User Tools

Site Tools


Translations of this page?:
km:tipitaka:book_006

មាតិកា

-Namo tassa bhagavato arahato sammā-
ព្រះត្រៃបិដកភាសាខ្មែរ - Tipiṭaka Khmer language
ភាគ ០០៦ - Book 006

Ven. Members of the Sangha, Ven.  Theras Valued Upasaka, valued Upasika This is a Work Edition! 1.Edition 01.01.2017 Do not share it further except for editing and working purposes within the transcription project on sangham.net. Only for personal use. If you find any mistake or like to join the merits please feel invited to join here: sangham.net or Upasika Norum on sangham.net
Anumodana!

សូមថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះសង្ឃ, ជំរាបសួរឧបាសក និងឧបាសិកាទាំងអស់ នេះគឺជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់ការបោះពុម្ពផ្សាយ! 1.Edition 01.01.2017 សូមកុំចែករំលែកបន្ថែមទៀត ប្រសិនបើមិនមែនសម្រាប់ការកែសម្រួលនៅ sangham.net និងកិច្ចការនេះ។ សូមគិតថាលោកអ្នកត្រូវបានអញ្ជើញដើម្បីចូលរួមបុណ្យកុសលនេះ និង​សូមប្រាប់ពួកយើងអំពីកំហុស និងប្រើវេទិកានេះ: sangham.net ឬប្រាប់ឧបាសិកា Norum នៅលើ sangham.net
សូមអនុមោទនា!

A topic about progress and feedback can be found here: ព្រះត្រៃបិដក ភាគ ០០៦ - Tipitaka Book 006, for change log on ati.eu see here: រាយការណ៍ ភាគ ០០៦



book_006.jpg

លេខសម្គាល់
លេខទំព៍រ

ព្រះត្រៃបិដក ភាគ ទី ៦

ទ. ១

វិន័យបិដក

មហាវគ្គ

មហាខន្ធកៈ

vin.mv.01 | book_006

ភាគទី ៦

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

ខ្ញុំសូមនមស្ការ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

១. ពោធិកថា

vin.mv.01.01 | book_006

(ពោធិកថា (១.))

[១] សម័យនោះ ព្រះសម្ពុទ្ធដ៏មានជោគ បានត្រាស់ដឹង​ជាដម្បូង ទ្រង់គង់នៅក្រោម​ម្លប់​ពោធិព្រឹក្ស ក្បែរឆ្នេរ​ស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់​គង់ដោយព្រះភ្នែន​តែមួយអស់៧ថ្ងៃ ក្រោមម្លប់ពោធិព្រឹក្ស ទ្រង់សោយវិមុត្តិសុខ (គឺសុខ​ក្នុងផល​សមាបត្តិ)។ វេលានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់រំពឹងនូវ​បដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ជាអនុលោមប្បដិលោម គឺពិចារណាបណ្តោយចុះ និងច្រាសឡើង អស់បឋមយាមនៃ​រាត្រី ដោយន័យ​ថា សង្ខារ​1) ទាំងឡាយកើតមាន ព្រោះមានទ. ២អវិជ្ជា​2) ​ជាហេតុ វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះមានសង្ខារជាហេតុ នាមរូបកើតមាន ព្រោះមានវិញ្ញាណជាហេតុ សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះមាននាមរូបជាហេតុ ផស្សៈកើតមាន ព្រោះមានសឡាយតនៈជាហេតុ វេទនាកើតមាន ព្រោះមានផស្សៈជាហេតុ តណ្ហាកើតមាន ព្រោះមានវេទនាជាហេតុ ឧបាទានកើតមាន ព្រោះមានតណ្ហាជាហេតុ ភពកើតមាន ព្រោះមានឧបាទានជាហេតុ ជាតិកើតមាន ព្រោះមានភពជាហេតុ សេចក្តីចាស់ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងសេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​ទាំងឡាយ​កើតមាន ព្រោះមានជាតិ​ជាហេតុ សេចក្តី​កើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ រមែង​មានយ៉ាងនេះឯង ម្យ៉ាងទៀតសេចក្តីរលត់សង្ខារកើតមាន ព្រោះវិនាសនិងរលត់​មិនមាន​សេសសល់​នៃអវិជ្ជា សេចក្តីរលត់វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះរលត់សង្ខារ សេចក្តីរលត់នាមរូបកើតមាន ព្រោះរលត់​វិញ្ញាណ សេចក្តីរលត់សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះរលត់នាមរូប សេចក្តីរលត់ផស្សៈ​កើតមាន ព្រោះរលត់សឡាយតនៈ សេចក្តីរលត់វេទនាកើតមាន ព្រោះរលត់ផស្សៈ សេចក្តីរលត់​តណ្ហា​កើតមាន ព្រោះរលត់វេទនា សេចក្តីទ. ៣រលត់ឧបាទានកើតមាន ព្រោះរលត់តណ្ហា សេចក្តីរលត់​ភពកើតមាន ព្រោះរលត់ឧបាទាន សេចក្តីរលត់ជាតិកើតមាន ព្រោះរលត់ភព សេចក្តីចាស់ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងចង្អៀតចង្អល់​ចិត្តទាំងឡាយក៏សឹង​តែរលត់ទៅ ព្រោះ​រលត់​នៃជាតិ សេចក្តីរលត់នៃកងទុក្ខ​ទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់សេចក្តីនេះហើយ ទើបបន្លឺនូវឧទានគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា

ធម៌​3) ទាំងឡាយ រមែង​ប្រាកដដល់ខីណាសវព្រាហ្មណ៍ អ្នកមានព្យាយាមញុំាងកិលេសឲ្យក្តៅ អ្នកដុតបង់នូវកិលេស​ក្នុងកាលណា សេចក្តីសង្ស័យ​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង​របស់ខីណាសវព្រាហ្មណ៍នោះក៏សឹង​តែរម្ងាប់​អស់ទៅក្នុងកាលនោះ ព្រោះថា ខីណាសវព្រាហ្មណ៍​នោះ ដឹងច្បាស់នូវ​ធម៌​ព្រមទាំងហេតុ។

[២] គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ​ទ្រង់រំពឹងនូវ​បដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ជាអនុលោមប្បដិលោម គឺពិចារណាបណ្តោយចុះ និងច្រាសឡើង អស់មជ្ឈិមយាមនៃ​រាត្រី ដោយន័យ​ថា សង្ខារ​ទាំងឡាយ​កើត​មាន ព្រោះមានទ. ៤អវិជ្ជា​ជាបច្ច័យ វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះមានសង្ខារជាបច្ច័យ នាមរូបកើតមាន ព្រោះ​មាន​វិញ្ញាណជាបច្ច័យ សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះមាននាមរូបជាបច្ច័យ ផស្សៈកើតមាន ព្រោះមាន​សឡាយតនៈជាបច្ច័យ វេទនាកើតមាន ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមាន ព្រោះមានវេទនា​ជា​បច្ច័យ ឧបាទានកើតមាន ព្រោះមានតណ្ហាជាបច្ច័យ ភពកើតមាន ព្រោះមានឧបាទានជាបច្ច័យ ជាតិកើតមាន ព្រោះមានភពជាបច្ច័យ សេចក្តីចាស់ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត ​ចង្អៀតណែនក្នុងចិត្ត​ទាំងឡាយ​កើតមាន ព្រោះមានជាតិ​ជាបច្ច័យ សេចក្តី​កើតឡើងនៃកងទុក្ខ​ទាំងអស់​នេះ រមែងកើត​មានយ៉ាងនេះឯង ម្យ៉ាងទៀត សេចក្តីរលត់សង្ខារកើតមាន ព្រោះវិនាសនិងរលត់​មិន​មាន​​សេសសល់​នៃអវិជ្ជា សេចក្តី​រលត់​វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះរលត់សង្ខារ សេចក្តីរលត់​នាមរូប​កើត​មាន ព្រោះរលត់វិញ្ញាណ សេចក្តី​រលត់សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះរលត់នាមរូប សេចក្តីរលត់ផស្សៈ​កើតមាន ព្រោះ​រលត់​សឡាយតនៈ សេចក្តីរលត់វេទនាកើតមាន ព្រោះរលត់ផស្សៈ សេចក្តីរលត់​តណ្ហា​កើតមាន ព្រោះរលត់វេទនា សេចក្តីរលត់ឧបាទានកើតមាន ព្រោះរលត់តណ្ហា សេចក្តីរលត់​ភពកើតមាន ព្រោះរលត់ឧបាទាន សេចក្តីរលត់ជាតិកើតមាន ព្រោះរលត់ភព សេចក្តីចាស់ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងចង្អៀតចង្អល់​ចិត្តទាំងឡាយក៏សឹង​តែរលត់ទៅ ព្រោះ​រលត់​នៃជាតិ សេចក្តីរលត់នៃកងទុក្ខ​ទាំងអស់នេះ រមែងទ. ៥មាន​យ៉ាង​នេះឯង។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់សេចក្តីនេះហើយ ទើបបន្លឺនូវឧទានគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា

ធម៌ទាំងឡាយ ​ប្រាកដដល់ខីណាសវព្រាហ្មណ៍ អ្នកមានព្យាយាម​ញុំាង​កិលេស​ឲ្យក្តៅ អ្នកដុតបង់នូវកិលេស​ក្នុងកាលណា សេចក្តីសង្ស័យ​ទាំងឡាយ​ទាំងពួង​របស់​ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍នោះ ​តែងរម្ងាប់​អស់ទៅក្នុងកាលនោះ ព្រោះថា ខីណាសវព្រាហ្មណ៍​នោះ បាន​ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន​ជាទីអស់​ទៅនៃបច្ច័យ។

[៣] គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ​ទ្រង់រំពឹងនូវ​បដិច្ចសមុប្បាទធម៌ ជា​អនុលោមប្បដិលោម គឺពិចារណាបណ្តោយចុះ និងច្រាសឡើង អស់បច្ឆិមយាមនៃ​រាត្រី ដោយ​ន័យ​ថា សង្ខារ​ទាំងឡាយ​កើត​មាន ព្រោះមានអវិជ្ជា​ជាបច្ច័យ វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះមាន​សង្ខារ​ជាបច្ច័យ នាមរូបកើតមាន ព្រោះ​មាន​វិញ្ញាណជាបច្ច័យ សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះមាន​នាមរូបជាបច្ច័យ ផស្សៈកើតមាន ព្រោះមាន​សឡាយតនៈជាបច្ច័យ វេទនាកើតមាន ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមាន ព្រោះមានវេទនា​ជា​បច្ច័យ ឧបាទានកើតមាន ព្រោះ​មានតណ្ហាជាបច្ច័យ ភពកើតមាន ព្រោះមានឧបាទានជាបច្ច័យ ជាតិកើតមាន ព្រោះ​មាន​ភពជាបច្ច័យ សេចក្តីចាស់ទ. ៦ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និង​ចង្អៀតណែនក្នុងចិត្ត​ទាំងឡាយ​កើតមាន ព្រោះមានជាតិ​ជាបច្ច័យ សេចក្តី​កើតឡើងនៃកងទុក្ខ​ទាំងអស់​នេះ រមែង​មានយ៉ាងនេះឯង ម្យ៉ាងទៀត សេចក្តីរលត់សង្ខារកើតមាន ព្រោះវិនាស​និងរលត់​​មិន​​មាន​​សេសសល់​នៃអវិជ្ជា សេចក្តីរលត់វិញ្ញាណកើតមាន ព្រោះរលត់សង្ខារ សេចក្តី​រលត់​នាមរូប​កើត​មាន ព្រោះរលត់វិញ្ញាណ សេចក្តីរលត់សឡាយតនៈកើតមាន ព្រោះរលត់នាមរូប សេចក្តីរលត់ផស្សៈ​កើតមាន ព្រោះរលត់សឡាយតនៈ សេចក្តីរលត់​វេទនា​កើតមាន ព្រោះរលត់ផស្សៈ សេចក្តីរលត់​តណ្ហាកើតមាន ព្រោះរលត់វេទនា សេចក្តីរលត់​ឧបាទាន​កើតមាន ព្រោះរលត់តណ្ហា សេចក្តីរលត់​ភពកើតមាន ព្រោះរលត់​ឧបាទាន សេចក្តី​រលត់ជាតិកើតមាន ព្រោះរលត់ភព សេចក្តីចាស់ ស្លាប់ សោក ខ្សឹកខ្សួល លំបាកកាយ លំបាកចិត្ត និងចង្អៀតចង្អល់​ចិត្តទាំងឡាយ ក៏សឹង​តែរលត់ទៅ ព្រោះ​រលត់​នៃជាតិ សេចក្តី​រលត់នៃកងទុក្ខ​ទាំងអស់នេះ រមែងមានយ៉ាងនេះឯង។គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប​ច្បាស់សេចក្តីនេះហើយ ក៏បន្លឺនូវឧទានគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថាទ. ៧

ធម៌ទាំងឡាយ ​ប្រាកដដល់ខីណាសវព្រាហ្មណ៍ អ្នកមានព្យាយាម​ញុំាងកិលេស​ឲ្យ​ក្តៅ អ្នកដុតបង់នូវកិលេស​ក្នុងកាលណា ​ខីណាសវ​ព្រាហ្មណ៍នោះ រមែង​កំចាត់​បង់​នូវមារ​ ព្រមទាំងសេនាមារ ហើយឋិតនៅក្នុងកាលនោះ បីដូច​ព្រះអាទិត្យ​រះឡើង​ ធ្វើអាកាស​ឲ្យរុងរឿង​ដោយរស្មី​របស់ខ្លួន កំចាត់បង់នូវ​ងងឹត ឋិតនៅ​ ដូច្នោះឯង។

ចប់ ពោធិកថា ។

២. អជបាលកថា

vin.mv.01.02 | book_006

(អជបាលនិគ្រោធកថា (២.))

[៤] លុះថ្ងៃ៧កន្លងទៅហើយ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញចាកសមាធិនោះ ហើយទ្រង់​ចេញពីម្លប់ពោធិព្រឹក្ស យាងចូលទៅកាន់ដើមអជបាលនិគ្រោធ លុះចូលទៅដល់​ហើយ ទ្រង់​គង់ពែនភ្នែនតែមួយ បង្គុយអស់៧ថ្ងៃ ក្រោមម្លប់អជបាលនិគ្រោធព្រឹក្ស​4) សោយវិមុត្តិសុខ (គឺសុខក្នុង​ផលសមាបត្តិ)។

គ្រានោះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះហុំហុំកជាតិកៈ (មានជាតិជាអ្នក​ធ្វើនូវសំឡេង​គម្រាមថា ហុំហុំ) ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏រីករាយ​មួយអន្លើដោយ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះធ្វើពាក្យទ. ៨គួរជាទីរីករាយ គួរជាទីរលឹកឲ្យសម្រេចហើយ ក៏ឋិតនៅ​ក្នុងកន្លែង​ដ៏​សមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះ ឋិតនៅក្នុងកន្លែង​ដ៏សមគួរហើយ ទើប​និយាយ​​ពាក្យនេះនឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គលដែល​បាន​ឈ្មោះ​ថាព្រាហ្មណ៍ ដោយហេតុប៉ុន្មានយ៉ាង ម្យ៉ាងទៀត ធម៌អ្វីខ្លះ​សម្រាប់ធ្វើ​បុគ្គល​ឲ្យជា​ព្រាហ្មណ៍។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវ​សេចក្តីនេះហើយ ក៏បន្លឺនូវ​ឧទាន​គាថា​នេះ ក្នុងវេលានោះថា

ព្រាហ្មណ៍ណាមាន​បាបធម៌​បណ្តែតចោល​ហើយ មានសំឡេង​គម្រាម​ថា ហុំហុំ លះចោលហើយ មាន​ទឹក​ម្ចត់​គឺ​រាគា​ទិក្កិលេស​លះ​ចោល​ហើយ មាន​ចិត្ត​សង្រួម​ហើយ ចេះ​ចប់​នូវ​វេទ (គឺមគ្គញាណទាំង៤) មាន​មគ្គព្រហ្មចរិយៈ នៅរួច​ហើយ ម្យ៉ាង​ទៀត ព្រាហ្មណ៍​ណា ​មិន​មាន​គំនរ ​គឺ​រាគាទិក្កិលេស​ក្នុងអារម្មណ៍​បន្តិច​បន្តួច​ក្នុងលោកសន្និវាស ព្រាហ្មណ៍នោះ គួរនឹងហៅខ្លួនថា ជាព្រាហ្មណ៍​ដោយ​ធម៌​បាន។

ចប់ អជបាលនិគ្រោធកថា។

ទ. ៩

៣. មុចលិន្ទកថា

vin.mv.01.03 | book_006

(មុចលិន្ទកថា (៣.))

[៥] លុះថ្ងៃ៧កន្លងទៅហើយ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ក្រោកចាក​សមាធិ​នោះ ហើយទ្រង់​ចេញអំពីម្លប់អជបាលនិគ្រោធព្រឹក្ស យាងចូលទៅកាន់ដើមរាំង លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ទ្រង់​គង់ដោយព្រះភ្នែនតែមួយ បង្គុយអស់៧ថ្ងៃក្រោមម្លប់រាំង សោយវិមុត្តិសុខ (គឺសុខក្នុងផលសមាបត្តិ)។

សម័យនោះឯង មហាមេឃពុំជួកាល ក៏បណ្តាល​ឡើងជាភ្លៀង។ មានភ្លៀងរលឹម​អស់​៧ថ្ងៃ បណ្តាលឲ្យអាប់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដោយអំណាចខ្យល់ត្រជាក់។ គ្រានោះ មុចលិន្ទនាគរាជ​ចេញអំពីលំនៅរបស់ខ្លួន ហើយពេនព័ទ្ធព្រះកាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ៧ជុំ ដោយក្នេន (របស់ខ្លួន) ហើយលើកពពារដ៏ធំបាំង​ពីខាងលើព្រះសីរ្ស​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឋិតនៅ​ដោយគិតថា រងាកុំបីបៀតបៀនព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្តៅក៏កុំបីបៀតបៀន​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្ផស្ស របោមមូស ខ្យល់ កំដៅថ្ងៃ ពស់តូច ពស់ធំ ក៏កុំបីបៀតបៀន​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ឡើយ។ លុះថ្ងៃ៧កន្លងទៅហើយ លំដាប់នោះ មុចលិន្ទនាគរាជដឹងថា ភ្លៀង​រាំងហើយ មេឃ​ស្រឡះហើយ ក៏រំសាយ​ក្នេនចេញចាក​ព្រះកាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយប្រែភេទ​របស់​ខ្លួន និម្មិតជាភេទមាណព​5) ឈរប្រណម្យអញ្ជលី នមស្ការព្រះដ៏មានទ. ១០ព្រះភាគ​ពីខាង​ទីចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ព្រះអង្គ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប​សេចក្តីនេះហើយ ក៏បន្លឺនូវឧទានគាថា ក្នុងវេលានោះថា

សេចក្តីស្ងាត់ចាកកិលេស​របស់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរ (ដោយមគ្គញ្ញាណ) មានធម៌​ប្រាកដហើយ បានឃើញធម៌ (ដោយញាណចក្ខុ) ជាគុណឲ្យកើតសេចក្តីសុខ សេចក្តីមិនព្យាបាទ និងសេចក្តី​សង្រួម មិនបៀតបៀនសត្វទាំងឡាយ ក៏ជាគុណ​ឲ្យ​កើតសេចក្តី​សុខក្នុងលោក សេចក្តីណាយចាករាគៈ និង​ការប្រព្រឹត្ត​កន្លងកាម​ទាំងឡាយ ជាគុណឲ្យកើតសេចក្តីសុខក្នុងលោក កិរិយា​កំចាត់បង់នូវ​អស្មិមានះ កិរិយាកំចាត់បង់នូវ​អស្មិមានះនុ៎ះ ជាសុខយ៉ាងក្រៃលែង។

ចប់ មុចលិន្ទកថា។

៤. រាជាយតនកថា

vin.mv.01.04 | book_006

(រាជាយតនកថា (៤.))

