណាក់​ស្តេច​និគ្រោធ​ប្រសើរ​ជាង ឯការ​រស់នៅ​ក្នុងសំណាក់​សាខៈ ពុំ​ប្រសើរ​​ឡើយ។

ចប់ និគ្រោធជាតក ទី៧។

តក្កលជាតក ទី៨

sut.kn.jat.446 | book_059

(៤៤៦. តក្កលជាតកំ (៨))

[៦៩៨] (កុមារពោធិសត្វ ពោលថា) បពិត្របិតា ដំឡូងឈាមមាន់ មិនមាន ដំឡូងជា្វ មិនមាន ដំឡូងដៃខ្លា មិនមាន ដំឡូងត្នោត មិនមាន (ក្នុងទីនេះទេ) បិតា មាន​ប្រយោជន៍​អ្វី ទើបមក​ជីករណ្តៅ ក្នុងទីកណ្តាល​ស្មសាន ក្នុងព្រៃ​តែម្នាក់ឯង។

[៦៩៩] (បិតា ពោលថា) ម្នាលកូន ជីតារបស់អ្នក មានកំឡាំង​ថមថយ​ណាស់​ហើយ ត្រូវ​ព្យាធិទុក្ខ​ច្រើនយ៉ាង​ប៉ះពាល់ ថ្ងៃនេះ អញ​នឹងកប់​គាត់ចោល​ក្នុងរណ្តៅ ព្រោះ​មិនចង់​ឲ្យគាត់​រស់នៅ​ទេ។

[៧០០] (កុមារ…) សេចក្តីត្រិះរិះនោះ ជាអំពើដ៏លាមក ដែលបិតាបាន​ហើយ បិតា​ធ្វើនូវ​កម្មមិន​ជា​ប្រយោជន៍​ក្រៃពេក ជាអំពើ​អាក្រក់ បពិត្រ​បិតា អ្នកកាល​បើជរា ចូល​គ្រប​សង្កត់ រមែង​បាន​ទទួល​នូវកម្ម​ប្រាកដ​ដូច្នេះ អំពីខ្ញុំវិញ សូម្បី​ខ្ញុំកាល​ប្រព្រឹត្ត​តាមវត្ត​របស់​ត្រកូល​នោះ នឹង​កប់បិតា​ក្នុងរណ្តៅ​វិញ។

[៧០១] (បិតា…) ម្នាលកុមារ អ្នកគ្របសង្កត់ និយាយ​ខ្ទាំងខ្ទប់​អញ​ដោយសំដី​អាក្រក់ នែកូន អ្នកជា​កូនកើត​អំពីទ្រូង​នៃអញ អនុគ្រោះ​ដោយ​អំពើ​មិនមែន​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​អញ។

[៧០២] (កុមារ…) បពិត្របិតា ខ្ញុំមិនមែនអនុគ្រោះលោក​ដោយឥត​ប្រយោជន៍​ទេ បពិត្រ​បិតា ពិតណាស់ ខ្ញុំអនុគ្រោះ​ដោយ​ប្រយោជន៍​ដល់លោក​ដោយពិត ប៉ុន្តែខ្ញុំមិន​គួរ​ដើម្បី​​នឹង​ហាមលោក ដែល​កំពុង​ធ្វើកម្ម​អាក្រក់​ដោយ​ហេតុ​នោះទេ។

[៧០៣] បពិត្រសវិដ្ឋៈ បុគ្គលណា មានធម៌ដ៏លាមក បៀតបៀន​នូវ​មាតាបិតា ដែល​ជាអ្នក​មិន​ប្រទូស្ត បុគ្គលនោះ លុះបែក​ធ្លាយរាង​កាយទៅ​ក្នុងភព​ខាងមុខ រមែង​កើតក្នុង​នរក ឥត​សង្ស័យ។

[៧០៤] បពិត្រសវិដ្ឋៈ បុគ្គលណា ទំនុកបំរុង​មាតាបិតា​ដោយបាយ និងទឹក បុគ្គលនោះ លុះបែក​ធ្លាយរាង​កាយ ទៅក្នុង​ភពខាង​មុខ រមែង​កើតក្នុង​សុគតិ ឥត​សង្ស័យ។

[៧០៥] (បិតា…) ម្នាលកូន អ្នកមិនមែនអនុគ្រោះដោយ​ឥត​ប្រយោជន៍​ដល់​យើងទេ ម្នាល​កូន អ្នក​អនុគ្រោះ​ដោយ​ប្រយោជន៍​ដល់យើង​ពិត ចំណែក​ខាងយើង ត្រូវ​មាតា​របស់​អ្នក​ប្រើ ទើបមក​ធ្វើនូវ​កម្មអាក្រក់​ប្រាកដ​ដូច្នេះ។

[៧០៦] (កុមារ…) ស្ត្រីណា ជាភរិយារបស់បិតា មានសភាព​មិន​ប្រសើរ ស្ត្រីនោះ ជាមាតា​បង្កើត​របស់​ខ្លួនខ្ញុំ បិតា​គប្បី​បណ្តេញ​មាតា​នោះ ចេញចាក​ផ្ទះរបស់​ខ្លួន ព្រោះ​ថា មាតា​នោះ គង់នឹង​នាំទុក្ខ​ឯទៀត​មកឲ្យ​បិតា​មិនខាន។

[៧០៧] ស្ត្រីណា ជាភរិយារបស់បិតា មានសភាពមិន​ប្រសើរ ស្ត្រីនោះ ​ជាមាតា​បង្កើត​របស់​ខ្លួនខ្ញុំ មាតា​មានធម៌​ដ៏លាមក​នោះ បាន​ទូន្មាន​ខ្លួន ចុះអំណាច ដូចជា​មេដំរី ចូល​ត្រឡប់​មក (កាន់ផ្ទះ) វិញ។

ចប់ តក្កលជាតក ទី៨។

មហាធម្មបាលជាតក ទី៩

sut.kn.jat.447 | book_059

(៤៤៧. មហាធម្មបាលជាតកំ (៩))

[៧០៨] (អាចារ្យ សួរថា) អ្វីជាវត្តរបស់អ្នក អ្វីជា​ព្រហ្មចរិយៈ​របស់អ្នក នេះជា​ផល​សុចរិតធម៌​ដូចម្តេច ដែលអ្នក​សន្សំល្អ​ហើយ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកចូរប្រាប់​សេចក្តី​នុ៎ះដល់ខ្ញុំ ព្រោះ​ហេតុអ្វី ទើបពួកជន​នៅក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់អ្នក មិនស្លាប់។

[៧០៩] (បិតារបស់ធម្មបាល តបថា) ពួកយើងប្រព្រឹត្ត​ធម៌ មិននិយាយ​កុហក វៀរនូវ​អំពើ​ដ៏លាមក វៀរនូវ​អំពើមិន​ប្រសើរ​គ្រប់យ៉ាង ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើប​ពួកជន​នៅ​ក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់​ពួកយើង​មិនស្លាប់។

[៧១០] ពួកយើងស្តាប់ធម៌របស់អសប្បុរសផង សប្បុរសផង ប៉ុន្តែពួកយើង មិន​ពេញចិត្ត​នឹងធម៌​របស់ពួក​អសប្បុរស​ទេ ពួកយើង​លះបង់​អសប្បុរស មិនលះបង់​សប្បុរសទេ ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់​ពួកយើង​មិនស្លាប់។

[៧១១] ពួកយើង មានចិត្តល្អ​ក្នុងកាលមុនឲ្យ កាលកំពុងឲ្យ ក៏មានចិត្ត​ត្រេកអរ លុះឲ្យ​ហើយ មិនក្តៅ​ក្រហាយ​ក្រោយ ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់​ពួកយើង​មិនស្លាប់។

[៧១២] ពួកយើង បានញុំាងពួកសមណព្រាហ្មណ៍ អ្នកដំណើរ ស្មូម យាចក និង​អ្នក​កំសត់ ឲ្យឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់​ដោយបាយ និងទឹក ព្រោះ​ហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុង​ត្រកូល) របស់​យើង​មិនស្លាប់។

[៧១៣] ពួកយើង មិនប្រព្រឹត្តកន្លងចិត្តភរិយាទេ ទាំងពួកភរិយា ក៏មិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​ចិត្ត​យើង ពួកយើង​ប្រព្រឹត្ត​នូវ​ព្រហ្មចរិយធម៌ លើកលែង​តែភរិយា​ទាំងនោះ​ចេញ ព្រោះ​ហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់​ពួកយើង​មិនស្លាប់។

[៧១៤] យើងទាំងអស់គ្នា វៀរចាកបាណាតិបាត វៀរចាក​អទិន្នាទាន​ក្នុងលោក មិន​ផឹកទឹក​ស្រវឹង មិននិយាយ​ពាក្យកុហក ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុង​ត្រកូល) របស់ពួក​យើង​មិនស្លាប់។

[៧១៥] កូនទាំងឡាយ (របស់យើង) កើតក្នុងពួកស្ត្រីដ៏ឧត្តម រមែង​ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ មាន​ប្រាជ្ញា​ច្រើន ជា​ពហុស្សូត ដឹងនូវ​វេទ ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុងត្រកូល) របស់​យើង​មិនស្លាប់។

[៧១៦] មាតាបិតា បងប្អូនស្ត្រី បងប្អូនប្រុស កូន ប្រពន្ធ និងយើង​គ្រប់គ្នា ប្រព្រឹត្តធម៌ ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ក្នុងលោក​ខាងមុខ ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើបពួក​ជននៅ​ក្មេង (ក្នុង​ត្រកូល) របស់​ពួកយើង​មិនស្លាប់។

[៧១៧] ពួកខ្ញុំប្រុស ពួកខ្ញុំស្ត្រី អ្នកចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយសារ​ អ្នកបម្រើ និងអ្នក​ធ្វើនូវ​ការងារ​​ទាំងអស់ ប្រព្រឹត្តធម៌​ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ក្នុង​លោក​ខាងមុខ ព្រោះហេតុ​នោះឯង ទើប​ពួកជន​នៅក្មេង (ក្នុង​ត្រកូល) របស់​យើង​មិនស្លាប់។

[៧១៨] ធម៌ រមែងរក្សាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដោយពិត ធម៌ដែល​សន្សំល្អ​ហើយ រមែង​នាំសុខ​មកឲ្យ នេះជា​អានិសង្ស​ក្នុងធម៌​ដែល​សន្សំល្អ​ហើយ បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្តធម៌ រមែង​មិនទៅ​កាន់​ទុគ្គតិ។

[៧១៩] ធម៌ រមែងរក្សាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដោយពិត ដូចឆត្រធំ (ការពារ) ក្នុង​កាល​ដែល​ភ្លៀង ធម្មបាល​ជាបុត្រ​របស់​យើង ធម៌គ្រប់គ្រង​ហើយ ឆ្អឹង (ដែលអ្នក​នាំមក​នេះ) ជាឆ្អឹង​សត្វ​ដទៃ កុមារ (ជាបុត្រ​របស់​យើង) មានសេចក្តី​សុខនៅឡើយ។

ចប់ មហាធម្មបាលជាតក ទី៩។

កុក្កុដជាតក ទី១០

sut.kn.jat.448 | book_059

(៤៤៨. កុក្កុដជាតកំ (១០))

[៧២០] (មាន់ពោធិសត្វ ពោលថា) បុគ្គលមិនគប្បីស្និទ្ធស្នាល​នឹងបុគ្គល​ដែល​ធ្វើបាប​ម្តង​ហើយ មិនគប្បី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងបុគ្គល​ដែល​ពោលពាក្យ​លេះលោះ មិន​គប្បី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹង​បុគ្គល​ដែលមាន​ប្រាជ្ញា​គិតតែ​ប្រយោជន៍​ខ្លួន មិនគប្បី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងបុគ្គល (មានពុតត្បុត) ដែល​ធ្វើហាក់​ដូចជា​ស្ងប់ស្ងាត់​ក្រៃលែង។

[៧២១] បុរសពួកខ្លះ ប្រកបដោយជាតិ ហាក់ដូចជា​គោស្រេកទឹក ស៊ីនូវ​មិត្ត​ដោយវាចា តែមិន (សង្គ្រោះ​ដោយ​ការងារ)។

[៧២២] បុរសពួកខ្លះ ផ្គងអព្ជាលីទទេឡើង ហើយបិទបាំង​ដោយ​វាចា​ជាមនុស្ស​ស្រាយ កតញ្ញុតាធម៌ មិនមាន​ក្នុង​បុគ្គល​ណា សប្បុរស​មិនគប្បី​ចូលទៅជិត​នូវ​បុគ្គល​នោះទេ។

[៧២៣] បុគ្គលមិនគប្បីស្និទ្ធស្នាលនឹងស្ត្រី ឬបុរស​ដែលមាន​ចិត្តប្រែប្រួល (អ្នកណា) ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល​ឲ្យច្បាស់​ដោយ​អំពើផ្សេង ៗ (ហើយធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ ក្នុង​កាល​ខាងក្រោយ) បុគ្គល​មិនគប្បី​ស្និទ្នស្នាល​នឹងបុគ្គល​បែបនោះទេ។

[៧២៤] អ្នកដែលលោ្មភនឹងអំពើមិនប្រសើរ មានវាចា​មិនខ្ជាប់ខ្ជួន បៀតបៀន​នូវជន​ទាំងពួង ដូចជា​ដាវដែល​សំលៀង ​ហើយបិទ​បាំងទុក បុគ្គល​មិនគប្បី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹង​បុគ្គល​បែបនោះ​ទេ។

[៧២៥] បុគ្គលពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ចូលទៅជិតដោយ​ឧបាយ​ផ្សេង ៗ គឺដោយ​អំណាច ធ្វើហាក់​ដូចជាមិត្ត (ដ៏ស្និទ្ធ) មានពាក្យ​ដ៏ស្អាត​ផូរផង់ តែមិន​មានចិត្ត (ស្អាតល្អ) បុគ្គល​មិនគប្បី​ស្និទ្ធស្នាល​នឹងបុគ្គល​បែបនោះ​ទេ។

[៧២៦] ជនឥតប្រាជ្ញាបែបនោះ ឃើញនូវអាមិសៈ ឬទ្រព្យ​ក្នុងផ្ទះ​សម្លាញ់ណា រមែង​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ប្រទូស្ត បៀតបៀន​នូវជននោះ ​ហើយចៀស​ចេញទៅ។

[៧២៧] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) សត្រូវច្រើនបិទបាំង​ដោយសភាព​ហាក់ដូច​ជាមិត្ត​មក​គប់រក បុគ្គល​គប្បី​លះបង់​នូវបុរស​អាក្រក់​នោះចោល​ចេញ ដូចមាន់​លះបង់​ខ្លែង។

[៧២៨] បុគ្គលណា មិនឆាប់យល់នូវហេតុដែលកើតឡើង បុគ្គលនោះ រមែង​លុះ​អំណាច​សត្រូវ រមែង​ក្តៅក្រហាយ​រឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ។

[៧២៩] បុគ្គលណា យល់ទាន់នូវហេតុដែលកើត​ឡើង បុគ្គលនោះ រមែង​រួចផុត​ចាក​ការ​បៀតបៀន​របស់​សត្រូវ ដូចជា​មាន់រួច​អំពីខ្លែង។

[៧៣០] ជនមានប្រាជ្ញាវាងវៃង គប្បីវៀរអំពីចម្ងាយ នូវបុគ្គល​មិនប្រកប​ដោយធម៌ ជាអ្នក​កំចាត់​នូវគុណ​របស់​បុគ្គល​ដទៃជានិច្ច ប្រាកដ​ដូចជា​អន្ទាក់​បញ្ឆោត ដែលគេ​ដាក់​ក្នុងព្រៃ ដូចជា​មាន់វៀរ​ខ្លែង​ក្នុងព្រៃឫស្សី។

ចប់ កុក្កុដជាតក ទី១០។

មដ្ឋកុណ្ឌលិជាតក ទី១១

sut.kn.jat.449 | book_059

(៤៤៩. មដ្ឋកុណ្ឌលីជាតកំ (១១))

[៧៣១] (ព្រាហ្មណ៍ សួរថា) អ្នកស្អិតស្អាងដោយគ្រឿងប្រដាប់ មាន​កុណ្ឌល​ដ៏រលីង ទ្រទ្រង់​នូវ​កម្រងផ្កា ប្រស់ព្រំ​ដោយខ្លឹម​ចន្ទន៍ក្រហម ផ្គងដៃ​កន្ទក់​កន្ទេញ ក្នុង​កណ្តាល​នៃព្រៃ​ស្មសាន តើអ្នកដល់​នូវសេចក្តី​ទុក្ខ​ដូចម្តេច។

[៧៣២] (មាណព ឆ្លើយថា) គ្រោងនៃរថ ធ្វើដោយមាស មានរស្មីភ្លឺផ្លេក កើតឡើង​​ហើយ​ដើម្បីខ្ញុំ (បើ) ខ្ញុំមិនបាន​នូវគូនៃកង់​របស់​រថនោះទេ ខ្ញុំនឹង​លះបង់​ជីវិត ព្រោះសេចក្តី​ទុក្ខនោះ។

[៧៣៣] (ព្រាហ្មណ៍….) អ្នកចូរប្រាប់នូវរថដែលធ្វើដោយមាស ធ្វើដោយ​កែវមណី ធ្វើដោយ​ទង់ដែង ឬធ្វើ​ដោយ​ប្រាក់ចុះ ខ្ញុំនឹង​ធ្វើរថ (នោះ) ឲ្យ​ដល់អ្នក ខ្ញុំនឹង​ញុំាងអ្នក ឲ្យបាន​នូវគូ​នៃកង់ (នោះ)។

[៧៣៤] លំដាប់នោះ មាណពប្រាប់ព្រាហ្មណ៍នោះថា ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ រុងរឿង​ក្នុងវិថី​ទាំងពីរ រថរបស់ខ្ញុំ​ដែលធ្វើ​ដោយមាស ទើបសម​ដោយ​គូនៃកង់ គឺ​ព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យ​នោះ។

[៧៣៥] (ព្រាហ្មណ៍….) ម្នាលមាណព អ្នកណាបា្រថ្នា​របស់ដែល​មិនគួរ​បា្រថ្នា អ្នកនោះ​ចំជា​ល្ងង់មែន ខ្ញុំសំគាល់​ថា អ្នកនឹងស្លាប់ អ្នកពិត​ជាមិនបាន​នូវព្រះចន្ទ និង​ព្រះអាទិត្យ​ឡើយ។

[៧៣៦] (មាណព….) ការចរទៅ និងចរមក (នៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ​ទាំងពីរ) ក៏ប្រាកដ វណ្ណធាតុ (រស្មី) ក៏ប្រាកដ វិថីទាំង​ពីរឰដ៏​អាកាសនុ៎ះ ក៏ប្រាកដ ចំណែក​ខាងជន​ធ្វើ​មរណកាល ទៅកាន់​លោកខាងមុខ​ហើយ មិនប្រាកដ​ទេ បណ្តា​យើង​ទាំងពីរនាក់ ដែល​កំពុង​កន្ទក់កន្ទេញ តើអ្នក​ណាល្ងង់​ជាង។

[៧៣៧] (ព្រាហ្មណ៍….) មា្នលមាណព អ្នកនិយាយត្រូវមែន បណ្តា​យើងទាំងពីរ​នាក់ កំពុង​កន្ទក់កន្ទេញ ខ្ញុំនឹងឯង​ជាបុគ្គល​ល្ងង់ជាង ខ្ញុំប្រាថ្នា​នូវកូន​ដែលធ្វើ​មរណកាល ទៅកាន់​លោក​ខាងមុខ ដូចជា​ទារក យំ​ទារនូវព្រះចន្ទ។

[៧៣៨] អ្នកបានស្រោចស្រប់នូវខ្ញុំ ដែលភ្លើង គឺសេចក្តី​សោក​កំពុងឆេះ ឲ្យស្ងប់​រម្ងាប់ ញុំាង​សេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ​ទាំងអស់​ឲ្យរលត់ ដូចបុគ្គល​យកទឹក​ស្រោចនូវ​ភ្លើង ដែលឆេះ​នូវឆ្នាំង​ខ្លាញ់។

[៧៣៩] សរ គឺសេចក្តីសោកណា ដែលអាស្រ័យ​ក្នុងហឫទ័យ សរ គឺសេចក្តីសោក​នោះ ខ្ញុំបាន​ដកចេញ​ហើយ ខ្ញុំកាល​ត្រូវសេចក្តី​សោកគ្រប​សង្កត់ អ្នកបាន​បន្ទោបង់​សេចក្តី​សោក ព្រោះបុត្រនោះ​ហើយ។

[៧៤០] ម្នាលមាណព ខ្ញុំនោះ ជាអ្នកមានសរ គឺសេចក្តី​សោកដកចេញ​ហើយ ​ជាអ្នក​ប្រាសចាក​សេចក្តីសោក មានចិត្ត​មិនល្អក់ ម្នាលមាណព ខ្ញុំលែង​សោកស្តាយ លែងយំទួញ ព្រោះបាន​ស្តាប់ពាក្យ​របស់អ្នក។

ចប់ មដ្ឋកុណ្ឌលិជាតក ទី១១។

ពិលារកោសិយជាតក ទី១២

sut.kn.jat.450 | book_059

(៤៥០. ពិលារកោសិយជាតកំ (១២))

[៧៤១] (ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) សប្បុរសទាំងឡាយ ទោះបី​មិនបាន​ចំអិន តែបើ​បាន​ភោជន​ហើយ ក៏ប្រាថ្នា​ឲ្យដែរ អ្នកកាលចំអិន មិនឲ្យ​ភោជនណា ការ​មិនឲ្យ​ភោជននោះ មិន​សមគួរទេ។

[៧៤២] បុគ្គលមិនឲ្យទាន (ដោយហេតុ ២ យ៉ាង គឺ) សេចក្តីកំណាញ់ ១ សេចក្តី​ប្រហែស ១ បុគ្គល​អ្នកចេះដឹង កាលប្រាថ្នា​នូវបុណ្យ រមែង​ឲ្យទាន។

[៧៤៣] (ចន្ទព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) បុគ្គលកំណាញ់ ខ្លាចចំពោះ​សេចក្តីឃា្លន និងការ​ស្រេកណា​ហើយ រមែង​ឲ្យទាន​មិនកើតទេ សេចក្តីឃា្លន និងការ​ស្រេកនោះ ជាភ័យ​របស់​បុគ្គល​អ្នកមិនឲ្យ បុគ្គល​កំណាញ់ រមែង​ខ្លាចអំពី​សេចក្តីឃា្លន និង​ការស្រេក​ណា សេចក្តី​ឃា្លន និងការ​ស្រេកនោះ រមែង​ប៉ះពាល់​នូវបុគ្គល​ពាល​នោះឯង ក្នុងលោក​នេះផង ក្នុង​លោកខាង​មុខផង។

[៧៤៤] ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីបន្ទោបង់​នូវសេចក្តី​កំណាញ់​ចេញ គប្បីគ្រប​សង្កត់​នូវមន្ទិល គឺសេចក្តី​កំណាញ់ ​ហើយឲ្យ​នូវទាន ព្រោះថា​បុណ្យ រមែង​បាន​ជាទីពឹង របស់​សត្វ​ទាំងឡាយ​ក្នុងលោក​ខាងមុខ។

[៧៤៥] (សុរិយព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) ពួកជនជាសប្បុរស ឲ្យនូវវត្ថុ​ដែលគេឲ្យ​បាន​ដោយ​ក្រ ធ្វើនូវ​អំពើដែល​គេធ្វើបាន​ដោយក្រ ឯពួក​អសប្បុរស រមែង​មិនធ្វើ​តាម​ឡើយ ធម៌​របស់​សប្បុរស គឺ​អសប្បុរស​យល់បាន​ដោយក្រ។

[៧៤៦] ព្រោះហេតុនោះ គតិរបស់ពួកសប្បុរស និងអសប្បុរស រមែង​បែកផ្សេង​គ្នាអំពី​លោកនេះ គឺពួក​អសប្បុរស រមែង​ទៅកាន់​នរក ពួកសប្បុរស រមែង​មានឋានសួគ៌​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ក្នុង​ខាងមុខ។

[៧៤៧] (មាតលិព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) បណ្ឌិតបុរសពួកខ្លះ សូម្បីមាន​ទេយ្យធម៌​បន្តិច​បន្តួច ក៏រមែង​ឆ្លៀតឲ្យបាន​ តែបុរស​ពួកខ្លះ (សូម្បី​បរិបូណ៌) ​ដោយទេយ្យធម៌​ដ៏ច្រើន ក៏ឲ្យ​មិនបាន ទក្ខិណាទាន​ដែលបុគ្គល (រំលែក) អំពីវត្ថុ​មានប្រមាណ​តិច​ហើយឲ្យ រាប់ស្មើ​ដោយ​ទាន​​មានប្រមាណ​ច្រើន។

[៧៤៨] (បព្ចាសិខព្រាហ្មណ៍ ពោលថា) បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តស្វែង​រកអាហារ​មក​ចិញ្ចឹម​នូវកូន និងប្រពន្ធ​ផង ឲ្យទាន​សូម្បី​បន្តិចបន្តួច​ផង បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ប្រព្រឹត្តធម៌ បុគ្គល​ជា​ឥស្សរៈ​ទាំងសែន​នាក់ ជាអ្នក​បូជាទាំង​ពាន់នោះ មិនដល់​នូវ​ចំណិត​របស់អ្នក​កំសត់ ដែល​ឲ្យ​ទានដោយ​ធម៌ មានបការៈ​ដូច្នោះឡើយ។

[៧៤៩] (ពិលារកោសិយសេដ្ឋី សួរថា) យញ្ញៈ គឺការបូជានុ៎ះ ជាបូជាដ៏​ទូលាយ មានថ្លៃ​ក៏ច្រើន ហេតុអ្វី ទើបមិន​ដល់នូវ​ថ្លៃនៃទាន ដែលបុគ្គល​ឲ្យ​ហើយ តាមធម៌ដ៏​ត្រឹមត្រូវ ហេតុអ្វី បុគ្គល​ជាឥស្សរៈ​ទាំង​សែននាក់ ជាអ្នកបូជា​ទាំងពាន់នោះ មិន​ដល់នូវ​ចំណិត​របស់​អ្នកកំសត់ ដែលឲ្យ​ទានដោយ​ធម៌ មានបការៈ​ដូច្នោះ។

[៧៥០] (បព្ចាសិខៈ…) ព្រោះថា បុគ្គលពួកខ្លះ តាំងនៅក្នុង​កាយកម្ម​ជាដើម មិន​ស្មើគ្នា បៀតបៀន សម្លាប់ ឬក៏ធ្វើគេ​ឲ្យសោកសៅ ​ហើយទើបឲ្យ (នូវ​ទក្ខិណាទាន) ទក្ខិណាទាន​នោះ ឈ្មោះថា មានមុខ​ជោកដោយ​ទឹកភ្នែក ប្រកប​ដោយអាជ្ញា រមែង​​មិនដល់​នូវតម្លៃ​នៃ​ទាន​​ដែល​បុគ្គលឲ្យ​ដោយធម៌​ដ៏ត្រឹមត្រូវ​ទេ បុគ្គល​ជាឥស្សរៈ​ទាំងសែននាក់ ជាអ្នក​បូជាទាំង​ពាន់នោះ មិនដល់​នូវចំណិត​របស់អ្នក​កំសត់ ដែល​ឲ្យទាន​ដោយធម៌ មានបការៈ​ដូច្នោះ។

ចប់ ពិលារកោសិយជាតក ទី១២។

ចក្កវាកជាតក ទី១៣

sut.kn.jat.451 | book_059

(៤៥១. ចក្កវាកជាតកំ (១៣))

[៧៥១] (ក្អែក សួរថា) ម្នាលចាក្រពាក អ្នកមានសរីរៈ​ដ៏មាំមួន មានសម្បុរ និងរូប​ដ៏ល្អ មាន​សម្បុរក្រហម​អំពីកំណើត មានរូប​ដ៏សមរម្យ មានឥន្ទ្រិយ គឺមុខថា្ល​ផូរផង់។

[៧៥២] អ្នកទំនៅឰដ៏ឆ្នេរស្ទឹងគង្គា ប្រហែលជា​ស៊ីនូវភោជន គឺត្រីក្អែក ត្រីសណ្តាយ ត្រីក្បក ត្រីបា្រ និងត្រីឆ្ពឹន​យ៉ាងនេះឬ។

[៧៥៣] (ចាក្រពាក ឆ្លើយថា) ម្នាលសម្លាញ់ ខ្ញុំមិនបរិភោគ​នូវសាច់​របស់សត្វ​គោក និង​សត្វទឹក វៀរលែង​តែសារាយ និងចក​ចេញ វត្ថុដទៃ (ក្រៅអំពី​សាច់) ជាភោជន​របស់ខ្ញុំ។

[៧៥៤] (ក្អែក….) ម្នាលសម្លាញ់ ខ្ញុំមិនជឿថា សារាយ និងចកនោះ ជាភោជន​របស់​ចាក្រពាក​ទេ ចំណែក​ខាងខ្ញុំ បរិភោគ​អាហារ​ភោជន​ដែលលាយ​ដោយអំបិល និង​ប្រេង​ក្នុងស្រុក។

[៧៥៥] (ខ្ញុំបរិភោគ) នូវបាយ លាយដោយ​សាច់ដ៏ស្អាត ដែលគេធ្វើ​ក្នុង​ពួកមនុស្ស ម្នាល​ចាក្រពាក អ្នកមាន​សម្បុរ​យ៉ាងណា ខ្ញុំមិនមាន​សម្បុរ​ប្រាកដ​ដូច្នោះទេ។

[៧៥៦] (ចាក្រពាក….) អ្នកបៀតបៀននូវពួកមនុស្ស សត្វ ឃើញនូវ​ពៀរក្នុងខ្លួន ស៊ីទាំង​តក់ស្លុត ភិតភ័យ ព្រោះហេតុ​នោះ ទើបពណ៌​សម្បុរ​របស់អ្នក​ប្រាកដ​ដូច្នោះ។

[៧៥៧] ម្នាលក្អែក អ្នកត្រូវសត្វលោកទាំងពួងខឹង បិណា្ឌហារ​ដែលអ្នក​បាន​មក ដោយ​អំពើដ៏​អាក្រក់ បាន​ជាមិន​ស្កប់ស្កល់ (ដល់អ្នក) ព្រោះហេតុនោះ ពណ៌សម្បុរ​របស់អ្នក​ប្រាកដ​ដូច្នោះ។

[៧៥៨] ម្នាលសម្លាញ់ ខ្លួនខ្ញុំមិនបៀតបៀនពួកសត្វ​ទាំងពួង​មកស៊ីទេ ខ្ញុំមាន​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​តិច ប្រាសចាក​សេចក្តី​រង្កៀស មិនមាន​សេចក្តី​សោកភ័យ​អំពីទី​ណាទេ។

[៧៥៩] អ្នកនោះ ចូរធ្វើនូវអានុភាព គឺសេចក្តីព្យាយាម ចូរផ្លាស់​មារយាទ​ចេញ កាលបើ​អ្នកប្រព្រឹត្ត​នូវការ​មិនបៀតបៀន​គេ នឹងបាន​ជាទី​ស្រឡាញ់ (របស់សត្វ​លោក) ដូចជា​ខ្ញុំដែរ។

[៧៦០] អ្នកណា មិនបៀតបៀនគេ​ដោយខ្លួនឯង មិនប្រើ​គេឲ្យ​បៀតបៀន មិន​បំផ្លាញ​គេ​ដោយខ្លួនឯង មិនប្រើ​គេឲ្យបំផ្លាញ ជាបុគ្គល​មានចំណែក​នៃមេត្រី​ចិត្ត ក្នុងពួក​សត្វ​ទាំងពួង ពៀររបស់​អ្នកនោះ នឹងមិនមាន មួយ​អន្លើដោយ​សត្វណា​នីមួយ​ឡើយ។

ចប់ ចក្កវាកជាតក ទី១៣។

ភូរិបញ្ហាជាតក ទី១៤

sut.kn.jat.552 | book_059

(៤៥២. ភូរិបញ្ញជាតកំ (១៤))

[៧៦១] (អាមាត្យពួកខាងអាចារ្យសេនកៈ សួរថា) បពិត្រ​អ្នកមាន​បញ្ញាក្រាស់​ដូច​ផែនដី សិរី សេចក្តី​ព្យាយាម និងប្រាជា្ញ​ប្រាកដ​ដូច្នោះ រមែង​មិនរក្សា​នូវអ្នក​ដែលជា​មនុស្សធ្លាក់ចុះ ទៅកាន់​អំណាច​នៃសេចក្តី​មិនចំរើន ព្រោះហេតុ​តែ​អ្នក​បរិភោគ​នូវ​បាយដំណើប មាន​សម្ល​តិច តើការណ៍​នោះ ពិតមែនឬ។

[៧៦២] (ព្រះមហោសថពោធិសត្វ ពោលថា) ខ្ញុំញុំាងសេចក្តីសុខ (ចាស់​របស់ខ្លួន) ឲ្យចំរើន​ដោយសេចក្តីទុក្ខ ពិនិត្យ​មើលនូវ​កាលគួរ និងកាល​មិនគួរ ​ហើយបិទ​បាំង តាម​សេចក្តី​ពេញចិត្ត (របស់ខ្លួន) បើកនូវ​ទ្វារនៃ​ប្រយោជន៍ ព្រោះហេតុនោះ ទើប​ត្រេកអរ​ដោយ​បាយដំណើប។