[៦] លុះថ្ងៃ៧កន្លងទៅហើយ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានជោគ ទ្រង់ក្រោកចេញចាក​សមាធិ​នោះហើយ យាង​ចេញពីម្លប់ដើមរាំង ហើយទ. ១១យាងចូលទៅកាន់ដើមរាជាយតនៈ​6) លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ទ្រង់​គង់ដោយព្រះភ្នែនតែមួយ បង្គុយអស់៧ថ្ងៃក្រោមម្លប់ដើម​រាជាយតនៈ ទ្រង់សោយវិមុត្តិសុខ (គឺសុខក្នុងផលសមាបត្តិ)។

សម័យនោះឯង មានពាណិជពីរនាក់ (ជាបងប្អូន​នឹងគ្នាបង្កើត) ឈ្មោះតបុស្សៈ១ ភល្លិកៈ១ ជាអ្នកដើរផ្លូវឆ្ងាយ ចេញអំពី​ឧក្កលជនបទ សំដៅទៅកាន់ប្រទេសនោះ។ គ្រានោះ មានទេវតាជាញាតិសាលោហិត​7) របស់តបុស្សៈ និងភល្លិកៈពាណិជ បាននិយាយពាក្យនេះ​នឹង​តបុស្សៈ ភល្លិកៈពាណិជថា ម្នាលគ្នាយើង ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនេះ ទើបនឹងបាន​ត្រាស់​ជាដម្បូង ឥឡូវ​ព្រះអង្គគង់នៅក្រោមម្លប់រាជាយតនៈ (ឯណោះ) អ្នកទាំងឡាយ គួរចូល​ទៅបូជាព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ​ដោយសដូវផង់ និងសដូវដុំចុះ ការបូជា​នោះនឹង​បានជា​ប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខ​ដល់អ្នកទាំងឡាយ​អស់កាលយូរអង្វែង។ គ្រានោះ តបុស្សៈ និងភល្លិកៈពាណិជ ក៏នាំយកនូវសដូវផង់ និងសដូវដុំចូលទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឋិតនៅ​ក្នុងកន្លែង​ដ៏សមគួរ។ លុះ​តបុស្សៈ និងភល្លិកៈពាណិជឋិតនៅ​ក្នុងកន្លែង​ដ៏សមគួរហើយទ. ១២ ទើបពោលពាក្យនេះ​នឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូម​ព្រះដ៏មានព្រះភាគទទួលនូវ​សដូវផង់ និងសដូវ​ដុំ​របស់យើងខ្ញុំ ព្រោះថា ការទទួល​នឹងបានជាប្រយោជន៍​ និងសេចក្តីសុខដល់​យើង​ខ្ញុំ​ទាំងឡាយអស់កាលយូរអង្វែង។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះថា ធម្មតា ព្រះតថាគត​ទាំងឡាយមិនដែលទទួល (អាមិសៈ) ផ្ទាល់នឹងដៃឡើយ បើដូច្នោះ តើ តថាគត​គួរទទួល​នូវសដូវផង់ និងសដូវដុំដោយវត្ថុអ្វីហ្ន៎។ គ្រានោះ មហារាជ​​8) ​ទាំង៤ ទ្រង់ជ្រាបព្រះតម្រិះរបស់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ (ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន) ទើបនាំនូវបាត្រថ្មកែវ​ទាំងឡាយ៤ អំពីទិសទាំង៤ បង្អោន​ចូលមកថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពាក្យថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគទទួល​នូវសដូវផង់ និងសដូវដុំ​ដោយបាត្រនេះចុះ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់ទទួល​នូវសដូវផង់ និងសដូវដុំ ដោយបាត្រថ្មកែវ​ទាំងឡាយដ៏មានដំឡៃច្រើន លុះទទួល​ស្រេចហើយ ក៏ទ្រង់សោយ (ក្នុងពេលនោះ)។ គ្រានោះ តបុស្សៈ និងភល្លិកៈពាណិជ​បាននិយាយ​ពាក្យនេះ​នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំទាំង​ឡាយនេះ សូមដល់នូវ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងព្រះធម៌ជាទីរឭក សូមព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបនូវ​យើងខ្ញុំ​ទាំងឡាយ​ថាជាឧបាសក​បានដល់​នូវទីរឭកស្មើដោយជីវិត ក្នុងកាលមានថ្ងៃនេះ​ទ. ១៣ជាដើម​តរៀងទៅ។ ក៏ឯពាណិជ​ទាំងពីរនាក់នោះបាន​នាមបញ្ញត្តិថា ទ្វេវាចិកឧបាសក​9) ជាដម្បូងក្នុងលោក។

ចប់ រាជាយតនកថា។

៥. ព្រហ្មយាចនកថា

vin.mv.01.05 | book_006

(ព្រហ្មយាចនកថា (៥.))

[៧] ​ លុះថ្ងៃ៧កន្លងទៅហើយ លំដាប់នោះ ព្រះមានជោគ ទ្រង់ក្រោកចាក​សមាធិ​នោះ ហើយយាង​ចេញអំពីក្រោមម្លប់រាជាយតនៈ ហើយយាងចូលទៅកាន់ដើម​អជបាលនិគ្រោធ​វិញ។ បានឮថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏គង់​នៅក្រោម​ម្លប់អជបាលនិគ្រោធនោះ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់សម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់​តែមួយ​ព្រះអង្គ ទើបទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា ក៏ធម៌​ដែលតថាគត​បានត្រាស់ដឹងហើយនេះឯង ជាធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅ ជាធម៌គឺសត្វ​ឃើញបាន​ដោយកម្រ ជាធម៌ គឺសត្វត្រាស់ដឹងបានដោយកម្រ ជាធម៌រម្ងាប់ទុក្ខ ជាធម៌ដ៏ឧត្តម ជាធម៌​ដែល​សត្វមិនគប្បី​ស្ទង់​ប្រមើល​ដោយសេចក្តី​ត្រិះរិះបាន ជាធម៌ដ៏ល្អិត ជាធម៌ លុះតែអ្នកប្រាជ្ញ​ទើបត្រាស់​ដឹងបាន ក៏ឯពពួកសត្វនេះ សុទ្ធតែនៅកំពុង​រីករាយក្នុងសេចក្តីអាល័យ កំពុង​ត្រេកត្រអាល​ក្នុងសេចក្តីអាល័យ កំពុង​ស្រើបស្រាល​ក្នុងសេចក្តីអាល័យ (ចំពោះ​កាមទាំងឡាយ​នៅឡើយ) ក៏បដិច្ចសមុប្បាទធម៌ គឺធម៌​ជាបច្ច័យ​នៃគ្នានឹងគ្នាណា បដិច្ចសមុប្បាទធម៌​នេះ ជាហេតុនាំឲ្យពពួកសត្វ​នៅរីករាយក្នុងទ. ១៤សេចក្តីអាល័យ នៅ​ត្រេក​ត្រអាល​​ក្នុងសេចក្តីអាល័យ នៅ​ស្រើបស្រាល​ក្នុងសេចក្តីអាល័យ ឃើញបានដោយកម្រ ម្យ៉ាងទៀត ធម៌ណាសម្រាប់រម្ងាប់​បង់នូវសង្ខារទាំងពួង សម្រាប់លះចោលនូវឧបធិ គឺខន្ធ និង​កិលេសទាំងអស់ ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា ជាទីណាយចាករាគៈ ជាទីរលត់នៃទុក្ខគឺនិព្វាន ធម៌ទាំង​អម្បាលនេះ ជាហេតុដែលពពួកសត្វឃើញបានដោយកម្រក្រៃពេក បើទុកជា​តថាគត​សំដែងធម៌ទៅ ក៏គង់សត្វ​ទាំងឡាយដទៃ​មិនអាច​នឹងត្រាស់ដឹង​នូវធម៌​របស់តថាគត​បានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ សេចក្តី​លំបាក សេចក្តីនឿយព្រួយ មុខជានឹងមានដល់តថាគត​មិនខាន។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះគាថាទាំងឡាយ​ជាហេតុអស្ចារ្យសមគួរនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​មិនដែល​បានឮ​ក្នុងកាលមុនឡើយ ក៏កើតប្រាកដដល់ព្រះអង្គថា

ឥឡូវនេះ តថាគតគួរសំដែង​នូវធម៌​ដែលតថាគត​បានត្រាស់ដឹង​ហើយដោយកម្រ (នុ៎ះទៅចុះ)។ ប៉ុន្តែសត្វទាំងឡាយដែលរាគៈ ទោសៈ គ្របសង្កត់ ក៏មិនអាច​នឹង​ត្រាស់ដឹងនូវធម៌នេះបាន​ដោយងាយទេ។ សត្វទាំងឡាយដែល​កំពុងត្រេកអរ​ដោយរាគៈ ដែលគំនរងងឹត (គឺអវិជ្ជា) កំពុង​បិទបាំង (យ៉ាងនេះ) មុខជា​នឹងមិន​ឃើញ​នូវធម៌​ដែលនាំសត្វឲ្យ​ដល់នូវ​ព្រះនិព្វាន ជាធម៌​ល្អិតឆ្មារ ជ្រាលជ្រៅ សត្វ​ឃើញ​បានដោយកម្រ (នុ៎ះទេ)។

ទ. ១៥

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគពិចារណាឃើញ ដោយន័យដែលត្រិះរិះ​ដូច្នេះហើយ ព្រះហឫទ័យក៏ឱន​ទៅដើម្បី​សេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច មិនឱនទៅដើម្បី​សំដែងធម៌ឡើយ។

[៨] លំដាប់នោះ សហម្បតិព្រហ្ម ដឹងនូវ​សេចក្តីត្រិះរិះ​ក្នុងព្រះហឫទ័យ​របស់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនហើយ ទើបរំពឹង​ត្រិះរិះដូច្នេះថា អើហ្ន៎ ព្រះតថាគត ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ មានព្រះហឫទ័យ​ឱនទៅដើម្បី​សេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច មិនឱនទៅ​ដើម្បី​សំដែងធម៌ (យ៉ាងនេះ) ឱ សត្វលោកវិនាសតើហ្ន៎ ឱ សត្វលោកវិនាសតើហ្ន៎។ គ្រានោះ សហម្បតិព្រហ្ម ក៏បាត់អំពីព្រហ្មលោក មកប្រាកដក្នុងទីចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ (ដោយ​ឆាប់ភ្លាម) ប្រៀបដូចបុរសអ្នកមានកំឡាំង លាចេញនូវ​ដើមដៃដែលខ្លួន​បត់ចូល ឬបត់​ចូលនូវដើមដៃ​ដែលខ្លួន​លាចេញ។ លំដាប់នោះ សហម្បតិព្រហ្ម​ធ្វើសំពត់​ឧត្តរាសង្គឆៀងស្មា​ម្ខាង ហើយលុតចុះនូវមណ្ឌល​ជង្គង់ខាងស្តាំ​លើផែនដី ប្រណម្យអញ្ជលី ថ្វាយបង្គំ​ចំពោះត្រង់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបពោលពាក្យនេះនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូម​ព្រះដ៏មានព្រះភាគសំដែងធម៌ សូមព្រះសុគតសំដែងធម៌ (ដ្បិត) សត្វទាំងឡាយ​ដែលមាន​ធូលី គឺរាគាទិក្កិលេសដ៏​ស្រាលទ. ១៦ស្តើង​ក្នុងភ្នែក គឺបញ្ញា តែខានស្តាប់ធម៌​ ក៏មុខ​ជានឹងសាបសូន្យ​មិនខាន សត្វទាំងឡាយ អ្នកបម្រុងនឹងត្រាស់ដឹងនូវធម៌ ក៏គង់មានដែរ។ សហម្បតិព្រហ្មបាន​ពោល​ពាក្យនេះ (ប៉ុណ្ណេះ) លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ពោលពាក្យដទៃតទៅទៀតថា

ពីមុន​រៀងមក ធម៌ដែលជនទាំងឡាយអ្នកប្រកបដោយមន្ទិល តែងគិត ជាធម៌​មិនបរិសុទ្ធទេ កើតប្រាកដហើយក្នុងដែនមគធៈ។ សូមព្រះអង្គបើក​នូវទ្វារ​នៃ​ព្រះនិព្វាននុ៎ះ សត្វទាំងឡាយប្រុងចាំស្តាប់ធម៌ដែល​ព្រះអង្គ​ជាអ្នក​ប្រាសចាក​មន្ទិល ទ្រង់ត្រាស់ដឹង​តាម (លំអានព្រះពុទ្ធ​អំពីបូរាណ)។ ប្រៀប​ដូចជាបុរស​អ្នកមាន​ចក្ខុ ឈរនៅ​លើកំពូល​ភ្នំដ៏ហើយដោយថ្មសុទ្ធ ក្រឡេកមើលឃើញ​ប្រជុំជន​ដោយជុំវិញយ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គ​មានបញ្ញាល្អ មានសមន្តចក្ខុ ព្រះអង្គជាអ្នកមាន​សេចក្តីសោក​ទៅប្រាសហើយ សូមទ្រង់ឡើងកាន់​ប្រាសាទដ៏​ហើយដោយធម៌ ពិចារណាមើលនូវ​ប្រជុំជន​អ្នកច្រឡំ​ដោយ​សេចក្តីសោក​ដែលជាតិ​ ជរាកំពុង​គ្របសង្កត់ មានឧបមាដូច្នោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គ​អ្នកមាន​ព្យាយាម អ្នកឈ្នះ​សង្គ្រាមទ. ១៧ហើយ ជានាយក​នៃពួកសត្វ អ្នកមិនជាប់ជំពាក់​បំណុល គឺកាម សូមព្រះអង្គក្រោកឡើង សូមទ្រង់​ស្តេច​ទៅក្នុងលោក។ សូម​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែងធម៌ សត្វទាំងឡាយអ្នកបំរុង​នឹងត្រាស់ដឹង​នូវ​ធម៌ ក៏គង់មានដែរ។

[៩] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវ​សេចក្តី​អារាធនារបស់​សហម្បតិព្រហ្មផង ទ្រង់អាស្រ័យនូវ​សេចក្តីករុណា​ចំពោះ​សត្វទាំងឡាយផង ទើបទ្រង់​រមិលមើល​នូវសត្វលោកដោយ​ពុទ្ធចក្ខុ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលទ្រង់​រមិលមើលនូវ​សត្វលោក​ដោយពុទ្ធចក្ខុ ទ្រង់បានឃើញសត្វ​ទាំងឡាយ មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​តិចក្នុង​ភ្នែក (ខ្លះ) មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​ច្រើនក្នុងភ្នែក(ខ្លះ) មានឥន្ទ្រិយរឹង(ខ្លះ) មានឥន្ទ្រិយ​ទន់​(ខ្លះ) មានអាការល្អ(ខ្លះ) មានអាការអាក្រក់(ខ្លះ) ជាសត្វដែល​ព្រះអង្គ​គួរឲ្យ​ត្រាស់ដឹង​បានដោយ​ងាយ(ខ្លះ) ឲ្យត្រាស់ដឹងបានដោយ​កម្រ(ខ្លះ) ជាអ្នកឃើញ​បរលោក​ និងទោសដោយ​សភាព​គួរខ្លាចខ្លះ។ (សេចក្តីប្រៀបថា) មានផ្កាជលជាតិពួកខ្លះ គឺផ្កា​ព្រលិតក្តី ផ្កាឈូកក្រហមក្តី ផ្កាទ. ១៨ឈូកសក្តី ក្នុងគុម្ពនៃព្រលិតក្តី ក្នុងគុម្ពនៃឈូកក្រហមក្តី ក្នុងគុម្ពនៃ​ឈូកសក្តី តែងកើត​ឡើង​ក្នុងទឹក ចំរើនឡើងក្នុងទឹក លូតលាស់ឡើងតាមទឹក លិចនៅក្នុងទឹកនៅឡើយ មានផ្កាជលជាតិ​ពួកខ្លះ គឺផ្កា​ព្រលិតក្តី ផ្កាឈូកក្រហមក្តី ផ្កាឈូកសក្តី តែងកើតឡើងក្នុងទឹក ចំរើនឡើងក្នុងទឹក ឋិតនៅត្រឹមស្មើនឹងទឹក មានផ្កាជលជាតិ​ពួកខ្លះ គឺផ្កា​ព្រលិតក្តី ផ្កាឈូកក្រហមក្តី ផ្កាឈូកសក្តី តែងកើតឡើងក្នុងទឹក ចំរើនឡើងក្នុងទឹក ដុះខ្ពស់ឡើងជាងទឹក មិនជាប់ជំពាក់​ដោយទឹក មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលទ្រង់រមិលមើល​សត្វលោក​ដោយពុទ្ធ​ចក្ខុ ទ្រង់​ឃើញសត្វ​ទាំងឡាយ មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​តិចក្នុងភ្នែក (ខ្លះ) មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​ច្រើន​ក្នុងភ្នែក (ខ្លះ) មានឥន្ទ្រិយ​រឹង(ខ្លះ) មានឥន្ទ្រិយ​ទន់(ខ្លះ) មានអាការល្អ (ខ្លះ) មានអាការ​មិនល្អ(ខ្លះ) ជាសត្វ​ដែលព្រះអង្គគួរ​ឲ្យត្រាស់ដឹង​បានដោយងាយ (ខ្លះ) ឲ្យត្រាស់ដឹង​បានដោយ​កម្រ(ខ្លះ) សត្វចំពូកខ្លះ ឃើញបរលោក និងទោសដោយសភាព​គួរខ្លាច មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះ​ឯង លុះទ្រង់ឃើញហើយ ទើបទ្រង់​សំដែង​ជាបទគាថា​នឹងសហម្បតិព្រហ្មថា

ទ្វារនៃព្រះនិព្វានទាំងនោះបើកហើយ សត្វទាំងឡាយណាមាន​សោតប្បសាទ សត្វទាំងឡាយនោះចូរ​បញ្ចេញ​នូវ​សទ្ធាចុះ។ទ. ១៩ ម្នាលមហាព្រហ្ម តថាគត​មាន​សេចក្តី​សំគាល់ក្នុងការលំបាក បានជាមិនសំដែងធម៌ដ៏ឧត្តម ដែលស្ទាត់​ក្នុង​សំណាក់មនុស្ស​ទាំងឡាយ។

គ្រានោះ សហម្បតិព្រហ្មគិតថា ខ្លួនអញ​ជាបុគ្គលគឺ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់យល់ព្រម​ដើម្បីនឹងសំដែងធម៌​ហើយ (លុះគិតដូច្នេះហើយ) ក៏ថ្វាយបង្គំលា​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ធ្វើ​ប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់​អំពីទីនោះមួយ​រំពេចទៅ។

ចប់ ព្រហ្មយាចនកថា។

៦. បញ្ចវគ្គិយកថា

vin.mv.01.06 | book_006

(៦.)

[១០] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា តថាគតគួរសំដែង​ធម៌​ដល់​អ្នកណាជាមុនហ្ន៎ អ្នកណាអាច​ត្រាស់ដឹងធម៌នេះ​ឆាប់រហ័សបាន។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះយ៉ាងនេះ​ទៀតថា អាឡារតាបសកាលាមគោត្រ​នេះជាបណ្ឌិត ជាអ្នកឆ្លៀវឆ្លាស វាងវៃ ជាអ្នកមានបញ្ញា មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​តិចក្នុងភ្នែកយូរ​មកហើយ បើដូច្នោះ គួរតថាគត​សំដែង​ធម៌ដល់​អាឡារតាបសកាលាមគោត្រ​ជាមុនចុះ តាបសនោះ​នឹង​ត្រាស់ដឹងធម៌នេះ​ឆាប់រហ័សបាន។ គ្រានោះ មានទេវតា (អង្គមួយ) មានរូប​មិនប្រាកដ ក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ. ២០ដោយពាក្យថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន អាឡារតាបសកាលាមគោត្រ​ធ្វើកាលកិរិយាស្លាប់​ទៅ៧ថ្ងៃហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់​ជ្រាបថា អាឡារតាបសកាលាមគោត្រ​ធ្វើកាលកិរិយា​ស្លាប់ទៅ៧ថ្ងៃហើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះតម្រិះដូច្នេះថា អាឡារតាបសកាលាមគោត្រ​ (នុ៎ះ) មានសេចក្តី​សាបសូន្យធំ ប្រសិនបើតាបស​នោះ​បានស្តាប់ធម៌នេះ ក៏គប្បី​ត្រាស់ដឹង​ធម៌បាន​មួយរំពេច។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់ព្រះតម្រិះដូច្នេះថា តថាគត​សំដែង​ធម៌ដល់អ្នកណា​ជាមុន​អេះ អ្នកណានឹងត្រាស់ដឹងធម៌​នេះឆាប់រហ័យបាន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ក៏ទ្រង់​ព្រះតម្រិះ​ក្នុង​លំដាប់នោះទៀតថា ឧទ្ទកតាបសរាមបុត្រនេះឯង ជាបណ្ឌិត ជាអ្នកឆ្លៀវឆ្លាស វាងវៃ ជាអ្នក​មានបញ្ញា មានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​តិចក្នុងភ្នែកយូរណាស់មកហើយ បើដូច្នោះ គួរ​តថាគត​សំដែង​ធម៌ដល់​ឧទ្ទកតាបសរាមបុត្រជាមុនចុះ តាបសនោះ​នឹង​ត្រាស់ដឹងធម៌នេះ​ឆាប់រហ័យ​បាន។ គ្រានោះ មានទេវតា (អង្គមួយ) មានរូប​មិនប្រាកដ ក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ឧទ្ទកតាបសរាមបុត្រធ្វើកាលកិរិយាស្លាប់អំពី​ពេល​ព្រលប់​ទៅហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់​ជ្រាបថា ឧទ្ទកតាបសរាមបុត្រធ្វើកាលកិរិយា​ស្លាប់អំពីពេលព្រលប់ហើយដែរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះតម្រិះដូច្នេះថា ឧទ្ទកតាបសរាមបុត្រ មានសេចក្តី​សាបសូន្យធំ ប្រសិនបើតាបស​នោះ​បានស្តាប់ធម៌នេះ គប្បី​ត្រាស់ដឹង​ធម៌បាន​មួយរំពេច។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់ព្រះតម្រិះដូច្នេះថាទ. ២១ តថាគត​គួរ​​សំដែង​ធម៌ដល់អ្នកណា​ជាមុន​ហ្ន៎ អ្នកណានឹងត្រាស់ដឹងធម៌​នេះឆាប់រហ័យបាន។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​ ទ្រង់មាន​ព្រះតម្រិះដូច្នេះ​ក្នុង​លំដាប់នោះថា បញ្ចវគ្គិយ10) ​ភិក្ខុទាំងឡាយ មានឧបការៈ​ច្រើន​ដល់តថាគត ព្រោះថា បានបម្រើតថាគត​ កាលដែល​កំពុង​បញ្ជូនចិត្តទៅ​ក្នុងព្យាយាម​11) បើដូច្នោះ គួរ​តថាគត​សំដែង​ធម៌ដល់​បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយជាមុនចុះ។ គ្រានោះ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះតម្រិះ​ដូច្នេះថា ឥឡូវនេះ បញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុទាំងឡាយនៅឯណា។ លុះព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ឃើញបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយនៅក្នុង​ឥសិបតនមិគទាយវន ទៀបក្រុង​ពារាណសី ដោយទិព្វចក្ខុ​ដ៏បរិសុទ្ធ​ស្អាត កន្លង​លើសចក្ខុ​របស់មនុស្ស។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ គង់នៅក្នុងឧរុវេលាប្រទេស តាមសមគួរ​ដល់ព្រះអធ្យាស្រ័យ ទើបទ្រង់​យាងទៅកាន់​ចារិក សំដៅ​ទៅរក​ក្រុងពារាណសី។

[១១] មានអាជីវកម្នាក់ឈ្មោះឧបកៈ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ស្តេចទៅកាន់​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះនៃគយាប្រទេសផង ក្នុងចន្លោះ​ទ. ២២ពោធិព្រឹក្សផង លុះឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យ​នេះនឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ម្នាលអាវុសោ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ​របស់អ្នក​ជ្រះថ្លាណាស់ ឆវិវណ្ណ​12) របស់អ្នកក៏បរិសុទ្ធផូរផង់ ម្នាលអាវុសោ អ្នកបួសចំពោះគ្រូណា អ្នកណា​ជាគ្រូរបស់អ្នក អ្នកពេញចិត្តនឹងធម៌​របស់គ្រូណា។ កាលឧបកាជីវកសួរយ៉ាងនេះ​ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឆ្លើយតប​ដោយពាក្យជាគាថាទៅរក​ឧបកាជីវកថា

តថាគតជាអ្នកគ្របសង្កត់នូវ​តេភូមិកធម៌ទាំងអស់ ត្រាស់ដឹង​នូវចតុភូមិក​ធម៌​ទាំងអស់ មិនប្រឡាក់​ដោយកិលេស​ក្នុងតេភូមិកធម៌​ទាំងអស់ បានលះចោល​នូវ​តេភូមិកធម៌​ទាំងអស់ហើយ មានចិត្តផុតស្រឡះហើយ ព្រោះអស់ទៅ​នៃ​តណ្ហា ដឹងច្បាស់​នូវចតុភូមិកធម៌​ដោយខ្លួនឯង (ចាំបាច់) ចំពោះ​បុគ្គលណា។ តថាគត​មិនមានអាចារ្យទេ មិនមានបុគ្គលដទៃស្មើនឹងតថាគតឡើយ ក្នុងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក​ មិនមានបុគ្គល​ប្រៀបផ្ទឹម​នឹងតថាគត​បានឡើយ។ ព្រោះថា តថាគតជាអរហន្ត​ក្នុងលោក ជាសាស្តាខ្ពស់ផុត ជាអ្នកត្រាស់ដឹងដោយប្រពៃ​ចំពោះ​ខ្លួនឯង តថាគតមានសេចក្តីត្រជាក់ មានភ្លើងកិលេស​រលត់ហើយ។

ឥឡូវ​តថាគតទៅកាន់​ក្រុងនៃ​ពួកជន​អ្នកកាសី ដើម្បីនឹងសំដែងធម្មចក្ក (ដោយ​បំណងថា) តថាគត​នឹងទូងនូវស្គរ គឺអមតនិព្វាន ចំពោះសត្វលោក ដែល​ងងឹត គឺ​អវិជ្ជា​កំពុង​គ្របសង្កត់។

ឧបកាជីវក​ក៏តបថា ម្នាលអាវុសោ អ្នកប្តេជ្ញាខ្លួនអ្នកថាយ៉ាងណា អ្នក(គួរ​ដើម្បី​បាននូវ​ឈ្មោះ​)ថា អនន្តជិនៈ (យ៉ាងនោះឯង)។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់មាន​ព្រះពុទ្ធដីកាទៀតថា។

ជនទាំងឡាយណាបានដល់នូវធម៌សម្រាប់ធ្វើអាសវៈ​ឲ្យអស់ទៅ ជនទាំងឡាយ​នោះឈ្មោះថា ជិនៈ (ជាអ្នកឈ្នះកិលេស) ប្រាកដដូច​ជាតថាគតដែរ។ តថាគត​បានឈ្នះ​បាបធម៌ទាំងឡាយហើយ ម្នាលឧបកៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបតថាគត​បាននូវ​ឈ្មោះថា ជិនៈ (ជាអ្នក​ឈ្នះបាបធម៌)។

កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​យ៉ាងនេះហើយ ឧបកាជីវក​ពោលពាក្យ​ថា ម្នាលអាវុសោ ពាក្យយ៉ាងហ្នឹង ពិតមែនហើយ (ថាហើយ) ក៏ងក់ក្បាល ហើយកាន់​យកផ្លូវ​ខុស (គឺដើរ​បែកផ្លូវ​គ្នា) ចៀសចេញទៅ។

[១២] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ចារិកតាមលំដាប់ ហើយក៏យាង​ចូលទៅក្រុង​ពារាណសី រួចហើយ ទ្រង់យាងទៅ​ឯឥសិបតនមិគទាយវន សំដៅ​ទៅរក​កន្លែង​ដែល​បញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុនៅ។ បញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគយាងមកអំពី​ចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ធ្វើប្តេជ្ញា​គ្នាថា ម្នាលអាវុសោ សមណគោតម​នេះជាអ្នក​ប្រតិបត្តិ​ដើម្បី​ល្មោភ ឃ្លាតចាកព្យាយាមហើយ វិលត្រឡប់​ដើម្បីភាវៈ​ល្មោភ ឥឡូវនេះ លោកនិមន្តមក យើងទាំង​អស់គ្នាមិនគួរថ្វាយបង្គំ មិនគួរក្រោកទទួលលោកទេ មិនគួរ​ទទួលយកបាត្រ ចីវររបស់​លោក​ឡើយ ប៉ុន្តែយើងត្រូវក្រាលអាសនៈបម្រុងទុក បើលោកនឹង​ចង់គង់ក៏គង់ចុះ។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគយាងចូលទៅរកបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ​ដោយប្រការណាៗ បញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏​មិនអាច​ដើម្បីឋិតនៅក្នុងពាក្យប្តេជ្ញា​របស់ខ្លួនដោយប្រការ​នោះៗបានឡើយ​ ក៏ស្រាប់តែក្រោកទទួល​ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្លះទទួលយកបាត្រ ចីវររបស់ព្រះអង្គ ខ្លះក្រាលអាសនៈថ្វាយ ខ្លះដម្កល់​ទឹក​លាងព្រះបាទ យកតាំង​សម្រាប់​រងព្រះបាទ និងឈ្នាន់​រងព្រះបាទ​មកថ្វាយ។ ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ គង់លើអាសនៈដែលបញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយរៀបចំទុកហើយ។ លុះព្រះដ៏​មានព្រះភាគគង់​ហើយ ក៏ទ្រង់លាង​ព្រះបាទទាំងពីរ។ ទើបបញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុហៅព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគចំព្រះនាមផង ដោយពាក្យថា អាវុសោផង។ កាលបញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ពោល​ពាក្យ​ហៅយ៉ាងនេះហើយ ព្រះភគវន្តមុនី ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​យ៉ាងនេះនឹងបញ្ចវគ្គិយ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងអស់គ្នា​កុំហៅ​តថាគត​ដោយចំឈ្មោះ និងពាក្យថា​អាវុសោឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ​ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរ​ប្រុង​សោតប្បសាទចុះ ឥឡូវ តថាគត​នឹងប្រៀន​ប្រដៅ​នូវ​អមតធម៌​ដែល​តថាគត​ត្រាស់ដឹងហើយ ឥឡូវតថាគត​នឹងសំដែងធម៌ ក៏កុលបុត្រទាំងឡាយដែល​ចេញចាក​ផ្ទះហើយបួស ក្នុងភាពនៃបុគ្គល​គ្មានការងារជាប្រយោជន៍​ដល់ផ្ទះ​ដោយប្រពៃ ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍ដល់អនុត្តរធម៌ណា អ្នកទាំងឡាយ​កាលបើបាន​ប្រតិបត្តិ​គួរតាម​ពាក្យប្រដៅ​របស់​តថាគតហើយ ពុំយូរឡើយ មុខជា​នឹងបានធ្វើ​ឲ្យជាក់ច្បាស់​ដោយបញ្ញាខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំពោះ​អនុត្តរធម៌​13) នោះ​ជាទីបំផុត​នៃមគ្គព្រហ្មចរិយៈ និងសម្រេច​សម្រាន្តនៅដោយ​ឥរិយាបថ​ទាំង៤។ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​យ៉ាងនេះ​ហើយ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ ក៏ពោលពាក្យនេះ​នឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះ​គោតមដ៏​មាន​អាយុ ព្រះអង្គ​មិនទាន់​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវ​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ជាធម៌​វិសេស​ដោយញាណ​និង​ទស្សនៈដ៏ឧត្តម​អាចកំចាតបង់​នូវកិលេស ដោយការប្រព្រឹត្តិ​នោះផង ដោយការ​ប្រតិបត្តិ​នោះ​ផង ដោយអំពើ​ដែលអ្នក​ដទៃធ្វើ​តាមបាន​ដោយកម្រផង ឥឡូវ​នេះព្រះអង្គប្រតិបត្តិ​ដើម្បី​ល្មោភ​ច្រើនហើយ ឃ្លាតចាកព្យាយាមហើយ វិលត្រឡប់​មកដើម្បី​ល្មោភច្រើនហើយ ក៏​នឹងបាន​ត្រាស់​ដឹង​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម​ដ៏វិសេស ដោយញាណនិងទស្សនៈដ៏ឧត្តម អាចកំចាត់បង់​នូវ​កិលេស​ដូច​ម្តេចបាន។ លុះបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយ​ពោលពាក្យ​យ៉ាងនេះហើយ ទើប​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូល​យ៉ាងនេះនឹងបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​មិនមែន​ប្រតិបត្តិ​ដើម្បីល្មោភច្រើនទេ មិនឃ្លាតចាកព្យាយាមទេ មិនវិលត្រឡប់​ដើម្បី​ល្មោភច្រើន​ដូច្នោះ​ទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ​ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំង​ឡាយចូរប្រុងសោតប្បសាទចុះ តថាគត​នឹងប្រៀនប្រដៅ​នូវព្រះនិព្វាន ដែលតថាគត​បានត្រាស់​ដឹងហើយ ឥឡូវតថាគត​នឹងសំដែងធម៌ ក៏កុលបុត្រទាំងឡាយ ​ចេញចាក​ផ្ទះហើយ​បួសក្នុងភាពនៃបុគ្គល​មិនមានការងារជាប្រយោជន៍​ដល់ផ្ទះ​ដោយប្រពៃ ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​អនុត្តរ​ធម៌ណា អ្នកទាំងឡាយ​ កាលបើបាន​ប្រតិបត្តិ​គួរដល់​ពាក្យប្រដៅ​របស់​តថាគតហើយ ពុំយូរឡើយ មុខជា​នឹងបានធ្វើ​ឲ្យជាក់ច្បាស់​ដោយប្រាជ្ញាខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំពោះ​អនុត្តរធម៌នោះ ​ជាទីបំផុត​នៃមគ្គព្រហ្មចរិយៈ និងសម្រេច​សម្រាន្តនៅដោយ​ឥរិយាបថ​ទាំង៤។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយពោលពាក្យនេះ​នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាគំរប់​ពីរដងផង។បេ។ ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកានេះ​នឹងបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយជាគំរប់ពីរដងផង។បេ។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយពោលពាក្យនេះ​នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាគំរប់​បីដងផងថា បពិត្រព្រះ​គោតមដ៏​មាន​អាយុ ព្រះអង្គ​មិនទាន់​បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវ​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ជាធម៌​វិសេស​ដោយ​ញាណ​​និង​ទស្សនៈដ៏ឧត្តម ​អាចកំចាត់បង់​នូវកិលេសដោយការប្រព្រឹត្តិ​នោះផង ដោយសេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​​នោះ​ផង ដោយអំពើ​ដែលជន​ដទៃធ្វើ​តាមបាន​ដោយកម្រផង ឥឡូវ​នេះ ​ព្រះអង្គ​ប្រតិបត្តិ​​ដើម្បី​ល្មោភ​ច្រើន ឃ្លាតចាកព្យាយាមហើយ វិលត្រឡប់​ដើម្បី​ល្មោភច្រើន ​នឹងបាន​ត្រាស់​​ដឹង​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម​ដ៏វិសេស ដោយញាណនិងទស្សនៈដ៏ឧត្តម អាចកំចាត់បង់​នូវ​កិលេស​ដូច​ម្តេចបាន។ កាលបើបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយ​ពោលពាក្យ​យ៉ាងនេះហើយ ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកានេះនឹងបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរ​ពិចារណាមើលនូវ​ពាក្យរបស់តថាគតឥឡូវនេះ ដូចគ្នានឹងកាលមុន​អំពី​កាលឥឡូវ​នេះដែរឬ​ទេ។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយ​តបថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពាក្យហ្នឹង ព្រះអង្គ​មិនដែល​ពោល​ទេ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ​ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំង​ឡាយចូរប្រុងសោតប្បសាទចុះ។ តថាគត​នឹងប្រៀនប្រដៅ​​ព្រះនិព្វាន ដែលតថាគត​បានត្រាស់​ដឹងហើយ ឥឡូវតថាគត​នឹងសំដែងធម៌ ក៏កុលបុត្រ​ទាំង​ឡាយ ​ចេញចាក​ផ្ទះ ​បួសក្នុងភាពនៃបុគ្គល​មិនមានការងារជាប្រយោជន៍​ដល់ផ្ទះ​ដោយប្រពៃ ​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​ដល់​អនុត្តរ​ធម៌ណា កាលបើអ្នកទាំងឡាយ​ប្រតិបត្តិ​គួរតាម​ពាក្យប្រដៅ​របស់​តថាគត ពុំយូរឡើយ មុខជា​នឹងបានធ្វើ​ឲ្យជាក់ច្បាស់​ដោយប្រាជ្ញាខ្លួនឯង​ក្នុងបច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំពោះ​អនុត្តរធម៌នោះ ​ជាទីបំផុត​នៃមគ្គព្រហ្មចរិយៈ ហើយសម្រេច​សម្រាន្តនៅដោយ​ឥរិយាបថ​ទាំង៤។ ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ បានអាចញុំាង​បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យយល់ច្បាស់ (ក្នុងពេល​នោះ)។ លុះគ្រាជាខាងក្រោយ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ​ទាំងឡាយតាំងចិត្តស្តាប់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ផ្អៀង​នូវសោតប្បសាទ ហើយផ្ចង់​ចិត្តដើម្បី​ដឹងច្បាស់។

[១៣] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំង​ឡាយមក ហើយ​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អមខាង14) ទាំងពីរប្រការនេះ គឺបព្វជិត​មិនគួរ​សេពគប់​ឡើយ។ (ធម៌អមខាងទាំងពីរប្រការ​នោះគឺ) ការ​ប្រកបរឿយៗនូវសេចក្តី​ជាប់ជំពាក់​ដោយ​កាម​សុខ​ ក្នុងកាមទាំងឡាយណា ដែលជាធម៌​ថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែន​ជារបស់អរិយបុគ្គលទេ មិន​ប្រកប​ដោយ​ប្រយោជន៍(មួយ) ការប្រកបរឿយៗ​នូវសេចក្តី​ព្យាយាម​ធ្វើខ្លួនឯងឲ្យលំបាកណា តែង​នាំ​មកនៅសេចក្តីទុក្ខ មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រ​កប​ដោយ​​ប្រយោជន៍ឡើយ (មួយ) ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ មជ្ឈិមាបដិបទា (គឺសេចក្តីប្រតិបត្តិ​យ៉ាង​កណ្តាល) មិនប៉ះពាល់នឹងធម៌​អមខាងទាំង​ពីរ​​នោះ15) តថាគត​បានត្រាស់ដឹងហើយ ជាសេចក្តីប្រតិបត្តិ ធ្វើអោយកើតបញ្ញាចក្ខុ (គឺធ្វើឲ្យកើត​សេចក្តី​ចេះដឹង) ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីរម្ងាប់កិលេស ដើម្បីស្គាល់នូវអរិយសច្ច ដើម្បីត្រាស់ដឹង​នូវ​អរិយសច្ច ដើម្បីព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏មជ្ឈិមាបដិបទានោះ ដូចម្តេច ​ដែល​តថាគត​​ត្រាស់​ដឹង​ហើយ ជាសេចក្តីប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​អោយកើតបញ្ញាចក្ខុ ប្រព្រឹត្ត​ទៅដើម្បី​សេចក្តី​រម្ងាប់​កិលេស ដើម្បីស្គាល់នូវអរិយសច្ច ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ច ដើម្បីនិព្វាន (មជ្ឈិមាបដិបទា​នោះ) គឺ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ៨នេះ​ឯង អរិយមគ្គប្រកប​ដោយអង្គ​៨​ប្រការ ​ដូចម្តេច អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ៨ប្រការនោះគឺ សេចក្តីឃើញត្រូវ១ សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ត្រូវ១ វាចាត្រូវ១ ការងារត្រូវ១ ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ១ សេចក្តី​ព្យាយាមត្រូវ១ ស្មារតីត្រូវ១ ការ​តម្កល់​ចិត្តត្រូវ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មជ្ឈិមាបដិបទានេះឯង​ដែល​តថាគតត្រាស់ដឹងហើយ ជា​​សេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​ធ្វើ​​ឲ្យកើត​បញ្ញាចក្ខុ តែងប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បីសេចក្តីរម្ងាប់កិលេស ដើម្បី​ស្គាល់​នូវ​អរិយសច្ច ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ច ដើម្បីនិព្វាន។

[១៤] ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ក៏សេចក្តីទុក្ខនេះឯងហៅថា អរិយសច្ច គឺ កំណើត (ទាំង៤ មានជលាពុជជាដើម) ជាកងទុក្ខ១ សេចក្តីចាស់គ្រាំគ្រាជាកងទុក្ខ១ ពួកជម្ងឺដំកាត់ជាកងទុក្ខ១ សេចក្តីស្លាប់ជាកងទុក្ខ១ ដំណើរប្រសប់ចូលដោយសត្វ និងសង្ខារ​មិនជាទីស្រឡាញ់​ទាំង​ឡាយ ជាកងទុក្ខ១ សេចក្តីព្រាត់​បា្រស​ចាក​សត្វ​និង​សង្ខារ​ជាទី​ស្រឡាញ់ទាំងឡាយ ជាកង​ទុក្ខ១ បុគ្គលប្រាថ្នាវត្ថុណា មិនបាន​វត្ថុ​នោះ (ដូចបំណង) ជាកងទុក្ខ១ បើពោលដោយសង្ខេប ឧបាទានខន្ធទាំង៥ (មានរូបខន្ធជាដើម) ជាកងទុក្ខ១។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហេតុជា​ដែនកើត​នៃកងទុក្ខ​នេះឯង ហៅថា អរិយសច្ច គឺតណ្ហា16) នេះឯង ជាធម្មជាតិនាំសត្វឲ្យកើតទៀត ប្រកប​ដោយ​សេចក្តីរីករាយ និង​សេចក្តីត្រេកត្រអាល ជាធម្មជាតិ​នាំសត្វឲ្យ​ត្រេកត្រអាលនៅ​ក្នុងភព​នោះៗ (ឬក្នុងអារម្មណ៍​នោះៗ) តណ្ហានោះដូចម្តេច តណ្ហា​នោះ គឺ​កាមតណ្ហា (សេចក្តី​ប្រាថ្នា​ក្នុង​កាមភព)១ ភវតណ្ហា (សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងរូបភព និងអរូបភព)១ វិភវតណ្ហា (សេចក្តី​ប្រាថ្នាក្នុង​ភពសូន្យ17) )១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃកងទុក្ខនេះឯង ហៅថា អរិយសច្ច បានខាងនិព្វានធម៌ ជាសភាវៈ នឿយណាយ និងរំលត់ដោយមិនមាន​សេស​សល់​ ជាសភាវៈលះបង់ គ្រវែងចោល ជម្រុះចោល មិនអាល័យ ត្រង់តណ្ហានោះឯង។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សេចក្តីប្រតិបត្តិនាំសត្វឲ្យដល់នូវព្រះនិព្វានជាទីរលត់​នៃ​កងទុក្ខនេះឯង ហៅថា អរិយសច្ច បានខាងអរិយមគ្គ​ប្រកបដោយអង្គ៨នេះឯង អរិយមគ្គប្រកបដោយ​អង្គ​៨នោះដូច​ម្តេច អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ៨នោះគឺ សេចក្តីឃើញត្រូវ១។បេ។ ការដម្កល់​ចិត្តត្រូវ១។

[១៥] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើត​ឡើង​ហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ​ដែល​តថាគត​មិន​ដែលបានឮ ក្នុងកាលពីមុនមកថា កងទុក្ខនេះឈ្មោះថា អរិយសច្ចដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ​ដល់​តថាគតថាកងទុក្ខនោះ​ឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច បុគ្គល​គួរ​កំណត់​ដឹង។បេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើត​ឡើងហើយ ពន្លឺ​កើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌​ទាំងឡាយ​​ដែល​តថាគត​មិនដែល​បានឮ​ក្នុងកាលពីមុនមក​ថា កងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច ដែលបុគ្គលបាន​កំណត់​ដឹង​ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញា​កើត​ឡើង​ហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌​ទាំងឡាយ​ដែល​តថាគត​មិន​ដែលបានឮក្នុងកាលពីមុនមកថា តណ្ហា​ជាដែន​កើតឡើងនៃកងទុក្ខនេះ ឈ្មោះថា អរិយសច្ច​​ដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺ​កើតឡើង​ហើយ ​ដល់​តថាគតថា តណ្ហា​ជាដែន​កើតឡើងនៃកងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា ​អរិយ​សច្ច​ដែលបុគ្គលគួរលះចោល។បេ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណ​កើត​ឡើង​ហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើត​ឡើង​ហើយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ​ដែល​តថាគត​មិនដែល​បាន​ឮ​ក្នុង​កាលពីមុនមកថា តណ្ហាជា​ដែនកើត​ឡើង​នៃ​កងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា​អរិយសច្ច ដែល​បុគ្គល​​លះចោល​ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុ​កើត​ឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញា​កើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺ​កើត​ឡើង​ហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌​ទាំង​ឡាយ​​ដែលតថាគត​មិនដែលបានឮ​ក្នុង​កាលពី​មុន​មក​ថា និព្វានធម៌ជាទីរលត់​នៃកងទុក្ខនេះ ឈ្មោះថា អរិយសច្ចដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគតថា និព្វាន​ធម៌ជាទីរលត់នៃកងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច​ដែលបុគ្គលគួរធ្វើអោយ​ជាក់​ច្បាស់។បេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណ​កើតឡើងហើយ បញ្ញាកើត​ឡើង​ហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺកើត​ឡើងហើយ​ដល់​តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ​ដែល​តថាគត​​មិនដែល​បានឮក្នុងកាលពីមុនមកថា និព្វានធម៌​ជាទី​រលត់​នៃកងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច ដែលបុគ្គលបាន​ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់​ហើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណ​កើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជា​កើត​ឡើង​ហើយ ពន្លឺកើត​ឡើង​ហើយដល់​តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ​ដែល​តថាគត​មិនដែល​បានឮ​ក្នុង​កាលពីមុនមកថា សេចក្តីប្រតិបត្តិ នាំសត្វ​ឲ្យដល់នូវ​និព្វាន​នេះឈ្មោះថា អរិយសច្ច​ដូច្នេះ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺ​កើត​ឡើង​ហើយដល់តថាគតថា សេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​នាំសត្វ​ឲ្យដល់​និព្វានជាទីរលត់នៃកងទុក្ខនោះឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច ដែលបុគ្គល​គួរចំរើន។បេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុកើតឡើងហើយ ញាណ​កើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជា​កើតឡើងហើយ ពន្លឺកើតឡើង​ហើយ​ដល់​តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ​ដែលតថាគត​មិនដែល​បានឮ​​ក្នុងកាលពីមុនមក​ថា សេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​នាំសត្វឲ្យ​ដល់នូវនិព្វាន​ជាទីរលត់នៃកងទុក្ខ​នោះ​ឯង ឈ្មោះថា អរិយសច្ច ដែលបុគ្គលចំរើន​ហើយ។