[៧៦៣] មួយទៀត ខ្ញុំដឹងនូវកាលគួរ ហើយញ៉ាំង​ប្រយោជន៍​ឲ្យចំរើន​ដោយ​ប្រាជ្ញា (របស់ខ្លួន) ព្រោះសេចក្តី​ព្យាយាម​ដ៏ក្លៀវក្លា ដូចសត្វសីហៈ​ធ្វើសេចក្តី​ព្យាយាម​ដ៏រឹងប៉ឹង អ្នក​គង់​​នឹងឃើញ​ខ្ញុំម្តងទៀត ដោយឫទ្ធិនោះ​មិនខាន។

[៧៦៤] (ព្រះរាជា ត្រាស់សួរថា) ជនពួកខ្លះ ជាអ្នកមាន​សេចក្តីសុខ ទើប​មិនធ្វើបាប ជនពួក​ខ្លះទៀត (មិនធ្វើបាប) ព្រោះខ្លាច​អំពីការ​ជាប់ចំពាក់​ដោយតំណេះ​ដំនៀល អ្នកជា​បុគ្គល​អាចមាន​គំនិតគិត​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏ទូលាយបាន​ ហេតុអ្វី ក៏មិន​ធ្វើសេចក្តី​លំបាក​ដល់​យើង។

[៧៦៥] (ព្រះពោធិសត្វ….) បណ្ឌិតទាំងឡាយ រមែង​មិនប្រព្រឹត្ត​នូវអំពើ​ដ៏លាមក ព្រោះ​ហេតុ​នៃសេចក្តី​សុខផ្ទាល់​ខ្លួនទេ ទោះបី​ត្រូវសេចក្តី​ទុក្ខប៉ះពាល់ ឬឃា្លតចាក (សម្បត្តិ) ក៏​រមែង​មិនលះបង់​នូវធម៌ ព្រោះសេចក្តី​ស្រឡាញ់ និងសេចក្តី​ស្អប់ឡើយ។

[៧៦៦] (ព្រះរាជា….) បុគ្គលគប្បីលើកតំកើងនូវខ្លួន​ដ៏ក្រក្សត់ (ឲ្យតាំង​នៅក្នុង​សម្បត្តិ) ដោយ​ពាក្យ​សរសើរ ឬដោយ​ពាក្យដ៏ទន់ ឬក៏ដោយ​ពាក្យទ្រគោះ​ណានីមួយ ហើយ​សឹម​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ដោយប្រពៃ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ។

[៧៦៧] (ពោធិសត្វ…) បុគ្គលអង្គុយ ឬដេក ក្នុងម្លប់នៃ​ឈើណា​ មិនត្រូវ​កាច់នូវ​មែកនៃ​ឈើនោះទេ ព្រោះបុគ្គល​អ្នកទ្រុស្តមិត្ត ជាមនុស្ស​អាក្រក់។

[៧៦៨] បុរសចេះដឹងនូវធម៌ (អំពីសំណាក់) នៃអាចារ្យណា មួយទៀត សប្បុរស​ទាំងឡាយ​ណា បន្ទោបង់​នូវសេចក្តី​សង្ស័យ​របស់អ្នក​នោះ ការដឹង និង​ការបន្ទោបង់​នោះ ឈ្មោះថា ជាទីពឹង ជាទី​ប្រព្រឹត្តទៅ​របស់​បុរសនោះ បុគ្គល​អ្នកមាន​ប្រាជ្ញា មិន​ត្រូវញុំាង​មេត្រី​ចិត្ត​ឲ្យសាបសូន្យ​អំពីអាចារ្យ​នោះទេ។

[៧៦៩] គ្រហស្ថអ្នកបរិភោគកាម ខ្ជិលច្រអូស មិនល្អ បព្វជិត​មិនសង្រួម មិនល្អ ព្រះរាជា​​ធ្វើការមិន​ពិចារណា មិនល្អ នរណា​ជាបណ្ឌិត ច្រើនក្រោធ សេចក្តី​ក្រោធ​នោះ មិនល្អ។

[៧៧០] បពិត្រព្រះអង្គជាធំក្នុងទិស ក្សត្រិយ៍គប្បី​ពិចារណា​ហើយ សឹមធ្វើ ​មិនគប្បី​មិន​បាន​ពិចារណា​ហើយ​ធ្វើទេ បពិត្រ​ព្រះរាជា យសបរិវារក្តី កេរ្តិ៍ឈ្មោះក្តី រមែង​ចំរើន​ដល់​ព្រះរាជា​អ្នកពិចារណា​ហើយធ្វើ។

ចប់ ភូរិបញ្ហាជាតក ទី១៤។

មហាមង្គលជាតក ទី១៥

sut.kn.jat.553 | book_059

(៤៥៣. មហាមង្គលជាតកំ (១៥))

[៧៧១] (តាបសជាសិស្សច្បងរបស់ពោធិសត្វ សួរថា) ក្នុងកាល (ជា​ទីប្រាថ្នា​នូវមង្គល) នរជន​សែកមន្ត​ដូចម្តេច អាស្រ័យនូវ​វិជ្ជាដូចម្តេច ឬ (នូវ​បរិយត្តិ) នៃសូត្រ​ទាំងឡាយ​ដូចម្តេច ជននោះ ទើបឈ្មោះថា គ្រប់គ្រង​ខ្លួនដោយ​សួស្តី ក្នុង​លោកនេះ និងលោក​ខាងមុខ។

[៧៧២] (ពោធិសត្វ ពោលថា) ពួកទេវតាក្តី ពួកបិតា (ព្រហ្ម) ទាំងអស់ក្តី ពួក​ទីឃជាតិក្តី ពួកសត្វ​ទាំងអស់ក្តី ដែលបុគ្គល​ណាកោតក្រែង​ដោយ​មេត្តាចិត្ត អស់កាល​ជានិច្ច បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ពោលនូវ​មេត្តាចិត្ត​ក្នុងពួក​សត្វនោះ ថាជា​សួស្តីរបស់​បុគ្គលនោះ​ដោយពិត។

[៧៧៣] បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តឱនលំទោន​ចំពោះសត្វ​លោក​ទាំងអស់ ជាអ្នកអត់​ទ្រាំនូវ​ពាក្យ​នៃស្រីប្រុស និងក្មេង​ទាំងឡាយ​ដែលពោល​អាក្រក់ ជាអ្នក​ពោលពាក្យ​មិនជាទីខ្ពើម បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ពោលនូវ​ការអត់​ទ្រាំនោះ ថាជាសួស្តី (របស់បុគ្គល​នោះ)។

[៧៧៤] បុគ្គលណា មានប្រាជ្ញាភ្លឺថ្លា មានបញ្ញាវាងវៃ​ក្នុងកាល​ដែលកើត​ឡើងនៃ​ហេតុ មិនមើល​ងាយនូវ​សម្លាញ់ និងមិត្ត ដោយសិល្បវិជា្ជ ដោយ​កុលសម្បត្តិ ដោយ​ទ្រព្យ ដោយជាតិ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​ការមិន​មើលងាយ​ក្នុងពួក​សម្លាញ់​នោះ ថាជា​សួស្តី (របស់បុគ្គល​នោះ)។

[៧៧៥] ពួកជនណា ជាអ្នកមិនពោលបង្ខុស ជាសប្បុរស ជាមិត្ត​ស្និទ្ធស្នាល ជាអ្នក​មិន​ទ្រុស្តមិត្ត ចែករលែក​ដោយទ្រព្យ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​ការស្និទ្ធ​ស្នាល ក្នុងមិត្ត​ទាំងឡាយ​នោះ ថាជាសួស្តី (របស់ជននោះ)។

[៧៧៦] បុគ្គលណា មានភរិយា​មានវ័យ​ប្រហែលគ្នា មានសេចក្តី​ព្រមព្រៀងគ្នា ជាអ្នក​ប្រព្រឹត្ត​តាម ប្រាថ្នាធម៌ ជាស្រី​មានកូន មានសីលធម៌ ដោយគួរ​ដល់​ត្រកូល មានវត្ត​ដល់ប្តី ពួកបណ្ឌិត​ បាន​ពោលនូវ​ចរិយា​នៃភរិយា​ទាំងឡាយនោះ ថាជាសួស្តី (របស់​ស្វាមីនោះ)។

[៧៧៧] ព្រះរាជាជាម្ចាស់របស់សត្វ មានយស តែងជ្រាបនូវ​សេចក្តីស្អាត និង​សេចក្តី​ព្យាយាម​របស់​រាជសេវកាមាត្យ​ណា​ថា (សេវកាមាត្យ​នោះ) មិនបែក​ចិត្ត (អំពីអញ) ជាអ្នក​មានចិត្ត​ល្អចំពោះ​អញ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​សេចក្តីល្អ ក្នុង​ព្រះរាជា​ទាំងឡាយ​នោះ ថាជាសួស្តី (របស់​រាជសេវកាមាត្យ)។

[៧៧៨] បុគ្គលណា មានសទ្ធា មានចិត្តជ្រះថ្លា ត្រេកអរ ឲ្យបាយ ទឹក ផ្កាកម្រង គ្រឿង​ក្រអូប និងគ្រឿងលាប បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​សេចក្តីល្អនោះ ថា​ជាសួស្តី ក្នុង​ឋាន​សួគ៌​​ទាំងឡាយ (របស់​បុគ្គលនោះ)។

[៧៧៩] ពួកបុគ្គលណា ដឹងច្បាស់ដោយញាណ រមែង​ញុំាង​បុគ្គលណា ឲ្យស្អាត ដោយ​​អរិយធម៌ ជាអ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុងការប្រព្រឹត្តិល្អ ជាអ្នករៀន​សូត្រច្រើន ជា​អ្នក​ស្វែង​រក​គុណ ជាអ្នក​មានសីល បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ បាន​ពោលនូវ​សេចក្តីល្អ ក្នុង​កណ្តាល​នៃ​ព្រះអរហន្ត​នោះ ថាជាសួស្តី (របស់បុគ្គល​នោះ)។

[៧៨០] សួស្តីមង្គលទាំងឡាយនេះឯង វិញ្ញូជនតែង​សរសើរ មានសេចក្តី​សុខ​ជាកម្រៃ​ក្នុង​លោក នរជន​អ្នកប្រកប​ដោយប្រាជ្ញា​ក្នុងលោកនេះ គប្បីសេព​គប់នូវសួស្តី មង្គល​ទាំង​ឡាយ​​នោះ វត្ថុណាមួយ​ក្នុងមង្គល (មានទិដ្ឋមង្គល​ជាដើម) មិនឈ្មោះ​ថាជា​សច្ចៈទេ។

ចប់ មហាមង្គលជាតក ទី១៥។

ឃតបណ្ឌិតជាតក ទី១៦

sut.kn.jat.454 | book_059

(៤៥៤. ឃដបណ្ឌិតជាតកំ (១៦))

[៧៨១] (អាមាត្យឈ្មោះរោហិនេយ្យ ពោលថា) បពិត្រព្រះអង្គ​ជា​កណ្ហាយនគោត្រ សូម​ព្រះអង្គ​ក្រោកឡើង ព្រះអង្គ​នៅផ្ទំ​ធ្វើអ្វី ប្រយោជន៍អ្វី​របស់​ព្រះអង្គ​ដោយការផ្ទំ ក្សត្រិយ៍​ណា ជា​ព្រះកនិដ្ឋភាតា​របស់ខ្លួន​ព្រះអង្គ​ (ស្មើដោយ) ហឫទ័យ និង​ព្រះនេត្រ​ខាងស្តាំ ខ្យល់ចាប់​រួមរឹត​នូវហឫទ័យ​របស់​ក្សត្រិយ៍ ជា​ព្រះកនិដ្ឋភាតា​នោះ បពិត្រ​ព្រះកេសវៈ ឃតបណ្ឌិត​ រមែង​អំពាវនាវ​ថា (អ្នកទាំងឡាយ ចូរឲ្យ​ទន្សាយដល់​យើង)។

[៧៨២] (ព្រះសាស្តា ត្រាស់ថា) ព្រះបាទកេសវៈ ទ្រង់ព្រះសណ្តាប់​ពាក្យ​របស់​អាមាត្យ​ឈ្មោះ​រោហិនេយ្យ​នោះ​ហើយ ក៏ទ្រង់​ក្រោកឡើង រលះរលាំង ត្រូវសេចក្តី​សោកក្នុង​ព្រះកនិដ្ឋភាតា​គ្របសង្កត់។

[៧៨៣] (ព្រះបាទកេសវៈ សួរថា) អ្នកហេតុអ្វី ក៏មាន​សភាព​ហាក់ដូច​ជាឆ្កួត (ត្រាច់ទៅ) កាន់​នគរទ្វារវតី​ទាំងមូល​នេះ និយាយ​រវើរវាយ​ថា ទន្សាយ ៗ អ្នកណា​លួចយក​ទន្សាយ​របស់​អ្នកទៅឬ។

[៧៨៤] អ្នកប្រាថ្នានូវទន្សាយមាស កែវមណី (លោហៈ) ឬប្រាក់ ឬក៏​ទន្សាយ​ធ្វើដោយ​ស័ង្ខ ដោយសិលា ដោយ​កែវប្រពាឡ យើងនឹង​ឲ្យគេធ្វើ​ទន្សាយនោះ​ដល់​អ្នក (បើអ្នក​មិនពេញ​ចិត្តទន្សាយ​នោះទេ) ទន្សាយ​ឯទៀត​ក្នុងព្រៃ រកស៊ី​ក្នុងព្រៃ យើងនឹង​ឲ្យគេនាំ​ទន្សាយ​ទាំងនោះមកឲ្យអ្នក អ្នកត្រូវ​ការទន្សាយ​បែបណា (ចូរប្រាប់យើង​ក្នុងកាល​ឥឡូវ​នេះ)។

[៧៨៥] (ឃតបណ្ឌិត ឆ្លើយថា) ពួកទន្សាយណា ដែលអាស្រ័យ​នៅលើផែនដី ខ្ញុំមិន​ចង់បាន​ទន្សាយ​នោះទេ ខ្ញុំចង់បាន​ទន្សាយ​អំពីដួង​ព្រះចន្ទ បពិត្រ​ព្រះកេសវៈ សូមព្រះអង្គ​ញុំាង​ទន្សាយនោះ​ឲ្យចុះមក​ដើម្បីខ្ញុំ។

[៧៨៦] (ព្រះបាទកេសវៈ ….) អ្នកណាប្រាថ្នានូវរបស់​ដែលមិន​គួរប្រាថ្នា (ដូចជា) អ្នកប្រាថ្នា​នូវទន្សាយ​អំពី​ដួងព្រះចន្ទ ម្នាលអ្នក​ជាញាតិ អ្នកនោះ នឹង​លះបង់​ជីវិត ជាទី​ស្រឡាញ់​ដោយពិត (ក៏មិនបាន​ទន្សាយ​នោះដែរ)។

[៧៨៧] (ឃតបណ្ឌិត….) បពិត្រព្រះកណ្ហាយនគោត្រ បើព្រះអង្គ​ទ្រង់ជា្រប​យ៉ាងនោះ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ប្រៀន​ប្រដៅ​បុគ្គលដទៃ ហេតុអ្វី ព្រះអង្គ​សោកស្តាយ​នឹងបុត្រ​ដែល​ទទួល​មរណភាព​ក្នុងកាល​មុន រហូតមក​ក្នុងថ្ងៃនេះ។

[៧៨៨] របស់ណា ដែលមនុស្ស ឬអមនុស្ស មិនគប្បីបាន​វិញ ដោយ​ប្រាថ្នាថា (ព្រះអង្គ​ប្រាថ្នា​នូវរបស់​នោះថា) បុត្តរបស់​អញ​កើត​ហើយ កុំស្លាប់ឡើយ ដូច្នេះ ព្រះអង្គ​នឹងគប្បីបាន​របស់​ដែលមិន​គប្បីបាន​អំពីទី​ណាកើត។ បពិត្រ​ព្រះកណ្ហាយនគោត្រ ព្រះអង្គ​សោកស្តាយ​នឹង​បុត្តណា ដែលទៅកាន់​បរលោក​ហើយ ព្រះអង្គ​អាច​នាំបុត្តនោះ​មកវិញ​ដោយមន្ត ដោយ​ថ្នាំ ដែលធ្វើ​ដោយ​ឫសឈើ ដោយ​ឱសថ ឬក៏ដោយ​ទ្រព្យ​មិនបាន​ឡើយ។

[៧៨៩] (ព្រះបាទកេសវៈ សរសើរថា) ពួកបុរសជាបណ្ឌិត​ប្រាកដ​ដូច្នោះ ជា​អាមាត្យ​របស់​ព្រះរាជា​ណា ដូចយ៉ាងអ្នក ជាបណ្ឌិត​បុរស ឈ្មោះឃតៈ បាន​ពន្យល់ (ខ្ញុំ) ក្នុងថ្ងៃនេះ (សោក​របស់​ព្រះរាជា​នោះ នឹងមាន​មកពីណា)។ អ្នកបាន​ស្រោច​ស្រពនូវយើង​ដែលភ្លើង គឺ​សេចក្តី​សោក​កំពុងឆេះ ឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ ញុំាង​សេចក្តី​ក្រវល់ក្រវាយ​ទាំងអស់ ឲ្យរលត់ ដូចបុគ្គល​យក​ទឹកស្រោច​នូវភ្លើង​កំពុងឆេះ​ឆ្នាំង​ខ្លាញ់។ សរ គឺសេចក្តី​សោកណា ដែល​អាស្រ័យ​ក្នុង​ហឫទ័យ សរ គឺសេចក្តី​សោកនោះ យើងបាន​ដកចេញ​ហើយ អ្នកឈ្មោះថា បាន​បន្ទោបង់​នូវសេចក្តី​សោក​ព្រោះបុត្ត​របស់យើង ដែល​ត្រូវសេចក្តី​សោក​គ្របសង្កត់។ ម្នាល​មាណព យើងនោះ ជាអ្នក​មានសរ គឺសេចក្តី​សោក​ដកចេញ​ហើយ ជាអ្នក​ប្រាសចាក​សេចក្តី​សោក ម្នាល​មាណព យើងលែង​សោកស្តាយ លែងយំទួញ ព្រោះបាន​ស្តាប់​នូវពាក្យ​របស់​អ្នក។

[៧៩០] (ព្រះសម្ពុទ្ធត្រាស់ថា) ពួកជនណា ប្រកបដោយប្រាជ្ញា ជាអ្នក​អនុគ្រោះ រមែង​ធ្វើ​យ៉ាងនេះ ទើបញុំាង​ជនឲ្យ​ឃ្លាតចាក​សេចក្តី​សោក ដូច​ឃតបណ្ឌិត​ ញុំាង​ព្រះជេដ្ឋា (ឲ្យរួច​ចាកសេចក្តី​សោក)។

ចប់ ឃតបណ្ឌិតជាតក ទី១៦។

ឧទ្ទាននៃជាតកនោះ គឺ

និយាយអំពីកំពែងនៃនគរដ៏មាំមួន ១ កណ្ហតាបស ១ សេ្តចធនព្ជា័យ ១ សង្ខព្រាហ្មណ៍ ១ ព្រះរាជា​ពារាណសី ១ តាបស​ជ្រះថ្លាចំពោះ​ព្រហ្មចរិយធម៌​អស់ ៧ ថ្ងៃ ១ សាខកុមារ ១ តក្កលជាតក ១ មហាធម្មបាលជាតក ១ កុក្កុដជាតក ១ មដ្ឋកុណ្ឌលិជាតក ១ អ្នកឲ្យ​នូវ​ភោជន ១ ចក្កវាកជាតក ១ ភូរិបញ្ហាជាតក ១ ប្រកប​ដោយ​សេចក្តីសួស្តី ១ ឃតបណ្ឌិត​ជាតក ១។

ចប់ ទសកនិបាត។

ឯកាទសកនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v11 | book_059

(១១. ឯកាទសកនិបាតោ)

មាតុបោសកជាតក ទី១

sut.kn.jat.455 | book_059

(៤៥៥. មាតុបោសកជាតកំ (១))

[៧៩១] (ដំរីជាមាតារបស់ព្រះពោធិសត្វ ពោលថា) ដើមពោនស្វាផង ដើមខ្លែងគង់​ផង ដើម​ទទឹម និងស្មៅធំ ឈ្មោះ​ករវរៈ​ផង ក្រអៅឈូក និងស្រងែផង ដុះ​ទ្រុបទ្រុល​ហើយ ទាំងដើម​កណិការ​ជិតជើងភ្នំ ក៏ចេញ​ផ្កាដែរ ព្រោះតែ​ដំរីនោះ​មិននៅ។

[៧៩២] ក្នុងស្រុក ឬក្នុងក្រុងណាមួយ ព្រះរាជា ឬព្រះរាជ​កុមារណា​មួយ មាន​គ្រឿង​អាភារណៈ ជាវិការ​នៃមាស រមែង​ចិញ្ចឹម​សេ្តចដំរី​ដោយដុំ​នៃភោជន ដ្បិតដំរី​ដែល​ព្រះរាជា ឬ​ព្រះរាជកុមារ (គង់​ហើយ) មិនតក់ស្លុត (ក្នុង​សង្គ្រាម) អាច​នឹងទំលុះទំលាយ​នូវក្រោះ (នៃ​ពួក​បច្ចាមិត្រ​បាន)។

[៧៩៣] (ព្រះរាជា…) ម្នាលដំរី អ្នកចូរទទួលពំនូតភោជន​ចុះ ម្នាលដំរី អ្នកកុំស្គម​ឡើយ ម្នាល​ដំរី រាជកិច្ច​ទាំងឡាយ​មានច្រើន អ្នកនឹង​ធ្វើនូវ​រាជកិច្ច​ទាំងនោះ។

[៧៩៤] (ព្រះពោធិសត្វ…) មេដំរីនោះ ជាសត្វកំព្រា ខ្វាក់ភ្នែក មិនមាន​គេដឹកនាំ ទង្គិច​ជើង​នឹង​ដង្គត់ឈើ ​ហើយបែរ​មុខទៅរក​ភ្នំចណ្ឌោរណៈ ដួលនៅ។

[៧៩៥] (ព្រះរាជា….) មា្នលដំរីដ៏ប្រសើរ មេដំរីខ្វាក់ភ្នែក មិនមាន​គេដឹកនាំ ទង្គិច​ជើងនឹង​ដង្គត់ឈើ បែរមុខ​ទៅរកភ្នំ​ចណ្ឌោរណៈ ដួលនៅ​នោះ តើត្រូវជាអ្វី​នឹងអ្នកឯង។

[៧៩៦] (ព្រះពោធិសត្វ…) បពិត្រមហារាជ មេដំរីខ្វាក់ភ្នែក មិនមាន​គេដឹកនាំ ទង្គិច​ជើងនឹង​ដង្គត់ឈើ បែរមុខទៅ​រកភ្នំ​ចណ្ឌោរណៈ ដួលនៅនោះ ត្រូវជា​មាតា​របស់​ទូល​ព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ។

[៧៩៧] (ព្រះរាជា….) អ្នកទាំងឡាយចូរលែង​នូវដំរីប្រសើរ​នុ៎ះ ជាសត្វ​ចិញ្ចឹម​នូវមាតា ចូរឲ្យ​ដំរីបាន​ជួបជុំ​នឹងមាតា ព្រមទាំង​ញាតិ​ទាំងពួងចុះ។

[៧៩៨] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ដំរីគ្រាន់តែរួចចាកចំណង​ដែលព្រះរាជាកាសី បាន​បញ្ចូន​ទៅ សម្រាក​ខ្លួនតែ​មួយរំពេច ក៏ដើរសំដៅ​ទៅរកភ្នំ ដំរីនោះ ចេញទៅ​អំពីភ្នំនោះ ដើរទៅ​កាន់ព្រៃ ជាទីពួន​សម្ងំដ៏​ត្រជាក់​ដែលដំរី​ធ្លាប់សេព (នៅ) ហើយដងទឹក ដោយ​ប្រមោយ យកមក​ស្រោចស្រព​មាតា។

[៧៩៩] (មាតាពោធិសត្វ…) ភ្លៀងអ្វីហ្នឹងផ្តេសផ្តាស បង្អុរចុះ​ពុំជួកាល​សោះ កូន​បង្កើត​របស់អញ​ដែលជា​អ្នកបម្រើ​អញ ទៅបាត់​ហើយតើ។

[៨០០] (ពោធិសត្វ….) បពិត្រអ្នកមេ សូមអ្នកក្រោកឡើង សម្រាន្តអ្វី ខ្ញុំជាកូន​បង្កើត​របស់​លោក​ដែល​ព្រះរាជាកាសី​ទ្រង់ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា មានយស បាន​លែងមកវិញ​ហើយ។

[៨០១] (មាតាពោធិសត្វ…) ព្រះរាជាណា បាន​លែងកូន​របស់ខ្ញុំ ជាអ្នក​កោតក្រែង​ចំពោះ​បុគ្គល​ចាស់សព្វ ៗ កាល សូមព្រះរាជា​នោះ ញុំាងដែន​របស់​ពួកអ្នកកាសី​ឲ្យចំរើន គង់​ព្រះជន្ម​នៅអស់កាល​យូរអង្វែងចុះ។

ចប់ មាតុបោសកជាតក ទី១។

ជុណ្ហជាតក ទី២

sut.kn.jat.456 | book_059

(៤៥៦. ជុណ្ហជាតកំ (២))

[៨០២] (ព្រាហ្មណ៍ បានពោលថា) បពិត្រព្រះអង្គធំជាងជន សូមព្រះអង្គ​ស្តាប់​ពាក្យ របស់​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ មកក្នុងទីនេះ ដោយសេចក្តី​ត្រូវការ​ចំពោះ​ព្រះអង្គ​ ទ្រង់​ព្រះនាម​ជុណ្ហៈ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ប្រសើរបំផុត​ជាងពួក​សត្វជើងពីរ បណ្ឌិត​ទាំងឡាយ ពោលថា កាល​ព្រាហ្មណ៍ ជាអ្នក​ដំណើរ កំពុងឈរ (សូម) បុគ្គល​មិនត្រូវ​ដើរ (ហួស) ទេ។

[៨០៣] (ព្រះរាជា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យើងឮ យើង​ឈប់នៅ អ្នកចូរ​និយាយ​ចុះ អ្នកមក​ក្នុងទីនេះ ដោយ​ប្រយោជន៍ណា ឬប្រាថ្នា​នូវប្រយោជន៍​អ្វី ចំពោះយើង ទើប​មកក្នុង​ទីនេះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកចូរ​ប្រាប់នូវ​ប្រយោជន៍​នោះចុះ។

[៨០៤] (ព្រាហ្មណ៍….) សូមព្រះអង្គប្រទានស្រុកសួយ ៥ ទាសី ១០០ គោ ៧០០ និង​មាសឆ្តោរ ជាង ១០០០ ដល់ទូល​ព្រះបង្គំ សូមប្រទាន​ភរិយា ២ នាក់ មានរូប​សណ្ឋាន​ដូចគ្នា ដល់​ទូលព្រះបង្គំ​ផង។

[៨០៥] (ព្រះរាជា…) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្រែងអ្នកមាន​តបៈដ៏ខ្លាំងដែរ​ឬ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ ក្រែងអ្នក​មានមន្ត​ទាំងឡាយ មាន​សភាព​ដ៏វិចិត្រ​ដែរឬ ក្រែងអ្នក​មានពួក​យក្សខ្លះ ជាអ្នក​ស្តាប់ដែរ​ឬ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកដឹង​ច្បាស់នូវ​ប្រយោជន៍​ដែល​អ្នកធ្វើ​ហើយ ចំពោះយើងឬ។

[៨០៦] (ព្រាហ្មណ៍….) ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនមានតបៈ មិនមានមន្តទេ ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ មិនមាន​ពួកយក្ស​ខ្លះ​ជាអ្នក​ស្តាប់ទេ ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ មិនដឹង​ច្បាស់នូវ​ប្រយោជន៍ ដែល​ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំធ្វើ​ហើយ​ចំពោះ​ព្រះអង្គ​ទេ ក្នុងកាល​មុន (ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ និង​ព្រះអង្គ​) គ្រាន់តែ​បាន​ជួបគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។

[៨០៧] (ព្រះរាជា…) តាមខ្ញុំដឹង នេះជាការឃើញដំបូង យើងមិន​ស្គាល់អ្នកមុន អំពី​កាល​នេះទេ យើងសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់​សេចក្តីនុ៎ះ យើងបាន​ជួបគ្នា ក្នុង​កាលណា ឬក្នុង​ទីណា។

[៨០៨] (ព្រាហ្មណ៍….) បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ពួកយើង​នៅក្នុង​ក្រុងតក្កសិលា ជាបុរី​គួរឲ្យ​ត្រេកអរ​របស់សេ្តច​គន្ធារៈ ក្នុងទីនោះ ពួកយើងខ្ញុំ បាន​ទង្គិចស្មា​នឹងស្មា ក្នុងទីងងឹត ក្នុងរាត្រី​មានអ័ព្ទ​ដ៏ក្រាស់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាធំជាងជន យើងខ្ញុំ​ទាំងពីរ​នាក់នោះ ឈរក្នុង​ទីនោះ បាន​បព្ចាប់​ពាក្យគួរ​ឲ្យរឭក ក្នុងទីនោះ នោះឯង​ឈ្មោះថា ការជួបគ្នា​នៃយើងខ្ញុំ (ឯការ​ចួបគ្នា) ខាងក្រោយ និងខាង​មុខ​អំពី​កាលនោះ មិន​មានឡើយ។

[៨០៩] (ព្រះរាជា…) មា្នលព្រាហ្មណ៍ ការចួបនឹងសប្បុរស​ក្នុងពួកមនុស្ស ក្នុង​កាលណា ពួកបណ្ឌិត​មិនដែល​បំបាត់​ការចួប និងសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល ឬគុណដែល​គេធ្វើ​ហើយ ក្នុងកាល​មុនទេ។

[៨១០] ចំណែកខាងពួកពាល តែងបំបាត់ការចួប និងសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាល ឬគុណ​ដែល​គេធ្វើ​ហើយក្នុង​កាលមុន គុណ​សូម្បីច្រើន ដែលគេធ្វើ​ហើយ ចំពោះ​ពួកពាល រមែង​បាត់ទៅ ពិត​ដូច្នោះមែន ពួកពាល​មានសភាព​ជាមនុស្ស​អកតញ្ញូ។

[៨១១] ចំណែកខាងពួកបណ្ឌិត មិនបំបាត់ការចួប និងសេចក្តី​ស្នទិ្ធស្នាល​ ឬគុណ​ដែលគេ​ធ្វើ​ហើយ​ក្នុងកាល​មុនទេ គុណ​សូម្បីតិច ដែលគេធ្វើ​ហើយ​ចំពោះពួក​បណ្ឌិត​ រមែង​មិនបាត់ ពិតដូច្នោះ​មែន ពួកបណ្ឌិត​មានសភាព​ជាមនុស្ស​កតញ្ញូល្អ យើងនឹង​ឲ្យស្រុកសួយ ៥ ទាសី ១០០ នាក់ គោ ៧០០ មាសឆ្តោរ​ជាង ១០០០ ដល់អ្នក ម្យ៉ាងទៀត យើងនឹង​ឲ្យភរិយា​ពីរ ដែលមាន​រូបសណ្ឋាន​ដូចគ្នា​ដល់អ្នក។

[៨១២] (ព្រាហ្មណ៍….) បពិត្រព្រះរាជា ការចួបជុំសប្បុរស តែងមាន​យ៉ាងនេះ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាម្ចាស់​នៃដែន​កាសី ដូចយ៉ាង (ព្រះចន្ទ​ឋិតនៅក្នុង​កណ្តាល) នៃពួក​ផ្កាយ រមែង​ពេញ​ឡើង យ៉ាងណា​មិញ ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ (ពេញព្រៀប ដោយ​ស្រុកសួយ​ជាដើម ដែល​ព្រះអង្គ​​ប្រទាន​ក្នុងថ្ងៃនេះ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ) ព្រោះការចួបនឹង​ព្រះអង្គ ​ខ្ញុំបាន​ហើយ ក្នុង​ថ្ងៃនេះ។

ចប់ ជុណ្ហជាតក ទី២។

ធម្មទេវបុត្តជាតក ទី៣

sut.kn.jat.457 | book_059

(៤៥៧. ធម្មទេវបុត្តជាតកំ (៣))

[៨១៣] (ធម្មទេវបុត្រ ពោលថា) ម្នាល​អធម្មទេវបុត្រ ខ្ញុំឈ្មោះ​ធម្មៈ ជាអ្នកធ្វើយស ធ្វើបុណ្យ ខ្ញុំ ដែល​ពួកសមណ​ព្រាហ្មណ៍​សរសើរ​ជានិច្ច ដែលទេវតា និងមនុស្ស​បូជា​ហើយ គួរបាន​ផ្លូវ អ្នកចូរ​ឲ្យផ្លូវ។