[១៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ម្យ៉ាងទៀត ញាណទស្សនៈ (ការដឹងការឃើញ) តាម​ពិត មាន​បរិវដ្តៈ៣ មានអាការៈ១២យ៉ាងនេះ ក្នុងអរិយសច្ចទាំងឡាយ​៤នេះរបស់តថាគត នៅមិន​ទាន់​បរិសុទ្ធត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មិនទាន់ប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នក​ត្រាស់ដឹង​ចំពោះ​នូវ​សម្មា​សម្ពោធិញាណដ៏ប្រសើរ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក​និងព្រហ្ម​លោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្សត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ម្យ៉ាងទៀត ញាណទស្សនៈ តាមពិត មានបរិវដ្តៈ៣ មានអាការៈ១២យ៉ាងនេះ ​ក្នុង​អរិយសច្ច​ទាំងឡាយ៤នេះ របស់តថាគត បរិសុទ្ធហើយក្នុងកាលណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទើប​តថាគតប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកត្រាស់​ដឹងចំពោះនូវ​សម្មាសម្ពោធិញាណដ៏ប្រសើរ ក្នុងលោក ព្រម​ទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា​និង​មនុស្សក្នុងកាលនោះ។ ម្យ៉ាងទៀត ទស្សនកិច្ច គឺការដឹង កើតឡើងដល់​តថាគតថា វិមុត្តិ (គឺ​អរហត្តផល) របស់តថាគត​មិនកម្រើកឡើយ ជាតិនេះ​ផុត​ត្រឹមនេះហើយ តពីនេះទៅ ភពថ្មី​មិន​មានឡើយ។ ក៏កាលដែលព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគកំពុងសំដែង​នូវវេយ្យាករណ៍នេះ ធម្មចក្ខុ18) (ភ្នែកឃើញធម៌) ដ៏ប្រាសចាក​ធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស ប្រាសចាកមន្ទិល (គឺទិដ្ឋិ និងវិចិកិច្ឆា) បានកើតឡើងដល់កោណ្ឌញ្ញភិក្ខុដ៏មានអាយុថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែល​កើត​ឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតិទាំងនោះ​ក៏​រលត់​ទៅវិញជាធម្មតា។

[១៧] ក៏កាលបើព្រះធម្មចក្ក ដែលព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ (គឺទ្រង់សំដែង​ដូចគេបង្វិល) (យ៉ាងនេះ) ហើយ ភុម្មទេវតាទាំង​ឡាយបន្លឺនូវសូរសព្ទថា ព្រះធម្មចក្កហ្នឹង មិនមានចក្កដទៃក្រៃលែង​ជាង ទោះបីសមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតា​ក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី ជន​ឯណានីមួយក្តីក្នុងលោក មិនអាចបដិវត្ត (កែប្រែ) បានឡើយ (ឥឡូវ) ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានហើយ ក្នុងឥសិបតនមិគទាយវន ជិតក្រុង​ពារាណសី។ ទេវតានៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ចាតុម្មហារាជិកៈទាំងឡាយ ឮសម្លេងរបស់ភុម្មទេវតាទាំងឡាយហើយ ក៏បន្លឺនូវសម្លេង (ថា​ដូចគ្នា)។ ទេវតានៅ​ក្នុងស្ថាន​តាវត្តឹង្សទាំងឡាយ ឮ​សម្លេងរបស់​ចាតុម្មហារាជិកៈ​ទេវតា​ទាំងឡាយ​ហើយ ក៏បន្លឺនូវសំឡេង (ថាដូចគ្នា)។បេ។ ទេវតានៅ​ក្នុងស្ថានយាមាទាំងឡាយ ទេវតានៅក្នុងស្ថាន​តុសិតទាំងឡាយ… ទេវតានៅក្នុងស្ថាននិម្មានរតីទាំងឡាយ… ទេវតា​នៅក្នុង​ស្ថាន​​បរនិម្មិតវសវតីទាំងឡាយ… ទេវតាដែលរាប់ក្នុងពពួកនៃព្រហ្មទាំងឡាយ ក៏បន្លឺ​នូវ​សូរ​សព្ទ​ថា ព្រះធម្មចក្កហ្នឹង មិនមាន​ចក្កដទៃ​ក្រៃលែងជាង ទោះបីសមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតា​ក្តី មារក្តី ព្រហ្ម​ក្តី ជនឯណានីមួយក្តីក្នុងលោក មិនអាចនឹងឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ (ឥឡូវ) ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ទ្រង់ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានហើយ ក្នុងឥសិបតនមិគទាយវន ជិតក្រុង​ពារាណសី។ សំឡេង​(កងរំពង) ក៏លាន់ឮឡើង​ទៅដរាបដល់​ព្រហ្មលោក​ក្នុងខណៈ​នោះ ​ក្នុង​មួយ​រំពេចនោះ ដោយប្រការដូច្នេះ។ រីឯលោកធាតុទាំងមួយហ្មឺន​នេះ ក៏កក្រើក​រំពើក​ញាប់​ញ័រ។ ទាំងពន្លឺភ្លឺធំទូលាយ ប្រមាណមិនបាន កន្លងលើស​អានុភាព​របស់ទេវតាទាំងឡាយ ក៏​កើត​ប្រាដកឡើង​ក្នុងលោក។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បន្លឺនូវឧទានវាចាថា អើហ្ន៎ កោណ្ឌញ្ញៈ​​បានត្រាស់ដឹងពិតហើយ អើហ្ន៎ កោណ្ឌញ្ញៈ​បានត្រាស់ដឹង​ពិតហើយ។ ព្រោះហេតុ​នោះ ពាក្យថា អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញនេះឯង ក៏​បាន​ជាប់​ជានាមរបស់ព្រះកោណ្ឌញ្ញៈភិក្ខុ​ដ៏មាន​អាយុ។

[១៨] គ្រានោះ ព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈដ៏មានអាយុបានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ដល់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានត្រាស់ដឹង​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានចុះចិត្តស៊ប់ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យហើយ ប្រាសចាកសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ហើយ ដល់នូវសេចក្តី​ក្លៀវក្លា​ មិនបាច់ជឿស្តាប់​បុគ្គលដទៃ​ក្នុងសាសនានៃ​ព្រះសាស្តា ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាង​នេះថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ​គួរបាន​នូវ​បព្វជ្ជា គួរ​បាននូវ​ឧបសម្បទា​ក្នុង​សំណាក់​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានជោគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកចូរមកជា​ភិក្ខុចុះ ហើយ​មាន​​ព្រះពុទ្ធដីកាថា សាសនធម៌ តថាគតពោល​ល្អហើយ អ្នកចូរ​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​នឹងធ្វើនូវនិព្វាន ជាទីបំផុតនៃកងទុក្ខ​ដោយប្រពៃចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈ​ដ៏មានអាយុនោះ។

[១៩] លំដាប់តទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពោលទូន្មានប្រៀន​ប្រដៅភិក្ខុ​ដ៏សេស ក្រៅ​ពី​អញ្ញាកោណ្ឌញ្ញភិក្ខុ​នោះដោយ​ធម្មីកថា។ លំដាប់​នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​កំពុង​ពោលទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ដោយធម្មីកថា ធម្មចក្ខុ​ដ៏ប្រាសចាកធូលី ប្រាសចាកមន្ទិល ក៏កើតឡើង​ដល់​វប្បភិក្ខុ​ដ៏មានអាយុផង ដល់ភទ្ទិយភិក្ខុដ៏មានអាយុផងថា ធម្មជាតណាមួយ​ដែលកើតឡើង​ជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់នោះក៏រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា។ ភិក្ខុទាំងឡាយពីរអង្គគឺ វប្បៈ និងភទ្ទិយៈ​នោះ បានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ដល់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានត្រាស់ដឹង​អរិយសច្ច​ធម៌​ហើយ បានចុះចិត្តស៊ប់ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យហើយ ប្រាស​ចាក​សេចក្តីងឿងឆ្ងល់ហើយ ដល់នូវសេចក្តី​ក្លៀវក្លា​ មិនបាច់ជឿស្តាប់​បុគ្គលដទៃ​ក្នុង​សាសនានៃ​ព្រះសាស្តា ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាង​នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ​គួរបាន​នូវ​បព្វជ្ជា គួរ​បាននូវ​ឧបសម្បទា​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏​មាន​ជោគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយចូរមកជា​ភិក្ខុចុះ ហើយត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគតពោល​ល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃកងទុក្ខ ​ដោយប្រពៃចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់វប្បៈ និងភទ្ទិយភិក្ខុ​ដ៏​មាន​អាយុទាំងនោះ។ លំដាប់តទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួល​ភត្តដែល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នាំ​មកអំពី​ស្រុកមកថ្វាយ ហើយទ្រង់ពោលទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ពីរអង្គ គឺមហានាម និង​អស្សជ្ជិ ក្រៅពី​ភិក្ខុបីអង្គគឺ កោណ្ឌញ្ញ វប្បៈ ភទ្ទិយៈនោះដោយធម្មីកថា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បី​អង្គ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត នាំមកនូវវត្ថុណា ឥសីទាំង៦អង្គ (គឺ​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ១ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ​ទាំង៥) ក៏ញុំាង​អត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅដោយវត្ថុនោះ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគកំពុង​ពោលទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ដោយធម្មីកថា ធម្មចក្ខុ​ដ៏ប្រាសចាកធូលី ប្រាសចាកមន្ទិល បានកើត​ឡើង​​ដល់មហានាមដ៏មានអាយុផង ដល់អស្សជ្ជិដ៏មានអាយុផងថា ធម្មជាតណាមួយ​ដែល​កើតឡើង​ជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងនោះ ក៏រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា។ ភិក្ខុទាំងឡាយពីរអង្គគឺ មហានាម និងអស្សជ្ជិ​នោះ បានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ដល់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានត្រាស់ដឹង​អរិយសច្ច​ធម៌​ហើយ បានចុះចិត្តស៊ប់ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យហើយ ប្រាស​ចាក​សេចក្តីងឿងឆ្ងល់ហើយ ដល់នូវសេចក្តី​ក្លៀវក្លា​ មិនបាច់ជឿស្តាប់​បុគ្គលដទៃ​ក្នុងសាសនានៃ​ព្រះបរមសាស្តា ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាង​នេះថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ​គួរបាន​នូវ​បព្វជ្ជា គួរ​បាននូវ​ឧបសម្បទា​ក្នុង​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏​មាន​ជោគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយចូរមកជា​ភិក្ខុចុះ ហើយត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគតពោល​ល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយ​ធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃកងទុក្ខ ​ដោយប្រពៃចុះ។ ព្រះពុទ្ធវាចា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់មហានាម និងអស្សជ្ជិ​ដ៏​មាន​អាយុទាំងនោះ។

[២០] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅបញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយមក ហើយ​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ រូប គឺរាងកាយជាអនត្តា​ មិនមែនជា​របស់​ខ្លួនឡើយ​។19) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនណាបើ​រូប​នេះ​ជារបស់​ខ្លួនពិតមែន រូបនេះក៏មិនគប្បីប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​អាពាធ ​គឺជម្ងឺដំកាត់ឡើយ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គល​គប្បី​បាន (នូវអំណាច) ក្នុងរូប​ថា សូមអោយរូប​របស់អញយ៉ាងនេះទៅ សូមកុំអោយ​រូបរបស់​អញ​យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ រូបជាអនត្តាមែនពិត ព្រោះហេតុនោះ​បានជារូប​ចេះតែប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអាពាធ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលមិនបាន(នូវអំណាច) ក្នុង​រូបថា សូមឲ្យរូប​របស់អញយ៉ាងនេះទៅ សូមកុំឲ្យរូបរបស់អញយ៉ាងនេះឡើយ។ វេទនា​មិនមែន​ជា​របស់​ខ្លួនឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ប្រសិនណាបើ​វេទនា​​នេះ​ជារបស់​ខ្លួនពិតមែន វេទនា​នេះ​ក៏​មិនគប្បីប្រព្រឹត្ត​ទៅដើម្បីអាពាធ​ឡើយ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលគប្បីបាន​(នូវអំណាច)ក្នុងវេទនាថា សូមឲ្យ​វេទនារបស់អញយ៉ាងនេះទៅ សូមកុំ​ឲ្យ​វេទនារបស់​អញ​យ៉ាង​នេះឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ វេទនា​ជា​អនត្តាពិតមែន ព្រោះហេតុនោះ បាន​ជា​វេទនា​ចេះតែប្រព្រឹត្តទៅ​ដើម្បី​អាពាធ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលមិនបាន(នូវអំណាច) ក្នុងវេទនាថា សូមឲ្យ​វេទនា​របស់​អញ​យ៉ាង​នេះទៅ សូម​កុំ​ឲ្យ​វេទនារបស់​អញ​យ៉ាងនេះ​ឡើយ។ សញ្ញា​មិនមែនជារបស់ខ្លួនឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនណាបើសញ្ញា​នេះ​ជារបស់​ខ្លួនពិតមែន សញ្ញា​នេះ​ក៏មិន​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​អាពាធ​ឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលគប្បីបាន(នូវអំណាច) ក្នុងសញ្ញា​ថា សូមឲ្យ​សញ្ញា​របស់​អញ​យ៉ាងនេះ​ទៅ សូមកុំឲ្យសញ្ញារបស់អញយ៉ាងនេះ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ​ សញ្ញា​ជា​អនត្តា​ពិត​មែន ព្រោះហេតុនោះ​បាន​ជា​សញ្ញា​ចេះតែ​ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអាពាធ ម្យ៉ាង​ទៀត បុគ្គល​មិនបាន(នូវអំណាច) ក្នុង​សញ្ញា​ថា សូមឲ្យ​សញ្ញារបស់អញយ៉ាងនេះទៅ សូមកុំឲ្យ​សញ្ញា​របស់​អញ​យ៉ាងនេះឡើយ។ សង្ខារទាំងឡាយមិនមែន​ជា​របស់​​ខ្លួន​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ប្រសិនណាបើសង្ខារទាំងឡាយ​នេះ​ជា​របស់​​ខ្លួនពិតមែន សង្ខារទាំងឡាយ​នេះ​ក៏​មិន​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​​ទៅ​ដើម្បី​អាពាធឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គល​គប្បី​បាន(​នូវអំណាច) ក្នុង​សង្ខារ​ទាំងឡាយ​​ថា សូមឲ្យ​សង្ខារ​ទាំងឡាយរបស់​អញ​យ៉ាង​នេះទៅ សូមកុំឲ្យ​សង្ខារទាំងឡាយ​របស់​អញ​​យ៉ាងនេះ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ សង្ខារទាំងឡាយ​ជាអនត្តាពិតមែន ព្រោះ​ហេតុ​នោះ​បានជាសង្ខារទាំងឡាយ​ចេះតែ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បីអាពាធ ម្យ៉ាង​ទៀត បុគ្គលមិនបាន(នូវ​អំណាច) ក្នុងសង្ខារទាំងឡាយថា សូមឲ្យសង្ខារ​ទាំងឡាយ​របស់​អញ​​យ៉ាងនេះទៅ សូមកុំឲ្យ​សង្ខារ​ទាំង​ឡាយ​​របស់អញយ៉ាងនេះឡើយ។ វិញ្ញាណមិនមែនជារបស់​ខ្លួន​ឡើយ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ប្រសិនណាបើវិញ្ញាណ​នេះ​ជារបស់​ខ្លួន​ពិត​មែន វិញ្ញាណនេះ​ក៏មិន​គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​ទៅដើម្បី​អាពាធ​​ឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គល​គប្បីបាន(នូវអំណាច) ក្នុងវិញ្ញាណ​ថា សូមឲ្យ​វិញ្ញាណ​របស់អញយ៉ាងនេះទៅ សូមកុំ​ឲ្យ​​វិញ្ញាណ​របស់​អញ​យ៉ាងនេះ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​ វិញ្ញាណជាអនត្តាពិតមែន ព្រោះហេតុនោះ បានជា​វិញ្ញាណ​​ចេះ​តែ​​ប្រព្រឹត្ត​ទៅដើម្បី​អាពាធ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលមិនបាន(នូវអំណាច) ក្នុងវិញ្ញាណថា សូមឲ្យ​វិញ្ញាណ​របស់​អញ​យ៉ាងនេះទៅ សូមកុំឲ្យ​វិញ្ញាណ​របស់​អញ​យ៉ាង​​នេះ​ឡើយ។

[២១] ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយសំគាល់​នូវ​សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច។ រូបទៀងឬមិនទៀង។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន រូបមិនទៀងទេ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា របស់ណាមិនទៀង របស់នោះ​ជាទុក្ខ​ឬជាសុខ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន របស់នោះជាទុក្ខ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់​ណាដែល​មិនទៀង ដែលជាទុក្ខ មានសេចក្តី​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា គួរឬ ដើម្បីនឹង​យល់ឃើញ​នូវ​របស់នុ៎ះ​ថា នុ៎ះ​របស់អញ នុ៎ះ​ជាអញ នុ៎ះ​ជាខ្លួនអញ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ដើម្បី​នឹងយល់ឃើញ​យ៉ាងនោះទេ។ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរថា វេទនាទៀង ឬមិនទៀង ​។20) បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក្រាប​ទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន វេទនាមិនទៀងទេ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះ​ជាទុក្ខ ​ឬជាសុខ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន របស់នោះជាទុក្ខ។ ទ្រង់​ត្រាស់​សួរ​ថា ក៏របស់​ណាដែល​មិនទៀង ដែលជាទុក្ខ មានសេចក្តី​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា គួរឬ ដើម្បីនឹង​យល់ឃើញ​នូវ​របស់នោះ​ថា នុ៎ះ​របស់អញ នុ៎ះ​ជាអញ នុ៎ះ​ជាខ្លួនអញ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រ​​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ដើម្បី​នឹងយល់ឃើញ​យ៉ាងនោះទេ។ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរថា សញ្ញាទៀង ឬមិនទៀង។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សញ្ញា​មិនទៀងទេ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះ​ជាទុក្ខ​ ឬជាសុខ។ ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន របស់នោះជាទុក្ខ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់​ណាដែល​មិនទៀង ដែលជាទុក្ខ មានសេចក្តី​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា គួរឬ ដើម្បីនឹង​យល់ឃើញ​នូវ​របស់នោះ​ថា នុ៎ះ​របស់អញ នុ៎ះ​ជាអញ នុ៎ះ​ជាខ្លួនអញ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ដើម្បី​នឹង​យល់​ឃើញ​យ៉ាងនោះទេ។ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរថា សង្ខារទាំងឡាយ​ទៀង ឬមិន​ទៀង។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សង្ខារទាំងឡាយ​មិនទៀង​ទេ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះ​ជាទុក្ខ​ ឬជាសុខ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន របស់នោះជាទុក្ខ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់​ណាដែល​មិនទៀង ដែលជាទុក្ខ មានសេចក្តី​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា គួរឬ ដើម្បីនឹង​យល់ឃើញ​នូវ​របស់នោះ​ថា នុ៎ះ​របស់អញ នុ៎ះ​ជាអញ នុ៎ះ​ជាខ្លួនអញ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ដើម្បី​នឹងយល់ឃើញ​យ៉ាងនោះទេ។ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរថា វិញ្ញាណទៀង ឬមិនទៀង។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ​ទាំងឡាយក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន វិញ្ញាណមិនទៀងទេ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់​ណាមិនទៀង របស់នោះ​ជាទុក្ខ ​ឬជាសុខ។ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន របស់នោះ​ជា​ទុក្ខ។ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ក៏របស់​ណាដែល​មិនទៀង ដែលជាទុក្ខ មានសេចក្តី​ប្រែប្រួល​ជាធម្មតា គួរឬ ដើម្បីនឹង​យល់ឃើញ​នូវ​របស់នោះ​ថា នុ៎ះ​របស់អញ នុ៎ះ​ជាអញ នុ៎ះ​ជាខ្លួនអញ។ ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន មិនគួរ​ដើម្បី​នឹងយល់ឃើញ​យ៉ាងនោះទេ។