[៨១៤] (អធម្មទេវបុត្រ ពោលថា) ម្នាលធម្មៈ ខ្ញុំជិះរថ​ឈ្មោះ​អធម្មយាន​ដ៏មាំ ជាអ្នក​មិន​តក់ស្លុត មានកម្លាំង ខ្ញុំនោះ​នឹងឲ្យ​ផ្លូវដល់អ្នក ដែលមិន​ធ្លាប់ឲ្យ​ហើយ​ក្នុង​ថ្ងៃនេះ ព្រោះ​ហេតុអ្វី។

[៨១៥] (ធម្មទេវបុត្រ…) ធម៌បានកើតមុន អធម៌កើតក្រោយ ក្នុងលោក ខ្ញុំជា​ច្បងផង ប្រសើរ​ជាងផង មានតាំង​ពីព្រេងនាយ​ផង ម្នាលប្អូន អ្នកចូរ​ចៀសចេញ​អំពីផ្លូវ​របស់បង។

[៨១៦] (អធម្មទេវបុត្រ…) ខ្ញុំមិនត្រូវឲ្យផ្លូវដល់​អ្នក​ដោយ​សេចក្តីអង្វរ មិនត្រូវឲ្យ​ដោយ​ពាក្យសមគួរ មិនត្រូវឲ្យ​ព្រោះខ្ញុំ​គួរបាន​ផ្លូវ យើងទាំង​ពីរនាក់ ចូរច្បាំងគ្នា​ក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកណា​ឈ្នះក្នុង​ចម្បាំង ផ្លូវជារបស់​អ្នកនោះ។

[៨១៧] (ធម្មទេវបុត្រ…) មា្នលអធម្មៈ ខ្ញុំឈ្មោះធម្មៈ ជាអ្នកល្បី​ល្បាញ​សព្វទិស មានកំឡាំង​ច្រើន មានយស​រាប់មិនអស់ មិនមាន​អ្នកណា​ផ្ទឹមបាន មានសភាព​ជា​អ្នក​ប្រកប​ដោយគុណ​គ្រប់យ៉ាង អ្នក​នឹងឈ្នះ (ខ្ញុំ) ដូចម្តេច​បាន។

[៨១៨] (អធម្មទេវបុត្រ…) គេតែងដំមាស​ដោយដែក គេមិនដែល​ដំដែក​ដោយ​មាសទេ បើ​អធម្មៈ ដំធម្មៈ​ក្នុងថ្ងៃនេះ ដូចជា​ដែកដំមាស បុគ្គល​គួរមើលដែរ។

[៨១៩] (ធម្មទេវបុត្រ…) ម្នាលអធម្មៈ បើអ្នកមានកំឡាំងនឹងច្បាំង បុគ្គលចាស់ និង​បុគ្គលជាគ្រូ មិនមាន​ដល់អ្នក ខ្ញុំនឹងឲ្យ​នូវផ្លូវ​ដល់អ្នក ដោយពាក្យ​ជាទី​ស្រឡាញ់ និង​មិនជាទី​ស្រឡាញ់​ផង ខ្ញុំនឹង​អត់ទ្រាំនូវ​ពាក្យទ្រគោះ​បោះបោក​របស់​អ្នកផង។

[៨២០] (ព្រះភគវា បានត្រាស់ថា) អធម្មទេវបុត្រ ឮពាក្យនេះ​ហើយ មានក្បាល​សំយុង​ចុះ មានជើង​ឡើងលើ ក៏ធ្លាក់ចុះ ពោលពាក្យថា អញត្រូវ​ការដោយ​ចម្បាំង តែ​មិនបាន​នូវ​ការ​ច្បាំង​ឡើយ អធម្មទេវបុត្រ ក៏ស្លាប់​ដោយហេតុ​ត្រឹម​ប៉ុណ្ណេះឯង។

[៨២១] ធម្មទេវបុត្រ មានខន្តិធម៌ ជាកំឡាំង មានចិត្ត មានកំឡាំង​ក្រៃពេក​ មាន​ព្យាយាម​ដ៏ទៀតទាត់ បានផ្ចាញ់ បាន​សម្លាប់នូវ​អធម្មទេវបុត្រ​ដែលមាន​ចម្បាំង​ជាកំឡាំង ទំលាក់​ទៅលើ​ផែនដី ​ហើយឡើង​កាន់រថ (របស់ខ្លួន) បរទៅ​តាមផ្លូវ​ដដែល។

[៨២២] បុគ្គលណា មិនបានធ្វើសក្ការៈ​ដល់មាតាបិតា និង​សមណ​ព្រាហ្មណ៍ ក្នុងផ្ទះ​របស់ខ្លួន បុគ្គលនោះ លុះដាក់​ចុះនូវរាងកាយ គឺសរីរៈ បែកធ្លាយ​រាងកាយ​ក្នុងលោកនេះ រមែង​ទៅកាន់​នរក ដូចជា​អធម្មទេវបុត្រ​ដែលសំយុង​ក្បាលធ្លាក់ចុះ។

[៨២៣] បុគ្គលណា បានធ្វើសក្ការៈ​ដល់មាតាបិតា និងសមណ​ព្រាហ្មណ៍ ក្នុង​ផ្ទះ​របស់ខ្លួន បុគ្គលនោះ លុះដាក់ចុះ​នូវរាងកាយ គឺសរីរៈ បែកធ្លាយ​រាងកាយ​ក្នុង​លោកនេះ រមែង​ទៅកាន់​សុគតិ ដូចជា​ធម្មទេវបុត្រ ឡើងកាន់​រថរបស់​ខ្លួន ដូច្នោះ។

ចប់ ធម្មទេវបុត្តជាតក ទី៣។

ឧទយជាតក ទី៤

sut.kn.jat.458 | book_059

(៤៥៨. ឧទយជាតកំ (៤))

[៨២៤] (សក្កទេវរាជពោធិសត្វ ពោលថា) ម្នាលនាង​មានចក្ខុ​ប្រាកដស្មើ​ដោយ​ភ្នែកនៃ​កិន្នរ នាងស្លៀក​សំពត់​ដ៏ស្អាត មានភ្លៅ​រៀបស្រួល​បួល មានអវយៈ​តិះដៀល​មិនបាន​ ឡើង​កាន់​ប្រាសាទ អង្គុយតែ​ម្នាក់ឯង បងសូម​អង្វរនាង សូម​យើងទាំង​ពីរនាក់នៅ (ជាមួយគ្នា) អស់​មួយ​យប់នេះ។

[៨២៥] (ព្រះរាជធីតា ពោលថា) បុរីនេះ មានគូខាន់ ជាសង្កាត់ ៗ មានប៉ម​និង​ខ្លោងទ្វារ យ៉ាងមាំ (មានទាហាន ១០០០០ នាក់) កាន់​ព្រះខាន់​គ្រប់ដៃ រក្សា​ហើយ ចូលបាន​ដោយក្រ។ មិនមាន​ប្រុសជំទង់ ឬប្រុស​កម្លោះមក (ក្នុងទីនេះ ទាំងថ្មើរ​ណេះទេ) បើយ៉ាងនេះ តើហេតុអ្វី បាន​ជាអ្នកចង់​មកជួបនឹងខ្ញុំ (ទាំង​ថ្មើរណេះ)។

[៨២៦] (សក្កទេវរាជ….) ម្នាលនាងកល្យាណី យើងជាយក្ខ មកក្នុង​សំណាក់​នាង ម្នាល​នាងដ៏ចំរើន នាងចូរត្រេកអរ​នឹងយើង យើងនឹង​ឲ្យភាជន៍មាស​ដ៏ពេញ​ដោយ​មាស ដល់​នាង។

[៨២៧] (ព្រះរាជធីតា…) ម្នាលទេវបុត្រ មានអានុភាពច្រើន ខ្ញុំមិនប្រាថ្នា​បុគ្គលដទៃ ទោះ​បី​ជាទេវតា យក្ស ឬមនុស្ស លើសជាង​ព្រះបាទឧទយៈទេ អ្នកចូរ​ទៅចុះ លុះ​អ្នកទៅ​ហើយ កុំត្រឡប់​មកវិញ​ឡើយ។

[៨២៨] (សក្កទេវរាជ….) សេចក្តីត្រេកត្រអាលណា ដ៏ឧត្តម​របស់​ពួកសត្វអ្នក​បរិភោគ​កាម ពួកសត្វ​ប្រព្រឹត្ត​មិនស្មើ ព្រោះហេតុ​នៃសេចក្តី​ត្រេកត្រអាល​ណា នាង​កុំផ្ចាញ់​សេចក្តី​ត្រេកត្រអាល​នោះ ក្នុងធម្មជាតិ​ស្អាតរបស់នាង យើង​នឹងឲ្យភាជន៍​បា្រក់ ដ៏ពេញ​ដោយមាស​ដល់នាង។

[៨២៩] (ព្រះរាជធីតា…) បុរសកាលលួងលោមស្ត្រី​ដោយទ្រព្យ ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ពេញចិត្ត​ក្នុងស្ត្រីណា ក៏លើក​តម្កើងស្ត្រីនោះ ទេវធម៌​របស់អ្នក​ខុស​នឹងគេ (ព្រោះថា) អ្នកមក​ដោយវត្ថុ​រឹតតែតិច​ដោយពិតប្រាកដ។

[៨៣០] (សក្កទេវរាជ….) ម្នាលនាងមានខ្លួនល្អ អាយុ និងវណ្ណៈ​របស់​ពួកមនុស្ស ក្នុង​មនុស្សលោក រមែង​សាបសូន្យ​ទៅ ព្រោះហេតុ​នោះឯង បាន​ជាទ្រព្យ​របស់នាង​ក៏​សាបសូន្យ​ដែរ នាងរឹត​តែចាស់ទៅ​ក្នុងថ្ងៃនេះ។ ម្នាល​រាជបុត្រី​មានយស កាល​យើង​រមិលមើល​យ៉ាង​នេះ ពណ៌សម្បុរ​របស់នាង​ក៏សាបសូន្យ​ទៅ ក្នុងកាល​កន្លងទៅ​នៃថ្ងៃ​ និងយប់​ទាំងឡាយ ម្នាល​​រាជបុត្រី មានប្រាជ្ញា​ល្អ នាងគប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ​ដោយ​វ័យនេះ នាងមុខ​ជានឹង​មានពណ៌សម្បុរ​ដ៏ក្រៃលៃង។

[៨៣១] (ព្រះរាជធីតា…) ទេវតាទាំងឡាយ មិនចាស់ដូច​ពួកមនុស្សទេ ការជ្រួញជ្រីវ​ក្នុងខ្លួន​របស់​ទេវតា​ទាំងនោះ មិនមានទេឬ បពិត្រ​យក្ខ ខ្ញុំសូម​សួរលោក ដែល​មាន​អានុភាព​ច្រើន រាងកាយ គឺសរីរៈ​របស់ទេវតា​ទាំងឡាយ (មិនចាស់) តើដោយ​ហេតុអ្វី។

[៨៣២] (សក្កទេវរាជ….) ទេវតាទាំងឡាយ មិនចាស់ ដូចពួកមនុស្ស​ទេ ​ការ​ជ្រួញជ្រីវ​ក្នុងខ្លួន​របស់​ទេវតា​ទាំងនោះ មិនមានឡើយ ពណ៌សម្បុរ​ជាទិព្វ និងភោគៈ​ដ៏ច្រើន របស់​ទេវតា​ទាំងឡាយ​នោះ រឹងរឹត​តែចំរើន​ឡើង​រាល់ ៗ ថ្ងៃ។

[៨៣៣] (ព្រះរាជធីតា…) ប្រជុំជនដ៏ច្រើនក្នុងលោកនេះ ខ្លាចអ្វី (ទើបមិន​ទៅកាន់​ទេវលោក) ម្យ៉ាងទៀត ផ្លូវ (ទៅ​ទេវលោក) បណ្ឌិត​សំដែង​ដោយអណ្តូង ​គឺ​កំពង់ច្រើន (ផ្លូវណា ជាផ្លូវទៅ​ទេវលោក) បពិត្រ​យក្ខ មានអានុភាព​ច្រើន ខ្ញុំសូម​សួរលោក បុគ្គល (កាលទៅ) កាន់​បរលោក តើឋិត​នៅក្នុង​ផ្លូវណា ទើប​មិនខ្លាច។

[៨៣៤] (សក្កទេវរាជ….) បុគ្គលបានតាំងវាចា និងចិត្ត ដោយត្រឹម​ត្រូវ មិនធ្វើបាប​ទាំងឡាយ​ដោយ​កាយ នៅគ្រប់​គ្រងផ្ទះ​ដែលមានបាយ និងទឹក​ដ៏ច្រើន ជាអ្នក​មាន​សទ្ធា មាន​ចិត្តទន់ បាន​ចែករំលែក​នូវទាន ជាអ្នកដឹង​នូវពាក្យស្មូម ជាអ្នក​សង្គ្រោះ​គេ មាន​វាចាផ្អែម មានវាចា​ល្អិតល្អ បាន​ឋិតនៅ​ក្នុងគំនរ​នៃគុណ​នេះ​ហើយ (កាលនឹង​ទៅ) កាន់​បរលោក មិនខ្លាច​ឡើយ។

[៨៣៥] (ព្រះរាជធីតា….) បពិត្រទេវបុត្រ លោកប្រៀន​ប្រដៅខ្ញុំ ដូចជាមាតា ដូចជាបិតា បពិត្រ​លោកមាន​សម្បុរដ៏​លើសលុប ខ្ញុំសូមសួរ លោកមាន​សរីរៈ​សមរម្យល្អ លោកជាអ្វី។

[៨៣៦] (ព្រះពោធិសត្វ…) ម្នាលនាងកល្យាណី យើងឈ្មោះ​ឧទយៈ បាន​មកក្នុងទី​នេះ ដើម្បីដោះ​ពាក្យប្តេជា្ញ យើងបា្រប់​នាង​ហើយទៅ យើងរួច​ចាកពាក្យប្តេជ្ញា​របស់​នាង​ហើយ។

[៨៣៧] (ព្រះរាជធីតា….) បពិត្រព្រះរាជបុត្រ ប្រសិនបើព្រះអង្គ​ ព្រះនាមឧទយៈ បាន​មកក្នុង​ទីនេះ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់ពាក្យ​ប្តេជា្ញ សូមព្រះអង្គ​ប្រៀនប្រដៅ​ខ្ញុំ ឲ្យបាន​​ចួប​គា្ន​ទៀត។

[៨៣៨] (ព្រះមហាសត្វ….) វ័យកន្លងទៅឆាប់ ខណៈចិត្ត​ក៏កន្លង​ទៅឆាប់​ដូចគ្នា ការតាំង​នៅ (នៃសង្ខារ​ទាំងឡាយ) មិនមាន ពួកសត្វតែង​ច្យុតទៅ​ដោយពិត សរីរៈ​មិនទៀង តែង​ទ្រុឌទ្រោម​ទៅ ម្នាលនាង​ឧទយភទ្ទា នាងកុំ​ប្រមាទ ចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ចុះ។ ផែនដី​ទាំងមូល​របស់សេ្តច​តែមួយ​ព្រះអង្គ​ ដ៏ពេញ​ដោយទ្រព្យ ជាផែនដី​ដែលអ្នក​ដទៃទ្រទ្រង់​មិនបាន​ ឯបុគ្គល​ដែលមិន​ទាន់ប្រាស​ចាករាគៈ រមែង​លះបង់​នូវទ្រព្យ​នោះ ម្នាលនាង​ឧទយភទ្ទា នាងកុំ​ប្រមាទ ចូរប្រព្រឹត្ត​ធម៌ចុះ។ មាតា បិតា បងប្អូនប្រុស បងប្អូនស្ត្រី និងប្រពន្ធក្តី ប្តីក្តី ព្រមទាំង​ទ្រព្យ ឯជន​ទាំងនោះ រមែង​លះបង់​នូវគ្នានឹងគ្នា ម្នាលនាង​ឧទយភទ្ទា នាង​កុំប្រមាទ ចូរប្រព្រឹត្ត​ធម៌ចុះ។

ម្នាលនាងឧទយភទ្ទា នាងដឹងថា កាយជាចំណី​នៃពួក​សត្វដទៃ ដឹងថា សុគតិ​ និង​ទុគ្គតិ​ក្នុងសង្សារ ជាលំនៅ​របស់សត្វ​ថោកទាប ដូច្នេះ​ហើយ កុំប្រមាទ ចូរប្រព្រឹត្ត​ធម៌ចុះ។

[៨៣៩] (ព្រះរាជធីតា….) យក្ខនេះ ពោលពីរោះណាស់ ជីវិត​របស់​ពួកសត្វខ្លី លំបាក​ផង តិចផង ព្រោះ​ជីវិតនោះ​ប្រកប​ដោយទុក្ខ ខ្ញុំនោះ​នឹងលះ​ដែនកាសី និង​ក្រុង​សុរុន្ធនៈ បួស​តែម្នាក់​ឯង។

ចប់ ឧទយជាតក ទី៤។

បានីយជាតក ទី៥

sut.kn.jat.459 | book_059

(៤៥៩. បានីយជាតកំ (៥))

[៨៤០] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ទី១ បាន​សំដែងថា) អាត្មាភាព​ជាមិត្រ (នៃមិត្រម្នាក់) បាន​ប្រើប្រាស់​ទឹក​ដែលមិត្រនោះ​មិនឲ្យ​ហើយ ហេតុនោះ អាត្មាភាព​ខ្ពើមរអើម ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ អាត្មាភាព​បាន​ធ្វើបាបនោះ​ហើយ អាត្មាភាព​លែងធ្វើបាប​ទៀត​ហើយ ព្រោះ​ហេតុនោះ បាន​ជាអាត្មាភាព​បួស។

[៨៤១] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ទី២….) សេចក្តីបា្រថា្ន (ក្នុងកាម) កើតឡើង​ដល់​អាត្មាភាព ព្រោះឃើញ​នូវប្រពន្ធ​របស់​បុគ្គលដទៃ ព្រោះ​ហេតុនោះ អាត្មាភាព​ខ្ពើមរអើម ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ អាត្មាភាព​បាន​ធ្វើបាបនោះ​ហើយ អាត្មាភាព លែងធ្វើ​បាបទៀត​ហើយ ព្រោះ​ហេតុនោះ បាន​ជាអាត្មាភាព​បួស។

[៨៤២] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ទី៣….) បពិត្រមហារាជ ពួកចោរបាន​ចាប់​បិតា​របស់​អាត្មាភាព​ក្នុងព្រៃ អាត្មាភាព ដែលពួក​ចោរនោះ​សួរ​ហើយ ទុកជាដឹង ក៏បា្រប់​ហេតុនោះ ដោយ​ចំណែក​ដទៃវិញ ព្រោះ​ហេតុនោះ អាត្មាភាព​ខ្ពើមរអើម ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ អាត្មាភាព​បាន​ធ្វើបាបនោះ​ហើយ អាត្មាភាព​លែង​ធ្វើ​បាប​ទៀត​ហើយ ព្រោះហេតុ​នោះ បាន​ជាអាត្មាភាព​បួស។

[៨៤៣] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ទី៤…) ការសែនព្រេន ឈ្មោះ​សោមយាគ តាំងឡើង​ហើយ ពួកមនុស្ស​បាន​ធ្វើបាណាតិបាត អាត្មាភាព​ក៏អនុញ្ញត​ឲ្យពួក​មនុស្សនោះ ព្រោះហេតុ​នោះ អាត្មាភាព​ខ្ពើមរអើម ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ អាត្មាភាព​បាន​ធ្វើបាបនោះ​ហើយ អាត្មាភាព​លែងធ្វើ​បាបទៀត​ហើយ ព្រោះហេតុ​នោះ បាន​ជាអាត្មាភាព​បួស។

[៨៤៤] (ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ទី៥…) ពួកជនណា (ក្នុងស្រុក) របស់យើង ដែលសំគាល់​សុរា និង​មេរ័យ ថាដូច​ទឹកឃ្មុំ ជាជន (មានសភាព​យ៉ាងនេះ) ជាដំបូង ពួកជននោះ បាន​ចាត់ចែង​ទឹកស្រវឹង ដើម្បី​សេចក្តី​វិនាសដល់​ពួកជនច្រើន អាតា្មភាពបាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យពួកជននោះ ព្រោះ​ហេតុនោះ អាត្មាភាព​ខ្ពើមរអើម ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ អាត្មាភាព​បាន​ធ្វើបាបនោះ​ហើយ អាត្មាភាព​លែងធ្វើ​បាបទៀត​ហើយ ព្រោះហេតុ​នោះ បាន​ជាអាត្មាភាព​បួស។

[៨៤៥] (ព្រះរាជា…) គួរឲ្យតិះដៀលកាមដ៏ច្រើន ដែលមាន​ក្លិនអាក្រក់ មាន​សត្រូវ​ច្រើន ព្រោះថា អាត្មាអញ​បាន​សេព​ហើយ ក៏មិន​បាន​សេចក្តីសុខ (ក្នុងឈាន) បា្រកដ​ដូច្នោះ។

[៨៤៦] (អគ្គមហេសី…) កាមទាំងឡាយ មានសេចក្តីរីករាយ​ច្រើន ជាសុខ សេចក្តី​សុខក្រៅ​អំពីកាម មិនមានទេ ពួកជន​ណាបាន​សេពកាម​ទាំងឡាយ ពួកជននោះ តែងកើត​ក្នុង​ឋានសួគ៌។

[៨៤៧] (ព្រះរាជា…) កាមទាំងឡាយ មានសេចក្តី​រីករាយតិច ជាទុក្ខ សេចក្តីទុក្ខ​ក្រៅអំពី​កាម មិនមានទេ ពួកជនណា សេពកាម​ទាំងឡាយ ពួកជន​នោះ តែង​កើត​ក្នុងនរក។

[៨៤៨] កាមទាំងឡាយ មានសេចក្តីទុក្ខ លើសជាងដាវ​ដែល​សំលៀង​ហើយ ជាង​ព្រះខាន់​ដែល​លាបដោយ​ថ្នាំពិស ទាំងជាង​លំពែង​ដែលពួយ​ត្រង់ទ្រូង។

[៨៤៩] កាមទាំងឡាយ មានសេចក្តីទុក្ខ លើសជាង​រងើកភ្លើង​ដ៏ច្រាលឆ្អៅ ជាង​រណ្តៅ​រងើកភ្លើង មានជម្រៅ​មួយទទូង ឬអណ្តាត​ភ្លើង​ដែលក្តៅ​ពេញមួយថ្ងៃ។

[៨៥០] កាមទាំងឡាយ មានសេចក្តីទុក្ខ លើសជាង​ថ្នាំពុល​ដ៏ក្លៀវក្លា ឬប្រេង​កំពុងពុះ ឬក៏ទង់ដែង​រលាយ។

ចប់ បានីយជាតក ទី៥។

យុធព្ជាយជាតក ទី៦

sut.kn.jat.460 | book_059

(៤៦០. យុធញ្ចយជាតកំ (៦))

[៨៥១] (ព្រះរាជាកុមារពោធិសត្វ ពោលថា) បពិត្រព្រះរាជា ជាធំក្នុងរថ ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមថា្វយ​បង្គំ (ព្រះអង្គ) ដែលមិត្រ និងអាមាត្រ​ចោមរោម​ហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​នឹងបួស សូម​ព្រះសម្មតិទេព អនុញ្ញាត​ផ្នួសនោះ (ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ)។

[៨៥២] (ព្រះរាជា ទ្រង់តា្រស់ថា) បើកូនឯងខ្វះកាម​ទាំងឡាយ ឪពុក​នឹងបំពេញ​ឲ្យគ្រប់​គ្រាន់​ដល់អ្នក បុគ្គលណា​បៀតបៀនអ្នក ឪពុក​នឹងឃាត់ (បុគ្គលនោះ) ម្នាល​យុធព្ជា័យ អ្នកកុំបួស​ឡើយ។

[៨៥៣] (ព្រះរាជកុមារ…) ខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនមានសេចក្តី​ខ្វះកាម​ទាំងឡាយ​ទេ បុគ្គល​នីមួយ បៀតបៀន​នូវខ្ញុំព្រះអង្គ​ ក៏មិន​មានដែរ តែថា ខ្ញុំព្រះអង្គ​ប្រាថ្នា​នឹងធ្វើនូវ​ទីពឹង (ដល់​ខ្លួន) ដែល​ជរាកំចាត់​បង់មិនបាន។

[៨៥៤] (ព្រះសាស្តា…) បុត្រអង្វរនូវបិតា បិតាក៏អង្វរ​នូវបុត្តឱរស​ដែរ​ព្រះរាជា​ទ្រង់ត្រាស់​ថា ម្នាលកូន ជនអ្នក​នៅក្នុង​និគម អង្វរអ្នក ម្នាល​យុធព្ជា័យ អ្នកកុំ​បួសឡើយ។

[៨៥៥] (ព្រះរាជកុមារ…) បពិត្រព្រះបិតាជាធំក្នុងរថ សូមព្រះអង្គ​កុំឃាត់​ផ្នួស​ខ្ញុំព្រះអង្គ​នោះ កុំឲ្យ​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ពោរពេញ​ដោយកាម​ទាំងឡាយ ឲ្យលុះ​ក្នុងអំណាច​ជរាឡើយ។

[៨៥៦] (ព្រះមាតា….) ម្នាលកូន យើងសូមអង្វរអ្នក ម្នាលកូន យើងសូម​ឃាត់អ្នក យើងចង់​ឃើញអ្នក​អស់​កាលយូរ ម្នាល​យុធព្ជា័យ ចូរអ្នក​កុំបួស​ឡើយ។

[៨៥៧] (ព្រះរាជកុមារ…) ទឹកសន្សើមលើ​ចុងស្មៅ តែងធ្លាក់ចុះ (លើផែនដី) ក្នុងកាល​ព្រះអាទិត្យ​រះឡើង យ៉ាង​ណាមិញ អាយុ​របស់មនុស្ស​ទាំងឡាយ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ បពិត្រ​ព្រះមាតា សូមព្រះមាតា​កុំឃាត់​ខ្ញុំឡើយ។

[៨៥៨] បពិត្រព្រះបិតាជាធំក្នុងរថ សូមឲ្យ (បុរស) ចម្លងព្រះមាតា (របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ) ឲ្យឡើង​កាន់​ព្រះរាជយាន​នេះ កុំឲ្យព្រះមាតា​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ ដែល​កំពុងឆ្លង។

[៨៥៩] (ព្រះមាតា….) នាងទាំងឡាយចូរស្ទុះទៅ សេចក្តីចំរើន (នឹងមាន) ដល់នាង នគររម្មកៈ មុខជា​នឹងសូន្យ (ព្រោះថា) យុធព្ជាយកុមារ ព្រះរាជា​សព្វទត្ត អនុញ្ញាត (ឲ្យបួស​ហើយ)។

[៨៦០] ព្រះរាជកុមារណា នៅក្មេង មានសម្បុរ​ផ្ទឹមនឹងមាស ប្រសើរ​បំផុត​ជាង​ព្រះរាជបុត្រ ១០០០ ព្រះរាជកុមារនោះ ជាអ្នកមានកំឡាំង ស្លៀកសំពត់​កាសាយៈ បួស​ហើយ។

[៨៦១] (ព្រះសាស្តា…) កុមារទាំងពីរអង្គ គឺយុធព្ជា័យ ១ យុធិដ្ឋិលៈ ១ លះបង់​នូវ​ព្រះមាតា និងព្រះបិតា ផ្តាច់ចោល​នូវគ្រឿងជាប់​ចំពាក់​របស់មច្ចុមារ បួស​ហើយ។

ចប់ យុធព្ជាយជាតក ទី៦។

ទសរថជាតក ទី៧

sut.kn.jat.461 | book_059

(៤៦១. ទសរថជាតកំ (៧))

[៨៦២] (រាមបណ្ឌិតកុមារ បានពោលថា) ម្នាលលក្ខណៈ និងនាងសីតា អ្នក​ទាំងឡាយ​ចូរមក អ្នកទាំង ២ នាក់ចូរចុះទឹក ភរតកុមារ បាន​និយាយ​យ៉ាងនេះ​ថា ព្រះបាទ​ទសរថ ទ្រង់​ទីវង្គត​ហើយ។

[៨៦៣] (ភរតកុមារ…) បពិត្រព្រះរាម ដោយអានុភាព​អ្វី ទើបទ្រង់​បាន​ឮថា ព្រះបិតា​ទិវង្គត​ហើយ មិន​សោកសា្តយ របស់ដែល​គួរសោក​ស្តាយ សេចក្តីទុក្ខ​មិនគ្រប​សង្កត់ទ្រង់។

[៨៦៤] (រាមបណ្ឌិតកុមារ….) ជីវិតណា (របស់ពួកសត្វ) បណ្តា​ពួកបុរស​ដែល​រវើរវាយ បុរស (សូម្បីតែមា្នក់) ក៏មិនអាច​ដើម្បីរក្សា​ជីវិតច្រើន​នោះ​បាន​ទេ វិញ្ញូជន ជាមេធាវី​នោះ ធ្វើខ្លួនឲ្យ​ក្តៅក្រហាយ​ដើម្បីអ្វី។

[៨៦៥] សេចក្តីពិតថា ជនទាំងឡាយណា ទាំងក្មេង ទាំងចាស់ ទាំងល្ងង់ ទាំងប្រាជ្ញ ទាំងអ្នក​មាន ទាំងអ្នកក្រ ជនទាំង​អស់នោះ សុទ្ធតែ​មានសេចក្តី​ស្លាប់​នៅខាងមុខ។

[៨៦៦] ផ្លែឈើទុំទាំងឡាយ មានសេចក្តីខ្លាច​អំពីកិរិយា​ជ្រុះជានិច្ច យ៉ាង​ណាមិញ ពួក​សត្វកើត​ហើយ ក៏មាន​សេចក្តីខ្លាច​អំពី​សេចក្តី​ស្លាប់​ជានិច្ច យ៉ាងនោះដែរ។

[៨៦៧] ជនទាំងឡាយច្រើន ពួកខ្លះ គេឃើញ​ក្នុងវេលាព្រឹក វេលាល្ងាច​មិនឃើញ ជនទាំង​ឡាយច្រើន ពួកខ្លះ គេឃើញ​ក្នុង​វេលាល្ងាច វេលាព្រឹក​មិនឃើញ។

[៨៦៨] បើបុគ្គលអ្នកវង្វេង កាលខ្សឹកខ្សួល បៀតបៀនខ្លួន ​ហើយ​គប្បីនាំ​មកនូវ​ប្រយោជន៍​បន្តិច​បន្តួចបាន​ អ្នកប្រាជ្ញ ក៏គប្បី​ធ្វើសេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​នោះដែរ។

[៨៦៩] (បុគ្គលខ្សឹកខ្សួល) បៀតបៀនខ្លួនរបស់​ខ្លួន ជាអ្នក​ស្គម មិនមាន​ពណ៌សម្បុរ ពួកសត្វ​ដែលទៅ​កាន់​បរលោក មិនមែន​ញុំាងអត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយសេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល​នោះឡើយ ព្រោះថា សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល មិនមាន​ប្រយោជន៍​ទេ។

[៨៧០] (បណ្ឌិតបុរស) គប្បីញុំាងផ្ទះដែលភ្លើងឆេះ​ឲ្យរលត់ ដោយ​ទឹកបាន​យ៉ាងណា​មិញ ធីរជន ជាមេធាវី​បណ្ឌិត​ បាន​ស្តាប់​ហើយ គប្បីញុំាង​សេចក្តីសោក ដែលកើត​​ហើយឲ្យ​រលត់​ឆាប់ ដូចខ្យល់​បក់ផាត់​នូវប៉ុយ យ៉ាងនោះដែរ។

[៨៧១] សត្វរមែងទៅកាន់បរលោកតែម្នាក់​ឯង កើតក្នុង​ត្រកូល​ក៏តែម្នាក់​ឯង ការ​សមគប់​នៃពួកសត្វ​ទាំងអស់ គឺមាន​ការចួបជុំ ជាការ​ប្រសើរ​បំផុត។

[៨៧២] ព្រោះហេតុនោះ សេចក្តីសោកទាំងឡាយ សូម្បីធំ ក៏មិនដុត​កំដៅនូវ​ហទយវត្ថុ និងចិត្ត​របស់អ្នក​ប្រាជ្ញ ជាពុហស្សូត ដែលឃើញ​ច្បាស់នូវ​លោកនេះ និងលោក​ខាងមុខ ព្រោះដឹងច្បាស់​នូវធម៌។

[៨៧៣] យើងនោះ នឹងរក្សានូវយសផង ភោគៈផង ភរិយា​ទាំងឡាយផង ញាតិ​ទាំងឡាយ​ផង និងជន​ដ៏វិសេស​ផង នេះជាកិច្ច​របស់អ្នក​ប្រាជ្ញ។

[៨៧៤] ព្រះសាស្តា ទ្រង់តា្រស់ថា ព្រះបាទរាមៈ មានព្រះសុរង្គ ដូចជា​រូបសំណាក​មាស មាន​ព្រះពាហុធំ បាន​សោយរាជ្យ​អស់ ១៦ ០០០ ឆ្នាំ។

ចប់ ទសរថជាតក ទី៧។

សំវរជាតក ទី៨

sut.kn.jat.462 | book_059

(៤៦២. សំវរជាតកំ (៨))