[២២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងលោកនេះ រូបឯណាមួយជា​អតីតក្តី ជាអនាគតក្តី ជាបច្ចុប្បន្នក្តី ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី រូបណាដែល​មានក្នុងទី​ឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី រូបទាំងអស់នោះក៏គ្រាន់តែជារូប (ប៉ុណ្ណោះឯង) អ្នកទាំងឡាយ គួរឃើញនូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដោយប្រាជ្ញា​ដ៏ល្អ តាមសេចក្តីពិតយ៉ាង​នេះដូច្នេះថា នុ៎ះ​មិនមែនរបស់អញ នុ៎ះ​មិនមែនជាអញ នុ៎ះ​មិនមែនជា​ខ្លួនរបស់អញឡើយ។ វេទនា​ឯណាមួយ​ជា​អតីតក្តី ជាអនាគតក្តី ជាបច្ចុប្បន្នក្តី ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី វេទនាណាដែល​មានក្នុងទី​ឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី វេទនាទាំងអស់នោះក៏គ្រាន់តែជាវេទនា (ប៉ុណ្ណោះឯង) អ្នកទាំងឡាយ គួរឃើញនូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដោយប្រាជ្ញា​ដ៏ល្អ តាមសេចក្តីពិតយ៉ាង​នេះដូច្នេះថា នុ៎ះ​មិនមែនរបស់អញ នុ៎ះ​មិនមែនជាអញ នុ៎ះ​មិនមែនជា​ខ្លួនរបស់អញឡើយ។ សញ្ញាឯណាមួយជា​អតីតក្តី ជាអនាគតក្តី ជាបច្ចុប្បន្នក្តី ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី សញ្ញាណាដែល​មានក្នុងទី​ឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី សញ្ញា​ទាំងអស់នោះ​ក៏គ្រាន់តែជាសញ្ញា (ប៉ុណ្ណោះឯង) អ្នកទាំងឡាយ គួរឃើញនូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដោយប្រាជ្ញា​ដ៏ល្អ តាមសេចក្តីពិតយ៉ាង​នេះដូច្នេះថា នុ៎ះ​មិនមែនរបស់អញ នុ៎ះ​មិនមែនជាអញ នុ៎ះ​មិនមែនជា​ខ្លួនរបស់អញឡើយ។ សង្ខារទាំងឡាយឯណា​មួយជា​​អតីតក្តី ជាអនាគតក្តី ជាបច្ចុប្បន្នក្តី ខាង​ក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី សង្ខារទាំងឡាយណាដែល​មាន​ក្នុង​ទី​ឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី សង្ខារទាំងឡាយ​ទាំងអស់នោះ​ក៏គ្រាន់តែជាសង្ខារ (ប៉ុណ្ណោះឯង) អ្នកទាំងឡាយ គួរឃើញនូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដោយប្រាជ្ញា​ដ៏ល្អ តាម​សេចក្តី​ពិតយ៉ាង​នេះដូច្នេះថា នុ៎ះ​មិនមែនរបស់អញ នុ៎ះ​មិនមែនជាអញ នុ៎ះ​មិនមែនជា​ខ្លួនរបស់អញឡើយ។ វិញ្ញាណឯណាមួយជា​អតីតក្តី ជាអនាគតក្តី ជាបច្ចុប្បន្នក្តី ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី វិញ្ញាណណាដែល​មានក្នុងទី​ឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី វិញ្ញាណ​ទាំងអស់នោះ​ក៏គ្រាន់​តែជា​វិញ្ញាណ (ប៉ុណ្ណោះឯង) អ្នកទាំងឡាយ គួរឃើញនូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដោយប្រាជ្ញា​ដ៏ល្អ តាមសេចក្តី​ពិត​យ៉ាង​នេះដូច្នេះថា នុ៎ះ​មិនមែនរបស់អញ នុ៎ះ​មិនមែនជាអញ នុ៎ះ​មិនមែនជា​ខ្លួនរបស់អញឡើយ។

[២៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកបានស្តាប់ហើយ យល់ឃើញ​យ៉ាងនេះ ក៏នឿយ​ណាយ​ក្នុងរូបផង នឿយណាយ​ក្នុងវេទនាផង នឿយណាយ​ក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយ​ក្នុង​សង្ខារទាំងឡាយ​ផង នឿយណាយ​ក្នុងវិញ្ញាណផង កាលបើនឿយណាយ (យ៉ាងនេះហើយ) ក៏ប្រាស​ចាក​តម្រេក ចិត្តក៏​ផុតស្រឡះ (ចាកអាសវៈ) ព្រោះកិរិយា​ប្រាសចាក​តម្រេក កាលដែល​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ​ (ចាកអាសវៈ) ហើយ ញាណ (របស់អរិយសាវកនោះ) ក៏កើតឡើង​ប្រាកដថា ចិត្ត​(របស់អញ) ផុតស្រឡះ (ចាក​អាសវៈ)ហើយ (អរិយសាវកនោះ) ក៏ដឹងច្បាស់ដូច្នេះថា ជាតិ​ (របស់អញ)​អស់ហើយ មគ្គ​ព្រហ្មចរិយធម៌ អញបាន​នៅរួចហើយ កិច្ច​ដែលគួរ​ធ្វើ អញ​ក៏​បាន​ធ្វើ​រួចហើយ កិច្ចឯទៀត​ក្រៅពីនេះ មិនមាន (ដល់​អញ)ឡើយ។

[២៤] ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់ ទ្រង់បានសំដែង​នូវសូត្រនេះ​ចប់ហើយ។ បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏មានចិត្ត​ត្រេកអរ​រីករាយ​ចំពោះ​ភាសិត​នៃព្រះដ៏​មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់។ ក៏កាលដែល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់​កំពុង​ត្រាស់សំដែង​នូវវេយ្យាករណ៍នេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំង​៥រូប បានរួច​ស្រឡះ​ហើយចាកអាសវៈ​ទាំងឡាយ ព្រោះ​មិនប្រកាន់​មាំ (ថាអញ ថាយើង)ឡើយ។ ក្នុងសម័យ​នោះឯង មានព្រះអរហន្ត​៦អង្គ​ក្នុងលោក​ជាដម្បូង (រាប់​ទាំងព្រះដ៏មានព្រះភាគផង)។

(ចប់ បញ្ចវគ្គិយកថា)

ចប់ បឋមភាណវារៈ។

៧. បព្ពជ្ជាកថា

vin.mv.01.07 | book_006

(បញ្ចវគ្គិយកថា (៧.))

បព្វជ្ជារបស់ព្រះយស

[២៥] សម័យនោះឯង ក្នុងក្រុងពារាណសី មានកុលបុត្រ (ម្នាក់) ឈ្មោះយស ជាកូន​សេដ្ឋី ជា​បុគ្គលចំរើនដោយ​សេចក្តីសុខ។ យសកុលបុត្រនោះមាន​ប្រាសាទ៣ ប្រាសាទ១ សម្រាប់​នៅក្នុងរដូវ​រងា ប្រាសាទ១សម្រាប់​នៅក្នុងរដូវក្តៅ ប្រាសាទ១ សម្រាប់​នៅក្នុង​រដូវ​ភ្លៀង។ យសកុលបុត្រនោះ មាតាបិតា​ឲ្យពួកអ្នកភ្លេងតូរ្យតន្ត្រីសុទ្ធ​សឹងតែ​ស្រីឥត​មានបុរស​ឡើយ ចាំបម្រើអស់កំណត់​៤ខែ ក្នុងប្រាសាទ​សម្រាប់នៅក្នុង​រដូវភ្លៀង មិនដែល​ចុះមក​កាន់​ផ្ទៃ​ប្រាសាទ​ខាងក្រោមទេ។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ​ឆ្អែត​ស្កប់ស្កល់​ដោយកាមគុណទាំង៥ កាលពួក​ស្រីកំពុងបម្រើ ក៏ដេកលក់ទៅ​ជាមុន ឯជន​ជាបរិសទ្យ ក៏ដេកលក់​ជាខាងក្រោយ។ រីឯ​ប្រទីប​ដែលគេអុជទុក​ដោយប្រេង តែងឆេះ​បំភ្លឺទាល់ព្រឹក រាល់ៗយប់។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ ភ្ញាក់ពីនិន្ទ្រាមុនគេ បានឃើញជន​ជាបរិសទ្យ​របស់ខ្លួន​កំពុងដេកលក់ ស្រីខ្លះ​មានពិណ​នៅ​ត្រង់​ក្លៀក ស្រីខ្លះមានស្គរ​សម្ភោរ​នៅត្រង់ក ស្រីខ្លះ​មានស្គរធំ​នៅក្បែរទ្រូង ស្រីខ្លះមានសក់​រំសាយ ស្រីខ្លះ​មានទឹកមាត់​ហូរហៀរ ស្រីខ្លះកំពុងមមើ (យសកុលបុត្រ​បាន​ឃើញជន​ជាបរិសទ្យ​របស់​ខ្លួន) ហាក់ដូចជាព្រៃស្មសាន មកប្រាកដក្នុងកណ្តាប់ដៃ។ យស​កុលបុត្រ​នោះ លុះបានឃើញ​ហើយ កើតសេចក្តីជិនឆ្អន់ចិត្ត ក៏ឋិត​នៅស៊ប់​ក្នុងសេចក្តី​នឿយ​ណាយ។ ទើបយសកុលបុត្របន្លឺ​ឧទានវាចា (ដោយសេចក្តី​សង្វេគ)ថា ឱហ្ន៎ (ទីនេះ) ច្របូក​ច្របល់​ណាស់តើ ឱហ្ន៎ (ទីនេះ) ជំពាក់​វាក់វិន​ណាស់តើ។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ​ពាក់​ទ្រនាប់​ជើង​មាស ដើរសំដៅ​ទៅកាន់​មាត់​ទ្វារផ្ទះ។ អមនុស្ស​21) ​ទាំងឡាយ បើកទ្វារទុក ដោយបំណង​ថា អ្នកណា​មួយកុំធ្វើអន្តរាយ​ក្នុងការចេញ​ចាកផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុង​ភាព​​នៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ការងារ​ជាប្រយោជន៍​ដល់ផ្ទះ​របស់យសកុលបុត្រឡើយ។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ ក៏ដើរតម្រង់​ទៅកាន់ទ្វារ​ព្រះនគរ។ អមនុស្ស​ទាំងឡាយ​បើកទ្វារ​ទុកដោយ​បំណងថា អ្នកណា​មួយ​កុំធ្វើ​អន្តរាយ​​ក្នុងការចេញ​ចាកផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុងភាព​នៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ការងារ​ជាប្រយោជន៍​ដល់​ផ្ទះ​របស់យសកុលបុត្រឡើយ។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ ក៏ដើរតម្រង់​ទៅកាន់​ឥសិបតនមិគទាយវន។

[២៦] សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់តើនឡើងក្នុងសម័យ​ព្រឹក​ព្រាងស្វាង​រាត្រី ហើយទ្រង់ចង្ក្រម​ក្នុងទីវាល។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញ​យសកុលបុត្រ​ដើរមក​អំពី​ចម្ងាយ លុះទ្រង់​ឃើញហើយ ក៏យាង​ចេញអំពី​កន្លែងចង្ក្រម ហើយគង់​លើអាសនៈ​ដែល​គេក្រាលទុកស្រាប់។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ​បន្លឺឧទានវាចា (ដោយសេចក្តីសង្វេគ) ក្នុងទី​ជិត​ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ឱហ្ន៎ (ទីនុ៎ះ) ច្របូកច្របល់​ណាស់តើ ឱហ្ន៎ (ទីនុ៎ះ) ជំពាក់វាក់វិន​ណាស់​តើ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​មានព្រះពុទ្ធដីកានេះ​នឹង​យសកុលបុត្រថា ម្នាល​យស ទីនេះឯង មិនច្របូកច្របល់ ទីនេះ​មិនជំពាក់​វាក់វិនទេ ម្នាលយស មកណេះ មកអង្គុយ (ឯណេះ) តថាគត​នឹងសំដែងធម៌​ដល់អ្នក។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រក៏រីករាយ អណ្តែត​ចិត្ត​ដោយ​​គិតឃើញថា ឮថា ទីនេះ​មិនច្របូកច្របល់ ទីនេះ​មិនជំពាក់វាក់វិន (គិតដូច្នេះ​ហើយ) ក៏ដោះទ្រនាប់ជើង​មាសចេញ ដើរតម្រង់​ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះយសកុលបុត្រ​អង្គុយ​​ក្នុងទី​ដ៏​សមគួរ​ហើយ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែង​អនុបុព្វីកថា ព្រះអង្គសំដែង​អនុបុព្វីកថា ដូចម្តេច គឺទ្រង់​ប្រកាស ទានកថា សីលកថា សគ្គកថា និងទោសនៃកាម​ទាំងឡាយ​ដ៏លាមក ដ៏សៅហ្មង និងអានិសង្ស​ក្នុងការចេញ​ចាកកាម (បួស)។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបនូវ​យសកុលបុត្រថាមានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ប្រាសចាក​នីវរណៈ មានចិត្តអណ្តែត​ឡើង មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណាហើយ កាលនោះ ព្រះអង្គក៏​ទ្រង់​សំដែង​ធម្មទេសនា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ទ្រង់លើក​ឡើងសំដែង ដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត មិនដិតប្រឡាក់​ដោយវត្ថុ​មានពណ៌ខ្មៅ គឺធ្យូង ឬល័ក្ត​ខ្មៅ​ជាដើម គួរទទួលទឹកជ្រលក់​ដោយល្អបាន មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់យសកុលបុត្រ​ក្នុងកន្លែង​អង្គុយ​នោះ​ឯងថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែលកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់​នោះ ក៏រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង។

[២៧] គ្រានោះ មាតារបស់យសកុលបុត្រឡើងទៅកាន់ប្រាសាទ មិនបានឃើញ​យសកុលបុត្រ ក៏ដើរតម្រង់​ទៅរកសេដ្ឋីគហបតិ (ជាស្វាមី) លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក៏ប្រាប់​សេដ្ឋីគហបតិថា បពិត្រគហបតិ យសកុមារ ជាកូនរបស់អ្នក មិនឃើញទេ។ គ្រានោះ សេដ្ឋី​គហបតិ​បញ្ជូនបម្រើ​ទៅដោយសេះ​ក្នុងទិសទាំង៤ ខ្លួនឯងក៏ដើរសំដៅ​ទៅកាន់​ឥសិបតនមិគទាយវន។ សេដ្ឋីគហបតិ​បានឃើញ​ដានទ្រនាប់ជើងមាស (ស្បែកជើងមាស) លុះ​ឃើញហើយ ក៏ដើរទៅតាមដាន​ទ្រនាប់ជើង​នោះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញ​ច្បាស់​​នូវសេដ្ឋី​គហបតិ​ដើរមកអំពី​ចម្ងាយ។ លុះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏​ទ្រង់​ពុទ្ធបរិវិតក្កថា តថាគត​គួរធ្វើឥទ្ធាភិសង្ខារ​22)) មិនឲ្យ​សេដ្ឋី​គហបតិ​ដែលអង្គុយនៅ​ក្នុងទីនេះ ឃើញ​យសកុលបុត្រ ដែលអង្គុយ​នៅក្នុងទីនេះឯង។ លំដាប់​នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​តាក់តែងនូវ​ឥទ្ធាភិសង្ខារ មានសភាព​ដូច្នោះ​ហើយ។ កាលនោះ សេដ្ឋីគហបតិក៏​ដើរចូលទៅ​គាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក្រាប​បង្គំ​ទូល​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានឃើញ​យសកុលបុត្រ​ដែរឬទេ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលគហបតិ បើដូច្នោះ ចូរ​អ្នក​អង្គុយ​សិនចុះ បើអ្នកអង្គុយ​ក្នុងទីនេះ មុខជានឹង​ឃើញយសកុលបុត្រអង្គុយ​ក្នុងទីនេះ​ដែរ។ គ្រានោះ សេដ្ឋីគហបតិនឹកសង្ឃឹមថា ឮថា បើអញ​អង្គុយ​នៅក្នុងទីនេះឯង គង់នឹង​បានឃើញ​យសកុលបុត្រ​អង្គុយ​នៅក្នុងទីនេះដែរ ហើយក៏ត្រេកអររីករាយ​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយ​អង្គុយ​នៅក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ លុះសេដ្ឋីគហបតិអង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏​សមគួរហើយ ទើប​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែង​អនុបុព្វីកថា គឺទ្រង់​ប្រកាស ទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសរបស់កាម​ទាំងឡាយ​ដ៏លាមក​សៅហ្មង១ អានិសង្ស​ក្នុងការចេញ​ចាកកាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា សេដ្ឋីគហបតិ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ផុតចាក​នីវរណៈ មានចិត្តខ្ពស់​ មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណា ធម្មទេសនា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ តែង​លើក​ឡើងសំដែង ដោយព្រះអង្គឯង ទ្រង់ក៏​ប្រកាសនូវ​ធម្មទេសនានោះគឺ ទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាលនោះឯង។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត មិនដិត​ប្រឡាក់​ដោយវត្ថុ​មានពណ៌ខ្មៅ គឺធ្យូង ឬល័ក្ត​ខ្មៅ​ជាដើម គួរទទួលទឹកជ្រលក់​បានដោយល្អ មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ឯធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏កើត​ឡើងដល់សេដ្ឋីគហបតិ ​ក្នុងទី​អង្គុយ​នោះថា ធម្មជាតណាមួយ ដែលកើត​ឡើង​ជា​ធម្មតា ធម្មជាត​ទាំងអស់​នោះ តែងរលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះ​ឯង។ គ្រានោះ សេដ្ឋីគហបតិ​បានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដល់អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដឹងច្បាស់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានជឿជាក់​នូវអរិយសច្ចធម៌ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យ មិនមាន​ងឿង​ឆ្ងល់ ដល់នូវភាវៈ ជាអ្នកក្លាហាន មិនជឿស្តាប់បុគ្គល​ដទៃ ក្នុងសាសនានៃ​ព្រះសាស្តា ទើបក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន (ព្រះពុទ្ធដីកា​ដែលព្រះអង្គ​ត្រាស់ហើយ​នេះ) ពីរោះពេកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន (ព្រះពុទ្ធដីកា​ដែលព្រះអង្គ​ត្រាស់ហើយ​នេះ) ពីរោះពេកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន បុរសដែលផ្ងារ​ឡើងនូវរបស់​ដែលគេផ្កាប់ចុះ ឬបើកចេញនូវ​របស់ដែលគេ​បិទបាំងទុក ឬប្រាប់ផ្លូវ​ដល់បុរស​អ្នក​វង្វេង​ផ្លូវ ឬទ្រោលបំភ្លឺ​នូវ​ប្រទីប​ប្រេង​ក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា មនុស្សដែលមានចក្ខុទាំងឡាយ នឹងឃើញរូប​បានដោយងាយ មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ព្រះធម៌ដែល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រកាស​ហើយ​ដោយបរិយាយ​ជាច្រើន ក៏មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គនេះ សូមដល់​នូវព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះភាគផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីរលឹក សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ជ្រាប​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ថាជាឧបាសក អ្នកដល់​នូវទីរលឹក​ស្មើដោយជីវិត ក្នុងកាល​មានថ្ងៃនេះជាដើម​ទៅ។ ឯសេដ្ឋីគហបតិនោះ (បាននាមបញ្ញត្តិថា) តេវាចិកឧបាសក (គឺឧបាសក​ដល់​តេវាចិកសរណគមន៍) ជាដម្បូង​ក្នុងលោក។