[៨៧៥] (ឧបោសថកុមារ បានពោលថា) បពិត្រមហារាជ ព្រះជនាធិបៈ (ជាព្រះបិតា) ប្រហែល​ទ្រង់ជ្រាប​នូវសីល​របស់ព្រះអង្គ​​ហើយ ​បាន​ជាព្រះអង្គ​បូជានូវ​ព្រះរាជកុមារ​ទាំងនេះ (ដោយ​ជនបទ​នោះ ៗ) មិនសំគាល់​នូវព្រះអង្គ​ ដោយ​ជនបទ​ណាមួយ​ឡើយ។

[៨៧៦] កាលដែលមហារាជ គង់ព្រះជន្មនៅ ឬកាល​ដែលព្រះអង្គ (ជាបិតា​របស់​ពួកយើង) ទិវង្គត​ហើយ ពួកញាតិ កាលឃើញ​សេចក្តី​ចំរើន​របស់ខ្លួន បាន​យល់​ព្រមឲ្យ​ព្រះអង្គ​ (សោយរាជ្យ)។

[៨៧៧] បពិត្រព្រះបាទសំវរៈ ព្រះអង្គ​ទ្រង់គ្រប​សង្កត់ (នូវបង ៩៩ ព្រះអង្គ) ដែលកើត​ជាមួយ តើដោយ​វត្តដូចម្តេច ឯពួកញាតិ​ដែលមក​ប្រជុំគ្នា​ហើយ ក៏មិន​គ្របសង្កត់​នូវព្រះអង្គ​ តើដោយ​វត្តដូចម្តេច។

[៨៧៨] (ព្រះបាទសំវរៈ….) បពិត្ររាជបុត្រ ខ្ញុំមិនច្រណែន ខ្ញុំថ្វាយ​បង្គំព្រះបាទ​ទាំងឡាយ របស់ពួក​សមណៈ ជាតាទិបុគ្គល បាន​នមស្ការ​ពួកសមណៈ​ទាំងនោះ​ដោយ​គោរព។

[៨៧៩] សមណៈទាំងនោះ ជាអ្នកត្រេកអរ​ក្នុងធម្មគុណ​របស់ឥសី បាន​ប្រៀន​ប្រដៅខ្ញុំ ឲ្យប្រកប​ក្នុងធម្មគុណ ឲ្យជាអ្នក​ត្រងត្រាប់ មិនច្រណែន។

[៨៨០] ខ្ញុំបានស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកសមណៈ អ្នកស្វែង​រកនូវ​គុណនោះ​ហើយ មិនមើល​ងាយបន្តិច​បន្តួចសោះ ចិត្តរបស់ខ្ញុំ​ក៏ត្រេកអរ​ក្នុងធម៌ជានិច្ច។

[៨៨១] ពួកទាហានជិះដំរី ពួកទាហាន​ដែលឋិតនៅ​ក្នុងក្បួនទ័ព ពួកទាហាន​ជិះរថ ពួក​ពលថ្មើរជើង ខ្ញុំមិន​បន្ថយ​នូវបាយ និងថ្លៃឈ្នួល​ដែលពួក​ទាហាននោះ​ចាត់ចែង​ហើយ។

[៨៨២] ពួកមហាមាត្យ ពួកមន្ត្រី ពួកអ្នក​បម្រើរបស់ខ្ញុំមាន ពួកជនបាន​ចាត់​ចែងនូវ​សាច់ និងទឹកសុរា​ដ៏ច្រើន ក្នុងក្រុង​ពារាណសី។

[៨៨៣] មួយទៀត សូម្បីពួកពាណិជ ដែលមកអំពី​ដែនផ្សេង ៗ ក៏សម្បូណ៌ ខ្ញុំបាន​ចាត់ចែង​ការរក្សា ចំពោះពួក​ពាណិជ​ទាំងនោះ បពិត្រ​ឧបោសថ​ជាបង សូម​ព្រះបង ជ្រាបយ៉ាង​នេះចុះ។

[៨៨៤] (ឧបោសថកុមារ….) បពិត្រព្រះបាទសំវរៈ ឮថាព្រះអង្គ​ (គ្របសង្កត់​អានុភាព) របស់​ពួកញាតិ (បង ៩៩ ព្រះអង្គ) ដោយធម៌ សូមព្រះអង្គ​សោយរាជ្យ​ចុះ ព្រះអង្គ​ជាអ្នក​មានប្រាជ្ញា​ផង ជាបណ្ឌិត​ផង ទាំងជា​ប្រយោជន៍​ដល់ពួកញាតិផង។

[៨៨៥] ពួកសត្រូវ មិនអាចគ្របសង្កត់​ព្រះអង្គ​ ដែលពួក​ញាតិចោម​រោម​ហើយ ជាអ្នក​កុះករ​ដោយ​រតនវត្ថុ​ផ្សេង ៗ ដូចជា​សេ្តចអសុរ មិនអាច​គ្របសង្កត់​ព្រះឥន្ទ្រ ដូច្នោះដែរ។

ចប់ សំវរជាតក ទី៨។

សុប្បារកជាតក ទី៩

sut.kn.jat.463 | book_059

(៤៦៣. សុប្បារកជាតកំ (៩))

[៨៨៦] (ពួកពាណិជ បានពោលថា) មនុស្សទាំងឡាយ មានច្រមុះ​ដូចកាំបិតកោរ ងើបមុជ (ក្នុង​សមុទ្រនេះ) ពួកយើង សូមសួរ​លោកឈ្មោះ​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះ​អ្វី។

[៨៨៧] (ព្រះមហាសត្វ បានពោលថា) កាលសំពៅ​របស់ពួក​ពាណិជ អ្នកសែ្វង​រកទ្រព្យ​ចេញទៅ​អំពីកំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿនទៅ​កាន់ប្រទេស​ផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា ខុរមាលី។

[៨៨៨] (ពួកពាណិជ បានពោលថា) សមុទ្រដែលប្រាកដ​ចំពោះ​មុខ ហាក់​ដូចជា​ភ្លើង និង​ព្រះអាទិត្យ ពួកយើង​សូមសួរ​លោក​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះអ្វី។

[៨៨៩] (ព្រះមហាសត្វ…) កាលសំពៅរបស់​ពួកពាណិជ អ្នកស្វែង​រកទ្រព្យ ចេញ​ទៅអំពី​កំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿនទៅកាន់​ប្រទេសផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា អគ្គិមាលី។

[៨៩០] (ពួកពាណិជ…) សមុទ្រដែលប្រាកដ​ចំពោះមុខ ហាក់ដូច​ជាទឹកដោះជូរ​និងទឹកដោះ​ស្រស់ ពួកយើង​សូម​សួរលោក​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះអ្វី។

[៨៩១] (ព្រះមហាសត្វ…) កាលសំពៅ​របស់ពួកពាណិជ អ្នកស្វែង​រកទ្រព្យ ចេញ​ទៅអំពី​កំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿនទៅ​កាន់ប្រទេស​ផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា ទធិមាលី។

[៨៩២] (ពួកពាណិជ….) សមុទ្រដែលប្រាកដ​ចំពោះមុខ ហាក់ដូច​ជាស្បូវភ្លាំង និង​សំទូង ពួកយើង​សូមសួរ​លោក​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះអ្វី។

[៨៩៣] (ព្រះមហាសត្វ….) កាលសំពៅពួកពាណិជ អ្នកស្វែងរកទ្រព្យ ចេញទៅ​អំពីកំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿនទៅ​កាន់ប្រទេស​ផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា កុសមាលី។

[៨៩៤] (ពួកពាណិជ….) សមុទ្រដែលប្រាកដ​ចំពោះ​មុខ ហាក់ដូច​ជាបបុស និងឫស្សី ពួកយើង​សូមសួរ​លោក​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះអ្វី។

[៨៩៥] (ព្រះមហាសត្វ…) កាលសំពៅពួក​ពាណិជ អ្នកស្វែងរកទ្រព្យ ចេញ​ទៅ​អំពីកំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿនទៅ​កាន់ប្រទេស​ផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា នឡមាលី។

[៨៩៦] (ពួកពាណិជ…) សំឡេងរបស់អមនុស្ស គួរឲ្យ​ភ័យខ្លាំង គួរឲ្យ​ស្បើម ដែលពួក​យើង​បាន​ឮជាក់ សមុទ្រ​ដែលបា្រកដ​ចំពោះ​មុខ ហាក់ដូច​ជារណ្តៅ និងជ្រោះ ពួកយើង​សូមសួរ​លោក​សុប្បារកៈ សមុទ្រនេះ តើឈ្មោះអ្វី។

[៨៩៧] (ព្រះមហាសត្វ….) កាលសំពៅពួក​ពាណិជ អ្នកស្វែង​រកទ្រព្យ ចេញទៅ​អំពី​កំពង់​ភរុកច្ឆៈ លឿទៅ​កាន់ប្រទេស​ផ្សេង សមុទ្រនេះ ហៅថា ពលវាមុខី។

[៨៩៨] (ព្រះមហាសត្វ ធ្វើសច្ចកិរិយាថា) តាំងពី​កាលដែល​ខ្ញុំរលឹក​ឃើញនូវខ្លួន តាំងពី​កាលដែល​ខ្ញុំដល់នូវ​ភាពជា​អ្នកដឹងក្តី ខ្ញុំមិន​ចេះក្លែង ដើម្បី​បៀតបៀន​សត្វ សូម្បី​តែមួយ​ឡើយ សូមឲ្យ​សំពៅ​ត្រឡប់ទៅ​កាន់ទី​មានសួស្តី ដោយ​ការពោល​ពាក្យសច្ចៈ​នេះចុះ។

ចប់ សុប្បារកជាតក ទី៩។

ឧទ្ទាននៃជាតកនោះ គឺ

និយាយអំពីដំរីដ៏ប្រសើរ ចិញ្ចឹមមាតា ១ ព្រះរាជាព្រះនាមជុណ្ហៈ ១ ធម្មទេវបុត្ត ១ ព្រះរាជា​ព្រះនាម​ឧទយៈ ១ ទឹកផឹក ១ ព្រះរាជា​ព្រះនាម​យុធព្ជា័យ ១ ព្រះរាជា​ព្រះនាម​ទសរថ ១ ព្រះរាជា​ព្រះនាម​សំវរៈ ១ សំពៅ​ត្រឡប់កាន់​ត្រើយ ១ ត្រូវជា ៩ ជាតក។

ចប់ ឯកាទសកនិបាត។

ទ្វាទសនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v12 | book_059

(១២. ទ្វាទសកនិបាតោ)

ចុល្លកុណាលជាតក ទី១

sut.kn.jat.464 | book_059

(៤៦៤. ចូឡកុណាលជាតកំ (១))

[៨៩៩] (សត្វតាវ៉ៅ បានពោលថា) បុរសដែល​មិនជាប់​ចំពាក់​ដោយទេវតា (ខ្មោច​មិនចូល) មិនគួរជឿ (នូវសីល និងវត្ត) របស់​ពួកស្ត្រី​ជាអ្នក​ឈ្លានពាន មានចិត្ត​រហ័ស មិនដឹង​នូវ​​ឧបការគុណ​ដែលគេធ្វើ​ហើយ ជាអ្នក​ប្រទូស្តមិត្រ​ទេ។

[៩០០] ស្ត្រីទាំងនោះ មិនដឹងនូវឧបការគុណ​ដែលគេធ្វើ​ហើយ​ដល់ខ្លួន មិន​ដឹង​ច្បាស់​នូវកិច្ច (ដែលខ្លួន​ត្រូវធ្វើ) មិនដឹងច្បាស់​នូវ​មាតាបិតា ឬបងប្អូន មិន​អៀនខ្មាស តែង​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​ច្បាប់​ជាធម្មតា លុះក្នុង​អំណាចនៃ​ចិត្តរបស់​ខ្លួន។

[៩០១] ស្ត្រីទាំងនោះ តែងលះបង់នូវបុរសនោះ ដែលជាទី​ស្រឡាញ់ ជាទី​គាប់ចិត្ត សូម្បីនៅ​ជាមួយ​គ្នាអស់​កាលយូរ ជាអ្នក​អនុគ្រោះ​សូម្បីស្មើ​ដោយជីវិត ក្នុង​គ្រោះ​ថា្នក់​ទាំង​ឡាយ​ផង ក្នុងកិច្ចការ​ទាំងឡាយ​ផង ព្រោះ​ហេតុនោះ ខ្ញុំមិន​ស្និទ្ធស្នាល​នឹង​ស្ត្រីទាំងឡាយ​ឡើយ។

[៩០២] ព្រោះថា ចិត្តរបស់ពួកស្ត្រីប្រែប្រួល​ដូចជា​សត្វស្វា ឬដូចជា​ម្លប់ឈើ ចិត្តរបស់​ពួកស្ត្រី ច្រាស់ច្រាល់ វិលវង់ ដូចជា​ខ្នងកង់​កាលវិល​ទៅដូច្នោះ។

[៩០៣] ក្នុងកាលដែលស្ត្រីទាំងនោះ សំឡឹងឃើញ​ទ្រព្យ​របស់​បុរស មានសភាព​គួរយក​បាន​ ក៏នាំ​បុរស​នុ៎ះទៅ (កាន់អំណាច​ខ្លួន) ដោយសំដី​ដ៏ផ្អែមល្ហែម​ទាំងឡាយ ដូចជា​ពួកជន​អ្នកនៅ​ក្នុងដែន​កម្ពោជៈ កាលនាំ​សេះទៅ​កាន់អំណាច​ខ្លួន​ដោយស្លែ​ដូច្នោះ។

[៩០៤] ក្នុងកាលដែលស្ត្រីទាំងនោះ សំឡឹងមើល​មិនឃើញ​ទ្រព្យ​របស់បុរស មាន​សភាព​គួរយក​បាន​ទេ ក៏គេច​ចៀស​បុរសនុ៎ះ​ដោយជុំវិញ ដូចជា​បុគ្គល​អ្នកឆ្លង​ទៅដល់​ត្រើយស្ទឹង​ហើយ ក៏វៀរ​បង់នូវ​ក្បូនដូច្នោះ។

[៩០៥] ស្ត្រីទាំងឡាយនោះ មានសេចក្តីប្រៀបធៀប​ដោយជ័រ ដូចជា​ភ្លើង​ដែលស៊ី​នូវវត្ថុ​គ្រប់យ៉ាង មានមាយា​ដ៏ក្លៀវក្លា ដូចជា​ស្ទឹងមាន​ខ្សែទឹក​ដ៏រហ័ស ព្រោះថា ស្ត្រីទាំង​នុ៎ះ តែងសេព​នូវបុរស​ជាទី​ស្រឡាញ់ និងមិន​ជាទី​ស្រឡាញ់ ដូចជាទូក​ដែល​អែបនូវ​ច្រាំងទាំង​ខាងអាយ ទាំងច្រាំង​ខាងនាយ​ដូច្នោះ។

[៩០៦] ស្ត្រីទាំងនោះ មិនមែនរបស់បុរសម្នាក់ មិនមែន​របស់​បុរស​ពីរនាក់ទេ ដូច​ជា​រានផ្សារ ដែល​គេរៀប​ហើយ បុរសណា សំគាល់​នូវស្ត្រី​ទាំងនោះ ថាជា​របស់អញ បុរសនោះ គប្បីចង​ខ្យល់ដោយ​សំណាញ់​បាន។

[៩០៧] ស្ទឹង ផ្លូវ តៀមស្រា រោងសម្រាប់ប្រជុំ និងអណ្តូង យ៉ាងណា ធម្មតាស្ត្រី​ទាំងឡាយ​ក្នុងលោក ក៏យ៉ាងនោះដែរ ឯវេលា​របស់ស្ត្រី​ទាំងនោះ មិនមាន​ឡើយ។

[៩០៨] ស្ត្រីទាំងនោះ ស្មើដោយភ្លើងឆេះ​ឆ្នាំងខ្លាញ់ ឧបមា​ដោយក្បាល​ពស់វែក ឬដូច​ជាពួក​គោស៊ីច្បិច​តែចុង​ស្មៅដ៏ប្រសើរ ៗ ខាងក្រៅ។

[៩០៩] នរជនគប្បីសង្រួមជានិច្ច ​ហើយគប់រកនូវ​ជន​ទាំងនេះ គឺភ្លើង ១ ដំរី ១ ពស់វែក ១ សេ្តច​ដែល​បាន​មុទ្ធាភិសេក​ហើយ ១ ពួកស្ត្រី​ទាំងអស់ ១ ភាវៈ​ទៀងទាត់​របស់​ជនទាំងនោះ គេស្គាល់​បាន​ដោយក្រ។

[៩១០] ស្ត្រីមានសម្បុរល្អឆើត បុរសមិនគួរ​សេពទេ ស្ត្រីជាទី​ស្រឡាញ់​នៃបុរស​ច្រើនគ្នា បុរស​មិនគួរ​សេពទេ ស្ត្រីប្រសប់​រាំច្រៀង បុរស​មិនគួរ​សេពទេ ស្ត្រីជា​ប្រពន្ធ​របស់​បុគ្គលដទៃ បុរស​មិនគួរ​សេពទេ ស្រ្តី (គប់រក​បុរស) ព្រោះហេតុ​តែទ្រព្យ បុរស​មិនគួរ​សេពទេ ស្ត្រីទាំង ៥ ពួកនេះ បុរស​មិនគួរ​សេពឡើយ។

ចប់ ចុល្លកុណាលជាតក ទី១។

ភទ្ទសាលជាតក ទី២

sut.kn.jat.465 | book_059

(៤៦៥. ភទ្ទសាលជាតកំ (២))

[៩១១] (ព្រះរាជា ទ្រង់ត្រាស់ថា) អ្នកជាអ្វី ដែលមានសំពត់​ទាំងឡាយ​ដ៏ស្អាត បាន​ឋិតនៅ​លើ​អាកាសវេហាស៍ ទឹកភ្នែក​ទាំងឡាយ​របស់អ្នក​ហូរចេញ តើដោយ​ហេតុអ្វី ភ័យមក​ចំពោះអ្នក ព្រោះអ្វី។

[៩១២] (ទេវរាជ ត្រាស់ថា) បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ជនទាំងឡាយ​ក្នុងដែន​របស់ព្រះអង្គ​ ស្គាល់ច្បាស់​នូវខ្ញុំថា ជា​ភទ្ទសាលព្រឹក កាលខ្ញុំ​ឋិតនៅ (ក្នុងឧទ្យាននេះ) អស់ ៦ ម៉ឺនឆ្នាំ ជន​ទាំងឡាយ បាន​បូជា​ហើយ។

[៩១៣] បពិត្រព្រះអង្គជាម្ចាស់ទិស (ព្រះរាជា​ទាំងឡាយ ពីដើមក្នុង​នគរនេះ) កាលឲ្យ​គេសាង​ទីក្រុង​ទាំងឡាយ​ផង ដំណាក់​ទាំងឡាយផង ប្រាសាទផ្សេង ៗ ផង មិនដែល​បៀត​បៀន​ខ្ញុំឡើយ ព្រះរាជា​ទាំងនោះ បូជាខ្ញុំ​យ៉ាងណា សូមព្រះអង្គ​បូជាខ្ញុំ យ៉ាងនោះដែរ។

[៩១៤] (ព្រះរាជា…) ខ្ញុំមិនធ្លាប់ឃើញអ្នក​ជាដើមឈើធំ ដោយ​កាយរបស់​អ្នកទេ អ្នកជា​ឈើមាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដ៏ល្អ​ដោយកំពស់ និងទំហំ និងកំណើត។

[៩១៥] ម្នាលយក្ខ ខ្ញុំនឹងឲ្យគេធ្វើប្រាសាទ​មានសសរតែមួយ ជាទី​រីករាយ​នៃចិត្ត ខ្ញុំ​នឹងនាំ​យកអ្នក​ចូលទៅក្នុង​ប្រាសាទនោះ ជីវិត​របស់អ្នក (នឹងមាន) អស់​កាលយូរ។

[៩១៦] (ទេវរាជ…) (បើ) ព្រះទ័យ (របស់ទ្រង់) កើតឡើង​យ៉ាងនេះ​ សេចក្តី​ព្រាត់ប្រាស (ចាក​ភទ្ទសាលព្រឹក្ស) ជាសរីរៈ (របស់ខ្ញុំ​នឹងមាន​ប្រាកដ) (កាលបើ​យ៉ាងនេះ) សូមព្រះអង្គ​ កាត់ខ្ញុំ​ជាច្រើន​កំណាត់ កាត់ជា​កំណាត់​តូចធំចុះ។

[៩១៧] តែសូមព្រះអង្គកាត់ត្រង់ចុង និងកណ្តាល (មុន) រួចកាត់​ត្រង់គល់​ ក្នុង​កាលជា​ខាងក្រោយ កាលបើ​ខ្ញុំត្រូវព្រះអង្គ​កាត់យ៉ាងនេះ សេចក្តី​ស្លាប់ មិនគប្បី​ជាទុក្ខទេ។

[៩១៨] (ព្រះរាជា…) ដូចយ៉ាងបុគ្គលកាត់ដៃ និងជើងផង ត្រចៀក និងច្រមុះ​ផង ឲ្យ​ស្លាប់​បាត់ជីវិត តពីនោះ គេកាត់​នូវក្បាល​ក្នុងកាល​ខាងក្រោយ សេចក្តី​ស្លាប់នោះ ក៏ជា​ទុក្ខ​ដែរ។

[៩១៩] ម្នាលភទ្ទសាលព្រឹក្ស ជាម្ចាស់នៃព្រៃ ការកាត់​ជាកំណាត់​ស្រួល​ឬ ព្រោះហេតុអ្វី ប្រារព្ធ​ហេតុអ្វី បាន​ជាអ្នកចង់​ឲ្យគេកាត់​ជាកំណាត់។

[៩២០] (ទេវរាជ…) បពិត្រមហារាជ ខ្ញុំចង់ឲ្យគេកាត់ជា​កំណាត់ ព្រោះ​អាស្រ័យ​ហេតុ​ដែល​ប្រកប​ដោយ​ហេតុណា សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់ស្តាប់​នូវហេតុនោះ​របស់ខ្ញុំចុះ។

[៩២១] ពួកឈើជាញាតិរបស់ខ្ញុំ ចំរើនដុះដាល​ដោយ​សេចក្តីសុខ កើតក្នុង​ទីមិនមាន​ខ្យល់ នៅជិត​ខាងខ្ញុំ (កាលបើ​ទ្រង់កាប់​រំលំខ្ញុំ) ខ្ញុំមុខ​ជានឹងរលំ​សង្កត់ពួកឈើ​ជា​ញាតិនោះ សេចក្តី​ទុក្ខនឹង​កើតមាន​ដល់ពួក​ឈើជា​ញាតិដទៃ​ទៀត។

[៩២២] (ព្រះរាជា….) ម្នាលភទ្ទសាលព្រឹក្ស ជាម្ចាស់​នៃព្រៃ អ្នកគិត​នូវហេតុ​ដែលមាន​សភាព​គួរគិត អ្នកជា​ឈើប្រាថ្នា​នូវប្រយោជន៍​ដល់ពួក​ឈើជាញាតិ ម្នាល​សំឡាញ់ ខ្ញុំឲ្យ​អភ័យ​ដល់អ្នក។

ចប់ ភទ្ទសាលជាតក ទី២។

សមុទ្ទវាណិជជាតក ទី៣

sut.kn.jat.466 | book_059

(៤៦៦. សមុទ្ទវាណិជជាតកំ (៣))

[៩២៣] (ព្រះសាសា្ត ទ្រង់សំដែងនូវឧទានរបស់បុរសម្នាក់ថា) ពួកមនុស្ស​ជន (ក្នុង​ជម្ពូទ្វីប) ទាំងនោះ អាស្រ័យ​ចិញ្ចឹមជីវិត​ដោយ​ផលនៃ​ការងារ រមែង​សាបព្រោះ ក៏មិនបាន​មួយ​ចំណែក​នៃកោះ​នេះឡើយ ឯកោះ​របស់យើង​នេះ ប្រសើរ​ជាង​ជម្ពូទ្វីប។

[៩២៤] (ធម្មិកទេវបុត្រ បានពោលថា) កាលបើព្រះចន្ទ ដើរដល់រាត្រី ១៥ កើត សន្ទុះ​នៃ​សាគរដ៏ធំ នឹងជោរ​លិចកោះដ៏​ថ្កុំថ្កើងនេះ សន្ទុះ​នៃសាគរ​នោះ កុំសម្លាប់​អ្នក​ទាំងឡាយ​ឡើយ អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរទៅ​រកទី​ជ្រកកោន​ដទៃចុះ។

[៩២៥] (អធម្មិកទេវបុត្រ បានពោលថា) សន្ទុះនៃទឹក​ក្នុងសាគរនេះ មិនមែន​ជោរ​លិច​កោះ​ដ៏ថ្កុំថ្កើង​នេះទេ ដំណើរនោះ យើងឃើញ​ដោយ​និមិត្តដ៏​ច្រើន អ្នក​ទាំងឡាយ​កុំខ្លាច​សោយសោក ព្រោះហេតុ​អ្វី ចូររីករាយ​ចុះ។

[៩២៦] អ្នកទាំងឡាយ បានដល់លំនៅដ៏ថ្កុំថ្កើង​នេះ ជាកន្លែង​មានចំណី​ដ៏ច្រើន មានបាយ និងទឹក​ដ៏ច្រើន យើងមិន​ឃើញភ័យ​បន្តិចបន្តួច​នៃអ្នកទាំង​ឡាយឡើយ អ្នក​ទាំងឡាយ ចូររីករាយ​ជាមួយ​នឹងកូន និងចៅ​ទាំងឡាយ​ចុះ។

[៩២៧] ជាងឈើជាមនុស្សពាល បានពោលថា ទេវតាណា​ឋិតក្នុង​ទិសខាងត្បូង និយាយ​ប្រាប់​សេចក្តី​ក្សេម ពាក្យរបស់​ទេវតា​នោះពិត ទេវតាដែល​ឋិតក្នុង​ទិសខាង​ជើង មិនដឹង​នូវហេតុ​ដែលគួរខ្លាច និងមិន​គួរខ្លាចទេ អ្នកទាំងឡាយ កុំខ្លាច​ឡើយ សោយសោក​ធ្វើអ្វី ចូរនាំគ្នា​រីករាយចុះ។

[៩២៨] (ជាងឈើជាបណ្ឌិត បានពោលថា) យក្ខទាំងនេះ ពោល​ខុសគ្នា យក្ខ​ម្នាក់​ប្រាប់នូវ​ភ័យ យក្ខម្នាក់​ប្រាប់នូវ​សេចក្តីក្សេម ណ្ហើយចុះ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរស្តាប់​នូវពាក្យ​របស់​យើងចុះ យើងទាំង​អស់គ្នា កុំវិនាស​ឆាប់រួសរាន់​ឡើយ។

[៩២៩] យើងទាំងអស់គ្នា ចូរប្រជុំគ្នា​ធ្វើទូក គឺទូក​កំរោលមាំ ប្រកប​ដោយយន្ត​គ្រប់យ៉ាង បើទេវតា​ដែលឋិត​ក្នុងទិស​ខាងត្បូងនេះ​និយាយពិត ទេវតា​ដែលឋិត​ក្នុងទិស​ខាងជើង​និយាយ​ប្រាប់នេះ មិនពិត​ឡើយ។

[៩៣០] ទូករបស់យើងនោះ នឹងមាន​ប្រយោជន៍​ដល់​សេចក្តី​អន្តរាយ (ដែលកើត​ខាងក្រោយ) ពួកយើង​មិនលះបង់​នូវកោះ​នេះទេ បើទេវតា​ដែលឋិត​ក្នុងទិស​ខាងជើង និយាយ​ពិត ទេវតា​ដែលឋិត​ក្នុងទិស​ខាងត្បូងនេះ និយាយ​មិនពិតទេ។

[៩៣១] យើងទាំងអស់គ្នា ឡើងជិះទូក​នោះឯង ហើយគប្បី​ឆ្លងទៅ​រកត្រើយ​ខាងនាយ ដោយ​សួស្តីយ៉ាងនេះ បុគ្គល​មិនគប្បី​ជឿដោយ​ងាយថា ពាក្យ​ដែលបុគ្គលទី ១ ពោល​ហើយ ជាពាក្យ​ប្រសើរ​ដូច្នេះទេ នរជនណា ក្នុង​លោកនេះ កាន់យក​នូវពាក្យ​នៃបុគ្គល​ទី ២ ដែល​ដល់នូវ​គន្លងនៃ​ត្រចៀក ហើយ​ពិចារណា (នូវពាក្យ​ខាងដើម​ និងពាក្យ​ខាង​ចុង) ​ហើយជឿ​នូវពាក្យ​ជាកណ្តាល នរជននោះ រមែង​ដល់នូវទី​ដ៏ប្រសើរ។

[៩៣២] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ពាណិជទាំងនោះ បាន​ទៅដោយ​សួស្តី ក្នុងកណ្តាល​នៃទឹក​សមុទ្រ ដោយកម្ម​របស់ខ្លួន យ៉ាងណាមិញ កុលបុត្រ​មានបា្រជ្ញា​ដូចផែនដី បាន​ដឹងច្បាស់​នូវ​ប្រយោជន៍ ជាអនាគត ​ហើយមិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លងនូវ​ប្រយោជន៍ (របស់​ខ្លួន) សូម្បី​តិច ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

[៩៣៣] ពួកជនពាលដែលជាប់ក្នុងរស​ដោយមោហៈ មិនបាន​ដឹងច្បាស់នូវ​ប្រយោជន៍​ជា​អនាគត ក៏លិច​ចុះក្នុង​ប្រយោជន៍​ជាបច្ចុប្បន្ន ដូចជា​មនុស្ស​ទាំងនោះ (ដល់​នូវសេចក្តី​វិនាស) ក្នុង​កណ្តាល​សមុទ្រ។

[៩៣៤] បុគ្គលគប្បីគ្រោងទុកនូវកិច្ចជាអនាគត (ដោយ​បំណងថា) កិច្ច​កុំបៀតបៀន​អញ ក្នុងកាល​ដែលមាន​កិច្ចឡើយ ឯកិច្ចនោះ មិនបាន​បៀតបៀន​នូវបុគ្គល​នោះ ជាអ្នក​ធ្វើកិច្ច​ដែលខ្លួន​បាន​គ្រោងទុក​ហើយ បា្រកដ​ដូច្នោះ ក្នុងកាល​ជាទី​ធ្វើកិច្ច។

ចប់ សមុទ្ទវាណិជជាតក ទី៣។

កាមជាតក ទី៤

sut.kn.jat.467 | book_059

(៤៦៧. កាមជាតកំ (៤))

[៩៣៥] (ព្រះមហាសត្វ បានពោលថា) កាលបុគ្គល​បា្រថ្នានូវកាម បើកាម​នោះ​សម្រេច​ដល់​បុគ្គល​នោះ សត្វប្រាថ្នា​កាមណា បាន​ហើយ រមែង​ជាអ្នក​មានចិត្ត​រីករាយ​ក្នុងវត្ថុនោះ ដោយ​ពិត។

[៩៣៦] កាលបុគ្គលប្រាថ្នាកាម បើកាមនោះ​សម្រេចដល់​បុគ្គលនោះ បុគ្គលនោះ រមែង​បាន​នូវចំណង់​ដទៃជាង​នោះទៅ​ទៀត ដូចជា (បុគ្គល​ហត់នឿយ) បាន​នូវចំណង់ (ស្រេក) ក្នុង​រដូវក្តៅ។

[៩៣៧] កាលគោជាសត្វមានស្នែង កំពុងចំរើន ស្នែងរមែង​ចំរើនដែរ យ៉ាងណា កាល​សត្វអ្នក​មាន​បញ្ញាទន់ ល្ងង់ខ្លៅ មិនដឹងអ្វី កំពុងចំរើន តណ្ហា ​និងសេចក្តី​ស្រេក​ឃ្លាន រមែង​រឹងរឹត​ចំរើនឡើង​យ៉ាងនោះដែរ។

[៩៣៨] ប្រសិនបើ (មាណពនោះ) ឲ្យស្រែស្រូវខ្សាយ ឲ្យស្រែស្រូវ​ដំណើប ឲ្យគោ សេះ និង​បុរស​ជាខ្ញុំប្រុស លើផែនដី (ដល់បុគ្គល​ណាមួយ វត្ថុទាំង​ប៉ុណ្ណេះនេះ) ក៏មិន​ល្មមដល់​បុគ្គល​ម្នាក់ឡើយ បុរស​ដឹងយ៉ាងនេះ​ហើយ គប្បីប្រព្រឹត្ត​ឲ្យស្មើ។

[៩៣៩] សេ្តចកំហែងច្បាំងឈ្នះនូវផែនដី ​ហើយគ្រប់គ្រង​ផែនដី មានសាគរ​ជាទីបំផុត មាន​សភាព​ជាអ្នក​មិនឆ្អែត​នឹងត្រើយ​សមុទ្រ​ខាងអាយ ក៏ចង់បាន​នូវត្រើយ​សមុទ្រ​ខាង​នាយទៀត។