[២៨] គ្រានោះ យសកុលបុត្រ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​កំពុង​សំដែងធម៌​ដល់បិតា (របស់​ខ្លួន) ក៏ពិចារណានូវ​ភូមិធម៌​ដែលខ្លួន​ឃើញហើយ ដែលខ្លួនត្រាស់ដឹងហើយ ចិត្តក៏រួចផុត​ស្រឡះ​ចាកអាសវធម៌​ទាំងឡាយ ឥតជាប់​ចំពាក់​ដោយឧបាទានឡើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា យសកុលបុត្រ កាលដែល​តថាគត​កំពុងសំដែង​ធម៌ដល់បិតា (របស់ខ្លួន) ក៏ពិចារណានូវ​ថ្នាក់នៃធម៌​ដែលខ្លួន​ឃើញហើយ ត្រាស់ដឹងហើយ ចិត្តក៏រួចផុត​ស្រឡះ​ចាកអាសវធម៌​ទាំងឡាយ ឥតជាប់​ចំពាក់​ដោយឧបាទាន ឯយសកុលបុត្រ (នេះ) មិនគួរនឹង​វិលត្រឡប់ទៅ​ដើម្បី​ភាវៈ​ថោកទាប ហើយបរិភោគ​កាមទាំងឡាយ​ ដូច​កាលនៅ​ឃរាវាស​ក្នុងកាល​មុនទេ បើដូច្នោះ គួរតថាគត​រម្ងាប់នូវ​ឥទ្ធាភិសង្ខារ​23) (គឺ​រំសាយឫទ្ធិ ឬស្រាយឫទ្ធិ)​នោះចេញ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បានរំសាយ​ឥទ្ធាភិសង្ខារ​នោះហើយ។ សេដ្ឋីគហបតិ បានឃើញ​យសកុលបុត្រ​អង្គុយ​នៅ (ក្នុងទីនោះ) លុះឃើញហើយ ក៏និយាយពាក្យ​នេះនឹង​យសកុលបុត្រថា នែយស មាតារបស់​អ្នកមាន​សេចក្តី​សោកខ្សឹកខ្សួល ចូរអ្នក​ឲ្យជីវិត​ដល់មាតា​របស់អ្នក​ផង។ គ្រានោះ យសកុលបុត្រ​ក៏ងើប​មើល​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ។ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មាន​ព្រះពុទ្ធដីកា​នេះនឹងសេដ្ឋី​គហបតិថា ម្នាលគហបតិ អ្នកឯងសំគាល់​យសកុលបុត្រនោះ​ថាដូចម្តេចទៅ ឯយសកុលបុត្រ​(នេះ) ឈ្មោះថា​ឃើញធម៌​​ហើយ​ដោយ​សេក្ខញ្ញាណ និងសេក្ខទស្សនៈ ព្រោះថា យសកុលបុត្រនោះ​ពិចារណា​នូវភូមិធម៌ ដូចជាធម៌​ដែលអ្នកឃើញហើយ អ្នកដឹងហើយ ចិត្ត (របស់​យសកុលបុត្រនោះ) ក៏រួចចាក​អាសវធម៌​ទាំងឡាយ​ហើយ ឥតមាន​ជាប់ចំពាក់​ដោយឧបាទានឡើយ ម្នាលគហបតិ យស (នេះ) គួរនឹងវិល​ត្រឡប់​ទៅដើម្បី​ភាវៈ​ថោកទាប ហើយបរិភោគ​កាមទាំងឡាយ​ដូចនៅ​ជា​ឃរាវាស​​ក្នុងកាល​មុនដែរ​ឬទេ។ សេដ្ឋីគហបតិ​ក្រាបទូល​ថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ហេតុ​នេះ​មិនគួរទេ។ ព្រះបរម​សាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលគហបតិ យសកុលបុត្រ(នេះឯង) ឈ្មោះ​ថាឃើញធម៌ហើយ​ដោយ​សេក្ខញ្ញាណ និងសេក្ខទស្សនៈ ព្រោះយសកុលបុត្រនោះ​ពិចារណា​នូវភូមិធម៌ ដូចជាធម៌​ដែលអ្នក​ឃើញ​ហើយ អ្នកត្រាស់ដឹងហើយ ចិត្តក៏រួចចាកអាសវធម៌​ទាំង​ឡាយ​ហើយ ឥតមាន​ជាប់ចំពាក់​ដោយឧបាទានឡើយ ម្នាលគហបតិ យសកុលបុត្រ មិនគួរ​នឹង​វិល​ត្រឡប់​ទៅដើម្បី​ភាវៈ​ថោកទាប ហើយបរិភោគ​កាមទាំងឡាយ​ដូចនៅ​ជាឃរាវាស​ក្នុង​កាលពី​មុនទេ។ សេដ្ឋី​គហបតិ ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន យសកុលបុត្រ​មានលាភ​ហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន (អត្តភាព​ជាមនុស្ស) យសកុលបុត្រ​បានល្អហើយ ព្រោះចិត្ត​របស់​យសកុលបុត្រ​រួចចាក​អាសវធម៌​ទាំងឡាយហើយ ឥតមានជាប់ចំពាក់​ដោយឧបាទានឡើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏​ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ទទួលភត្ត​របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឆាន់​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ ព្រមទាំងយសកុលបុត្រ​ជាបច្ឆា ​24) សមណៈផង។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ទទួល​និមន្ត​ដោយភាវៈ​ស្ងៀមនៅ។ គ្រានោះ សេដ្ឋីគហបតិដឹងថា ព្រះដ៏មានព្រះ​ភាគ ទ្រង់ទទួលនិមន្តហើយ ទើបក្រោកចាក​ទីអង្គុយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ធ្វើ​ប្រទក្សិណ ហើយដើរ​ចេញទៅ។ កាលបើ​សេដ្ឋីគហបតិចេញ​ទៅមិនយូរ​ប៉ុន្មាន ក៏​យសកុលបុត្រ ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងពេលនោះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏​ចំរើន ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​​គួរ​បានបព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកចូរ​មក​25) ​ជាភិក្ខុចុះ ហើយ​ទ្រង់ត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត ពោលល្អហើយ អ្នកចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ចុះ។ ឯ​ព្រះពុទ្ធ​​ដីកាដែលទ្រង់​ត្រាស់ថា​ អ្នកចូរ​មកជា​ភិក្ខុនោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់​យសកុលបុត្រ​ដ៏មានអាយុនោះ។ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ​៧អង្គ កើតមានក្នុងលោកក្នុងគ្រានោះឯង។

ចប់ បព្វជ្ជារបស់ព្រះយស។

បព្វជ្ជារបស់​គ្រហស្ថជាសំឡាញ់​គ្នា៤នាក់ vin.mv.01.07.01 | book_006

[២៩] លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់ដោយ​បាត្រនិងចីវរ​ក្នុង​បុព្វណ្ហ​សម័យ ​​26) មានព្រះយសដ៏មានអាយុ​ ជាបច្ឆា​សមណៈ យាងចូលទៅកាន់​លំនៅ​របស់សេដ្ឋី​គហបតិ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ទ្រង់គង់​លើអាសនៈ ដែលសេដ្ឋី​ក្រាលបម្រុង​ទុកហើយ។ គ្រានោះ មាតា និងស្រ្តី​ជាបុរាណទុតិយិកា​27) របស់ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ នាំគ្នាដើរចូល​ទៅ​គាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំ​ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​សំដែង​​អនុបុព្វីកថា​ដល់ស្រី​ទាំងនោះ គឺទ្រង់​ប្រកាស​ទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសរបស់​កាម​ទាំងឡាយដ៏លាមក​សៅហ្មង១ អានិសង្ស​ក្នុងកា​រចេញ​ចាកកាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ស្រីទាំងឡាយនោះ​ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ផុតចាក​នីវរណធម៌ មានចិត្ត​អណ្តែតឡើង​ មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុង​កាល​ណា ព្រះអង្គ​ក៏ទ្រង់សំដែងធម្មទេសនា ​ដែលព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ទ្រង់លើក​ឡើងសំដែង ដោយ​ព្រះអង្គឯង គឺទ្រង់​ប្រកាសទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាល​នោះ​។ សំពត់សស្អាត មិនប្រឡាក់របស់ខ្មៅ គួរទទួលទឹកជ្រលក់​បានដោយប្រពៃ មានឧបមា​ដូចម្តេច​មិញ ធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល កើតឡើង​ដល់​ស្រីទាំងឡាយ​នោះ ក្នុងទី​អង្គុយ​នោះឯងថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែលកើត​ឡើង​ជា​ធម្មតា ធម្មជាត​ទាំងអស់​​នោះ តែងរលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះ​ឯង។ ស្រីទាំង​អម្បាលនោះ ​បានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដល់អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដឹងច្បាស់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ចុះ​ចិត្តស៊ប់​ក្នុងអរិយសច្ចធម៌ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យ មិនមាន​ងឿង​ឆ្ងល់ ដល់នូវសេចក្តី​ក្លៀវ​ក្លា មិនបាច់​ជឿស្តាប់​ពាក្យបុគ្គល​ដទៃ ក្នុងសាសនានៃ​ព្រះសាស្តា ទើបក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ​ដោយពាក្យ​ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះពុទ្ធដីកា​ដែលព្រះអង្គ​ត្រាស់ហើយ​នេះ ពីរោះណាស់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ព្រះពុទ្ធដីកា​ដែលព្រះអង្គ​ត្រាស់ហើយ​នេះ ពីរោះ​ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន បុរស​ដែលផ្ងារ​ឡើងនូវរបស់​ដែលគេផ្កាប់ចុះ ឬបើកចេញ​នូវរបស់​ដែលគេ​បិទបាំងទុក ឬប្រាប់ផ្លូវ​ដល់​អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រោលបំភ្លឺ​នូវ​ប្រទីប​ប្រេង​ក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា មនុស្សទាំងឡាយដែលមានចក្ខុ នឹងឃើញរូប​បានដោយងាយ មានឧបមា​យ៉ាង​ណា​មិញ ព្រះធម៌ដែល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ប្រកាស​ហើយ ​ដោយបរិយាយ​ជាច្រើន ក៏មាន​ឧបមេយ្យ​​ដូច្នោះឯង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំទាំងនេះ សូមដល់​នូវព្រះ​ដ៏មាន​ព្រះភាគ​ផង ព្រះធម៌ផង ព្រះសង្ឃផង ជាទីរលឹក សូមព្រះអង្គ ទ្រង់​ជ្រាប​នូវ​យើងខ្ញុំទាំងឡាយ​ថាជាឧបាសិកា ដល់​នូវទីរលឹក​ស្មើដោយជីវិត ក្នុងកាល​មានថ្ងៃនេះជាដើមទៅ។ ឯស្រី​ទាំង​អម្បាលនោះ បាននាមបញ្ញត្តិ​ជាឧបាសិកា​ដល់នូវ​តេវាចិកាសរណគមន៍ ជាដម្បូង​ក្នុងលោក។ គ្រានោះ បិតាមាតា និងស្រី​ជាបុរាណទុតិយិការបស់​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ​អង្គាស​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ និង​ព្រះយសដ៏មានអាយុ ដោយខាទនីយភោជនីយាហារ​ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ ដោយដៃ​ខ្លួនឯង ឲ្យឆ្អែត​ស្កប់​ស្កល់​ហើយ (សំគាល់) នូវ​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដែលឆាន់ហើយ មានព្រះហស្ថលែងលូកចុះ​ក្នុងបាត្រហើយ ទើបអង្គុយ​ចុះក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ គ្រានោះ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់​មាតា​បិតា និង​ស្រីបុរាណទុតិយិកា​របស់​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យ​ឧស្សាហ៍មាំ ឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថា ហើយទើបទ្រង់​ក្រោកចាក​អាសនៈ​ចៀសចេញទៅ។

[៣០] (លំដាប់នោះ) មានគ្រហស្ថ៤នាក់ ជាសំឡាញ់របស់​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ គឺ​ឈ្មោះ​វិមលៈ១ សុពាហុ១ បុណ្ណជិ១ គវម្បតិ១ ជាបុត្រពួក​ត្រកូលសេដ្ឋី និងអនុសេដ្ឋី​ក្នុងក្រុង​ពារាណសី បានឮដំណឹងថា យសកុលបុត្រ​កោរសក់ និងពុកមាត់ពុកចង្កា ហើយស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ចេញអំពី​ផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុង​ភេទនៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ប្រយោជន៍​ដោយ​ផ្ទះ។ លុះសំឡាញ់ទាំង​នោះបាន​ឮដំណឹង (យ៉ាងនេះ)​ហើយ ទើបត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា យសកុលបុត្រ​​កោរសក់ និងពុកមាត់ពុកចង្កា ហើយ​ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ចេញទៅ​អំពី​​ផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុង​ភេទនៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ប្រយោជន៍​ដោយ​ផ្ទះ ​ក្នុងធម្មវិន័យណា ធម្មវិន័យ​នោះ មិនមែនជា​របស់ថោកទាប​ដោយពិត ទាំងបព្វជ្ជា​នោះសោត ក៏មិនមែន​ជារបស់​ថោកទាប​ឡើយ។ សំឡាញ់ទាំងនោះ​នាំគ្នាចូលទៅរក​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ ហើយឋិតនៅក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ លំដាប់នោះ ព្រះយស​ដ៏​មាន​អាយុនាំសំឡាញ់​គ្រហស្ថទាំង៤នាក់​នោះចូល​ទៅគាល់ផ្ទះព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់​ហើយ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​នៅក្នុងទី​ដ៏សមគួរ លុះ​ព្រះយស​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏​សមគួរ​ហើយ ក្រាបទូល​ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន សំឡាញ់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ជាគ្រហស្ថ៤នាក់នេះ ឈ្មោះ​វិមលៈ១ សុពាហុ១ បុណ្ណជិ១ គវម្បតិ១ ជាកូនពួកត្រកូល​សេដ្ឋី និង​អនុសេដ្ឋី​ក្នុងក្រុង​ពារាណសី (ជាមួយគ្នា) សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគឲ្យ​ឱវាទ​ប្រៀន​ប្រដៅ​សំឡាញ់​អម្បាលនេះឲ្យទាន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់សំដែង​អនុបុព្វីកថាដល់​បុរស​ទាំងឡាយនោះ គឺទ្រង់សំដែង​ទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសរបស់​កាមទាំងឡាយ​ដ៏លាមក​សៅហ្មង១ អានិសង្ស​ក្នុងការ​ចេញចាក​កាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា បុរសទាំង៤នាក់នោះ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ផុតចាក​នីវរណធម៌ មានចិត្តអណ្តែត​ឡើង មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណា ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ប្រកាស​ធម្មទេសនា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ទ្រង់លើក​ឡើងសំដែង ដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាលនោះ។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត មិនប្រឡាក់របស់ខ្មៅ គឺធ្យូង ឬល័ក្ត​ខ្មៅ​ជាដើម គួរទទួលទឹកជ្រលក់បាន​ដោយប្រពៃ មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏កើតឡើង​ដល់​បុរសទាំងអម្បាលនោះ ​ក្នុងទី​​អង្គុយ​​នោះឯងថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែលកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាត​ទាំងអស់​នោះ តែង​រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង។ បុរស​ទាំងអម្បាលនោះ​បាន​ឃើញ​​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ បានដល់អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានត្រាស់ដឹងអរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ចុះ​ចិត្តស៊ប់​ក្នុងអរិយសច្ចធម៌ហើយ ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យ មិនមាន​ងឿងឆ្ងល់ ដល់​នូវ​សេចក្តី​ក្លៀវក្លា មិន​បាច់ជឿ​ស្តាប់ពាក្យ​បុគ្គលដទៃឡើយ ក្នុងសាសនានៃព្រះសាស្តា ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យ​នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​ចំរើន យើងខ្ញុំ​ទាំង​អម្បាលនេះ គួរ​បាន​បព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយ​ ចូរមក​ជា​ភិក្ខុ​ចុះ ហើយ​ត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត​ពោលល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​ធ្វើ​នូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃ​ទុក្ខដោយល្អចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកានោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​​ទាំង​អម្បាលនោះ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឲ្យឱវាទ​ប្រៀនប្រដៅ​ភិក្ខុទាំងអម្បាល​នោះ​​ដោយធម្មីកថា។ ភិក្ខុទាំងអម្បាលនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគកំពុង​ឲ្យឱវាទ​ប្រៀន​ប្រដៅ​ដោយធម្មីកថា ក៏មានចិត្ត​ផុតចាកអាសវធម៌ទាំងឡាយ ឥតមាន​ជាប់ចំពាក់​ដោយ​ឧបាទានឡើយ។ ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ​១១អង្គកើត​មានក្នុងលោក​ក្នុងកាលនោះឯង។

ចប់ បព្វជ្ជារបស់​គ្រហស្ថជាសំឡាញ់​គ្នា៤នាក់។

បព្វជ្ជារបស់​គ្រហស្ថជាសំឡាញ់​គ្នា៥០នាក់ vin.mv.01.07.02 | book_006

[៣១] មានគ្រហស្ថជាសំឡាញ់របស់ព្រះយស​ដ៏មានអាយុប្រមាណ៥០នាក់(​ទៀត) ជាអ្នកនៅ​ក្នុងជនបទ (ស្រុកក្រៅ) ជាកូននៃ​ពួកត្រកូល​ទាំងឡាយ មានបុព្វបុរស​ជាលំដាប់​នៃ​បុព្វបុរស​28) បានឮដំណឹងច្បាស់ថា យសកុលបុត្រ​កោរសក់ និងពុកមាត់ពុកចង្កា ហើយ​ស្លៀក​ដណ្តប់​សំពត់​កាសាយៈ​ ចេញទៅអំពី​ផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុង​ភេទនៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ប្រយោជន៍​ដោយ​ផ្ទះ។ លុះជនទាំង​នោះ​បានឮដំណឹង (យ៉ាងនេះ)​ហើយ ក៏ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា យសកុលបុត្រ​​កោរសក់ និងពុកមាត់​ពុក​ចង្កា ហើយស្លៀក​សំពត់​កាសាយៈ ​ចេញ​អំពី​​ផ្ទះ ហើយបួស​ក្នុង​ភេទនៃ​បុគ្គល​មិនមាន​ប្រយោជន៍​ដោយ​​ផ្ទះក្នុងធម្មវិន័យណា ធម្មវិន័យ​នោះ មិនមែនជា​របស់ថោកទាប​ដោយពិត ទាំង​បព្វជ្ជា​នោះសោត ក៏មិនមែន​ជារបស់​ថោកទាប​ឡើយ។ បុរសទាំង​៥០​នាក់នោះ ​នាំគ្នា​ចូលទៅ​រក​​ព្រះយស​ដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏​ថ្វាយបង្គំ​ព្រះយស​ដ៏មាន​អាយុ ហើយ​ឋិត​នៅ​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះយស​ដ៏​មាន​អាយុ នាំ​គ្រហស្ថជាសំឡាញ់ទាំង៥០នាក់​នោះ​ចូល​ទៅគាល់ផ្ទះព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់​ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយ​អង្គុយ​​នៅក្នុងទី​ដ៏សមគួរ លុះ​ព្រះយស​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏​សមគួរ​ហើយ ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យនេះថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន គ្រហស្ថជា​សំឡាញ់​របស់​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មានប្រមាណ​៥០នាក់ទាំងនេះ ជាអ្នកនៅក្នុងជនបទ ជាបុត្រនៃ​ពួក​ត្រកូល​មានបុព្វបុរស​ជាលំដាប់​នៃ​បុព្វបុរស សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឲ្យ​ឱវាទ​ប្រៀន​ប្រដៅ​សំឡាញ់​ទាំងអម្បាលនេះឲ្យទាន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែង​អនុបុព្វីកថាដល់​បុរស​ទាំងអម្បាលនោះ គឺទ្រង់សំដែង​ទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសរបស់​កាមទាំងឡាយ​ដ៏លាមក​សៅហ្មង១ អានិសង្ស​ក្នុងការ​ចេញចាក​កាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ជ្រាប​ថា បុរសទាំង៥០នាក់នោះ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ផុតចាក​នីវរណធម៌ មាន​ចិត្ត​អណ្តែត​ឡើង មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណា ព្រះអង្គ​ក៏ទ្រង់​ប្រកាស​ធម្មទេសនា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ទ្រង់លើក​ឡើងសំដែង ដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាលនោះ។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត មិនប្រឡាក់របស់ខ្មៅ គឺធ្យូង ឬល័ក្ត​ខ្មៅ​ គួរទទួលទឹកជ្រលក់​បានដោយប្រពៃ មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិ​មគ្គ​ដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់បុរសទាំងនោះ ​ក្នុងទី​​អង្គុយ​​នោះឯងថា ធម្មជាតិ​ណាមួយ ដែលកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់​នោះ តែង​រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា មាន​ឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង។ បុរស​ទាំង៥០នាក់នោះ​ បានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ បាន​ដល់​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ បានត្រាស់ដឹងអរិយសច្ចធម៌ហើយ បាន​ចុះចិត្តស៊ប់​ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យ មិនមាន​ងឿងឆ្ងល់ ដល់​នូវ​ភាវៈជាអ្នកក្លាហាន មិនបាច់ជឿ​ស្តាប់ពាក្យ​បុគ្គលដទៃ ក្នុងសាសនានៃព្រះសាស្តា ក៏ក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យ​នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏​ចំរើន យើងខ្ញុំ​ទាំងឡាយនេះ គួរ​បាន​បព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយ​ ចូរ​មក​ជា​ភិក្ខុចុះ ហើយ​ទ្រង់ត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត​ពោលល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃ​កងទុក្ខដោយល្អចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកានោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់លោកដ៏មានអាយុ​ទាំង​អម្បាលនោះ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ទូន្មាន ​ប្រៀនប្រដៅ​ភិក្ខុទាំងអម្បាល​នោះ​ដោយធម្មីកថា។ ភិក្ខុទាំងអម្បាលនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគកំពុង​ទូន្មាន​ប្រៀន​ប្រដៅ​ដោយធម្មីកថា ចិត្តក៏រួច​ចាក​អាសវធម៌​ទាំងឡាយ ឥតមាន​ជាប់ចំពាក់​ដោយ​ឧបាទានឡើយ។ ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ៦១អង្គ​កើត​ឡើង​ក្នុងលោក ​ក្នុងកាលនោះឯង។

(ចប់ បព្វជ្ជារបស់​គ្រហស្ថជាសំឡាញ់​គ្នា៥០នាក់។)

៨. មារកថា

vin.mv.01.08 | book_006

(មារកថា (៨.))