[៩៤០] បុរសកាលនឹកស្រណោះនូវកាម​ទាំងឡាយ ដោយចិត្ត (ដរាបណា) ក៏មិន​ដល់នូវ​សេចក្តីឆ្អែត​ដរាបនោះ ពួកសត្វ​ណាត្រឡប់​ចិត្តចេញ គេចខ្លួន​ថយ​អំពីកាមនោះ ​ហើយ​ឃើញ (ទោសកាម ដោយញាណ) ជាអ្នកឆ្អែត​ដោយបា្រជ្ញា ពួក​សត្វនោះ ទើប​ឈ្មោះថា ឆ្អែត​ពិតមែន។

[៩៤១] បុរសនោះ មិនក្តៅក្រហាយ​ដោយកាម​ទាំងឡាយ (នេះ) ជាអំពើ​ដ៏ប្រសើរ របស់​ពួកជន​អ្នកឆ្អែត​ដោយប្រាជ្ញា តណ្ហា​មិនធ្វើបុរស​ដែលឆ្អែត​ដោយប្រាជ្ញា ឲ្យ​លុះក្នុង​អំណាច​បាន​ទើ្បយ។

[៩៤២] សូមព្រះអង្គកំចាត់បង់នូវកាមទាំង​ឡាយ​ចេញ បុរសអ្នក​មានប្រាជ្ញា​ប៉ុនសមុទ្រ អ្នក​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច អ្នកមិន​លោភលន់ បុរសនោះ រមែង​មិន​ក្តៅ​ក្រហាយ​ដោយ​កាម​ទាំងឡាយ។

[៩៤៣] បុគ្គលលះបង់នូវចំណែកនៃកាមទាំងឡាយ​ណា ៗ សេចក្តី​សុខក៏​សម្រេច (ដល់​បុគ្គលនោះ) ព្រោះចំណៃក​នៃកាម​ទាំងឡាយ​នោះ ៗ ដូចជាង​ស្បែក កាលកាត់​ស្បែកជើង (តែងចៀរ​នូវចំនៀរ) នៃស្បែក​ចោល (ក៏បាន​នូវថ្លៃ​ស្បែកជើង ឈ្មោះ​ថា ជាអ្នក​បាន​សេចក្តីសុខ) បើបុគ្គល​ប្រាថ្នានូវ​សេចក្តីសុខ​គ្រប់យ៉ាង ត្រូវលះកាម​ទាំងអស់​ចេញ។

[៩៤៤] (ព្រះរាជា ទ្រង់ត្រាស់ថា) គាថាទាំងអស់ ៨ ដែលអ្នក​ពោល​ហើយ គួរដល់​ថ្លៃ ១.០០០ កហាបណៈ ម្នាល​មហាព្រហ្ម អ្នកចូរ​ទទួលយក (នូវ​កហាបណៈ​ទាំងនេះ) ចុះ ភាសិត​របស់អ្នក​នេះ ប្រពៃណាស់។

[៩៤៥] (ព្រះមហាសត្វ…) ខ្ញុំព្រះអង្គមិនត្រូវការ​ដោយកហាបណៈ​ទាំងរយ ទាំងពាន់ ទាំង​ហ្មឺនទេ កាលដែល​ខ្ញុំព្រះអង្គ​កំពុង​ពោលគាថា​ខាងចុង ចិត្តរបស់​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ មិន​ត្រេកអរ​ក្នុងកាម​ឡើយ។

[៩៤៦] (ព្រះរាជា….) អ្នកប្រាជ្ញណា កំណត់ដឹង​នូវតណ្ហា​ដែលញុំាង​សេចក្តី​ទុក្ខឲ្យ​កើតឡើង អ្នកប្រាជ្ញនោះ គឺមាណព​ដ៏ចំរើន ដែលជាអ្នក​ដឹងនូវលោក​ទាំងមូលនេះ​ទេតើ។

ចប់ កាមជាតក ទី៤។

ជនសន្ធជាតក ទី៥

sut.kn.jat.468 | book_059

(៤៦៨. ជនសន្ធជាតកំ (៥))

[៩៤៧] (ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា) ព្រះបាទ​ជនសន្ធៈ ទ្រង់មាន​ព្រះឱង្ការ​ថា បុគ្គល​ណា មិនបាន​ធ្វើហេតុ​ទាំង ១០ នេះ ទុកជា​មុនទេ បុគ្គលនោះ តែងក្តៅ​ក្រហាយ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ។

[៩៤៨] បុគ្គលមិនបានទ្រព្យ ដែលខ្លួនមិនបាន​ឲ្យកើត​ឡើង​ក្នុងកាល​មុន រមែង​ក្តៅ​ក្រហាយ តែងក្តៅ​ក្រហាយ​រឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយថា អាត្មាអញ​មិនបាន​ស្វែង​រកទ្រព្យ​ទុកក្នុងកាល​មុន។

[៩៤៩] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយថា សិល្បៈ ជាគុណ​មាន​សភាព​អង់អាច អាត្មាអញ​មិនបាន​រៀនទុក​ក្នុងកាលមុន ការចិញ្ចឹម​ជីវិត​នៃបុគ្គល​អ្នកមិន​មានសិល្បៈ លំបាក។

[៩៥០] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាលជា​ខាងក្រោយ​ថា កាលពីដើម អាត្មាអញ​ជាអ្នក​ប៉ិនប្រសប់​ក្នុងអំពើ​កោងផង ជាអ្នក​ញុះញង់​ផង ស៊ីសាច់​ខ្នងគេ គឺស៊ី​សំណូក​ផង ជាអ្នក​កាចផង អាក្រក់ផង។

[៩៥១] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាលជា​ខាងក្រោយ​ថា កាលពីដើម អាត្មាអញ​ជាអ្នក​សំឡាប់​សត្វផង កាច​អាក្រក់ផង ជាអ្នក​មិនប្រសើរ​ផង មិន​កោត​ក្រែង​ចំពោះពួក​សត្វផង។

[៩៥២] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយថា អើហ្ន៎ កាល​ដែលពួក​ស្ត្រីមានច្រើន​គរគោក ជាស្ត្រី​មិនមាន​អន្តរាយ (មិនមាន​គេកាន់​កាប់សោះ) អាត្មាអញ​សេព​នឹង​ប្រពន្ធគេ។

[៩៥៣] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយថា អើហ្ន៎ កាលពី​ដើម អាត្មាអញ​មានបាយ និងទឹក​ច្រើន​គរគោក តែមិន​បាន​ឲ្យទានសោះ។

[៩៥៤] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាលជា​ខាង​ក្រោយថា កាល​អាត្មាអញ មាន​ទ្រព្យ​ច្រើន មិនបាន​ចិញ្ចឹម​មាតា និងបិតា​ដែលចាស់ មានវ័យកន្លង​ហើយ។

[៩៥៥] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាលជា​ខាង​ក្រោយថា អាត្មាអញ បាន​មើល​ងាយ​បិតា ដែលជា​អាចារ្យ អ្នកប្រៀន​ប្រដៅ ជាអ្នក​នាំមក​នូវរសគ្រប់​យ៉ាង។

[៩៥៦] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយថា ក្នុងកាលមុន អាត្មាអញ​មិនបាន​ចូលទៅ​ជិតពួក​សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ អ្នកមាន​សីល ជា​ពហុស្សូត​ឡើយ។

[៩៥៧] បុគ្គលតែងក្តៅក្រហាយរឿយ ៗ ក្នុងកាលជា​ខាងក្រោយ​ថា តបៈ គឺ​សុចរិតធម៌ ដែល​គេសន្សំ​ហើយ​ផង បុគ្គល​អ្នកស្ងប់​ដែលគេ​ចូលទៅ​អង្គុយជិត​ផង ជាការ​ប្រពៃ តបៈ (មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ) អាត្មាអញ មិនបាន​សន្សំ​ហើយ ក្នុង​កាលពីដើម។

[៩៥៨] ចំណែកខាងបុគ្គលណា កាលធ្វើកិច្ចរបស់បុរស​ទាំងឡាយ ​ហើយ​ប្រតិបត្តិ​នូវហេតុ​ទាំងនេះ​ដោយ​យោបល់ បុគ្គលនោះ រមែង​មិនក្តៅ​ក្រហាយ​រឿយ ៗ ក្នុង​កាលជា​ខាងក្រោយ​ឡើយ។

ចប់ ជនសន្ធជាតក ទី៥។

មហាកណ្ហជាតក ទី៦

sut.kn.jat.469 | book_059

(៤៦៩. មហាកណ្ហជាតកំ (៦))

[៩៥៩] (ព្រះរាជា ត្រាស់សួរថា) ម្នាលអ្នកមានព្យាយាម ឆ្កែរបស់អ្នក​ខ្មៅណាស់ គួរ​ស្បើម មានចង្កូម​សស្ងាច អ្នកចង​ដោយខ្សែ ៥ តើវា​មាន​ប្រយោជន៍​អ្វីដល់អ្នក។

[៩៦០] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) បពិត្រព្រះបាទ​ឧសិន្នរៈ ឆ្កែនេះ មិនមក​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់ពួក​ម្រឹគទេ ឆ្កែខ្មៅ​បំផ្លិចបំផ្លាញ​នូវពួក​មនុស្ស​ក្នុងកាលណា នឹង​របូតទៅ (អំពី​ដៃខ្ញុំ) ក្នុងកាល​នោះ។

[៩៦១] ពួកសមណៈត្រងោល មានបាត្រក្នុងដៃ ឃ្លុំសង្ឃាដិ និងភ្ជួររាស់​ដោយនង្គ័ល​ទាំង​ឡាយ (ក្នុងកាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវសមណៈ​ទាំងនោះ) ក្នុង​កាល​នោះ។

[៩៦២] ពួកភិក្ខុនី មានតបៈ ជាអ្នកបួស​ត្រងោល ឃ្លុំសង្ឃាដិ នឹងទៅ (បរិភោគកាម) ក្នុង​លោក​ក្នុងកាល​ណា ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវនាង​ភិក្ខុនី​ទាំងនោះ) ក្នុងកាលនោះ។

[៩៦៣] ពួកជដិល មានបបូរមាត់ខាង​លើវែង មានធ្មេញ​ប្រកប​ដោយមន្ទិល មាន​ធូលី​លើក្បាល នឹងទៅ​ទារបំណុល (ក្នុង​កាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅស៊ីនូវ​ជដិល​ទាំងនោះ) ក្នុងកាល​នោះ។

[៩៦៤] ពួកព្រាហ្មណ៍ បានរៀនវេទទាំងឡាយ​ផង សាវិត្តិសាស្រ្ត​ផង យញ្ញសូត្រ ក្នុង​សាវិត្តិសាស្រ្ត​នោះផង នឹងបូជា​ដើម្បី​ថ្លៃឈ្នួល (ក្នុងកាល​ណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ) ក្នុង​កាលនោះ។

[៩៦៥] ពួកជនអ្នកមានទ្រព្យច្រើន នឹងមិនចិញ្ចឹម​មាតាបិតា​ដែលជរា មាន​វ័យ​កន្លង​ហើយ (ក្នុងកាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវជន​អ្នក​មានទ្រព្យ​ទាំងនោះ) ក្នុង​កាលនេះ។

[៩៦៦] ពួកជននឹងនិយាយទៅកាន់មាតាបិតា​ដែលជរា មានវ័យកន្លង​ហើយថា អ្នក​ទាំងឡាយ ជាមនុស្ស​ពាលដូច្នេះ (ក្នុង​កាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅស៊ី​នូវជន​ទាំងនោះ) ក្នុងកាលនោះ។

[៩៦៧] ពួកជនប្រព្រឹត្ត (សេវនកិច្ច) នឹងភរិយា​របស់អាចារ្យ ភរិយា​របស់​សំឡាញ់ មា្តយធំ ម្តាយមីង​ខាងម្តាយ ​ម្តាយធំ ម្តាយមីង​ខាងឪពុក ក្នុងលោក ក្នុងកាលណា ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវជន​ទាំងនោះ) ក្នុងកាលនោះ។

[៩៦៨] ពួកព្រាហ្មណ៍កាន់ដាវ និងខែល ងាព្រះខាន់ ធ្វើនូវ​ការសំឡាប់​នូវអ្នក​ដើរផ្លូវ ក្នុង​កាលណា ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវពួក​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ) ក្នុងកាលនោះ។

[៩៦៩] ពួកបុរសមានស្បែកសម្បុរថ្ងៃសស្អាត មានដើម​ដៃថ្លោស មានអាជីវៈ​មិន​ប្រាកដ មាន​ពំនៀរ​នឹងស្ត្រី​មេម៉ាយ នឹងធ្វើ​នូវការ​បំបែកមិត្រ10) (ក្នុងកាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវ​បុរសនោះ) ក្នុង​កាលនោះ។

[៩៧០] ពួកជនអ្នកមានមាយា ជាអ្នកបោកប្រាស់ មានគំនិត​ជាអសប្បុរស នឹងមាន​ក្នុងលោក (ក្នុងកាលណា) ឆ្កែខ្មៅ​នឹងរបូត (ស្ទុះទៅ​ស៊ីនូវជន​មានមាយា​ទាំងនោះ) ក្នុង​កាល​នោះ។

ចប់ មហាកណ្ហជាតក ទី៦។

កោសិយជាតក ទី៧

sut.kn.jat.470 | book_059

(៤៧០. កោសិយជាតកំ (៧))

[៩៧១] (កោសិយសេដ្ឋី ពោលថា) ខ្ញុំមិនទិញ មិនលក់ទេ ម្យ៉ាងទៀត ការសន្សំ (នូវទ្រព្យ) របស់ខ្ញុំ ក៏មិនមាន​ក្នុងទីនេះដែរ បាយនេះ​តិច មានសភាព​ក្រក្រៃពេក បាយអង្ករ ១ កំបង់​នេះ មិនល្មម​ដល់ជន​ពីរនាក់ទេ។

[៩៧២] (សក្កទេវរាជ ពោលថា) បុគ្គលគប្បីឲ្យវត្ថុ​តិច អំពីវត្ថុតិច គប្បីឲ្យ​វត្ថុ​ពាក់​កណ្តាល អំពីវត្ថុ​ពាក់កណ្តាល គប្បីឲ្យ​វត្ថុច្រើន អំពី​វត្ថុច្រើន ការមិនឲ្យ មិន​កើតទេ។ ម្នាល​កោសិយសេដ្ឋី ហេតុនោះ ខ្ញុំសូម​និយាយ​នឹងអ្នក អ្នកចូរ​ឲ្យទាន​ទាំងឡាយ​ផង ចូរ​បរិភោគ​ផង ចូរឡើង​កាន់​អរិយមគ្គ​ផង បុគ្គលស៊ី​ម្នាក់ឯង មិនបាន​សេចក្តី​សុខទេ។

[៩៧៣] (ចន្ទទេវបុត្រ ពោលថា) បុគ្គលណា កាលដែល​ភ្ញៀវអង្គុយ​ហើយ បរិភោគ​ភោជន​តែ​ម្នាក់ឯង ការបូជា​របស់​បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ឥតអំពើផង ការ​ព្យាយាម​ញុំាង​ទ្រព្យឲ្យ​កើតរបស់​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះថា ឥត​អំពើផង។ ម្នាល​កោសិយសេដ្ឋី ហេតុនោះ ខ្ញុំសូម​និយាយ​នឹងអ្នក អ្នកចូរឲ្យ​ទានទាំង​ឡាយផង ចូរបរិភោគ​ផង ចូរឡើង​កាន់​អរិយមគ្គ​ផង បុគ្គលស៊ី​ម្នាក់ឯង មិនបាន​សេចក្តី​សុខទេ។

[៩៧៤] (សុរិយទេវបុត្រ ពោលថា) បុគ្គលណា កាលដែល​ភ្ញៀវអង្គុយ​ហើយ មិន​បរិភោគ​ភោជន​តែម្នាក់ឯង ការបូជា​របស់​បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា សច្ចៈផង ការ​ព្យាយាម​ញុំាងទ្រព្យ​ឲ្យកើត របស់បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះថា សច្ចៈផង។ ម្នាល​កោសិយសេដ្ឋី ហេតុនោះ ខ្ញុំសូម​និយាយ​នឹងអ្នក អ្នកចូរ​ឲ្យទាន​ទាំងឡាយ​ផង ចូរ​បរិភោគ​ផង ចូរឡើង​កាន់​អរិយមគ្គ​ផង បុគ្គល​ស៊ីម្នាក់ឯង មិនបាន​សេចក្តី​សុខទេ។

[៩៧៥] (មាតលិទេវបុត្រ ពោលថា) បុរស (ចូលទៅរក) ស្រះ ហើយបូជា​ក្នុងទនេ្លផង ក្នុង​ស្រះបោក្ខរណីផង ក្នុងកំពង់​ឈ្មោះ​ទោណៈផង ក្នុងកំពង់​ឈ្មោះ​តិម្ពរុ​ផង ក្នុងស្ទឹង​ធំមានខ្សែទឹក​ដ៏រហ័ស​ផង។ បុគ្គលណា កាលដែល​ភ្ញៀវអង្គុយ​ហើយ មិន​បរិភោគ​ភោជន​តែម្នាក់​ឯង ការបូជា​របស់​បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ​មានក្នុង​ទីនោះផង ការ​ព្យាយាម​ញុំាង​ទ្រព្យឲ្យកើត របស់​បុគ្គល​នោះ ឈ្មោះថា មានក្នុង​ទីនោះផង។ ម្នាល​កោសិយសេដ្ឋី ហេតុនោះ ខ្ញុំសូម​និយាយ​នឹងអ្នក អ្នកចូរ​ឲ្យទាន​ទាំងឡាយ​ផង ចូរបរិភោគ​ផង ចូរឡើង​កាន់​អរិយមគ្គផង បុគ្គល​ស៊ីមា្នក់ឯង មិន​បាន​សេចក្តី​សុខទេ។

[៩៧៦] (បព្ចាសិខទេវបុត្រ ពោលថា) បុគ្គលណា កាលដែល​ភ្ញៀវអង្គុយ​ហើយ បរិភោគ​ភោជន​តែម្នាក់ឯង បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា លេប​នូវ​សន្ទូច​មានខ្សែវែង ព្រម​ទាំង​រនង។ ម្នាល​កោសិយសេដ្ឋី ហេតុនោះ ខ្ញុំសូមនិយាយ​នឹងអ្នក អ្នកចូរ​ឲ្យទាន​ទាំងឡាយ​ផង ចូរ​បរិភោគ​ផង ចូរឡើងកាន់​អរិយមគ្គផង បុគ្គលស៊ី​ម្នាក់ឯង មិនបាន​សេចក្តី​សុខទេ។

[៩៧៧] (កោសិយសេដ្ឋី…) ឱហ្ន៎ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះ មានវណ្ណៈ​ដ៏លើសលុប ទាំង​ឆ្កែរបស់​ពួកគាត់នេះ ក៏បញ្ចេញ​នូវពន្លឺ​នៃវណ្ណៈ​ផ្សេង ៗ តើព្រោះ​ហេតុអ្វី ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​ឡាយ អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរប្រាប់​ដល់យើងចុះ តើពួក​អ្នកជាអ្វី។

[៩៧៨] (សក្កទេវរាជ…) ទេវបុត្រទាំងពីរអង្គ គឺ​ចន្ទទេវបុត្រ ១ សុរិយទេវបុត្រ ១ មកក្នុង​ទីនេះ ឯទេវបុត្រ​នេះ ឈ្មោះ​មាតលិ ជាសារថី​របស់ទេវតា យើង​ឈ្មោះសក្កៈ ជាធំជាង​ពួកទេវតា​ជាន់​ត្រៃត្រិង្ស ឯទេវបុត្រ​នេះ គេហៅថា បព្ចាសិខៈ។

[៩៧៩] សំឡេងទះដៃទាំងឡាយផង សម្ភោរតូចទាំងឡាយ​ផង សម្ភោរធំ និងស្គរធំ​ទាំង​ឡាយផង រមែង​ញុំាង​បព្ចាសិខ​ទេវបុត្រ​នេះ ដែលដេក​លក់ ឲ្យភ្ញាក់ឡើង ឯ​បព្ចាសិខ​ទេវបុត្រ​នេះ លុះភ្ញាក់​ហើយក៏​ត្រេកអរ។

[៩៨០] ពួកជនណានីមួយ ជាអ្នកកំណាញ់​ស្វិតស្វាញ ប្រទេច​ផ្តាសា​នូវសមណៈ និង​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងឡាយ លុះទំលាក់​ចោលនូវ​រាងកាយ គឺសរីរៈ ក្នុងលោក​នេះ បែកធ្លាយ​រាងកាយ​ហើយ ក៏ទៅ​កាន់នរក។

[៩៨១] ពួកជនណានីមួយ កាលប្រាថ្នានូវសុគតិ ឋិតនៅ​ក្នុងធម៌ ក្នុងសេចក្តី​សង្រួម ក្នុងការ​ចែករំលែក លុះទំលាក់​ចោលរាងកាយ គឺសរីរៈ ក្នុងលោក​នេះ បែកធ្លាយ​រាងកាយ​ហើយ ក៏ទៅកាន់​សុគតិ។

[៩៨២] អ្នកជាញាតិរបស់ពួកយើងក្នុងជាតិមុន អ្នកនោះ ឈ្មោះ​កោសិយៈ ជាអ្នក​មានសេចក្តី​កំណាញ់ មានធម៌​ដ៏លាមក ពួកយើង​មកក្នុង​ទីនេះ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់អ្នក (ដោយ​គិតថា) កុំឲ្យអ្នក​មានធម៌​ដ៏លាមក ទៅកាន់​នរកឡើយ។

[៩៨៣] (កោសិយសេដ្ឋី…) ពួកលោកឈ្មោះថា ប្រាថ្នានូវ​ប្រយោជន៍​ដល់ខ្ញុំ​ដោយពិត ព្រោះពួក​លោកបាន​ប្រៀនប្រដៅ​ខ្ញុំ ខ្ញុំនោះនឹង​ធ្វើតាម​ពាក្យទាំងអស់​ដែល​ពួក​លោកជា​អ្នកប្រាថ្នា​នូវប្រយោជន៍ បាន​ពោល (រំលឹក) ហើយ ដោយ​បការៈដូច្នោះ។ ខ្ញុំនេះ​នឹងវៀរលែង (ចាក​សេចក្តី​កំណាញ់) នេះឯង ខ្ញុំនឹង​ឈប់ធ្វើ​បាបតិចតួច​ហើយ ទាំងវត្ថុ​តិចតួច​ដែលខ្ញុំ​មិនគប្បីឲ្យ មិនមាន ខ្ញុំបើ​មិនបាន​ឲ្យទានទឹក នឹងមិន​ផឹកឡើយ។ បពិត្រ​វាសវៈ កាលបើ​ខ្ញុំឲ្យទាន អស់កាល​ទាំងពួង​យ៉ាងនេះ ភោគៈ​ទាំងឡាយ​ ក្នុងទី​នេះនឹង​អស់ទៅ បពិត្រ​សក្កៈ តពី​នោះទៅ ខ្ញុំនឹង​លះបង់​កាម​ទាំងឡាយ តាម​សមគួរ​ដល់ចំណែក ​ហើយ​នឹងបួស។

ចប់ កោសិយជាតក ទី៧។

មេណ្ឌកប្បញ្ហាជាតក ទី៨

sut.kn.jat.471 | book_059

(៤៧១. មេណ្ឌកបញ្ហជាតកំ (៨))

[៩៨៤] (ព្រះបាទវិទេហរាស្រ្ត ទ្រង់ត្រាស់សួរពួក​អ្នកប្រាជ្ញ​ថា) តាំងពី​កាលណា​មកក្នុង​លោកនេះ មិនធ្លាប់​មានពួក​សត្វណា​មានជើង ៧11) យកគ្នា​ជាសំឡាញ់​ឡើយ សត្វទាំង​ពីរនោះ ជាសត្រូវ​នឹងគ្នាទេ (តែឥឡូវ) ត្រឡប់​ជាយក​គា្ន​ធ្វើជា​សំឡាញ់ ប្រព្រឹត្ត​រាប់អានគ្នា តើ​ព្រោះហេតុ​ដូចម្តេច។

[៩៨៥] ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយ មិនអាចដោះប្រស្នា​យើងនុ៎ះ ក្នុងពេល​បាយព្រឹក ក្នុង​ថ្ងៃនេះ​បាន​ទេ យើងនឹង​បំបរបង់​អ្នកទាំង​អស់គ្នា​អំពីដែន ព្រោះយើង​មិនត្រូវការ​នឹង​ពួកមនុស្ស​ឥតប្រាជ្ញា​ឡើយ។

[៩៨៦] (អាចារ្យសេនកៈ បែរមើលទៅពោធិសត្វ ហើយក្រាប​ទូលព្រះបាទ​វិទេហរាស្រ្ត​ថា) កាលបើ​មានការ​ប្រជុំនៃ​មហាជន គគ្រឹក​គគ្រេង កាលបើ​មានការ​ជួបជុំ​រជើបរជួល​នៃជន កើតឡើង​ហើយ (យ៉ាងនេះ) យើងខ្ញុំ​មានចិត្ត​រវើរវាយ មាន​ចិត្តមិន​នឹងនៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​តែមួយ មិនអាច​ឆ្លើយប្រស្នា​នុ៎ះ​បាន​ទេ។

[៩៨៧] បពិត្រព្រះបាទជនិន្រ្ទាធិរាជ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ម្នាក់ ៗ មានចិត្ត​តាំងនៅ​ក្នុង​អារម្មណ៍​តែមួយ ទៅក្នុងទីស្ងាត់​ហើយ គិតនូវ​សេចក្តី​ទាំងឡាយ ពិចារណា​នូវ​កាយវិវេក និង​ចិត្តវិវេក ទើបក្រាប​ទូលសេចក្តី​នុ៎ះ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយបាន។

[៩៨៨] (អាចារ្យសេនកៈ ក្រាបទូលថា) សាច់ពពែ ជាទីពេញចិត្ត ជាទីគាប់ចិត្ត​របស់​កូន​អាមាត្យ និងព្រះរាជបុត្រ​ទាំងឡាយ ពួកកូន​អាមាត្យ និង​ព្រះរាជបុត្រ​ទាំង​នោះ មិន​បរិភោគ​សាច់ឆ្កែទេ បាន​ជាពពែ និងឆ្កែ យកគ្នា​ជាសំឡាញ់។

[៩៨៩] (អាចារ្យបុក្កុសៈ ទូលថា) ពួកជនតែងពន្លះស្បែកពពែ សម្រាប់​ក្រាលលើ​ខ្នង​សេះ ព្រោះហេតុ​ចង់ឲ្យស្រួល តែពួក​ជនទាំង​នោះ មិនក្រាល​ស្បែកឆ្កែទេ បាន​ជាពពែ និងឆ្កែ យកគ្នា​ជាសំឡាញ់។

[៩៩០] (អាចារ្យកាមិន្ទ ទូលថា) ពពែមានស្នែង​ជារង្វង់ ឯឆ្កែគ្មាន​ស្នែងទេ ពពែ​ស៊ីស្មៅ ឆ្កែ​ស៊ីសាច់ បាន​ជាពពែ និងឆ្កែ​យកគ្នាជា​សំឡាញ់។

[៩៩១] (អាចារ្យទេវិន្ទ ទូលថា) ពពែស៊ីស្មៅ ស៊ីស្លឹកឈើ ឯឆ្កែមិន​ស៊ីស្មៅ មិន​ស៊ី​ស្លឹកឈើទេ ឆ្កែខាំ​តែទន្សាយ និង​សំពោច បាន​ជាពពែ និងឆ្កែ យកគ្នា​ជាសំឡាញ់។

[៩៩២] (ព្រះមហោសធ ទូលថា) សត្វជើង ៧ កន្លះ គឺឆ្កែមាន​ជើងបីកន្លះ ពពែ​មាន​ជើង ៤ មាន​ក្រចក ៨ បន្លំលួច​សាច់ ឯឆ្កែនេះ លួច (ស្មៅ) ឲ្យពពែ​នេះ ពពែនេះ លួចសាច់​ឲ្យឆ្កែ​ឯនោះ។

[៩៩៣] ឮថា ព្រះបាទវិទេហរាស្រ្ត ជាស្តេចដ៏ប្រសើរ ជាធំ​ជាងជន សេ្តច​គង់នៅលើ​ប្រាសាទ​ដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ទត​ឃើញ​ជាក់ច្បាស់​នូវការ​ផ្លាស់ប្តូរភោជន​ដល់គ្នា​នឹងគ្នានុ៎ះ របស់ឆ្កែ និងពពែ ដែលដើរ​ទៅលួច​អាហារ​ពេញមាត់ មកឲ្យគ្នា​បរិភោគ។

[៩៩៤] (ព្រះបាទវិទេហរាស្ត្រ ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការថា) យើងហៅ​ពេញជា​មាន​លាភ មាន​សភាព​មិនតិចទេ ព្រោះអ្នក​ប្រាជ្ញទាំង​ឡាយ​បែបនេះ មាននៅ​ក្នុងត្រកូល​របស់យើង អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងនេះ យល់អាថ៌​ប្រស្នាដ៏​ជ្រាលជ្រៅ​ល្អិត ដោយ​សុភាសិត​បាន។

[៩៩៥] យើងមានចិត្តត្រេកអរដ៏ក្រៃលែង យើងឲ្យសេះ​អស្សតរ និង​រថមួយ ៗ ម្នាក់ ឲ្យស្រុក​សួយដែល​បរិបូណ៌​មួយ ៗ ម្នាក់ ដល់អ្នក​ទាំងអស់គ្នា ជាអ្នក​ប្រាជ្ញ ព្រោះ​សុភាសិត។

ចប់ មេណ្ឌកប្បញ្ហាជាតក ទី៨។

មហាបទុមជាតក ទី៩

sut.kn.jat.472 | book_059

(៤៧២. មហាបទុមជាតកំ (៩))

[៩៩៦] (ពួកជន ក្រាបទូលថា) ព្រះរាជាជាឥស្សរៈ បើមិនទាន់​ឃើញទោស​តូចធំ ដោយ​សព្វគ្រប់ អំពីសំណាក់​បុគ្គលដទៃ ទាំង​មិនទាន់​ពិចារណា​ឲ្យឃើញ​ច្បាស់ដោយ​ខ្លួន​ឯងទេ មិនគប្បី​ដាក់អាជ្ញា​ឡើយ។

[៩៩៧] បើក្សត្រិយ៍ណា មិនទាន់ពិចារណា ​ហើយ​ធ្វើអាជ្ញា ក្សត្រិយ៍នោះ ឈ្មោះថា លេប​ភោជន​ប្រកប​ដោយបន្លា ប្រកប​ដោយ​រុយ ដូចជា​មនុស្សខ្វាក់។

[៩៩៨] ព្រះរាជាណា ដាក់អាជ្ញាដល់បុគ្គល​ដែលមិន​គួរដាក់​អាជ្ញា មិនដាក់​អាជ្ញា​ដល់​បុគ្គល​ដែលគួរ​ដាក់អាជ្ញា ព្រះរាជា​នោះ ឈ្មោះថា មិនដឹង​ការស្មើ និង​មិនស្មើ ដូចជា​មនុស្ស​ខ្វាក់ ដើរតាម​ផ្លូវមិន​រាបស្មើ។

[៩៩៩] ព្រះរាជាណា ឃើញនូវហេតុទាំងឡាយ​តូច និងធំនុ៎ះ ដោយសព្វ​គ្រប់ ជាហេតុ​ដែល​ឃើញ​ត្រឹមត្រូវ​ហើយ សឹមប្រៀន​ប្រដៅ​ ព្រះរាជា​នោះ ទើបគួរ​ហៅថា ព្រះរាជា​បាន។

[១០០០] ព្រះរាជា ដែលមានព្រះទ័យទន់ពេក មានព្រះទ័យ​រឹងពេក ក៏មិន​អាចតាំង​ខ្លួន ក្នុង​ភាពជា​ធំបាន​ទេ ហេតុនោះ ព្រះរាជា​គួរប្រព្រឹត្ត​នូវហេតុ​ទាំងពីរ។

[១០០១] (ព្រោះ) ព្រះរាជា ដែលមានព្រះទ័យទន់ ត្រូវពួក​រាស្រ្ត​មើលងាយ ឯ​ព្រះរាជា​មាន​ព្រះទ័យ​រឹងពេក រមែង​មាន​ពំនៀរ ព្រះរាជា​ជ្រាបហេតុ​ទាំងពីរនោះ​ហើយ ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ជា​កណ្តាល។

[១០០២] បុគ្គលត្រេកអរហើយ និយាយច្រើនក៏មាន បុគ្គល​ខឹង​ហើយ និយាយ​ច្រើ​ក៏មាន បពិត្រ​មហារាជ ព្រះអង្គ​មិនគួរ​សម្លាប់​ព្រះរាជបុត្រ ព្រោះហេតុ​តែស្ត្រីទេ។

[១០០៣] (ព្រះរាជា…) មនុស្សលោកទាំងអស់ (ជាបក្ខពួក​ខាងកុមារ) ឯស្ត្រីនេះ​តែម្នាក់​ឯងទេ ព្រោះ​ហេតុនោះ យើងនឹង​ប្រតិបត្តិ (តាមពាក្យ​នាងនេះ​វិញ) អ្នកឯងចូរ​ទៅទម្លាក់​វា (ក្នុង​ជ្រោះភ្នំទៅ)។

[១០០៤] យើងជាបិតា បានឲ្យគេយកកូន​ឯង ទៅបោះ​ក្នុងជ្រោះ​ភ្នំដ៏ជ្រៅ ច្រើន​ជួរត្នោត មិនងាយ​ឡើងមក​រួចទេ ហេតុអ្វីបាន​ជាកូនឯង​មិនស្លាប់​ក្នុង​ជ្រោះនោះ។

[១០០៥] (មហាបទុមតាបសថា…) ក្នុងវេលានោះ នាគរាជ​មានកំឡាំង​ដ៏ខ្លាំងពូកែ អាស្រ័យ​នៅនឹងភ្នំ បាន​ទទួល​ទ្រអាត្មាភាព ដោយភ្នេន​ទាំងឡាយ ហេតុនោះ​ បាន​ជាអាត្មា​ភាព មិនស្លាប់​ក្នុងជ្រោះ​នោះ។

[១០០៦] (ព្រះរាជា…) ម្នាលរាជបុត្រ សូមលោក​និមន្តមក យើងនឹង​នាំលោក​ទៅកាន់​ផ្ទះរបស់​ខ្លួនវិញ ម្នាលលោក​ដ៏ចំរើន សូមលោក​គ្រប់គ្រង​រាជសម្បត្តិ​ចុះ លោកនៅ​ធ្វើអ្វី​ក្នុងព្រៃ។

[១០០៧] (មហាបទុមតាបស…) បុគ្គលលេបផ្លែសន្ទូច ​ហើយទាញ​ចេញមក លុះ​ទាញ​ចេញមក ព្រមទាំង​ឈាម គប្បីជាសុខ​យ៉ាងណា អាត្មាភាព​ឃើញច្បាស់​ដោយខ្លួនឯង ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

[១០០៨] (ព្រះរាជា…) លោកពោលថា អ្វីជាផ្លែសន្ទូច លោកពោលថា អ្វីជាឈាម លោក​ពោលថា អ្វីទាញ​ចេញមក កាលបើ​យើងសួរ​ហើយ លោកចូរ​ប្រាប់រឿង​នោះ។

[១០០៩] (មហាបទុមតាបស…) អាត្មាភាព ពោលនូវកាមថា​ជាផ្លែសន្ទូច ពោលនូវ​ដំរី និង​សេះថា​ជាឈាម ពោលនូវ​ការលះ​ចោល ថា​ជាគ្រឿង​ទាញ​ចេញមក បពិត្រ​ក្សត្រិយ៍ សូម​ព្រះអង្គ​ជា្របយ៉ាង​នេះចុះ។

[១០១០] (ប្រជុំជាតក) មាតាចុងនៃតថាគត គឺនាង​ចិញ្ចមាណវិកា បិតា​តថាគត គឺ​ទេវទត្ត នាគរាជ គឺ​អានន្ទ​ជាអ្នកប្រាជ្ញ ទេវតា គឺសារីបុត្រ រាជបុត្រ ក្នុងកាល​នោះ គឺតថាគត អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរចាំទុក​នូវជាតក​ដោយប្រការ​យ៉ាងនេះចុះ។

ចប់ មហាបទុមជាតក ទី៩។

មិត្តាមិត្តជាតក ទី១០

sut.kn.jat.473 | book_059

(៤៧៣. មិត្តាមិត្តជាតកំ (១០))

[១០១១] (ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត សួរមហាសត្វថា) បណ្ឌិតអ្នកមានប្រាជ្ញា ឃើញ ឬឮ​ពួក​ជន កំពុងធ្វើនូវអំពើ​អ្វី ៗ គប្បី​ដឹងថា ជាអមិត្រ​បាន តើវិញ្ញុជន គប្បី​ព្យាយាម​ដូចម្តេច។

[១០១២] (ព្រះមហាសត្វ សំដែងនូវលក្ខណៈនៃបុគ្គលជា​សត្រូវ​នោះថា) បុគ្គល​ជាសត្រូវ ឃើញ​បុគ្គលនោះ​ហើយ មិន​ញញឹម ១ មិនទទួល​ត្រេកអរ​នឹងសំដី​បុគ្គលនោះ ១ មិនឲ្យ​ភ្នែកដល់​បុគ្គលនោះ ១ ប្រព្រឹត្ត​ទទឹងទាស់ ១។

[១០១៣] បុគ្គលអែបអបនឹងពួកសត្រូវ របស់បុគ្គល​នោះ ១ មិនសេពគប់​នឹងពួកមិត្រ​របស់​បុគ្គលនោះ ១ រារាំង​ពួកជន​អ្នកនិយាយ​សរសើរ ១ សរសើរ​ពួកជន​អ្នកជេរ ១។

[១០១៤] មិនប្រាប់សេចក្តីកំបាំង ដល់បុគ្គលនោះ ១ មិនលាក់​សេចក្តី​កំបាំង​របស់​បុគ្គល​នោះ ១ មិនសរសើរ​ការងារ​របស់បុគ្គល​នោះ ១ មិនសរសើរ​ប្រាជ្ញា​របស់​បុគ្គលនោះ ១។

[១០១៥] ត្រេកអរនឹងសេចក្តីវិនាស​របស់បុគ្គលនោះ ១ មិនត្រេកអរ​នឹងសេចក្តី​ចំរើន​របស់​បុគ្គលនោះ ១ បាន​ភោជន​ចំឡែក មិននឹកនា​ដល់បុគ្គល​នោះ ១ មិន​អនុគ្រោះ​បុគ្គល​នោះ អំពី​របស់នោះ​ថា ឱមិត្រនោះ គប្បីបាន​របស់នេះ​ខ្លះ ១។

[១០១៦] បណ្ឌិតឃើញ ឬឮ ហើយស្គាល់ថា ជាអមិត្របាន​ ដោយអាការ​ទាំង ១៦ នេះ ដែល​ដំកល់នៅ​ក្នុង​អមិត្រ​ដោយ​ប្រការៈ​ដូច្នេះ។

[១០១៧] (ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត…) បណ្ឌិតអ្នកមានប្រាជ្ញា ឃើញ ឬឮ​ពួកជន កំពុង​ធ្វើការងារ​អ្វី ៗ គប្បី​ដឹងថា ជាមិត្របាន​ តើវិញ្ញុជន គប្បី​ព្យាយាម​ដូចម្តេច។

[១០១៨] (មហាសត្វ…) បុគ្គលជាមិត្រ តែងនឹករលឹក​ដល់មិត្រ​ដែលនៅ​បែកគ្នា ១ ត្រេកអរ​នឹងមិត្រ​ដែល​មកដល់ ១ ជាអ្នក​រាប់អាន​ចំពោះ​មិត្រនោះ ១ ទទួល​រីករាយ​ដោយវាចា ១។

[១០១៩] គប់រកនឹងពួកមិត្រ​របស់មិត្រនោះ ១ មិនសេពគប់​នឹងពួក​អមិត្រ​របស់​មិត្រ​នោះ ១ ហាមឃាត់​នូវពួក​អ្នកជេរ ១ សរសើរ​ពួកជន​ដែលនិយាយ​សរសើរ ១។

[១០២០] ប្រាប់សេចក្តីកំបាំង​ដល់មិត្រនោះ ១ បិទបាំង​សេចក្តី​កំបាំង​របស់មិត្រ​នោះ ១ សរសើរ​ការងារ​របស់មិត្រនោះ ១ សរសើរ​ប្រាជ្ញា​របស់​មិត្រនោះ ១។

[១០២១] ត្រេកអរនឹងសេចក្តីចំរើន​របស់មិត្រនោះ ១ មិនត្រេកអរ​នឹងសេចក្តី​វិនាស​របស់​មិត្រនោះ ១ បាន​ភោជន​ចំឡែក តែងនឹកនា​ដល់មិត្រនោះ ១ អនុគ្រោះ​មិត្រនោះ​អំពី​របស់​នោះថា ឱមិត្រនោះ គប្បីបាន​របស់នេះ​ខ្លះ ១។

[១០២២] បណ្ឌិតឃើញ ឬឮ​ហើយ ស្គាល់ថា​ជាមិត្រ ដោយ​អាការទាំង ១៦ នេះ ដែល​ដំកល់​នៅក្នុង​មិត្រ​ដោយ​បការៈ​ដូច្នេះ។

ចប់ មិត្តាមិត្តជាតក ទី១០។

ឧទ្ទាននៃទ្វាទសនិបាតនោះគឺ

និយាយអំពីស្ត្រីចិត្តស្រាល ១ រុក្ខទេវតាឈ្មោះ​ភទ្ទសាល ១ ពួកជនភ្ជួររាស់ ១ កាម ១ ហេតុ ១០ យ៉ាង ១ ឆ្កែខ្មៅ ១ កោសិយសេដ្ឋី ១ ពពែដ៏ប្រសើរ ១ មហាបទុមកុមារ ១ មិត្រ​ដ៏ប្រសើរ ១ រួមត្រូវ​ជា ១០។

ចប់ ទ្វាទសនិបាត។

តេរសនិបាតជាតក

sut.kn.jat.v13 | book_059

(១៣. តេរសកនិបាតោ)

អម្ពជាតក ទី១

sut.kn.jat.474 | book_059

(៤៧៤. អម្ពជាតកំ (១))

[១០២៣] (ព្រះបាទពារាណសី ត្រាស់សួរថា) នែអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌​ដ៏ប្រសើរ កាលពីដើម អ្នក​បាន​យកផ្លែស្វាយ​ទាំងឡាយ តូចក៏មាន ធំក៏មាន មកឲ្យយើង នែព្រាហ្មណ៍ ឥឡូវនេះ ផ្លែឈើ​ទាំងឡាយ មិនកើត​ប្រាកដ​ដោយមន្ត​ទាំងឡាយ​របស់អ្នកនោះ។

[១០២៤] (ព្រាហ្មណ៍មាណព ក្រាបទូលថា) ខ្ញុំព្រះអង្គ​រាប់អាន នូវការប្រកប​នូវ​នក្ខត្តឫក្ស ខ្ញុំព្រះអង្គ​មើលឃើញ​ដោយមន្ត​តែមួយពេល មួយស្របក់ ខ្ញុំព្រះអង្គ​បាន​នូវការ​ប្រកប​នូវ​នក្ខត្តឫក្ស និងពេល​ហើយ សឹមខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នាំយកផ្លែស្វាយ​ឲ្យបាន​ច្រើន មកថា្វយ​ព្រះអង្គ​ពុំខានឡើយ។

[១០២៥] (ព្រះរាជា….) កាលពីដើម អ្នកមិនបាន​និយាយ​អាងនូវ​ការប្រកប​នូវ​នក្ខត្តឫក្ស ពីដើម​មិនឃើញ​រកពេល រកស្របក់ តែអ្នក​បាន​យកផ្លែស្វាយ​ដ៏ច្រើន ដែល​បរិបូណ៌​ដោយពណ៌ ដោយក្លិន ដោយរស (មកឲ្យយើង)។

[១០២៦] នែព្រាហ្មណ៍ កាលពីដើម ផ្លែឈើទាំងឡាយ រមែង​កើតប្រាកដ​ដោយការ​សូធ្យ​សែកមន្ត​របស់អ្នក ថ្ងៃនេះ អ្នកមិន​សូធ្យសែកមន្ត តើធម្មតា​របស់អ្នក​ក្នុងថ្ងៃ​នេះ​ដូចម្តេច។

[១០២៧] (មាណព…) កូនចណ្ឌាលបានឲ្យមន្ត​ទាំងឡាយ​ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ​ដោយធម៌ ទាំងបាន​និយាយប្រាប់​នូវប្រក្រតី គឺសេចក្តី​វិនាសនៃ​មន្តទាំង​ឡាយថា បើមាន​គេសួរ​អ្នក​កុំលាក់នាម នឹងគោត្រ​របស់ខ្ញុំ កុំឲ្យ​មន្តលះបង់​អ្នកបាន។

[១០២៨] ខ្ញុំព្រះអង្គដែលព្រះជនិន្ទ្រាធិរាជសួរ ក្នុងប្រជុំ​ជននោះ មាន​សេចក្តីលុប​គុណ​គេ​​គ្របសង្កត់ បាន​ក្រាបទូល​ពាក្យកុហក ជាពាក្យ​ខុសថា មន្ត​ទាំងឡាយ​នេះ ជារបស់​ព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំព្រះអង្គ​មានមន្ត​សាបសូន្យ ជាបុគ្គល​កំព្រាយំទួញ។

[១០២៩] (ព្រះរាជា…) បុរសអ្នកត្រូវការដោយ​ទឹកឃ្មុំ ទោះបាន​ទឹកឃ្មុំ​អំពីដើមល្ហុង​ខ្ញែរក្តី អំពី​ដើមស្តៅក្តី ឬក៏អំពី​ដើម​រលួសបាយ​ក្តី ឯដើមឈើ​នោះ ឈ្មោះថា​ ជា​ឈើដ៏​ប្រសើរ​របស់​បុរសនោះ។

[១០៣០] បុគ្គលចេះដឹងធម៌អំពីជនណា ទោះក្សត្រិយ៍​ក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី អ្នក​ជំនួញក្តី អ្នកគ្រួក្តី ចណ្ឌាលក្តី អ្នកចោល​សំរាមក្តី ជននោះ ឈ្មោះថា ជាជន​ដ៏ប្រសើរ​របស់​បុគ្គលនោះ។

[១០៣១] បុរសណា ញុំាងប្រយោជន៍ដ៏ឧត្តម​ដែលខ្លួន​បាន​មក​ហើយ​ដោយ​លំបាក ឲ្យវិនាស​ទៅ ដោយមានះ និង​អតិមានះ អ្នកទាំង​ឡាយ ចូរឲ្យនូវ​អាជ្ញាផង នូវការ​សម្លាប់ផង ដល់ជន​អាក្រក់នេះ ​ហើយចាប់​បុរស​ដ៏លាមក​នេះ ត្រង់ក ​ហើយ​ញាំញី។

[១០៣២] (មាណព…) បុរសស្មានថា (ទីនេះ) រាបស្មើ ក៏លោតទៅ​កាន់ត្រពាំង គុហា ជ្រោះ និងឈើ​មាន​ឫសស្អុយក្តី ដើរជាន់​លើពស់វែក ដោយ​ស្មានថា ខ្សែក្តី បុគ្គល​ខ្វាក់ដើរ​ជាន់​ភ្លើងក្តី យ៉ាងណា ៗ បពិត្រ​លោក​ប្រកប​ដោយ​ប្រាជ្ញា សូមលោក (អត់ទោស) ចំពោះខ្ញុំ ដែលជា​អ្នក​ភ្លាំងភ្លាត់ យ៉ាងនោះ ៗ ដែរ ​ហើយចែក​មន្តឲ្យខ្ញុំ ដែលជា​អ្នកមាន​មន្តសាប​រលាបអស់​ហើយ ម្តងទៀត។

[១០៣៣] (ពោធិសត្វ…) យើងបានឲ្យមន្តទាំងឡាយ ដល់អ្នក​ដោយធម៌​ហើយ គឺមិន​យករង្វាន់​អ្វីឡើយ ទាំងអ្នក​ក៏បាន​ទទួលរៀន​យកមន្ត​ដោយធម៌​ហើយដែរ យើង​មានចិត្ត​ត្រេកអរ បាន​ទាំង​ប្រាប់នូវ​ប្រក្រតី (នៃមន្ត) ដល់អ្នក​ហើយ បើអ្នកតាំង​នៅក្នុងធម៌ មន្តមិន​លះបង់​អ្នកបាន​ទេ។

[១០៣៤] ម្នាលបុគ្គលពាល អ្នកនោះ ធ្វើមន្តដែលខ្លួនបាន​ហើយ​ដោយ​លំបាក បាន​មក​ដោយកម្រ ក្នុង​មនុស្សលោក ឲ្យវិនាសទៅ ក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកនោះ ជាអ្នក​ឥត​ប្រាជ្ញា ពោល​ពាក្យកុហក ឈ្មោះថា ញុំាង​ជីវិត​ដែលខ្លួន​បាន​ដោយកម្រ ឲ្យវិនាស។

[១០៣៥] យើងមិនឲ្យមន្តទាំងឡាយបែបនោះ ដល់មនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅ​វងេ្វង ជា​អកតញ្ញូ ពោល​ពាក្យ​កុហក មិនសង្រួម ឯមន្ត​ទាំងឡាយ មានមក​ពីណា​ទៀត អ្នកឯងចូរ​ចេញទៅ អ្នកឯង​មិនគាប់​ចិត្តយើងទេ។

ចប់ អម្ពជាតក ទី១។

ផន្ទនជាតក ទី២

sut.kn.jat.475 | book_059

(៤៧៥. ផន្ទនជាតកំ (២))

[១០៣៦] (កាឡសីហៈ សួរថា) អ្នកជាបុរសមានដឹងក្នុងដៃ ចូលមក​ឈរនៅ​ក្នុងព្រៃ នែសំឡាញ់ ខ្ញុំសួរ​ហើយ ចូរអ្នកប្រាប់ តើអ្នក​ចង់កាប់​ឈើអ្វី។

[១០៣៧] (វឌ្ឍកីព្រាហ្មណ៍ តបថា) អ្នកជា​កាឡសីហៈ ត្រាច់ទៅកាន់​ព្រៃស្មើ និង​មិនស្មើ ម្នាល​សំឡាញ់ ខ្ញុំសួរ​ហើយ អ្នកចូរ​ប្រាប់ ឈើអ្វី ធ្វើខ្នងកង់​ជាប់មាំ។

[១០៣៨] (កាឡសីហៈ…) ដើមរាំងក៏មិនជាប់ ដើមគគីរ​ក៏មិនជាប់ ដើមត្រចៀកប្រើស​ក៏មិនជាប់ ដើមត្របែក​ក៏មិនជាប់ មានតែ​ដើមពង្រ ឈើនោះ ធ្វើកង់​រទេះជាប់មាំ។

[១០៣៩] (វឌ្ឍកី…) ស្លឹកពង្រនោះ បែបដូចម្តេច ដើមពង្រនោះ បែប​ដូចម្តេច ម្នាល​សម្លាញ់ យើងសួរ​ហើយ អ្នកចូរប្រាប់ យើងគប្បី​ស្គាល់​ដើមពង្រ យ៉ាងណា។

[១៩៤០] (កាឡសីហៈ….) មែកឈើណា សំយុងចុះផង មិនទន់ទោរផង មិនបាក់ផង ខ្ញុំឈរ​ក្បែរគល់​ឈើណា ឈើនោះ​ហើយ ជាដើមពង្រ។

[១០៤១] ដើមពង្រនេះ គួរដល់ការងាររបស់អ្នក ដើម្បី​កាំរទេះ​ទាំងឡាយ ដើម្បីកង់ និង​ដុំរទេះ​ទំាងឡាយ ដើម្បី​ចន្ទោលរទេះ និង​ខ្នងកង់រទេះ និងរបស់​សព្វគ្រប់ ក្រៅពីនេះ​ទាំង​អស់។

[១០៤២] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រោះហេតុនោះ ទេវតាអាស្រ័យ​នៅលើ​ដើមពង្រ បាន​និយាយ​ថា ពាក្យរបស់​ខ្ញុំក៏មាន​ដែរ ម្នាល​ភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ អ្នកឯង​ចូរស្តាប់​ពាក្យខ្ញុំសិន។

[១០៤៣] អ្នកចូរអារយកស្បែកខ្លាឃ្មុំនេះ ត្រង់ក ចំនួន ៤ ធ្នាប់ ហើយយក​ស្បែកនោះ​មកទ្រាប់​ខ្នងកង់រទេះ ធ្វើយ៉ាងនេះ ទើបជាប់​មាំមួន។

[១០៤៤] ទេវតាដែលអាស្រ័យនៅលើដើមពង្រ បាន​សម្រេចពៀរ​ហើយ បាន​នាំ​យក​សេចក្តី​ទុក្ខមកឲ្យ ដល់ខ្លាឃ្មុំទាំងឡាយ ដែលកើត​ហើយផង ដែលមិន​ទាន់កើត​ហើយផង ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះ។

[១០៤៥] ដើមពង្រចងពៀរនឹងខ្លាឃ្មុំ ឯខ្លាឃ្មុំចងពៀរនឹងដើមពង្រ ហើយ​បាន​សម្លាប់​គ្នាទៅ​វិញទៅមក ដោយ​ការទាស់​ទែងគា្នទៅ​វិញទៅមក ដោយ​ប្រការ​ដូច្នេះឯង។

[១០៤៦] ខ្លាឃ្មុំ និងដើមពង្រនោះ ចងពៀរវេរា​យ៉ាងណា ការទាស់ទែង​របស់មនុស្ស​ទាំងឡាយ កើតមាន​ក្នុងទីណា មនុស្ស​ទាំងនោះ ឈ្មោះថា រាំដូចជា​ក្ងោកពង់12) ក្នុងទី​នោះ ក៏យ៉ាង​នោះដែរ។

[១០៤៧] តថាគតនឹងសំដែងនូវហេតុនោះ ថា្វយមហារាជ ពួកមនុស្ស ​ដែលមក​ប្រជុំក្នុង​ទីនេះ មានចំនួន​ប៉ុន្មាន សូមសេចក្តី​ចំរើន​មានដល់​មហាបពិត្រ​ មានចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ សូម​មហាបពិត្រ​ ព្រមព្រៀងគ្នា កុំទាស់​ទែងគា្ន កុំឲ្យ​ដូចខ្លាឃ្មុំ​ និងដើម​ពង្រ​ឡើយ។

[១០៤៨] សូមមហាបពិត្រ សិក្សានូវសេចក្តី​ព្រមព្រៀង​គ្នាតែម៉្យាង ព្រោះ​សេចក្តី​ព្រមព្រៀង​គ្នានោះ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ សរសើរ​ហើយ បុគ្គលអ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុងសេចក្តី​ព្រមព្រៀង​គ្នា អ្នកតាំង​នៅក្នុងធម៌ រមែង​មិនសាប​សូន្យចាក​ព្រះនិព្វាន​ជាទីក្សេម ចាកយោគៈ​ទាំងឡាយ​ឡើយ។

ចប់ ផន្ទនជាតក ទី២។

ជវនហំសជាតក ទី៣

sut.kn.jat.476 | book_059

(៤៧៦. ជវនហំសជាតកំ (៣))

[១០៤៩] (ព្រះបាទពារាណសី មានព្រះរាជឱង្ការថា) នែហង្ស ឯងចូរ​ទំលើ​តាំង​មាសនេះចុះ ការឃើញឯង ជាទីពេញ​ចិត្តរបស់​អញ ឯងសមគួរ​ជាធំ​ហើយ របស់​ណាមាន​ក្នុងទីនេះ ឯងចូរ​ប្រាប់មកចុះ។

[១០៥០] (រាជហង្ស…) បុគ្គលខ្លះ គ្រាន់តែឮ​ហើយស្រឡាញ់ ក៏មាន ខ្លះគ្រាន់តែ​ឃើញគ្នា​ហើយ អស់សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ក៏មាន ខ្លះឃើញ​ផង ឮផង ទើប​ស្រឡាញ់​ក៏មាន ចុះ​ព្រះអង្គ​គ្រាន់តែឃើញ តើស្រឡាញ់​ខ្ញុំដែរឬទេ។

[១០៥១] (ព្រះរាជា….) អញគ្រាន់តែបានឮ ស្រឡាញ់ឯងទៅ​ហើយ លុះបាន​ឃើញ អញរឹត​តែស្រឡាញ់​ឡើង នែហង្ស ឯង អញឃើញ​ហើយស្រឡាញ់​យ៉ាងនេះ ឯង​ចូរនៅ​ក្នុងសំណាក់​អញចុះ។

[១០៥២] (រាជហង្ស…) ខ្ញុំនៅក្នុងដំណាក់របស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​ធ្វើសក្ការ​បូជា អស់កាល​ជានិច្ច​ហើយ តែក្រែងពេល​ណាមួយ ព្រះអង្គ​ស្រវឹងដោយ​ទឹកស្រវឹង​ហើយ ទ្រង់ត្រាស់​បង្គាប់ថា នាយពិសេស ចូរចំអិន​សាច់សេ្តចហង្ស យកមក​ឲ្យយើង។

[១០៥៣] (ព្រះរាជា…) ថ្វឺយ ! ខ្ពើម ការផឹកទឹកស្រវឹង ដែលជាទី​ស្រឡាញ់​របស់អញ​ជាង​ឯង បើឯងនៅ​ក្នុងដំណាក់​អញ​ដរាបណា អញនឹង​មិនផឹកទឹក​ស្រវឹង​ដរាបនោះ។

[១០៥៤] (រាជហង្ស…) សំដីរបស់ពួកចចក និងពួកបក្សី យល់បាន​ងាយ បពិត្រ​មហារាជ សំដីរបស់​ពួកមនុស្ស កម្រដឹងបាន​ ជាងសំដី​សត្វនោះទៅទៀត។

[១០៥៥] មួយទៀត បើបុរសណា កាលពីដើម មានចិត្តល្អ គេសំគាល់ថា​ជាញាតិ ជា​មិត្រ ឬជាសម្លាញ់ តែលុះដល់​ពេលខាង​ក្រោយមក បុរសនោះ ត្រឡប់​ជាសត្រូវ​នឹងគ្នា​ទៅវិញ ក៏មាន។

[១០៥៦] បុគ្គលណាមានចិត្តស្មោះស្មើ ដោយសារសេចក្តី​ស្រឡាញ់ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា នៅជិតជា​មួយគ្នា បុគ្គលណា មានចិត្ត​មិនស្មោះស្មើ បុគ្គលនោះ​ ទោះនៅ​ក្នុងទីជិត ក៏ហាក់​ដូចជា​នៅក្នុង​ទីឆ្ងាយ។

[១០៥៧] សំឡាញ់ណា ជាអ្នកមានចិត្តជ្រះថា្ល​រកគ្នា បើទុកជា​នៅឯត្រើយ​សមុទ្ទ​ខាងនាយ សំឡាញ់​ដែលមាន​ចិត្តជ្រះថា្ល​រកគ្នានោះ ក៏ឈ្មោះថា​នៅក្នុង​សមុទ្ទ​ជាមួយគ្នា សម្លាញ់ណា មានចិត្ត​ប្រទូស្ត​រកគ្នា បើទុកជា​នៅក្នុង​សមុទ្ទ​ជាមួយគ្នា សម្លាញ់​ដែលមាន​ចិត្តប្រទូស្ត​គ្នានោះ ក៏ឈ្មោះថា នៅត្រើយ​សមុទ្ទ​ខាងនាយវិញ។

[១០៥៨] បពិត្រព្រះអង្គជាបុគ្គលប្រសើរលើរថ បុគ្គល​ទាំងឡាយ​ណាជា​សត្រូវ​នឹងគ្នា បើទុក​ជានៅជា​មួយគ្នា បុគ្គល​ទាំងនោះ ក៏ឈ្មោះថា នៅផ្សេងគ្នា បពិត្រ​ព្រះអង្គ ជាបុគ្គល​ចំរើន​ក្នុងដែន ពួកសប្បុរស​ទោះបីនៅ​ក្នុងទីឆ្ងាយ ក៏ឈ្មោះថា នៅក្នុងទី​ជាមួយ​ដោយចិត្ត។

[១០៥៩] បុគ្គលជាទីស្រឡាញ់ រមែង​មិនស្រឡាញ់វិញ ព្រោះតែនៅ​ជាមួយ​គ្នាយូរពេក ខ្ញុំសូម​ថា្វយបង្គំ​លាព្រះអង្គ​ទៅវិញ មុនពេល​ដែលខ្ញុំ​មិនជាទី​ស្រឡាញ់​របស់​ព្រះអង្គ។

[១០៦០] (ព្រះរាជា…) កាលបើយើងអង្វរយ៉ាងនេះ អ្នកមិន​ទទួលដឹង​នូវអញ្ជលី មិនធ្វើ​តាមពាក្យ​យើង ជាអ្នក​បម្រើទេ យើងសូម​អង្វរអ្នក​យ៉ាងនេះថា អ្នកគប្បី​ធ្វើនូវ​ការត្រឡប់​មកទៀត។

[១០៦១] (រាជហង្ស…) បពិត្រមហារាជ ជាអ្នកមានសេចក្តីចម្រើន​ក្នុងដែន កាលបើ​យើងនៅ​យ៉ាងនេះ សេចក្តី​អន្តរាយ​នឹងមិន​មានដល់ព្រះអង្គ​ ទាំងដល់​ទូល​ព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ សូមឲ្យ​យើង​បាន​ជួបគ្នា​ក្នុងកាល​កន្លងទៅ​នៃថ្ងៃ និងយប់។

ចប់ ជវនហំសជាតក ទី៣។

ចុល្លនារទកស្សបជាតក ទី៤

sut.kn.jat.477 | book_059

(៤៧៧. ចូឡនារទជាតកំ (៤))

[១០៦២] (តាបសពោធិសត្វ សួរថា) អុស កូនឯងមិនពុះ ទឹក កូនឯងមិនដង ភ្លើង ក៏កូនឯង​មិនបង្កាត់ កូនឯង​ជាមនុស្ស​ល្ងង់ខ្លៅឬ បាន​ជានៅ​សញ្ជប់​សញ្ជឹង។

[១០៦៣] (តាបសកុមារ តបថា) ខ្ញុំមិនអាចនៅក្នុង​ព្រៃបាន​ទេ បពិត្រ​កស្សបៈ ខ្ញុំសូម​លាលោក ការនៅក្នុង​ព្រៃពិបាក ខ្ញុំចង់ទៅ​ដែនវិញ។

[១០៦៤] ខ្ញុំចេញទៅពីព្រៃនេះ ហើយនៅក្នុង​ជនបទណា បពិត្រ​តាបស​ដ៏ប្រសើរ បុគ្គល​គប្បីសិក្សា​ឫកពា​យ៉ាងណា សូម​ព្រះបិតា​ប្រៀន​ប្រដៅ​ទំនៀម​ទម្លាប់​នោះ ដល់ខ្ញុំ។

[១០៦៥] (តាបស…) បើបាឯងលះបង់ព្រៃ និងមើមឈើ ផ្លែឈើ ​ហើយពេញ​ចិត្តនឹង​ការនៅ​ក្នុងដែនវិញ បាឯង​ចូរស្តាប់​ទំនៀម​ទម្លាប់នោះ របស់អញ។

[១០៦៦] បាឯង ចូរកុំសេពថ្នាំពិស ចូរចៀសវាង​អណ្តូង កុំឲ្យ​លិចទៅ​ក្នុងភក់ឡើយ ចូរប្រព្រឹត្ត​ប្រយ័ត្ន​នឹងពួក​អាសីពិស។

[១០៦៧] (តាបសកុមារ…) អ្វីជាថ្នាំពិស ជាអណ្តូង ជាភក់ របស់អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ លោកពោល​នូវអ្វីថា ជា​អាសីពិស ខ្ញុំសួរ​ហើយ សូមលោក​ប្រាប់​រឿងនោះ ដល់ខ្ញុំ។

[១០៦៨] (តាបសពោធិសត្វ…) នែបា គ្រឿងត្រាំក្នុងលោក គេហៅថា ស្រា ជារបស់​ពេញចិត្ត ជារបស់​ឈ្ងុយឈ្ងប់ ឆ្ងាញ់ពិសា មាន​ឧបមា​ដូចរសផ្អែម​តូចមួយ ម្នាល​នារទៈ ព្រះអរិយ​ទាំងឡាយ បាន​ពោលថា ស្រានោះ ជាថ្នាំពិស​របស់បុគ្គល​អ្នកប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ។

[១០៦៩] នែបា ស្ត្រីទាំងឡាយក្នុងលោក រមែង​ញាំញីនូវបុរស​ដែលស្រវឹង​ហើយ ពួកស្ត្រី​ទាំងនោះ តែងផ្សាយ​ចិត្តទៅ​រកប្រុស​កំលោះ ដូចជា​ខ្យល់ផាត់​នូវប៉ុយគរ ដែល​ជ្រុះអំពី​ដើម ម្នាលនារទៈ នោះ​ហើយ ដែលលោក​ហៅថា អណ្តូង​របស់អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ។

[១០៧០] លាភ សេចក្តីសរសើរ សក្ការៈ និងការបូជា​ក្នុងត្រកូល​អ្នកដទៃ ម្នាលនារទៈ នោះឯង​ដែលលោក​ហៅថា ភក់ល្បាប់​របស់អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ។

[១០៧១] នែបា ពួកស្តេចធំ ៗ គ្រប់គ្រងផែនដី​នេះ នែនារទៈ​កូន បាឯង (ចូរគោរព) ពួកសេ្តច​ទាំងនោះ ដែលជា​ធំជាង​មនុស្ស​ដ៏ប្រសើរ ប្រាកដ​ដូច្នោះ។

[១០៧២] ចូរបាកុំប្រព្រឹត្តនៅផ្ទាល់ព្រះបាទានៃពួកសេ្តច​ជាឥស្សរៈ ជា​អធិបតី​ទាំង​នោះ​ឡើយ នែនារទៈ (នោះឯង) ដែលគេ​ហៅថា​អាសីពិស​របស់​អ្នកប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ។