[៣២] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកហើយ ទើបត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតរួចហើយ អំពីអន្ទាក់ទាំងអស់ ទោះបីជារបស់ទេវតាក្តី ​29) ទោះបីជារបស់មនុស្សក្តី ​30) ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អ្នកទាំងឡាយសោត ក៏បានរួចហើយអំពីអន្ទាក់ទាំងអស់ដែរ ទោះបី​ជា​របស់​ទេវតាក្តី ទោះបី​ជា​របស់មនុស្សក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរ​ត្រាច់ទៅ​កាន់​ចារិក (គឺស្រុក​និងនិគម​និងរាជធានី ហើយសំដែងធម៌) ដើម្បីជាប្រយោជន៍ និង សេចក្តី​សុខ​ដល់​ជនជាច្រើន ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាគុណ ដើម្បី​សេចក្តី​សុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ អ្នក​ទាំងឡាយ​កុំ​ទៅ​ពីរនាក់​តាមផ្លូវ​មួយ​ជាមួយ​គ្នា​ឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរសម្តែង​ធម៌ឲ្យពីរោះបទ​ដើម បទកណ្តាល និងបទចុង អ្នកទាំងឡាយចូរប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏​បរិសុទ្ធ​ប្រកបដោយ​អត្ថ និង​​ព្យញ្ជនៈ​ដ៏ពេញបរិបូណ៌​ទាំងអស់ សត្វទាំងឡាយ​ដែលមានធូលី គឺរាគាទិក្កិលេស​តិច​ក្នុងភ្នែក​ក៏​មាន សត្វ​ទាំងនោះនឹងសាបសូន្យ (ចាកមគ្គផល) ព្រោះមិនបានស្តាប់ធម៌ សត្វទាំងឡាយអ្នកបំរុង ត្រាស់​ដឹងធម៌ គង់នឹងមាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកតថាគត ក៏នឹងចូលទៅកាន់​សេនានិគម​31) ក្នុង​ឧរុវេលាប្រទេស ដើម្បីសម្តែងធម៌ដែរ។

[៣៣] គ្រានោះ ក្រុងមារ ជាអ្នកមានចិត្ត​អាក្រក់ ចូលទៅរក​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ទើបក្រាបបង្គំ​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថា ថា

បពិត្រសមណៈ ព្រះអង្គជាប់ចំពាក់​ហើយដោយ​អន្ទាក់ទាំងពួង ទោះបី​ជារបស់​ទេវតា​ក្តី ទោះបី​ជារបស់​មនុស្សក្តី គឺព្រះអង្គ​ជាបុគ្គល​ជាប់ចំពាក់​ដោយចំណង​ដ៏មាំ ព្រះអង្គ​មិន​រួច​អំពីវិស័យ​របស់ខ្ញុំឡើយ។

ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ត្រាស់ថា

នែក្រុងមារ អ្នកជាសត្វ​ដ៏ថោកទាប តថាគត​រួចហើយ​ចាកអន្ទាក់​ទាំងអស់ ទោះបី​ជារបស់​ទេវតាក្តី ទោះបី​ជារបស់មនុស្សក្តី គឺតថាគត​ជាបុគ្គល​រួចស្រឡះ​ហើយចាក​ចំណង​ដ៏មាំ អ្នកឯងសោត ក៏តថាគត​នាំចេញ​អំពី​ពុតកំណាច (គឺ​តថាគត​ឲ្យ​ចាលចាញ់​ហើយ)។

ក្រុងមារក្រាបបង្គំទូលថា

បពិត្រព្រះសមណៈ អន្ទាក់ណា​ដែលត្រាច់​ទៅក្នុងអាកាស អន្ទាក់នេះ​ឯង គឺឆន្ទរាគ ដែល​ត្រាច់ទៅក្នុងចិត្ត (របស់សត្វ ខ្ញុំនឹងទាក់​ព្រះអង្គ​ដោយអន្ទាក់​ គឺឆន្ទរាគនោះ ព្រះអង្គ​គង់​មិនរួច (អំពីវិស័យ) របស់ខ្ញុំទេ។

ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលមារ ជាសត្វដ៏ថោកទាប រូប សំឡេង ក្លិន រស និងផោដ្ឋព្វៈ ជាគ្រឿង​តម្រេក​ក្នុងចិត្ត​នៃសត្វ ចំណង់​របស់តថាគត​ក្នុងអារម្មណ៍ មានរូបជាដើមនេះ ប្រាសចាកអស់ហើយ អ្នកឯងសោត ក៏តថាគត​នាំចេញ​អំពី​ពុត​កំណាច (គឺតថាគត​ឲ្យចាល​ចាញ់)ហើយ។

លំដាប់នោះ ក្រុងមារ​ជាអ្នកមានចិត្តអាក្រក់ កើតទុក្ខ តូចចិត្តថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគស្គាល់​អញ ព្រះសុគត​ស្គាល់អញ រួចក៏​អន្តរធានបាត់ទៅ​អំពី​កន្លែងនោះឯង។

ចប់ មារកថាក់។

៩. បព្ពជ្ជូបសម្បទាកថា

vin.mv.01.09 | book_006

(ឧបសម្បទាកថា ដោយត្រ័យសរណគមន៍ (៩.) )

[៣៤] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​តែងនាំ​មកនូវពួក​បព្វជ្ជា​បេក្ខបុគ្គល32) ផង នូវពួក​ឧបសម្បទា​បេក្ខបុគ្គល​33) ផង អំពីទិស​ផ្សេងៗ អំពីជនបទផ្សេងៗ ដោយគិតថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នឹងបំបួស នឹងឲ្យឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​ទាំងនោះ (ចំពោះព្រះអង្គ)។ ឯភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក្តី បព្វជ្ជាបេក្ខបុគ្គល​ទាំងឡាយក្តី ឧបសម្បទាបេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយក្តី ក៏រមែងលំបាក​ក្នុង​ដំណើរ​នោះ។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅ​ក្នុងទីស្ងាត់ ទ្រង់សម្ងំ​នៅក្នុងកម្មដ្ឋាន មាន​ព្រះតម្រិះ​ក្នុងព្រះហឫទ័យ​កើតឡើង​យ៉ាងនេះថា ឥឡូវនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយតែង​នាំមកនូវពួក​បព្វជ្ជា​បេក្ខបុគ្គលផង នូវពួក​ឧបសម្បទាបេក្ខបុគ្គលផង អំពីទិសផ្សេងៗ អំពីជនបទផ្សេងៗ (មកកាន់​សំណាក់​តថាគត) ដោយគិតថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងបំបួស នឹងឲ្យឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​ទាំងនោះ ចំណែក​ភិក្ខុទាំងឡាយក្តី ​បព្វជ្ជា​បេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយក្តី ​ឧបសម្បទាបេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយក្តី ក៏រមែង​លំបាក​ក្នុងដំណើរ​នោះ បើដូច្នោះ គួរ​តថាគត​អនុញ្ញាត​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ អ្នកទាំងឡាយត្រូវ​ឲ្យបព្វជ្ជា ឲ្យឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ក្នុងទិស​នោះៗ ក្នុងជនបទ​នោះៗ​ចុះ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញចាក​ការសម្ងំ​នៅក្នុងកម្មដ្ឋាន ក្នុងវេលា​ថ្ងៃរសៀល ហើយព្រះអង្គ​ឲ្យប្រជុំ​ភិក្ខុសង្ឃ រួចធ្វើធម្មីកថា ត្រាស់ចំពោះ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្នុងកាល​នោះថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ កាលតថាគតនៅ​ក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំ​ក្នុងកម្មដ្ឋាន​ក្នុងទីនេះ ក៏មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុង​ចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា ឥឡូវនេះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយតែង​នាំមកនូវ​​បព្វជ្ជា​បេក្ខបុគ្គល​ទាំងឡាយផង នូវ​ឧបសម្បទាបេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយផង អំពីទិសផ្សេងៗ អំពីជនបទផ្សេងៗ ដោយគិត​ថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងឲ្យ​បព្វជ្ជា និងឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​ទាំងនោះ ​ ភិក្ខុទាំងឡាយក្តី ​បព្វជ្ជា​បេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយក្តី ​ឧបសម្បទាបេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយក្តី ក៏រមែង​លំបាក​ក្នុងដំណើរ​នោះ បើដូច្នោះ គួរតថាគត​អនុញ្ញាត​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ អ្នកទាំងឡាយចូរ​ឲ្យបព្វជ្ជា ឲ្យឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ក្នុងទិស​នោះៗ ក្នុងជនបទ​នោះៗ​ចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​តថាគត​អនុញ្ញាត​ថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរឲ្យបព្វជ្ជា ឲ្យឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ក្នុងទិស​នោះៗ ក្នុងជនបទ​នោះៗ​ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​អ្នកទាំងឡាយ ត្រូវឲ្យបព្វជ្ជា ឲ្យឧបសម្បទា​យ៉ាងនេះ។ កុលបុត្រនោះ ភិក្ខុគប្បីកោរសក់ និងពុកមាត់​ឲ្យជាដម្បូង ហើយឲ្យ​ស្លៀកសំពត់​កាសាយៈ​ទាំងឡាយ រួចឲ្យពាក់​ចីពរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ឲ្យថ្វាយបង្គំ​បាទាភិក្ខុទាំងឡាយ ហើយឲ្យអង្គុយ​ច្រហោង ផ្គង​អញ្ជលី​ឡើង រួច​ប្រាប់ថា អ្នកចូរពោល​ពាក្យ​យ៉ាងនេះ34) ថា ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ខ្ញុំ​ព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​បព្វជ្ជា និងឧបសម្បទា​ដោយត្រៃសរណគមន៍​ទាំងឡាយនេះ។

ឧបសម្បទាកថា ដោយត្រ័យសរណគមន៍ ចប់។

១០. ទុតិយមារកថា

vin.mv.01.10 | book_006

(១០.)

[៣៥] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នៅចាំវស្សារួចហើយ ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរហត្តផលវិមុត្តិដ៏​ប្រសើរ​ តថាគត​បានសម្រេចហើយ អរហត្តផលវិមុត្តិ​ដ៏​ប្រសើរ តថាគត​បានធ្វើឲ្យជាក់​ច្បាស់ហើយ ដោយបានធ្វើទុកក្នុងចិត្ត​ជាឧបាយ ដោយមានសេចក្តី​ព្យាយាម​ដ៏ល្អ​ជាឧបាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែក​អ្នកទាំងឡាយក៏បាន​សម្រេច​នូវ​អរហត្តផលវិមុត្តិ​ដ៏ប្រសើរ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់​នូវអរហត្តផលវិមុត្តិ​ដ៏ប្រសើរ ដោយបានធ្វើ​ទុកក្នុងចិត្ត​ជាឧបាយ ដោយមាន​សេចក្តី​ព្យាយាម​ដ៏ល្អជា​ឧបាយ។

គ្រានោះ ក្រុងមារ ជាអ្នកមានចិត្តអាក្រក់ ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ទើបពោលពាក្យ​ជាគាថា​នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា

បពិត្រព្រះសមណៈ ​អន្ទាក់ទាំងឡាយណាៗ ទោះបី​ជារបស់​ទេវតា​ក្តី ​ជារបស់​មនុស្សក្តី ព្រះ​អង្គជាប់ហើយ​ដោយអន្ទាក់​ទាំងនោះ ដែលជា​អន្ទាក់​របស់មារ ព្រះអង្គជាប់​ចំពាក់​ហើយ​​ដោយចំណងរបស់មារ ព្រះអង្គ​មិន​រួច(​អំពីវិស័យ)ខ្ញុំឡើយ។

ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ម្នាលមារ ជាសត្វ​ដ៏លាមក អន្ទាក់​ទាំងឡាយណាៗ ទោះបី​ជារបស់​ទេវតាក្តី ​ជា​របស់​មនុស្ស​ក្តី តថាគត​រួចស្រឡះ​ហើយចាកអន្ទាក់​ទាំងនោះ ដែលជា​អន្ទាក់​របស់មារ តថាគត​រួចហើយ​ចាកចំណង​របស់មារ អ្នកឯងសោត ក៏តថាគត​នាំចេញ​ចាក​ពុត​កំណាច (គឺ​តថាគតផ្ចាញ់ផ្ចាលហើយ)។

គ្រានោះ ក្រុងមារ​ជាអ្នកមានចិត្តបាប កើតទុក្ខ តូចចិត្តថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ស្គាល់​អញ ព្រះសុគត​ទ្រង់ស្គាល់អញ ហើយក៏​អន្តរធានបាត់ទៅ​អំពី​កន្លែងនោះឯង។

(ចប់ ទុតិយ មារកថាក់។)

១១. ភទ្ទវគ្គិយវត្ថុ

vin.mv.01.11 | book_006

(រឿងពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ​ជាសំឡាញ់នឹងគ្នា (១១.))

[៣៦] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅក្នុង​ក្រុងពារាណសី គួរ​ដល់​ពុទ្ធអធ្យាស្រ័យ រួចទ្រង់​យាងចេញ​ទៅកាន់ចារិក​ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស។ កាលនោះ ព្រះអង្គ​ទ្រង់យាង​ចុះចាក​ផ្លូវ សំដៅ​ទៅកាន់​ដងព្រៃមួយ លុះយាងទៅដល់ហើយ ទ្រង់ចូលទៅកាន់​ដងព្រៃនោះ ហើយគង់​នៅទៀប​គល់​ឈើមួយ។

សម័យនោះឯង ពួកភទ្ទវគ្គិយកុមារ ប្រមាណ​៣០នាក់ ជាសំឡាញ់​នឹងគ្នា ព្រមទាំង​ភរិយា កំពុង​ឲ្យភរិយា​បម្រើ (ដោយកាម) ក្នុងដងព្រៃ​នោះ។ មានកុមារម្នាក់​ឥតភរិយា​នឹងគេ។ ទើបកុមារទាំងនោះ​ទៅនាំយក​ស្រីពេស្យា (ស្រីផ្កាមាស) ម្នាក់មក ដើម្បីប្រយោជន៍​ដល់កុមារដែល​ឥត​ភរិយានោះ។ លំដាប់​នោះឯង កាលដែលកុមារ​ទាំងនោះ ប្រហែសធ្វេស កំពុងឲ្យ​ភរិយារបស់​ខ្លួនបម្រើ ស្រីពេស្យានោះ​បានលួច​យកភណ្ឌៈ35) រត់បាត់ទៅ។ កាលនោះ កុមារជាសំឡាញ់នឹង​គ្នា​ទាំងនោះ ខ្វល់​ខ្វាយ​ដល់កុមារ​ជាសំឡាញ់​ ជួយស្វែងរក​ស្រីពេស្យានោះ ក៏បានដើរ​ទៅកាន់ដងព្រៃ​នោះ បានឃើញ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅទៀប​គល់ឈើមួយ លុះឃើញហើយ ទើបនាំគ្នា​ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះនឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បានឃើញ​ស្រី(ម្នាក់)​ដែរឬទេ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលកុមារទាំងឡាយ ចុះអ្នកត្រូវការអ្វី​ដោយស្រី(នោះ)។ កុមារទាំងអម្បាលនោះ​ក្រាបបង្គំទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទាំងអស់គ្នាប្រមាណ​៣០នាក់ ជាពួកដ៏ចំរើន ជាសំឡាញ់នឹងគ្នា នៅក្នុងឧរុវេលាប្រទេសនេះ មានភរិយា​គ្រប់ៗគ្នា បានឲ្យភរិយា​បម្រើក្នុង​ដងព្រៃនេះ ឯកុមារ​ជាសំឡាញ់​​ម្នាក់ មិនមានភរិយា​នឹងគេឡើយ យើងខ្ញុំបាន​នាំយកស្រីពេស្យាម្នាក់មក ដើម្បីប្រយោជន៍​ដល់​កុមារ​ជា​សំឡាញ់​នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ​កាលដែលយើងខ្ញុំប្រហែសធ្វេស កំពុងឲ្យ​ភរិយារបស់​ខ្លួនបម្រើ ស្រីពេស្យានោះ​ក៏លួច​យកភណ្ឌៈ រត់បាត់ទៅក្នុងពេលនោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ហេតុនោះ យើងខ្ញុំ​ជាសំឡាញ់នឹង​គ្នា​ខ្វល់​ខ្វាយ​ដល់កុមារ​ជាសំឡាញ់​ ជួយស្វែងរក​ស្រីពេស្យានោះ ក៏បានដើរ​មកកាន់​ដងព្រៃ​​នេះ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលកុមារទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយសំគាល់​រឿង​នោះដូចម្តេច អ្នកទាំងឡាយ​គួរស្វែងរក​ស្រីប្រសើរជាង ឬគួរ​ស្វែងរក​ខ្លួន​ប្រសើរជាង។ កុមារ​ទាំងអម្បាលនោះ​ក្រាបបង្គំទូល​ថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំគួរ​ស្វែងរក​ខ្លួនប្រសើរជាង។ ទើបព្រះ​អង្គត្រាស់ថា ម្នាលកុមារ​ទាំងឡាយ បើដូច្នោះ អ្នកទាំងឡាយ​អង្គុយ​មកសិនចុះ តថាគត​នឹងសំដែងធម៌​ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ភទ្ទវគ្គិយកុមារជាសំឡាញ់​នឹងគ្នាទាំងនោះទទួល​ព្រះពុទ្ធដីកា​ថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏​សមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែង​នូវ​អនុបុព្វីកថា​ដល់​ពួកភទ្ទវគ្គិយកុមារ​ជាសំឡាញ់​នឹងគ្នា​ទាំងនោះ គឺទ្រង់​ប្រកាសទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសរបស់កាម​ទាំងឡាយ​ដ៏លាមក​សៅហ្មង១ អានិសង្ស​ក្នុងការចេញ​ចាកកាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ភទ្ទវគ្គិយកុមារទាំងនោះ មានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ផុតចាក​នីវរណធម៌ មានចិត្តអណ្តែតឡើង​ មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណា ព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់​ប្រកាស​ធម្មទេសនា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​ ទ្រង់លើក​ឡើងសំដែង ចំពោះព្រះអង្គ គឺសំដែងទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាលនោះ។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត ប្រាសចាកពណ៌ខ្មៅ គួរ​ទទួល​ទឹកជ្រលក់​បានដោយប្រពៃ មានឧបមា​ដូចម្តេចមិញ ឯធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់ភទ្ទវគ្គិយកុមារទាំងនោះ ​ក្នុងទី​អង្គុយ​នោះឯងថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែលមានកិរិយាកើត​ឡើង​ ធម្មជាតទាំងអស់​នោះ រមែង​រលត់​​ទៅវិញ​ជា​ធម្មតា មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះ​ឯង។ ភទ្ទវគ្គិយកុមារទាំងនោះបានឃើញ​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ បានដល់អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានដឹងច្បាស់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ បានចុះចិត្តស៊ប់ក្នុង​អរិយសច្ចធម៌​ហើយ ឆ្លងផុតសេចក្តី​សង្ស័យ មិនមាន​ងឿង​ឆ្ងល់ ដល់នូវភាវៈ ជាអ្នកក្លាហាន មិនបាច់​ជឿ​ស្តាប់​ពាក្យបុគ្គល​ដទៃ ក្នុងសាសនានៃ​ព្រះសាស្តា ទើបក្រាប​បង្គំទូល​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគយ៉ាងនេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំគួរបានបព្វជ្ជា គួរ​បានឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅ​ភទ្ទវគ្គិយកុមារទាំងនោះ​ថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរមកជាភិក្ខុចុះ ហើយ​ទ្រង់ត្រាស់​ថា សាសនធម៌ តថាគត​បានសំដែងល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​ធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុតនៃ​ទុក្ខ​ដោយល្អចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់ភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ​ដ៏មាន​អាយុទាំងនោះ។

ចប់ រឿងពួកភទ្ទវគ្គិយភិក្ខុ​ជាសំឡាញ់នឹងគ្នា។

ទុតិយភាណវារៈ ចប់។

១២. ឧរុវេលបាដិហារិយកថា

vin.mv.01.12 | book_006

(ឧរុវេលប្បាដិហារិយភាណវារៈ ជាគំរប់បី (១២.))

បាដិហារ្យជាបឋម

[៣៧] ​ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាច់​ទៅកាន់ចារិកតាមលំដាប់ ក៏ទ្រង់​ពុទ្ធដំណើរ​សំដៅ​ទៅកាន់​ឧរុវេលាប្រទេស។ សម័យនោះឯង ជដិល៣នាក់ (ជាបងប្អូន​នឹងគ្នា) គឺឧរុវេលកស្សប១ នទីកស្សប១ គយាកស្សប១ អាស្រ័យ​នៅក្នុង​ឧរុវេលាប្រទេស​(នោះ)។ បណ្តាជដិលទាំងនោះ មានជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ជានាយក ជាអ្នកដឹកនាំ ជាកំពូល ជាប្រធាន ជាបុគ្គល​ដ៏ឧត្តម​ ប្រសើរ​ជាង​ជដិល​៥០០នាក់។ ជដិល​ឈ្មោះនទីកស្សប ជានាយក ជាអ្នកដឹកនាំ ជាកំពូល ជាប្រធាន ជាបុគ្គល​ដ៏ឧត្តម​ ប្រសើរ​ជាង​ជដិល​៣០០នាក់។ ជដិល​ឈ្មោះគយាកស្សប ជានាយក ជាអ្នកដឹកនាំ ជាកំពូល ជាប្រធាន ជាបុគ្គល​ដ៏ឧត្តម​ ប្រសើរ​ជាង​ជដិល២០០នាក់។ កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​យាងចូល​ទៅកាន់​អាស្រម​របស់ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ទ្រង់​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ដីកា​នឹងជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ថា នែកស្សប បើអ្នកមិន​ចង្អៀត​ចង្អល់ទេ យើងសូម​នៅក្នុង​រោង​ភ្លើង​បានមួយ​រាត្រី។ ឧរុវេលកស្សប​ពោលតបថា បពិត្រ​មហាសមណៈ ខ្ញុំមិនមាន​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​អ្វីទេ តែថាក្នុង​រោងភ្លើង​នេះមាន​នាគរាជ​មួយជាសត្វ​កាច មានឫទ្ធិ មានពិស​ក្នុងចង្កូម មានពិស​ដ៏​ពន្លឹក កុំឲ្យ​តែនាគរាជ​នោះវាបៀតបៀន​ព្រះអង្គ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ត្រាស់នឹង​ជដិលឈ្មោះ ឧរុវេលកស្សប​ជាគំរប់ពីរដងទៀតថា នែកស្សប បើអ្នកមិន​ចង្អៀត​ចង្អល់ទេ យើងសូម​នៅក្នុង​រោង​ភ្លើង​បានមួយ​រាត្រី។ ឧរុវេលកស្សប​ពោលតបថា បពិត្រ​មហាសមណៈ ខ្ញុំមិនមាន​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​អ្វីទេ តែក្នុង​រោងភ្លើង​នេះ មាន​នាគរាជ​មួយជាសត្វ​កាច មានឫទ្ធិ មានពិស​ក្នុងចង្កូម មានពិស​ដ៏​ពន្លឹក កុំឲ្យ​តែនាគរាជ​នោះវាបៀតបៀន​ព្រះអង្គ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ត្រាស់នឹង​ជដិលឈ្មោះ ឧរុវេលកស្សប​ជាគំរប់បីដងទៀតថា នែកស្សប បើអ្នកមិន​ចង្អៀត​ចង្អល់ទេ យើងសូម​នៅក្នុង​រោង​ភ្លើង​បានមួយ​រាត្រី។ ឧរុវេលកស្សប​ពោលតបថា បពិត្រ​មហាសមណៈ ខ្ញុំមិនមាន​សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​អ្វីទេ តែក្នុង​រោងភ្លើង​នេះ មាន​នាគរាជ​មួយ ជាសត្វ​កាច មានឫទ្ធិ មានពិស​ក្នុងចង្កូម មានពិស​ដ៏​ពន្លឹក កុំឲ្យ​តែនាគរាជ​នោះ​វាបៀតបៀន​ព្រះអង្គ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប នាគរាជ​នោះបៀតបៀន​យើង​មិនបាន​ទេ ណ្ហើយចុះ អ្នកចូរ​ព្រមឲ្យ​រោងភ្លើង​ (ដល់យើងចុះ)។ ឧរុវេលកស្សបតបថា បពិត្រមហាសមណៈ ព្រះអង្គចូរ​នៅតាម​សប្បាយចុះ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចូលទៅ​កាន់​រោងភ្លើង​ ហើយ​ក្រាលនូវកម្រាល​ស្មៅ គង់​ផ្គត់ភ្នែន តាំងកាយ​ដ៏ត្រង់​ដម្កល់​សតិឆ្ពោះ​មុខទៅ​កាន់កម្មដ្ឋាន។