[១០៧៣] បើបាត្រូវការភត្ត ក្នុងពេលភត្ត គប្បីចូលទៅ​កាន់ផ្ទះណា ដែលបា​ដឹងថា ត្រកូល​ណាមិន​មានទោស ក្នុងស្រុកនោះ គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ស្វែង​រកអាហារ​ក្នុងផ្ទះនោះចុះ។ លុះ​ចូលទៅ​កាន់ត្រកូល​ដទៃ ដើម្បីទឹកក្តី ដើម្បីភោជនក្តី គប្បី​ទំពាស៊ី​ឲ្យល្មម​ប្រមាណ គប្បី​បរិភោគ​ឲ្យល្មម​ប្រមាណ តែបា​កុំគប្បី​ពេញចិត្ត​នឹងរូប (ស្ត្រី) ទាំងឡាយ​ឡើយ។

[១០៧៤] បាចូរចៀសវាងចេញឲ្យឆ្ងាយ​នូវទីគោឈរ តៀមស្រា មនុស្ស​អ្នកលេង មនុស្ស​អ្នកឆបោក កន្លែង​ប្រជុំមនុស្ស​ច្រើន និងកន្លែង​ដែលគេទុក​ដាក់ប្រាក់មាស ឲ្យដូច​ជាបុគ្គល​ទៅដោយ​យាន (ដែលផ្ទុក​ដោយសប្បិ និងប្រេង) វៀរនូវ​ផ្លូវមិន​រាបស្មើ។

ចប់ ចុល្លនារទកស្សបជាតក ទី៤។

ទូតជាតក ទី៥

sut.kn.jat.478 | book_059

(៤៧៨. ទូតជាតកំ (៥))

[១០៧៥] (ព្រះរាជា ត្រាស់សួរថា) ម្នាលព្រហ្ម យើងបាន​បញ្ជូនពួក​ទូតមក​ក្នុង​សំណាក់​អ្នក ដែលកំពុង​សុបសៅ ក្បែរច្រាំងគង្គា ពួកទូត​ទាំងនោះ បាន​សួរ​ហើយ តែអ្នក​មិនឆ្លើយ​បា្រប់សោះ សេចក្តីទុក្ខ (ណា) ដែលកើត​ឡើងដល់​អ្នក សេចក្តី​ទុក្ខនោះ ដឹងបាន​តែអ្នកទេឬ។

[១០៧៦] (មហាសត្វ ទូលថា) បពិត្រព្រះអង្គ​ជាបុគ្គលចំរើន​ក្នុងដែន​របស់​អ្នកកាសី បើ​សេចក្តី​ទុក្ខ គប្បីកើតឡើង​ដល់ព្រះអង្គ​ បុគ្គលណា​ដោះទុក្ខនោះ​មិនបាន​ទេ សូមព្រះអង្គ​កុំប្រាប់​សេចក្តី​ទុក្ខនោះ​ដល់បុគ្គល​នោះឡើយ។

[១០៧៧] បុគ្គលណាគប្បីដោះទុក្ខព្រះអង្គនោះបាន​ដោយធម៌ ជាចំណែក​នៃសេចក្តី​សុខតែ​ម្យ៉ាង សូមព្រះអង្គ​ប្រាប់ដល់​បុគ្គលនោះ​ដោយពិត។

[១០៧៨] សំឡេងពួកឆ្កែចចកក្តី ពួកសត្វក្រៀលក្តី ដឹងបាន​ដោយងាយ បពិត្រ​មហារាជ ឯសំដី​របស់មនុស្ស ដឹងបាន​ដោយកម្រ​ជាង​សម្លេងនោះ​ទៅទៀត។

[១០៧៩] មួយទៀត កាលពីមុន បុរសណា មានចិត្តល្អ គេសំគាល់ថា​ជាញាតិ​សន្តាន ឬមិត្រ​សម្លាញ់ តែដល់មក​ខាងក្រោយ បុរសនោះ ត្រឡប់ទៅ​ជាសត្រូវ​នឹងគ្នា​វិញ​ក៏មាន។

[១០៨០] ជនណា មានគេសាកសួរសេចក្តីទុក្ខរបស់ខ្លួន ​ហើយ​និយាយ​ប្រាប់ (នូវ​សេចក្តី​កំបាំង​របស់ខ្លួន) ក្នុងកាល​មិនគួរ មិត្រទាំងឡាយ ជាអ្នកមិន​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ជន​នោះក៏មាន ជាអ្នក​ស្វែងរកនូវ​ប្រយោជន៍ មានសេចក្តី​ទុក្ខចំពោះ​ជននោះ ក៏មាន។

[១០៨១] អ្នកប្រាជ្ញដឹងនូវកាលគួរ (នឹងនិយាយប្រាប់) ផង ដឹងនូវ​មេធាវិជន​ថា មាន​ចិត្តតែ​មួយជាមួយ​នឹងខ្លួនផង ទើបគួរ​ប្រាប់នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខទាំងឡាយ ដល់ជន​ឯទៀត មាន​ប្រការ​ដូច្នោះ ​ហើយគប្បី​បញ្ចេញ​នូវពាក្យ​ដ៏ពីរោះ ជាពាក្យមាន​ប្រយោជន៍។

[១០៨២] អ្នកប្រាជ្ញកាលបើសំឡឹងរំពឹងឃើញនូវហិរិ និងឱត្តប្បៈ ជាក់ច្បាស់​ហើយ រមែង​ដឹងនូវទុក្ខ ដែលខ្លួន​ពិបាក​ទ្រាំថា សេចក្តីសុខ ដែល​នឹងមាន​ដល់អាត្មាអញ មិនមែន​មាន (ព្រោះការ​លើកធុរៈ ដាក់​ទម្ងន់ទៅ​លើអ្នក​ដទៃទេ) ​ហើយក៏​អត់ទ្រាំទុក្ខ​ដ៏ខ្លាំងក្លា​តែម្នាក់​ឯង។

[១០៨៣] បពិត្រមហារាជ ទូលព្រះបង្គំជាអ្នកត្រូវការ​ដោយ​ទ្រព្យ (យកទៅបូជា) ដល់​អាចារ្យ ទើបដើរ​សូមគេ​ក្នុងដែន និគម និង​រាជធានី។

[១០៨៤] បពិត្រព្រះអង្គជាធំជាងជន ខ្ញុំព្រះអង្គ (សូមឲ្យ) ពួកគហបតី ពួករាជបុរស ពួក​ព្រាហ្មណ​មហាសាល បាន​ឆ្តោរមាស ៧ បពិត្រ​មហារាជ ឆ្តោរ​មាស​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះបាត់ ហេតុនោះ បាន​ជាខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សោកដ៏​ក្រៃលែង។

[១០៨៥] បពិត្រមហារាជ ពួករាជបុរសរបស់ព្រះអង្គ​ ខ្ញុំព្រះអង្គ​បាន​ត្រិះរិះ​ដោយចិត្ត​ថា មិនអាច​ដើម្បីជួយ​ដោះខ្ញុំព្រះអង្គ​ ឲ្យរួចចាក​ទុក្ខបាន​ទេ ហេតុនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ មិនប្រាប់​ដល់រាជបុរស​ទាំងនោះ​ឡើយ។

[១០៨៦] បពិត្រមហារាជ ចំណែកព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គ​បាន​ត្រិះរិះ​ដោយចិត្តថា ព្រះអង្គ​អាចជួយ​ដោះទុក្ខបាន​ ហេតុនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទើបក្រាប​ទូលដល់​ព្រះអង្គ។

[១០៨៧] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះបាទពារាណសី ជាអ្នកចំរើន​ក្នុងដែន​របស់​អ្នក​កាសី មាន​ព្រះហឫទ័យ​ជ្រះថា្ល បាន​ប្រទាន​ឆ្តោរមាសសុទ្ធ ចំនួន ១៤ ដុំ ដល់​មហាសត្វ​នោះ។

ចប់ ទូតជាតក ទី៥។

កាលិង្គពោធិជាតក ទី៦

sut.kn.jat.479 | book_059

(៤៧៩. កាលិង្គពោធិជាតកំ (៦))

[១០៨៨] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះបាទកាលិង្គ ជាស្តេចចក្រពត្តិ គ្រប់គ្រង​មនុស្ស​លើ​ផែនដី​ដោយធម៌ សេ្តចបាន​មកដល់ទី​ជិតពោធិព្រឹក្ស​ដោយដំរី​មានអានុភាព​ធំ។

[១០៨៩] ភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បុរោហិត នៅក្នុងដែន​កាលិង្គ លើកកម្បង់​អញ្ជលី​ចំពោះ​ព្រះរាជា​ចក្រពត្តិ ដែលទ្រង់​ប្រសូតចាក​ត្រកូល​សមណៈ ព្រះនាម​ចុល្លកាលិង្គ ក្រាបទូល​ពាក្យនេះថា

[១០៩០] បពិត្រមហារាជ សូមព្រះអង្គ​សេ្តចចុះមក ចំណែកនៃ​ផែនដីនេះ ជាប្រទេស​ដែល​សមណៈ​សរសើរ​ហើយ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ មានគុណ​ថ្លឹងមិនបាន​ តែងត្រាស់​ដឹង​ហើយ រុងរឿង​ក្នុងទីនេះ។

[១០៩១] បពិត្រមហារាជ តាមដែលខ្ញុំព្រះអង្គឮមកថា ស្មៅ និងវល្លិ​ទាំងឡាយ ក្នុង​ចំណែក​នៃផែនដី​នេះ វិលកួច​ទៅខាងស្តាំ នេះជា​ផ្ចិតនៃ​ផែនដី។

[១០៩២] ផ្ចិតនៃផែនដីនេះ ដែលមាន​សមុទ្រសាគរ​ជាទីបំផុត ជាទី​ទ្រទ្រង់​នូវ​សត្វ​ទាំងពួង សូមព្រះអង្គ​សេ្តចចុះ​មក​ធ្វើនមស្ការ។

[១០៩៣] ពួកដំរីណា ដែលកើតក្នុងឧបោសថត្រកូល ជាដំរី​ប្រសើរ ដំរីទាំង​នោះ រមែង​មិនហ៊ាន​ចូលទៅកាន់​ប្រទេស មានប្រមាណ​ប៉ុណ្ណោះទេ។

[១០៩៤] ដំរីកើតក្នុងឧបោសថត្រកូល ក៏ពិត​ហើយ តែថា ប្រទេស​ប៉ុណ្ណេះនេះ ដំរីនុ៎ះ មិនហ៊ាន​ចូលទៅ​ជិតទេ សូមព្រះអង្គ​យក​កង្វេរពេជ្រ (កាប់) បញ្ជូនដំរី​ដ៏ប្រសើរ ដែល​គេបាន​បង្វឹក​ហើយ(ឲ្យចូលទៅ​លមើល)។

[១០៩៥] ព្រះបាទកាលិង្គ ទ្រង់ព្រះសណ្តាប់ពាក្យព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត​នោះ​ហើយ ទ្រង់​ពិចារណា​តាមពាក្យ​បុរោហិត ជាអ្នក​មើល​លក្ខណៈ ទើបបង្ខំ​ដំរីដ៏ប្រសើរ ដែល​កើតក្នុង​ឧបោសថ​ត្រកូល ដោយ​គិតថា យើងនឹងបរ (ដំរី) ចូលទៅ តាមពាក្យ​បុរោហិតនេះ​លមើល។

[១០៩៦] ឯដំរីដែលស្តេចបរចូលទៅ ក៏មិន​អាចទទួល​ភារៈ​ដ៏ធ្ងន់បាន ហើយស្រែក​ដូចជា​សត្វក្រៀល ថយក្រោយ អង្គុយ (លើអាកាស)។

[១០៩៧] ភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ក្នុងដែនកាលិង្គដឹងថា ដំរីនោះ អស់អាយុ​ហើយ ក៏ប្រញាប់​ក្រាបទូល​ព្រះបាទ​កាលិង្គថា បពិត្រ​មហារាជ សូមព្រះអង្គ​គង់ដំរី​ដទៃវិញ ព្រោះ​ដំរីនេះ អស់អាយុ​ហើយ។

[១០៩៨] ព្រះបាទកាលិង្គបានឮពាក្យនោះហើយ ក៏ទ្រង់​ប្រញាប់​ទៅកាន់ដំរី (ដទៃ) កាល​បើសេ្តច​ទ្រង់ឈាន​ផុតទៅ​ហើយ ដំរីក៏ដួល​ធា្លក់មកលើ​ផែនដី ក្នុងទី​នោះឯង ពាក្យ​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត​អ្នកទាយ​លក្ខណៈ​យ៉ាងណា ដំរីក៏យ៉ាងនោះ។

[១០៩៩] ព្រះបាទកាលិង្គ មានព្រះរាជឱង្ការនេះ​នឹងកាលិង្គភារទ្វាជ​ព្រាហ្មណ៍ថា អ្នកឯង​ជាមនុស្ស​ចេះដឹង​ដោយប្រពៃ ជាសព្វញ្ញូ​ឃើញការ​សព្វគ្រប់។

[១១០០] កាលិង្គភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ មិនទទួលការសរសើរ​នោះ ក៏ក្រាប​បង្គំទូល​ដូច្នេះ​ថា បពិត្រ​មហារាជ ទូលព្រះ​បង្គំជាខ្ញុំ គ្រាន់តែ​ជាអ្នក​ទាយលក្ខណៈ ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ ទើប​ព្រះអង្គ​ជាសព្វញ្ញូ។

[១១០១] ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ព្រះអង្គ​ដឹងសព្វ ជ្រាបសព្វ តែងដឹង​ដោយ​លក្ខណៈ ចំណែក​យើងខ្ញុំ (ចេះដឹង) ដោយ​សាកំឡាំង​សិល្បសាស្រ្ត ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ ទើប​ព្រះអង្គ​ទ្រង់ជា្រប​សព្វ។

[១១០២] ព្រះបាទកាលិង្គ ជ្រះថា្លនឹងពោធិមណ្ឌល ​ហើយនាំ​យកផ្កាកម្រង ​និង​គ្រឿង​ក្រអូប គ្រឿងលាប ព្រមទាំង​តូរ្យតន្ត្រី​ទាំងឡាយ​ផ្សេង ៗ ទ្រង់ឲ្យ​ធ្វើកំពែង​ព័ទ្ធជុំវិញ ​ហើយទើប​ទ្រង់យាង​ចេញទៅ។

[១១០៣] ព្រះបាទកាលិង្គ បានឲ្យរាជបុរស​បេះផ្កាឈើ​ទាំងឡាយ ចំនួនប្រាំមួយ​ហ្មឺន​រទេះ មកបូជា​កន្លែងដាំ​ពោធិព្រឹក្ស​ដ៏ប្រសើរ​បំផុត (នោះ)។

ចប់ កាលិង្គពោធិជាតក ទី៦។

អកិត្តិជាតក ទី៧

sut.kn.jat.480 | book_059

(៤៨០. អកិត្តិជាតកំ (៧))

[១១០៤] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) សក្កទេវរាជ ជាម្ចាស់នៃសត្វ លុះឃើញ​អកិត្តិបណ្ឌិត​ កំពុង​គង់នៅ ទើបសួរថា បពិត្រ​មហាព្រហ្ម លោកប្រាថ្នា​ចង់បាន​អ្វី បាន​ជាមក​អង្គុយ នៅក្នុង​ទីក្តៅម្នាក់​ឯង។

[១១០៥] (អកិត្តិតាបស ឆ្លើយថា) បពិត្រ​សក្កៈ ការកើតក្នុង​ភពថ្មីទៀត នាំមកនូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ ការបែកធ្លាយ​នៃសរីរៈ នាំមកនូវ​សេចក្តីទុក្ខ ការស្លាប់​ព្រោះតែវង្វេង ក៏នាំ​មកនូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ បពិត្រ​វាសវៈ ហេតុនោះ បាន​ជាអាត្មា (អង្គុយ​បា្រថ្នា​ព្រះនិព្វាន)។

[១១០៦] (សក្កៈ…) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ បពិត្រ​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តប្រាថា្ន​ចង់បាន​ពរណា ខ្ញុំប្រគេនពរ​នោះ ដល់លោក។

[១១០៧] (អកិត្តិ…) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វ​ទាំងពួង បើព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​ដល់​អាត្មា នរជន​បាន​កូន ប្រពន្ធ ទ្រព្យស្រូវ និងវត្ថុដទៃ​ជាទី​ស្រឡាញ់ រមែង​មិន​ឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់ ដោយ​លោភៈណា សូមកុំ​ឲ្យលោភៈ​នោះ នៅក្នុង​សន្តានរបស់​អាត្មា​បាន​ឡើយ។

[១១០៨] (សក្កៈ…) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ ​បពិត្រ​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តបា្រថា្ន​ពរណា ខ្ញុំប្រគេន​ពរនោះ ដល់លោក។

[១១០៩] (អកិត្តិ…) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វទាំងពួង បើព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​ដល់​អាត្មា ពួកជន​រមែង​ញុំាង​ស្រែចម្ការ ប្រាក់មាស គោសេះ និង​ទាសបុរស ដោយ​ទោសៈ​ណា ដែលកើត​ហើយ សូមកុំឲ្យ​ទោសៈនោះ នៅក្នុង​សន្តាន​អាត្មាបាន​ឡើយ។

[១១១០] (សក្កៈ…) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ ​បពិត្រ​​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តប្រាថ្នា​ពរណា ខ្ញុំប្រគេន​ពរនោះ ដល់លោក។

[១១១១] (អកិត្តិ….) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វទាំងពួង បើព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​ដល់អាត្មា អាត្មាសូម​កុំឲ្យជួប​នឹងមនុស្ស​ពាល សូមកុំឲ្យ​ឮដំណឹង​មនុស្សពាល សូមកុំ​ឲ្យនៅរួម​នឹង​មនុស្សពាល សូមកុំឲ្យបាន​ធ្វើ ទាំងកុំឲ្យ​ពេញចិត្ត​នឹងការ​ចរចា​ទៅមក​នឹងមនុស្ស​ពាល។

[១១១២] (សក្កៈ…) មនុស្សពាលបានធ្វើអ្វីដល់លោក បពិត្រ​កស្សបៈ សូមលោក​ប្រាប់​ហេតុ បពិត្រ​កស្សបៈ ហេតុអ្វី បាន​ជាលោក​មិនប្រាថ្នាជួប​មនុស្សពាល។

[១១១៣] (អកិត្តិ…) បុគ្គលពាល រមែង​ណែនាំនូវអំពើ​មិនគួរ​ណែនាំ រមែង​ប្រកប​ក្នុងកិច្ច​មិនមែន​ជាធុរៈ ការណែនាំ​ទៅរក​អាក្រក់ ជាការ​ប្រសើរ (របស់បុគ្គល​ពាល​នោះ) បុគ្គល​ពាល បើទុកជា​គេនិយាយ​ត្រូវ ក៏នៅ​តែខឹង បុគ្គលពាល រមែង​មិន​ដឹងច្បាប់​អ្វីទេ ការមិន​ជួបប្រទះ​នឹងបុគ្គល​ពាលនោះ ជាការ​ប្រពៃ។

[១១១៤] (សក្កៈ…) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ បពិត្រ​​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តប្រាថា្ន​ពរណា ខ្ញុំប្រគេន​ពរនោះ ដល់លោក។

[១១១៥] (អកិត្តិ….) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វទាំងពួង បើព្រះអង្គ​នឹងប្រទានពរ​ដល់អាត្មា អាត្មាសូម​ឲ្យជួបប្រទះ​អ្នកប្រាជ្ញ សូមឲ្យ​ស្តាប់អ្នក​ប្រាជ្ញ សូមឲ្យ​នៅរួម​ជាមួយ​នឹង​អ្នកប្រាជ្ញ សូមឲ្យបាន​ធ្វើ ទាំងសូម​ឲ្យបាន​ចូលចិត្ត នឹងការ​ចរចា​ទៅមក ជាមួយ​នឹងអ្នក​ប្រាជ្ញនោះ។

[១១១៦] (សក្កៈ….) អ្នកប្រាជ្ញបានធ្វើប្រយោជន៍អ្វី​ដល់លោក បពិត្រ​កស្សបៈ សូមលោក​ប្រាប់ហេតុ បពិត្រ​កស្សបៈ ហេតុអ្វីបាន​ជាលោក​ចង់ជួប​ប្រទះ​អ្នកប្រាជ្ញ។

[១១១៧] (អកិត្តិ….) អ្នកប្រាជ្ញ រមែង​ណែនាំនូវហេតុ ដែលគួរដឹកនាំ រមែង​មិន​ប្រកប​ក្នុងកិច្ច ដែលមិន​មែនជាធុរៈ ការដឹក​នាំល្អ ជាការ​ប្រសើរ (របស់​អ្នកប្រាជ្ញ​នោះ) អ្នកប្រាជ្ញ បើគេ​និយាយ​ត្រូវ​ហើយ រមែង​មិនក្រោធ អ្នកប្រាជ្ញនោះ រមែង​ចេះ​ដឹងច្បាប់ ការសេព​គប់ជាមួយ​នឹងអ្នក​ប្រាជ្ញនោះ ជាការប្រពៃ។

[១១១៨] (សក្កៈ….) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ ​បពិត្រ​​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តប្រាថ្នា​ពរណា ខ្ញុំនឹងប្រគេន​ពរនោះ ដល់លោក។

[១១១៩] (អកិត្តិ….) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វទាំងពួង បើព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​ដល់​អាត្មា នាកាល​រាត្រីនោះ​អស់​ហើយ ព្រះអាទិត្យ​ក៏រះឡើង សូមឲ្យ​ទិព្វភោជន​កើតប្រាកដ ទាំង​ពួកយាចក​អ្នកមាន​សីល (ក៏ឲ្យមក) កាលបើ​អាត្មាឲ្យ សូម​ទិព្វភោជន​កុំឲ្យអស់ លុះឲ្យ​ហើយ សូមកុំ​ឲ្យក្តៅ​ក្រហាយ​ក្រោយ កាលបើ​កំពុងឲ្យ គប្បីឲ្យ​មានចិត្ត​ជ្រះថ្លា បពិត្រ​សក្កៈ សូមព្រះអង្គ​ប្រទានពរនុ៎ះ​ចុះ។

[១១២០] (សក្កៈ….) សុភាសិតដ៏សមគួរនេះ លោកបាន​ពោលល្អ​ហើយ បពិត្រ​​កស្សបៈ លោកមាន​ចិត្តប្រាថ្នា​ពរណា ខ្ញុំនឹង​ប្រគេនពរ​នោះ ដល់លោក។

[១១២១] (អកិត្តិ….) បពិត្រសក្កៈ ជាធំជាងសត្វទាំងពួង បើព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​ដល់​អាត្មា ព្រះអង្គ​កុំចូលមក​រកអាត្មា​ទៀតឡើយ បពិត្រ​សក្កៈ សូមព្រះអង្គ​ប្រទានពរ​នុ៎ះចុះ។

[១១២២] (សក្កៈ…) ពួកជនប្រុសស្រី តែងចង់ឃើញ (ខ្ញុំ) ដោយការ​ប្រព្រឹត្តិ​វត្តដ៏​ច្រើនចុះ ភ័យក្នុង​ការឃើញខ្ញុំ (មាន​ដល់លោក)។

[១១២៣] (អកិតិ្ត….) អាត្មាឃើញព្រះអង្គ មានភេទជាទេវតា​ប្រាកដ​ដូច្នោះ មាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ទាំងពួង​សម្រេច​ហើយ គប្បី​ប្រហែស​ក្នុង​តបធម៌ ភ័យក្នុង​ការឃើញ​ព្រះអង្គ​នុ៎ះ មានដល់ (អាត្មា)។

ចប់ អកិត្តិជាតក ទី៧។

តកា្ករិយជាតក ទី៨

sut.kn.jat.481 | book_059

(៤៨១. តក្ការិយជាតកំ (៨))

[១១២៤] (ព្រាហ្មណ៍បុរោហិត និយាយថា) ខ្ញុំឯង ជាមនុស្សល្ងង់ និយាយ​សំដីទាស់ ដូចជា​កង្កែប​ហៅពស់​ក្នុងព្រៃ ម្នាល​តក្ការិយៈ ខ្ញុំធ្លាក់ក្នុង​រណ្តៅនេះ ព្រោះឮថា បុគ្គល​និយាយ​ហួសប្រមាណ មិនប្រពៃ​ឡើយ។

[១១២៥] (តក្ការិយពោធិសត្វ តបថា) បុគ្គលអ្នកនិយាយ​ហួសប្រមាណ​ តែង​ដល់នូវ​ការចង ការសម្លាប់ សោក និងខ្សឹកខ្សួល លោក​តិះដៀល​ខ្លួនលោក ព្រោះ​តែហេតុនោះ បពិត្រ​លោក​អាចារ្យ ពួកជន​កប់លោក​ក្នុងរណ្តៅ​ឥឡូវនេះ។

[១១២៦] (មហាសត្វ ដំណាលពីសេដ្ឋីបុត្រ និយាយថា) ថ្វីបាន​ជាអញសួរ អញយក​អាសាតុណ្ឌិលៈ ជាបង​នាងកាលី បាន​ជាអញ​ត្រូវគេ​ដណ្តើម​យកសំពត់​ទាំងគូ ​ហើយ​ជា​មនុស្ស​អាក្រាត ដំណើរ​នេះឯង ប្រហែលគ្នា​នឹងលោក​ច្រើនប្រការ។

[១១២៧] (ដំណាលរឿងកុកសថា) កាលពពែទាំងពីរ កំពុងតែ​ជល់គ្នា កុកសណា ចូលទៅ​ត្រង់ចន្លោះ​ពពែ កុកសនោះ ត្រូវក្បាល​ពពែទាំងពីរ ទង្គិចខ្ទេច​ក្នុងទីនោះ ដំណើរ​នេះ ប្រហែលគ្នា​នឹងលោក​ច្រើនយ៉ាង។

[១១២៨] (ដំណាលរឿងជន ៤ នាក់ ថា) ជន ៤ នាក់ កាន់ជាយ​ក្រមា ចាំ​ត្រង​បុរសម្នាក់ (ដែលលោត​ពីចុងត្នោត) ជនទាំង ៤ នាក់នោះ បែកក្បាល​ដួលស្លាប់ ដំណើរនេះ ប្រហែល​គ្នានឹងលោក​ច្រើនយ៉ាង។

[១១២៩] (ដំណាលរឿងពពែថា) ដូចជាមេពពែ ដែលចោរចង​ទុកក្បែរ​គុម្ពឫស្សី ទធាក់​ជើងក្រោយ​លេង បាន​ជាន់កាំបិត ហេតុនោះ បាន​ជាចោរ អារបំពង់​កមេពពែ​នោះ ដំណើរ​នេះឯង ​ប្រហែលគ្នា​នឹងលោក​ច្រើនយ៉ាង។

[១១៣០] (ដំណាលរឿង ព្រះរាជាពារាណសី ត្រាស់ថា) កិន្នរ​ទាំងពីរនេះ មិនមែន​ជាទេវតា មិនមែន​ជាគន្ធព្វបុត្ត​ទេ កិន្នរ​ទាំងនេះ ជាម្រឹគទេ កិន្នរ​ទាំងនេះ ព្រាន​ព្រៃបាន​នាំមក​ដោយ​អំណាច​ប្រយោជន៍ ពួកអ្នកធ្វើ​ក្រយាស្ងោយ ចូរ​ចំអិន​កិន្នរ​មួយ​នោះ ក្នុងពេល​បាយល្ងាច ចូរចំអិន​កិន្នរ​មួយទៀត ក្នុងពេល​បាយព្រឹក។

[១១៣១] (រឿងកិន្នរី ទូលព្រះរាជាថា) ពាក្យជាទុព្ភាសិត​មួយសែនម៉ាត់ ក៏មិន​ដល់មួយ​ចំណិត​នៃពាក្យ​ជាសុភាសិត​ឡើយ បុគ្គល​កាលរង្កៀស​នឹងពាក្យជា​ទុព្ភាសិត រមែង​លំបាក ព្រោះ​ហេតុនោះ កិន្នរ​នៅស្ងៀម មិនមែន​ព្រោះល្ងង់ទេ។

[១១៣២] (ព្រះរាជា ត្រាស់ថា) កិន្នរីណា បាន​ដោះសា​នឹងអញ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលែង​កិន្នរី​នុ៎ះចុះ ចូរនាំ​កិន្នរនោះ ទៅភ្នំ​ហិមពាន្ត អ្នក​ទាំងឡាយ ចូរប្រគល់​កិន្នរនេះ ដើម្បី​រោងគ្រួ ចូរចំអិនវា​ក្នុងពេល​បាយព្រឹក អំពីព្រលឹម។

[១១៣៣] (កិន្នរ ក្រាបទូលថា) ពួកសត្វចិញ្ចឹម មានមេឃ​ជាទីពឹង ​ពួកមនុស្សមាន​សត្វចិញ្ចឹម​ជាទីពឹង បពិត្រ​មហារាជ ខ្ញុំមាន​ព្រះអង្គ​ជាទីពឹង ឯភរិយា​របស់ខ្ញុំ មាន​ខ្លួនខ្ញុំ​ជាទីពឹង ក្នុងរវាង​យើងខ្ញុំ​ទាំងពីរនាក់ សូមឲ្យ​អ្នកដែលរួច (អំពីសេចក្តី​ស្លាប់) ដឹងថា អ្នកណា​មួយ (ស្លាប់) ​ហើយសឹម​ទៅភ្នំ។

[១១៣៤] បុគ្គលមិនងាយចៀសនិន្ទាទេ បពិត្រ​ព្រះជនិន្ទ ព្រះអង្គ​គប្បីសេពគប់ រាប់រក​នូវពួកជន អ្នកមាន​សេចក្តី​ប្រាថា្ន​ផ្សេង ៗ គ្នា (លមើល) បុគ្គល​ពួកមួយ បាន​នូវសេចក្តី​សរសើរ​ដោយគុណ មានសីលគុណ​ជាដើម​ណា បុគ្គលឯទៀត បាននូវ​ពាក្យនិន្ទា ដោយ​គុណ មានសីលគុណ​ជាដើម​នោះ​ទៅវិញ។

[១១៣៥] សត្វលោកទាំងអស់ មានចិត្តក្លៀវក្លា ដោយចិត្ត​ផ្សេងគ្នា សត្វលោក​ទាំង​អស់ មានចិត្ត​ប្រព្រឹត្តទៅ​ក្នុងចិត្ត​របស់ខ្លួន ពួកសត្វ​ទាំងអស់ មានចិត្តផ្សេង ៗ គ្នា មាន​ប្រភេទ​ដ៏ច្រើន ឯក្នុង​លោកនេះ បុគ្គល​មិនលុះ​អំណាចចិត្ត​របស់បុគ្គល​ណាបាន​ឡើយ។

[១១៣៦] (ព្រះរាជា…) កិន្នរណា ព្រមទាំងភរិយានៅស្ងៀម ឥឡូវនេះ ភ័យ​ហើយ បាន​ដោះសា កិន្នរនោះ ចូររួច​អំពីភ័យ ដល់នូវ​សេចក្តីសុខ មិនមាន​រោគក្នុង​កាលឥឡូវ​នេះចុះ វាចារបស់​ជនទាំង​ឡាយ ជាវាចា​មានប្រយោជន៍។

ចប់ តកា្ករិយជាតក ទី៨។

រុរុមិគជាតក ទី៩

sut.kn.jat.482 | book_059

(៤៨២. រុរុមិគរាជជាតកំ (៩))

[១១៣៧] (ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត ប្រកាសថា) នរណា ប្រាប់ម្រឹគនោះ ជាម្រឹគ​ដ៏ឧត្តម​ជាងម្រឹគ​ទាំងឡាយ ដល់យើង យើងនឹង​ឲ្យស្រុកសួយ និងនាង​នារី​ដែលស្អិតស្អាង​ហើយ ដល់​អ្នកនោះ។

[១១៣៨] (សេដ្ឋីបុត្ត ក្រាបទូលថា) សូមព្រះអង្គ​ប្រទានស្រុកសួយ និងពួក​នាងនារី ដែល​ស្អិតស្អាង ដល់ទូល​ព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំចុះ ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំ នឹងក្រាប​ទូលម្រឹគនោះ ជាម្រឹគ​ដ៏ឧត្តម​ជាងម្រឹគ​ទាំងឡាយ​ដល់ព្រះអង្គ។

[១១៣៩] ដើមស្វាយ និងដើមសាលព្រឹក្ស ក្នុងដងព្រៃនុ៎ះ មានផ្ការីក (ផែនដី)​ ដ៏​ដេរដាស​ដោយស្មៅ មាន​សម្ផ័ស្សស្រួល មានពណ៌​ក្រហមដូច​ជាសម្បុរ​នៃសត្វ​មេភ្លៀង ម្រឹគនុ៎ះ ឋិតទៅ​ក្នុងដងព្រៃនុ៎ះ។

[១១៤០] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត ទ្រង់យិតព្រះទម្រង់​កៅទណ្ឌ ផ្ទាប់កាំសរ ​ហើយស្តេច​ចូលតម្រង់​ទៅ ឯម្រឹគ​ក្រលេក​ឃើញ​ព្រះរាជា​ហើយ ក៏ទូល​អង្វរពី​ចម្ងាយថា បពិត្រ​មហារាជ សូមព្រះអង្គ​ឈប់សិន បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ប្រសើរ​ក្នុងរថ សូមព្រះអង្គ​កុំបាញ់​ទូលព្រះបង្គំ​ជាខ្ញុំឡើយ នរណាអេះ បាន​ក្រាបទូល​ដំណើរ​នេះ​ដល់ព្រះអង្គ​ថា ម្រឹគនុ៎ះ ឋិតនៅ​ក្នុងដង​ព្រៃនុ៎ះ។

[១១៤១] (ព្រះរាជា….) នែសំឡាញ់ បុរសជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើលាមក​នុ៎ះ ឋិតនៅ​អំពី​ចម្ងាយ បុរសនោះ បាន​ប្រាប់ដំណើរ​នេះ​ដល់យើងថា ម្រឹគនុ៎ះ ឋិតនៅ​ក្នុងទីនុ៎ះ។

[១១៤២] (ប្រើសមាសពោធិសត្វ…) បានឮមកថា នរជនពួកខ្លះ ក្នុងលោកនេះ បាន​ពោលពាក្យ​ពិតយ៉ាង​នេះថា កំណាត់​ឈើដែល​គេស្រង់​ឡើង ប្រសើរជាង ឯ​នរជនពួកខ្លះ ដែលគេ​ស្រង់ឡើង មិនប្រសើរ​ទេ។

[១១៤៣] (ព្រះរាជា…) ម្នាលម្រឹគ អ្នកតិះដៀលម្រឹគ​ទាំងឡាយ ឬបក្សីទាំងឡាយ ឬក៏មនុស្ស​ទាំងឡាយ យើងមាន​ភ័យច្រើន ព្រោះតែ​ឮអ្នកនិយាយ​ជាភាសា​មនុស្ស។

[១១៤៤] (ប្រើសមាស…) ខ្ញុំបានស្រង់មនុស្សណា ដែលរសាត់​ទៅក្នុងផ្លូវទឹក មាន​ទឹកច្រើន ទឹកជ្រៅ មានខ្សែ​ទឹកហូរ​រហ័ស (ឥឡូវ) ភ័យមាន​មកដល់​ទូលព្រះបង្គំ​ជា​ខ្ញុំ​ហើយ ព្រោះហេតុ​តែស្រង់​មនុស្សនោះ បពិត្រ​មហារាជ ការរួបរួម​នឹងអសប្បុរស​តែងនាំ​មកនូវ​សេចក្តីទុក្ខ។

[១១៤៥] (ព្រះរាជា…) យើងនឹងបាញ់ព្រួញនេះ ទៅតាមអាកាស ជាព្រួញមាន​ស្លាបកន្ទុយ ៤ ផ្តាច់​នូវសរីរៈ (បុរសនោះ) ចំដើមទ្រូង យើងនឹង​សម្លាប់​មនុស្សនោះ ជាមនុស្ស​ទ្រុស្តមិត្ត ជាអ្នក​ធ្វើកិច្ចដែល​មិនគួរធ្វើ មិនដឹង​នូវឧបការគុណ ដែល​ធ្វើ​​ហើយ​ប្រាកដ​ដូច្នោះ។

[១១៤៦] (ប្រើសមាស…) បពិត្រព្រះជនិន្ទ្រ សប្បុរសទាំងឡាយ រមែង​មិន​សរសើរ​នូវការ​សម្លាប់​របស់​អ្នកប្រាជ្ញ ឬមនុស្ស​ពាល ដោយពិត ​សូមឲ្យ​មនុស្ស​អ្នកមាន​បាបធម៌​ទៅផ្ទះ តាមសេចក្តី​ប្រាថ្នាចុះ ភត្តណា (ដែលព្រះអង្គ​ត្រូវប្រទាន) ដល់​បុរសនុ៎ះ សូមព្រះអង្គ​ ប្រទាន​ភត្តនោះ ដល់បុរស​នុ៎ះចុះ ចំណែក​ខ្ញុំ សូមធ្វើ​តាមសេចក្តី​ប្រាថា្ន​របស់ព្រះអង្គ​ចុះ។

[១១៤៧] (ព្រះរាជា…) ម្នាលប្រើសមាស បណ្តាសប្បុរស​ទាំងឡាយ ​អ្នកដែលមិន​ប្រទូស្ត​ចំពោះ​មនុស្ស​ដែល​ប្រទូស្តនោះ ក៏ចាត់ថា​ជាសប្បុរស​មួយ​ដោយពិត មនុស្ស​មាន​បាបធម៌ ចូរទៅ​ផ្ទះរបស់​ខ្លួនតាម​សេចក្តី​ប្រាថ្នាចុះ ភត្តណា (ដែលយើង​ត្រូវឲ្យ) ដល់បុរសនុ៎ះ យើងនឹង​ឲ្យភត្តនោះ​ដល់បុរសនុ៎ះ មួយទៀត យើងនឹងឲ្យ​ស្រុកសួយ​ដល់អ្នក។

[១១៤៨] (ប្រើសមាស…) បពិត្រមហារាជ សំឡេងរបស់ចចក និងក្រៀល គេដឹង​បាន​ដោយ​ងាយ ឯសំដី​របស់មនុស្ស គេដឹង​បាន​ដោយកម្រ ជាងសំដី​សត្វនោះ​ទៅទៀត បុរសណា មានចិត្តល្អ គេសំគាល់ថា ជាញាតិ ជាមិត្រ ជាសំឡាញ់​ក្នុងកាលមុន បុរសនោះ រមែង​ជាសត្រូវ​វិញ ក្នុងកាល​ជាខាង​ក្រោយ។

[១១៤៩] (អភិសម្ពុទ្ធគាថា) ពួកអ្នកជនបទ ក៏មកប្រជុំគ្នា ពួកអ្នកនិគម ក៏មកប្រជុំ​គ្នា (ហើយក្រាប​ទូសស្តេច) ថា ពួកម្រឹគ​ស៊ីស្រូវអស់​ហើយ សូម​ព្រះសម្មតិទេព កំចាត់​ពួកម្រឹគ​នោះចេញ។

[១១៥០] (ព្រះរាជា…) ចូរកុំឲ្យមានជនបទ ទាំងដែន​ក៏ចូរវិនាស​ទៅដោយ​ពិតចុះ យើង​ឲ្យអភ័យ​ដល់ពួកបក្សី​ហើយ មិនប្រទូស្ត​ប្រើសមាសទេ។

[១១៥១] យើងមិនមានជនបទក្តី ជនបទមិនមាន​ដល់យើងក្តី យើងឲ្យ​ពរដល់​មិគរាជ​​ហើយ មិន​និយាយ​ពាក្យកុហក​ទេ។

ចប់ រុរុមិគជាតក ទី៩។

សរភជាតក ទី១០

sut.kn.jat.483 | book_059

(៤៨៣. សរភមិគជាតកំ (១០))

[១១៥២] (ព្រះបាទព្រហ្មទត្ត បន្លឺឧទានថា) បុរសជាបណ្ឌិត​ ត្រូវតែប្រាថ្នា មិន​គប្បី​នឿយណាយ​ទេ អាត្មាអញ​ឃើញខ្លួន​សម្រេច​ដូចសេចក្តី​ប្រាថ្នា។

[១១៥៣] បុរសជាបណ្ឌិត​ ត្រូវតែប្រាថ្នា មិនគប្បី​នឿយណាយ​ទេ អាត្មាអញ​ឃើញខ្លួន ដែលគេ​ស្រង់អំពី​ទឹកមក​លើគោក។

[១១៥៤] បុរសជាបណ្ឌិត​ ត្រូវតែព្យាយាម មិនគប្បី​នឿយណាយ​ទេ អាត្មាអញ​ឃើញខ្លួន​សម្រេច​ដូចសេចក្តី​ប្រាថ្នា។

[១១៥៥] បុរសជាបណ្ឌិត​ ត្រូវតែព្យាយាម មិនគប្បី​នឿយណាយទេ​ អាត្មាអញ​ឃើញខ្លួន​ដែលសរភម្រឹគ​ស្រង់អំពី​ទឹកមក​លើគោក។

[១១៥៦] នរជនដែលប្រកបដោយប្រាជ្ញា សូម្បីដល់​សេចក្តីទុក្ខ ក៏មិន​កាត់បង់​សេចក្តី​ប៉ុនប៉ង ដើម្បីឲ្យបាន​សុខ ព្រោះថា ផស្សៈ13) ទាំងឡាយ មានច្រើន មិនជា​ប្រយោជន៍​ក៏មាន ជាប្រយោជន៍​ក៏មាន ពួកជន​អ្នកមិន​ត្រិះរិះ រមែង​ចូលទៅរក​សេចក្តី​ស្លាប់។

[១១៥៧] ហេតុដែលយើងមិនបាន​គិត ក៏ប្រែជាមាន ហេតុដែល​យើងបាន​គិត​ហើយ ក៏ប្រែជា​វិនាស​ទៅវិញ ភោគៈ​ទាំងឡាយ របស់ស្ត្រីក្តី របស់​បុរសក្តី មិនមែន​សម្រេច​មកពី​ការគិត​ឡើយ។

[១១៥៨] (បុរោហិត ក្រាបបង្គំទូលថា) ពីដើម ព្រះអង្គ​ជាប់តាម​សរភម្រឹគ ក្នុងដងភ្នំ ព្រះអង្គ​បាន​រស់រួចព្រះជន្ម ដោយសារ​សេចក្តីព្យាយាម​របស់សរភម្រឹគ ដែលមាន​ចិត្ត​មិន​រួញរា។

[១១៥៩] សរភម្រឹគណា ធ្វើនូវការប្រតោងថ្ម បាន​ស្រង់ព្រះអង្គ​ឡើងអំពី​រណ្តៅ ដែលមិន​ងាយ​ឡើងរួច ​ហើយបាន​ដោះព្រះអង្គ​ ដែលដល់​នូវសេចក្តី​ទុក្ខ ឲ្យរួចពី​មាត់​សេចក្តី​សា្លប់ ព្រះអង្គ​ពណ៌នា​សរសើរ​សរភម្រឹគ ដែលជា​សត្វមាន​ចិត្តមិនរួញរា​នោះឯង។

[១១៦០] (ព្រះរាជា…) ក្នុងពេលនោះ អ្នកឯងបាន​នៅក្នុងទីនោះ​ដែរឬ ឬនរណា​មួយ​ប្រាប់​ដំណើរនោះ​ដល់អ្នក ឬក៏អ្នកជា​បុគ្គល​មានដម្បូល គឺកិលេស​បើក​ហើយ ជាអ្នក​ឃើញហេតុ​សព្វ ម្នាល​ព្រាហ្មណ៍ អ្នកមាន​ញាណ​ដ៏មាន​កំឡាំង​ក្លៀវក្លាឬ។

[១១៦១] (បុរោហិត…) ក្នុងពេលនោះ ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ មិនបាន​នៅក្នុង​ព្រៃនោះទេ ទាំងគ្មាន​នរណា​មួយ ប្រាប់ដំណើរ​នោះ​ដល់ទូល​បង្គំជា​ខ្ញុំឡើយ បពិត្រ​ព្រះជនិន្ទ អ្នក​ប្រាជ្ញ​ទាំងឡាយ តែង​ពិចារណា​សេចក្តីនៃ​បទនៃគាថា និង​សុភាសិត​ទាំងឡាយ​នោះ។

[១១៦២] (ព្រះឥន្ទ្រ ជ្រែកចូលក្នុងសរីរៈបុរោហិត ​ហើយ​និយាយថា) ព្រះអង្គ​ផ្ទាប់​ព្រះទម្រង់​កាំសរ មានស្លាបកន្ទុយ​ជាគ្រឿង​សម្លាប់​បុគ្គលដទៃ​ដោយសេចក្តី​ព្យាយាម ឰដ៏​ព្រះទម្រង់​កៅទណ្ឌ​ហើយ នៅអល់​អែកអ្វីទៀត ចូរឲ្យ​ព្រះទម្រង់​កាំសរ ដែល​ព្រះអង្គ​បាញ់​ទៅ​ហើយ សម្លាប់​សរភម្រឹគ​ឲ្យឆាប់ទៅ បពិត្រ​មហារាជ​មាន​ប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ ព្រោះ​សរភម្រឹគ​នុ៎ះ នឹងបាន​ជាក្រយាស្ងោយ​របស់ព្រះរាជា។

[១១៦៣] (ព្រះរាជា…) ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យើងដឹងថា សរភម្រឹគនោះ ជាក្រយាស្ងោយ​របស់​ក្សត្រិយ៍ ពិតមែន​ហើយ តែយើង​គោរពគុណ ដែល​សរភម្រឹគ ធ្វើ​ហើយ​ក្នុងកាលមុន ហេតុនោះ យើងមិន​សម្លាប់​សរភម្រឹគ​ទេ។

[១១៦៤] (សក្ក…) បពិត្រមហារាជ នុ៎ះមិនមែនជា​សរភម្រឹគទេ នុ៎ះជា​ព្រះឥន្ទ្រ​ជាធំជាង​អសុរ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ជាធំជាង​មនុស្ស ព្រះអង្គ​សម្លាប់​ព្រះឥន្ទ្រនោះ​ហើយ ចូរបាន​ជាស្តេច​ទេវតា។

[១១៦៥] បពិត្រមហារាជ បើព្រះអង្គ​នៅអល់អែក​នឹងការ​សម្លាប់សរភម្រឹគ ដែលជា​សំឡាញ់​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ប្រសើរ​ដោយការ​ព្យាយាម​ជាងនរជន ព្រះអង្គ​​ព្រម​ទាំង​ព្រះរាជបុត្រ ព្រះរាជ​ទេពី នឹងធ្លាក់​ទៅក្នុង​វេតរណីនរក​នៃព្រះយមរាជ។

[១១៦៦] (ព្រះរាជា…) យើងផង ពួកអ្នកជនបទទាំង​អស់ផង បុត្រា​បុត្រីផង អគ្គមហេសី​ផង ពួកសំឡាញ់​ផង ចូរធ្លាក់​ទៅក្នុង​វេតរណីនរក​នៃព្រះយមរាជ ដោយ​ពិតចុះ យើងមិន​ត្រូវសម្លាប់​សត្វ​ដែលឲ្យ​ជីវិត​យើងឡើយ។

[១១៦៧] សរភម្រឹគនេះ ជាអ្នកឲ្យជីវិតដល់យើង ដែលដល់​នូវសេចក្តី​លំបាក​ម្នាក់ឯង ក្នុងព្រៃ​ដ៏ពន្លឹក បពិត្រ​មហាព្រហ្ម យើងរលឹក​ដឹងនូវកិច្ច​ការខាងដើម បែបនោះ​​ហើយ គប្បី​សម្លាប់​ដូចម្តេច​បាន។

[១១៦៨] (សក្កៈ…) សូមព្រះអង្គ​ ជាអ្នកញុំាង​មិត្រឲ្យត្រេកអរ គង់ព្រះជន្ម​អស់​កាល​យូរអង្វែង សូមព្រះអង្គ​សោយរាជ​សម្បត្តិនេះ​ក្នុងធម្មគុណ សូមឲ្យមាន​ពួកនាង​នារី​ចោមរោម ​ហើយត្រេកអរ​ក្នុងដែន​របស់​ព្រះអង្គ​ចុះ ដូចជា​វាសវៈ ត្រេកអរ ក្នុងឋាន​ត្រៃត្រិង្ស។

[១១៦៩] ព្រះអង្គជាបុគ្គលមិនក្រោធ មានព្រះទ័យ​ជ្រះថ្លា​ជានិច្ច យកសមណ​ព្រាហ្មណ៍ ប្រកប​ដោយធម៌​ទាំងអស់ ជាភ្ញៀវ ព្រះអង្គ​គួរគេសូមបាន​ ឲ្យទាន និង​ប្រើប្រាស់​ខ្លួនឯង តាម​សមគួរ សត្វលោក​មិនតិះដៀល​បាន​ សូមព្រះអង្គ​ទៅកើត​ក្នុងឋានសួគ៌ចុះ។

ចប់ សរភជាតក ទី១០។

ឧទ្ទាននៃតេរសនិបាតនោះគឺ</div>

និយាយអំពីស្វាយដ៏ប្រសើរ ១ ដឹង ១ ហង្សដ៏ប្រសើរ ១ ការនៅ​ក្នុងព្រៃ ១ ទូតជា​គំរប់ ៥ កាលិង្គពោធិព្រឹក្ស ១ អកិត្តិតាបស ១ តក្ការិយបុរោហិត ១ ម្រឹគមាស ១ សរភម្រឹគ ១។

ចប់ តេរសនិបាត។

ចប់ ភាគ៥៩។

មាតិកា

លេខ ទំព័រ លេខ​សម្គាល់
បញ្ចកនិបាត sut.kn.jat.v05
មណិកុណ្ឌលវគ្គ ទី១ sut.kn.jat.v05.01
មណិកុណ្ឌលជាតក ទី១ sut.kn.jat.351
សុជាតជាតក ទី២ sut.kn.jat.352
វេនសាខជាតក ទី៣ sut.kn.jat.353
ឧរគជាតក ទី៤ sut.kn.jat.354
ឆង្កជាតក ទី៥ sut.kn.jat.355
ការន្ទិយជាតក ទី៦ sut.kn.jat.356
លដុកិកជាតក ទី៧ ១០ sut.kn.jat.357
ចុល្លធម្មបាលជាតក ទី៨ ១១ sut.kn.jat.358
សុវណ្ណមិគជាតក ទី៩ ១៣ sut.kn.jat.359
សុសន្ធីជាតក ទី១០ ១៤ sut.kn.jat.360
វណ្ណារោហវគ្គ ទី២ ១៦ sut.kn.jat.v05.02
វណ្ណារោហជាតក ទី១ ១៦ sut.kn.jat.361
សីលវីមំសជាតក ទី២ ១៧ sut.kn.jat.362
ហិរិជាតក ទី៣ ១៨ sut.kn.jat.363
ខជ្ជោបនកជាតក ទី៤ ១៩ sut.kn.jat.364
អហិតុណ្ឌិកជាតក ទី៥ ២០ sut.kn.jat.365
កុម្ភិយជាតក ទី៦ ២១ sut.kn.jat.366
សាលិយជាតក ទី៧ ២២ sut.kn.jat.367
តចសារជាតក ទី៨ ២៣ sut.kn.jat.368
មិត្តវិន្ទុកជាតក ទី៩ ២៤ sut.kn.jat.369
បលាសជាតក ទី១០ ២៥ sut.kn.jat.370
អឌ្ឍវគ្គ ទី៣ ២៧ sut.kn.jat.v05.03
ទីឃីតិកោសលជាតក ទី១ ២៧ sut.kn.jat.371
មិគបោតកជាតក ទី២ ២៨ sut.kn.jat.372
មូសិកជាតក ទី៣ ២៩ sut.kn.jat.373
ចុល្លធនុគ្គហជាតក ទី៤ ៣១ sut.kn.jat.374
កបោតកជាតក ទី៥ ៣២ sut.kn.jat.375
ឆក្កនិបាត ៣៥ sut.kn.jat.v06
អាវារិយវគ្គ ទី១ ៣៥ sut.kn.jat.v06.01
អាវារិយជាតក ទី១ ៣៥ sut.kn.jat.376
សេតកេតុជាតក ទី២ ៣៦ sut.kn.jat.377
ទរីមុខជាតក ទី៣ ៣៨ sut.kn.jat.378
នេរុជាតក ទី៤ ៤០ sut.kn.jat.379
អាសង្កជាតក ទី៥ ៤១ sut.kn.jat.380
មិគលោបជាតក ទី៦ ៤៣ sut.kn.jat.381
សិរិកាឡកណ្ណិជាតក ទី៧ ៤៤ sut.kn.jat.382
កុក្កុដជាតក ទី៨ ៤៨ sut.kn.jat.383
ធម្មទ្ធជជាតក ទី៩ ៥០ sut.kn.jat.384
នន្ទិយមិគរាជជាតក ទី១០ ៥១ sut.kn.jat.385
ខុរបុត្តវគ្គ ទី២ ៥៤ sut.kn.jat.v06.02
ខុរបុត្តជាតក ទី១ ៥៤ sut.kn.jat.386
សុចិជាតក ទី២ ៥៥ sut.kn.jat.387
តុណ្ឌិលជាតក ទី៣ ៥៦ sut.kn.jat.388
សុវណ្ណកក្កដជាតក ទី៤ ៥៨ sut.kn.jat.389
មយ្ហកសកុណជាតក ទី៥ ៦០ sut.kn.jat.390
បព្វជិតវិហេឋកជាតក ទី៦ ៦២ sut.kn.jat.391
ឧបសិង្ឃបុប្ផជាតក ទី៧ ៦៤ sut.kn.jat.392
វិឃាសាទជាតក ទី៨ ៦៥ sut.kn.jat.393
វដ្ដកជាតក ទី៩ ៦៧ sut.kn.jat.394
មណិជាតក ទី១០ ៦៨ sut.kn.jat.395
សត្តកនិបាត ៧១ sut.kn.jat.v07
កក្កុវគ្គ ទី១ ៧១ sut.kn.jat.v07.01
កក្កុជាតក ទី១ ៧១ sut.kn.jat.396
មនោជជាតក ទី២ ៧៣ sut.kn.jat.397
សុតនជាតក ទី៣ ៧៥ sut.kn.jat.398
មាតុបោសកគិជ្ឈជាតក ទី៤ ៧៦ sut.kn.jat.399
ទព្វបុប្ផជាតក ទី៥ ៧៧ sut.kn.jat.400
ទសណ្ណកជាតក ទី៦ ៨០ sut.kn.jat.401
សេនកជាតក ទី៧ ៨២ sut.kn.jat.402
អដ្ឋិសេនជាតក ទី៨ ៨៤ sut.kn.jat.403
កបិជាតក ទី៩ ៨៦ sut.kn.jat.404
ពកព្រហ្មជាតក ទី១០ ៨៧ sut.kn.jat.405
គន្ធារវគ្គ ទី២ ៩១ sut.kn.jat.v07.02
គន្ធារជាតក ទី១ ៩១ sut.kn.jat.406
មហាកបិជាតក ទី២ ៩២ sut.kn.jat.407
កុម្ភការជាតក ទី៣ ៩៤ sut.kn.jat.408
ទឡ្ហធម្មជាតក ទី៤ ៩៦ sut.kn.jat.409
សោមទត្តជាតក ទី៥ ៩៨ sut.kn.jat.410
សុសីមជាតក ទី៦ ១០០ sut.kn.jat.411
កោដសិម្ពលិជាតក ទី៧ ១០២ sut.kn.jat.412
ធូមការិជាតក ទី៨ ១០៤ sut.kn.jat.413
ជាគរជាតក ទី៩ ១០៦ sut.kn.jat.414
កុម្មាសបិណ្ឌជាតក ទី១០ ១០៧ sut.kn.jat.415
បរន្តបជាតក ទី១១ ១១០ sut.kn.jat.416
អដ្ឋកនិបាត ១១៣ sut.kn.jat.v08
កច្ចានិវគ្គ ១១៣ sut.kn.jat.v08.01
កច្ចានិជាតក ទី១ ១១៣ sut.kn.jat.417
អដ្ឋសទ្ទជាតក ទី២ ១១៥ sut.kn.jat.418
សុលសាជាតក ទី៣ ១១៧ sut.kn.jat.419
សុមង្គលជាតក ទី៤ ១១៩ sut.kn.jat.420
គង្គមាលជាតក ទី៥ ១២១ sut.kn.jat.421
ចេតិយរាជជាតក ទី៦ ១២៣ sut.kn.jat.422
ឥន្រ្ទិយជាតក ទី៧ ១២៦ sut.kn.jat.423
អាទិត្តជាតក ទី៨ ១២៨ sut.kn.jat.424
អដ្ឋានជាតក ទី៩ ១៣០ sut.kn.jat.425
ទីបិជាតក ទី១០ ១៣៣ sut.kn.jat.426
នវកនិបាត ១៣៥ sut.kn.jat.v09
គិជ្ឈជាតក ទី១ ១៣៥ sut.kn.jat.427
កោសម្ពិយជាតក ទី២ ១៣៧ sut.kn.jat.428
មហាសុវរាជជាតក ទី៣ ១៣៩ sut.kn.jat.429
ចុល្លសុវករាជជាតក ទី៤ ១៤២ sut.kn.jat.430
ហរិតចជាតក ទី៥ ១៤៤ sut.kn.jat.431
បទកុសលមាណវកជាតក ទី៦ ១៤៦ sut.kn.jat.432
លោមសកស្សបជាតក ទី៧ ១៤៨ sut.kn.jat.433
ចក្កវាកជាតក ទី៨ ១៥០ sut.kn.jat.434
ហលិទ្ទរាគជាតក ទី៩ ១៥៣ sut.kn.jat.435
សមុគ្គជាតក ទី១០ ១៥៥ sut.kn.jat.436
បូតិមំសជាតក ទី១១ ១៥៧ sut.kn.jat.437
ទទ្ទរជាតក ទី១២ ១៥៩ sut.kn.jat.438
ទសកនិបាត ១៦២ sut.kn.jat.v10
ចតុទ្វារជាតក ទី១ ១៦២ sut.kn.jat.439
កណ្ហជាតក ទី២ ១៦៤ sut.kn.jat.440
ចតុប្បោសថជាតក ទី៣ ១៦៧ sut.kn.jat.441
សង្ខជាតក ទី៤ ១៧២ sut.kn.jat.442
ចុល្លពោធិជាតក ទី៥ ១៧៤ sut.kn.jat.443
មណ្ឌព្យជាតក ទី៦ ១៧៧ sut.kn.jat.444
និគ្រោធជាតក ទី៧ ១៨១ sut.kn.jat.445
តក្កលជាតក ទី៨ ១៨៣ sut.kn.jat.446
មហាធម្មបាលជាតក ទី៩ ១៨៦ sut.kn.jat.447
កុក្កុដជាតក ទី១០ ១៨៩ sut.kn.jat.448
មដ្ឋកុណ្ឌលិជាតក ទី១១ ១៩២ sut.kn.jat.449
ពិលារកោសិយជាតក ទី១២ ១៩៤ sut.kn.jat.450
ចក្កវាកជាតក ទី១៣ ១៩៧ sut.kn.jat.451
ភូរិបញ្ហាជាតក ទី១៤ ១៩៩ sut.kn.jat.452
មហាមង្គលជាតក ទី១៥ ២០២ sut.kn.jat.453
ឃតបណ្ឌិតជាតក ទី១៦ ២០៥ sut.kn.jat.454
ឯកាទសកនិបាត ២១០ sut.kn.jat.v11
មាតុបោសកជាតក ទី១ ២១០ sut.kn.jat.455
ជុណ្ហជាតក ទី២ ២១២ sut.kn.jat.456
ធម្មទេវបុត្តជាតក ទី៣ ២១៦ sut.kn.jat.457
ឧទយជាតក ទី៤ ២១៩ sut.kn.jat.458
បានីយជាតក ទី៥ ២២៤ sut.kn.jat.459
យុធញ្ជយជាតក ទី៦ ២២៧ sut.kn.jat.460
ទសរថជាតក ទី៧ ២២៩ sut.kn.jat.461
សំវរជាតក ទី៨ ២៣១ sut.kn.jat.462
សុប្បារកជាតក ទី៩ ២៣៣ sut.kn.jat.463
ទ្វាទសកនិបាត ២៣៧ sut.kn.jat.v12
ចុល្លកុណាលជាតក ទី១ ២៣៧ sut.kn.jat.464
ភទ្ទសាលជាតក ទី២ ២៣៩ sut.kn.jat.465
សមុទ្ទវាណិជជាតក ទី៣ ២៤២ sut.kn.jat.466
កាមជាតក ទី៤ ២៤៥ sut.kn.jat.467
ជនសន្ធជាតក ទី៥ ២៤៨ sut.kn.jat.468
មហាកណ្ហជាតក ទី៦ ២៥០ sut.kn.jat.469
កោសិយជាតក ទី៧ ២៥៣ sut.kn.jat.470
មេណ្ឌកប្បញ្ហាជាតក ទី៨ ២៥៧ sut.kn.jat.471
មហាបទុមជាតក ទី៩ ២៦០ sut.kn.jat.472
មិត្តាមិត្តជាតក ទី១០ ២៦៤ sut.kn.jat.473
តេរសកនិបាត ២៦៧ sut.kn.jat.v13
អម្ពជាតក ទី១ ២៦៧ sut.kn.jat.474
ផន្ទនជាតក ទី២ ២៧០ sut.kn.jat.475
ជវនហំសជាតក ទី៣ ២៧៣ sut.kn.jat.476
ចុល្លនារទកស្សបជាតក ទី៤ ២៧៦ sut.kn.jat.477
ទូតជាតក ទី៥ ២៧៩ sut.kn.jat.478
កាលិង្គពោធិជាតក ទី៦ ២៨១ sut.kn.jat.479
អកិត្តិជាតក ទី៧ ២៨៥ sut.kn.jat.480
តក្ការិយជាតក ទី៨ ២៩០ sut.kn.jat.481
រុរុមិគជាតក ទី៩ ២៩៤ sut.kn.jat.482
សរភជាតក ទី១០ ២៩៨ sut.kn.jat.483
1)
តិមិរព្រឹក្សនេះ ជាឈ្មោះឈើ​មួយបែប ក្នុងអដ្ឋកថា​ពន្យល់​ថា ឈើនេះច្រើន​ដុះចោមរោម​ដើមជ្រៃ ឈើនេះ ប្រហែល​ជាស្អំ ឬខ្សួស ឬក៏​សំបួរមាស​ទេដឹង។ អ្នកពិនិត្យ។
2)
ធុរៈរបស់បុរស មាន៤យ៉ាង គឺ ទាន ១ សីល ១ ភាវនា ១ មិត្តភាព ១។ អដ្ឋកថា។
3)
ពាក្យថា មយ្ហកៈ​នេះ ជាឈ្មោះ​នៃសត្វបក្សី ១ ពួក ដែល​ហួងហែង​ផ្លែលៀប​ថា របស់​អញ ៗ មិនឲ្យ​ពួកសត្វ​បក្សី​ឯទៀត មកស៊ីផង មយ្ហកៈ​បក្សីនេះ ប្រហែលជា​សត្វពពូល ឬកំផ្លុក ព្រោះជា​សត្វស៊ី​ផ្លែលៀប។ មតិអ្នកពិនិត្យ។
4)
ការ​ប្រព្រឹត្តិ​ព្រហ្មចរិយៈ ឈ្មោះថា កាលិកៈ ព្រោះអាច​ឲ្យផល​ក្នុងអត្តភាព​ទី២ ឬទី៣។ អដ្ឋកថា។
5)
ឈ្មោះម្រឹគ​មានក្រចក ៨ ចួនកាលអាច​សម្លាប់​សីហៈ​ក៏បាន។ អភិធានប្បទីបិកាសូចិ។
6)
ចក្រធម៌ មាន៤យ៉ាងគឺ បដិរូបទេសវាសៈ ១ សប្បុរិសូបសំសេវៈ ១ អត្តសម្មាបណិធិ ១ បុព្វេកតបុញ្ញតា ១។
7)
រាជធម៌​ទាំង១០ប្រការ មានទានជាដើម។ អដ្ឋកថា។
8)
ក្នុងទីនេះ សំដៅយក​ជេដ្ឋាបបាយនធម៌។ អដ្ឋកថា។
9)
អសុរៈ សាម័ញ្ញ។
10)
ពួកអ្នកលេង​តែងខ្លួន​មិនរកស៊ី​អ្វី យកស្ត្រី​មេម៉ាយ​អ្នកមានទ្រព្យ ចាយទ្រព្យ​អស់ហើយ រករឿង​បំបែក​លែងស្ត្រី​នោះចោល ទៅរក​ស្ត្រីមេម៉ាយ​ស្តុកដទៃទៀត។ តាមន័យ​ក្នុង​អដ្ឋកថា។
11)
ពពែ និងឆ្កែ សត្វទាំងពីរ​នេះ មានជើងបួន ៗ តែឆ្កែ​ខូចជើង​មួយ។
12)
ធម្មតា ក្ងោកទាំងឡាយ តែពង់កន្ទុយ​ឡើងកាលណា ក៏បញ្ចេញ​កេរ្តិ៍ខ្មាស​របស់វា​ឲ្យឃើញ​ប្រាកដ យ៉ាងណាមិញ ពួកមនុស្ស កាលបើ​កើតវិវាទ​ឈ្លោះទាស់​ទែងគ្នាហើយ ក៏ប្រកាស​ទោស​ដល់គ្នានឹងគ្នា គឺជេរប្រទេច រំលើក បើកកកាយ​កេរ្តិ៍ខ្មាសទៅ​វិញទៅមក ឥតមាន​កោតញញើត ក៏យ៉ាងនោះ​ដែរ។ អដ្ឋកថា។
13)
ផស្សៈ ប្រែថា ការប៉ះពាល់ មាន៤ គឺការ​ប៉ះពាល់​នឹងទុក្ខ សុខ មរណៈ និងជីវិត។ ការប៉ះពាល់​ទុក្ខ និងមរណៈ មិនជា​ប្រយោជន៍​របស់​សត្វ។ ការប៉ះ​ពាល់​សុខ និងជីវិត ជាប្រយោជន៍។ អដ្ឋកថាន័យ។
km/tipitaka/book_059.txt · ពេលកែចុងក្រោយ: 2019/03/14 14:52 និពន្ឋដោយ Johann