[៣៨] គ្រានោះ នាគនោះបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ យាងចូល​ទៅ លុះឃើញហើយ កើតទុក្ខ តូចចិត្ត ក៏បណ្តាលផ្សែង​ឲ្យហុយចេញ។ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា ការនេះ​គួរ​តថាគត កុំបៀតបៀនស្បែក​សម្បុរថ្ងៃ ស្បែកបន្ទាប់ សាច់ សរសៃ ឆ្អឹង និងខួរក្នុងឆ្អឹង​របស់នាគ​រាជ​នេះ​ឲ្យសោះ ហើយគ្រាន់តែ​គ្របសង្កត់​តេជះ (របស់នាគរាជ) ដោយតេជះ​របស់តថាគតចុះ។ លំដាប់​នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ សំដែង​ឥទ្ធាភិសង្ខារ មានសភាពដូច្នោះហើយ ក៏បណ្តាល​ផ្សែង​ឲ្យហុយ​តបទៅ​វិញ។ ចំណែកនាគនោះ អត់ទ្រាំសេចក្តី​ក្រោធ​មិនបាន ក៏បណ្តាល​ភ្លើង​ឲ្យឆេះ​ឡើង។ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គទ្រង់ចូលឈាន មានតេជោធាតុ​ជាអារម្មណ៍ ហើយទ្រង់​បណ្តាលភ្លើង​ឲ្យឆេះ​ឡើងដែរ។ កាលបើអ្នក​មានឫទ្ធិ​ទាំងពីរ​បណ្តាល​ពន្លឺ​ភ្លើងឲ្យភ្លឺព្រោងព្រាយឡើង​ហើយ ឯរោងភ្លើង​ក៏រុងរឿង​ភ្លឺសន្ធោរសន្ធៅ​ឡើងហាក់ដូចជា​ភ្លើងឆេះ។ លំដាប់នោះ ជដិលទាំង​អម្បាលនោះ នាំគ្នាចោមរោមរោងភ្លើង ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ឱសមណៈ​មានរូបល្អម្ល៉េះ ឥឡូវ​ត្រូវនាគ​រាជ​បៀត​បៀន។ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះរាត្រីនោះកន្លងទៅហើយ ទ្រង់​មិនបាន​ប៉ះពាល់​ស្បែកក្រៅ ស្បែក​បន្ទាប់ សាច់ សរសៃ ឆ្អឹង និងខួរក្នុងឆ្អឹង​របស់នាគនោះ ទ្រង់គ្របសង្កត់​តេជះ​ដោយតេជះ​ ហើយទ្រង់​ចាប់​នាគច្រកក្នុងបាត្រ (នាំយកទៅ) បង្ហាញ​ដល់ជដិលឈ្មោះឧរុវេលកស្សបថា នែកស្សប នេះនាគ​របស់អ្នកឯង តថាគត​បានគ្របសង្កត់​តេជះ​របស់វា ដោយតេជះ​តថាគតហើយ។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សបត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈ (នេះ) មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះហេតុថា (ព្រះអង្គ) អាចគ្រប់សង្កត់​តេជះ​របស់​នាគជាសត្វកាច មានឫទ្ធិ មានពិស​ក្នុងចង្កូម មានពិស​ដ៏ពន្លឹក ដោយតេជះ​(របស់​ព្រះអង្គបាន) តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​មិនមែន​ជាព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៣៩] ព្រះដ៏មានព្រះភាគ (ទ្រង់ប្រថាប់នៅ) ជិតឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​នឹង​ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សបថា នែកស្សប បើអ្នក​មិនចង្អៀតចង្អល់ទេ តថាគត​សុំនៅក្នុងរោងភ្លើង​ក្នុង​ថ្ងៃនេះ​បាន១ថ្ងៃសិន។ ឧរុវេលកស្សប​ពោលតបថា អើមហាសមណៈ ខ្ញុំមិនចង្អៀតចង្អល់​ទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ប្រាថ្នា​សេចក្តីសប្បាយ ទើបឃាត់​ព្រះអង្គថា ក្នុងរោងភ្លើងនេះមាននាគរាជ​មួយជាសត្វកាច មានឫទ្ធិ មានពិសក្នុងចង្កូម មានពិស​ដ៏ពន្លឹក កុំឲ្យនាគរាជ​នោះវាបៀតបៀន​ព្រះអង្គឡើយ។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប ឯនាគនោះមិនអាច​បៀតបៀន​តថាគត​បានទេ ណ្ហើយចុះ អ្នកចូរ​ព្រមឲ្យរោងភ្លើង (ដល់​តថាគតចុះ)។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ឧរុវេលកស្សប​ព្រមឲ្យ​ហើយ ព្រះអង្គ​មិនតក់ស្លុត ឥត​មានកោតញញើត ទើបយាងចូលទៅ។ ពស់ជាអហិនាគ បានឃើញ​ព្រះអង្គយាង​ចូលទៅ ក៏តូចចិត្ត ទើបបណ្តាលផ្សែង​ឲ្យហុយ​ចេញ។ ឯព្រះសម្ពុទ្ធ​ជាមនុស្ស​នាគ ទ្រង់​មានព្រះហឫទ័យ​រីករាយ ឥតមានសេចក្តី​អាក់អន់ ក៏បណ្តាល​ផ្សែង​ឲ្យហុយ​ចេញ​ក្នុង​ទីនោះដែរ។ ចំណែក​អហិនាគ អត់ទ្រាំសេចក្តី​ក្រោធ​មិនបាន ក៏បណ្តាល​ភ្លើង​ឲ្យឆេះ​ឡើង ដូចជាភ្លើង​ធម្មតា។ ឯមនុស្សនាគ ទ្រង់ឆ្លាស​ក្នុងឈាន មានតេជោធាតុ​ជា​អារម្មណ៍ ក៏បណ្តាល​ឲ្យឆេះឡើង​ក្នុងទីនោះដែរ។ កាលបើ​អ្នកមានឫទ្ធិ​ទាំងពីរ​បណ្តាល​ឲ្យភ្លើង​ភ្លឺ​ព្រោងព្រាយ​ឡើងព្រមគ្នាហើយ ពួជដិលដ៏ចោមរោម​រោងភ្លើង។

ជដិលទាំងឡាយ​និយាយ​គ្នាថា ឱ មហាសមណៈ​មានរូបល្អម្ល៉េះ ឥឡូវ​ត្រូវនាគ​បៀតបៀន។

លុះរាត្រីកន្លងទៅហើយ រស្មី​របស់អហិនាគ​ក៏រលត់​សូន្យទៅ។ ឯរស្មី​មានពណ៌​ច្រើន​របស់​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ដ៏មានឫទ្ធិ ក៏តាំង​នៅដដែល។ រស្មី​មានពណ៌ច្រើន​គឺ ខៀវខ្លះ ក្រហមខ្លះ ហង្សបាទ (ក្រហមទន់)ខ្លះ លឿងខ្លះ ពណ៌ផ្លេកខ្លះ មាននៅក្នុងព្រះកាយ​របស់​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ដែលមានព្រះនាម​ថា អង្គីរស។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ចាប់​អហិនាគ​ច្រកក្នុង​បាត្រ​ហើយ (នាំទៅ) បង្ហាញ​ព្រាហ្មណ៍​ថា នែកស្សប នេះនាគរបស់អ្នក តថាគត​គ្របសង្កត់​តេជះ​របស់វា ដោយតេជះ​របស់​តថាគតហើយ។

គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប ជ្រះថ្លាដោយ​ឥទ្ធិប្បាដិហារ្យនេះ របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យដូច្នេះថា បពិត្រ​មហាសមណៈ សូមព្រះអង្គ​គង់នៅ​ក្នុងទី​នេះ ខ្ញុំនឹង​អង្គាស​ដោយនិច្ចភត្តដល់​ព្រះអង្គ។

ចប់ បាដិហារ្យជាបឋម។

បាដិហារ្យជាគំរប់២

[៤០] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់​នៅក្នុងដងព្រៃមួយ ក្នុងទីជិត​អាស្រម​របស់​ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប។ កាលនោះ ទេវតាទាំង៤ ជាស្តេចធំ មានសម្បុរល្អ (ចុះមក) ក្នុងវេលា​ពាក់​កណ្តាល​អធ្រាត្រ បណ្តាលរស្មីឲ្យភ្លឺ​ក្នុងដងព្រៃទាំងអស់ ហើយចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបឋិតនៅ​ក្នុងទិសទាំង៤ មានគួរនា​ដូច​គំនរ​ភ្លើង​ដ៏ធំ។ លុះរាត្រីនោះ​កន្លងហើយ ទើបជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ចូលទៅ​គាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ទើបក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពាក្យដូច្នេះថា បពិត្រមហាសមណៈ កាល(នេះ) ជាកាលសមគួរហើយ ភត្តាហារ​សម្រេចហើយ បពិត្រមហាសមណៈ ចុះអ្នកណា​ដែល​មានសម្បុរ​ល្អ (ចុះមក) ក្នុងវេលាពាក់កណ្តាល​អធ្រាត្រ បណ្តាល​រស្មី​ឲ្យ​ភ្លឺក្នុង​ដងព្រៃ​ទាំងអស់ ហើយចូល​មកគាល់​ព្រះអង្គ លុះចូល​មកដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ ហើយ​ស្ថិតនៅក្នុង​ទិស​ទាំង៤ មានគួរនា​ដូចគំនរ​ភ្លើងដ៏ធំ។ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប ឯអ្នកទាំងនោះ គឺស្តេច​ធំទាំង៤ ចូលមកគាល់​តថាគត​ដើម្បី​នឹងស្តាប់ធម៌។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សបត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈ (នេះ) មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះហេតុថា អម្បាលមហារាជ​ទាំង៤ ក៏គង់​ចូលមកគាល់​ដើម្បីស្តាប់​ធម៌ដែរ តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​មិនមែន​ជាព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហាររបស់ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ស្រេចហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។

ចប់ បាដិហារ្យជាគំរប់២។

បាដិហារ្យជាគំរប់៣

[៤១] គ្រានោះ សក្កទេវរាជ ជាធំជាង​ទេវតាទាំងឡាយ មានពណ៌ល្អ បណ្តាល​រស្មី​ឲ្យ​ភ្លឺ​ក្នុងដង​ព្រៃទាំងអស់ ក្នុងវេលា​កណ្តាល​អធ្រាត្រ ហើយចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឋិតនៅ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ មានគួរនា​ដូច​គំនរ​ភ្លើងធំដ៏​រុងរឿង និងឧត្តម​ជាងរស្មី​នៃពណ៌​ដែលមានហើយក្នុងកាលយប់មុន។ លុះរាត្រីនោះ​កន្លងហើយ ទើប​ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ចូលទៅ​គាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក្រាបទូល​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ដោយពាក្យដូច្នេះថា បពិត្រមហាសមណៈ កាល(នេះ) ជាកាលសមគួរហើយ ភត្តាហារក៏​សម្រេចហើយ បពិត្រមហាសមណៈ ចុះអ្នកណា​ដែល​មានពណ៌​ល្អ បណ្តាល​រស្មី​ឲ្យ​ភ្លឺក្នុង​ដងព្រៃ​ទាំងអស់ ក្នុងវេលាកណ្តាល​អធ្រាត្រ ហើយចូល​មកគាល់​ព្រះអង្គ លុះចូល​មកដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ ទើប​ឋិតនៅក្នុង​ទីដ៏សមគួរ មានគួរនា​ដូចគំនរ​ភ្លើងធំដ៏​រុងរឿង និងឧត្តម​ជាងរស្មី​នៃពណ៌​ដែលមានហើយក្នុងកាលយប់មុន។ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប អ្នកនោះហើយ គឺសក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងទេវតា​ទាំងឡាយ ចូលមករក​តថាគត​ ដើម្បី​នឹងស្តាប់ធម៌។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​មានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ (នេះ) មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះថា សក្កទេវរាជ​ ជាធំជាង​ពួកទេវតា គង់​ចូលមកគាល់​ដើម្បីនឹងស្តាប់​ធម៌ តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​មិនមែន​ជាព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហាររបស់ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ស្រេចហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។

ចប់ បាដិហារ្យជាគំរប់៣។

បាដិហារ្យជាគំរប់៤

[៤២] លំដាប់នោះ សហម្បតិព្រហ្ម មានសម្បុរល្អ បណ្តាល​រស្មី​ឲ្យ​ភ្លឺ​ក្នុងដង​ព្រៃទាំងអស់ ក្នុង​វេលា​កណ្តាល​អធ្រាត្រ ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទើបឋិតនៅ​ក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ មានគួរនា​ដូច​គំនរ​ភ្លើងធំដ៏​រុងរឿង និងឧត្តម​ជាងរស្មី​នៃពណ៌​ដែលមានហើយក្នុងយប់មុនៗ។ កាលបើរាត្រីនោះ​កន្លងទៅហើយ ទើប​ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ចូលទៅ​គាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ទើបក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ដោយ​ពាក្យនេះថា បពិត្រមហាសមណៈ កាល(នេះ) ជាកាលសមគួរហើយ ភត្តាហារក៏​សម្រេចហើយ បពិត្រ​មហាសមណៈ ចុះអ្នកណា​ហ្ន៎​មានពណ៌​ល្អ បណ្តាល​រស្មី​ឲ្យ​ភ្លឺក្នុង​ដងព្រៃ​ទាំងអស់ ក្នុងវេលាកណ្តាល​អធ្រាត្រ ចូល​មកគាល់​ព្រះអង្គ លុះចូល​មកដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះអង្គ ហើយ​ឋិតនៅក្នុង​ទីដ៏សមគួរ គួរនា​ដូចគំនរ​ភ្លើងដ៏ធំ ​រុងរឿង និងឧត្តម​ជាងរស្មី​នៃពណ៌​ដែលមានក្នុងយប់មុនៗនោះ។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ថា នែកស្សប ជននោះឯង គឺសហម្បតិព្រហ្ម ចូលមករក​តថាគត​ ដើម្បី​នឹងស្តាប់ធម៌។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈ (នេះ) មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាព​ធំ​មែន ព្រោះថា អម្បាលសហម្បតិព្រហ្ម ក៏គង់​ចូលមកគាល់​ដើម្បីនឹងស្តាប់​ធម៌ដែរ តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​នៅមិនមែន​ជាព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ ក្នុងកាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហារ​របស់​ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ស្រេចហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។

ចប់ បាដិហារ្យជាគំរប់៤។

បាដិហារ្យជាគំរប់៥

[៤៣] សម័យនោះឯង គ្រឿងបូជាធំ នឹងកើតឡើងដល់​ជដិល​ឈ្មោះ​ឧុវេលកស្សប។ (ព្រោះថា) ជនអ្នកនៅក្នុងដែន​អង្គៈ និងមគធៈ​ទាំងអស់គ្នា ប្រាថ្នានឹងនាំយកខាទនីយភោជនីយាហារ​មានប្រមាណ​ច្រើន​ចូលមកបូជា។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា កាលឥឡូវ​នេះ​ឯង គ្រឿងបូជា​ធំនឹងកើត​ឡើងដល់អញ ដ្បិត​ថាជនអ្នកនៅក្នុងដែន​អង្គៈ និងមគធៈ​ទាំងអស់គ្នា នឹង​នាំយកខាទនីយភោជនីយាហារ​មានប្រមាណ​ច្រើន​ចូលមកបូជា​​ បើមហាសមណៈ​នឹងធ្វើ​ឥទ្ធិប្បាដិហារ្យ​ក្នុងទីប្រជុំ​មហាជន លាភសក្ការៈ​នឹង​ចំរើនដល់​មហាសមណៈ លាភសក្ការៈ​របស់អញ​ ក៏នឹងសាបសូន្យ​ទៅ ឱមហាសមណៈ កុំគប្បីមកឆាន់ក្នុង​ថ្ងៃស្អែក​នេះទៅអេះ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប​សេចក្តី​បរិវិតក្ក​ក្នុងចិត្ត​របស់​ជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប ដោយព្រះហឫទ័យ​ព្រះអង្គ ទើបទ្រង់​យាងទៅកាន់​ឧត្តរកុរុទ្វីប នាំយកចង្ហាន់​បិណ្ឌបាត​មកអំពី​ឧត្តរកុរុទ្វីបនោះ ហើយទ្រង់​សោយ​ជិត​ស្រះអនោត្ត ហើយទ្រង់​សម្រាក​ឥរិយាបទ​នៅក្នុងវេលា​ថ្ងៃ​ក្នុងកន្លែង​នោះឯង។កាលបើរាត្រី​នោះ​កន្លង​ទៅហើយ ទើបជដិល​ឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ដោយពាក្យនេះថា បពិត្រមហាសមណៈ កាល(នេះ) ជាកាល​សមគួរ​ហើយ ភត្តាហារក៏​សម្រេចហើយ បពិត្រមហាសមណៈ ហេតុដូចម្តេច ក៏ព្រះអង្គ​មិនយាង​មកក្នុងថ្ងៃ​ម្សិលមិញ ចំណែកខ្ញុំ ៗតែង​រលឹក​ព្រះអង្គ ទន្ទឹងចាំមើលផ្លូវថា មហាសមណៈ​មិនមក​ទេឬអ្វី ហើយបាន​ទាំងដំកល់​ចំណែក​ខាទនីយាហារទុក ដើម្បីព្រះអង្គ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប ក្រែង​អ្នក​ត្រិះរិះដូច្នេះថា ក្នុងកាលឥឡូវ​នេះ គ្រឿងបូជា​ធំនឹងកើត​ឡើងដល់អញ ដ្បិតថា ជនអ្នកនៅ​ក្នុងដែន​អង្គៈ និងមគធៈ​ទាំងអស់គ្នា នឹង​នាំយកខាទនីយភោជនីយាហារ​មានប្រមាណ​ច្រើន​ចូល​មក​បូជា​​ បើមហាសមណៈ​នឹងធ្វើ​ឥទ្ធិប្បាដិហារ្យ​ក្នុងទីប្រជុំ​មហាជន ឯលាភសក្ការៈ​នឹង​ចំរើនដល់​មហា​សមណៈ លាភសក្ការៈ​របស់អញ​ នឹងសាបសូន្យ​ទៅ ឱមហាសមណៈ កុំគប្បីមកឆាន់ក្នុង​ថ្ងៃស្អែក​ទៅអេះ ដូច្នេះ ពិតមែនឬទេ នែកស្សប ចំណែកតថាគត​ឯង បានដឹង​សេចក្តី​បរិវិតក្ក​ក្នុងចិត្ត​របស់អ្នក​ឯង ដោយចិត្តតថាគត ហើយតថាគត​ក៏ទៅកាន់​ឧត្តរកុរុទ្វីប នាំយកចង្ហាន់​បិណ្ឌបាត​មកអំពី​ទ្វីបនោះ រួចឆាន់​ជិតស្រះអនោត្ត ហើយសម្រាក​ឥរិយាបថ​ក្នុងវេលាថ្ងៃ​ក្នុង​កន្លែង​នោះឯង។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​​ឧរុវេលកស្សប ​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈនេះ មានឫទ្ធិខ្លាំងណាស់តើ មានអានុភាពធំមែន ព្រោះថា ព្រះអង្គ​ស្គាល់ចិត្ត​ដោយចិត្ត​របស់ព្រះអង្គ​បាន តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​នៅមិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហាររបស់ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ស្រេចហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។

ចប់ បាដិហារ្យជាគំរប់៥។

[៤៤] សម័យនោះឯង សំពត់បង្សុកូល36) កើតឡើងដល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់រំពឹង​ដូច្នេះថា តថាគត​គួរនឹង​លាងសំពត់​បង្សុកូលក្នុងទីណាអេះ។ លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងពួក​ទេវតា បានជ្រាប​ពុទ្ធបរិវិតក្ក​របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់​ខ្លួន ហើយក៏ជីកស្រះ (មួយ) ដោយដៃ​ឯង ហើយក្រាបទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយ​ពាក្យដូច្នេះថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះអង្គ​លាងសំពត់​បង្សុកូល​ក្នុងស្រះ​នេះចុះ។ គ្រានោះ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ព្រះតម្រិះ​ដូច្នេះថា តថាគត​គួរ​បោកគក់​សំពត់​បង្សុកូល​នឹងរបស់អ្វីអេះ។ លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងពួក​ទេវតា ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ក (ព្រះតម្រិះ) ​របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់​ខ្លួន ទើបនាំយកថ្ម១ផែនធំ មក​ថ្វាយ​ដោយពាក្យថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បោកគក់សំពត់បង្សុកូល​លើថ្មនេះ​ចុះ។ គ្រានោះ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​រំពឹងថា តថាគត​គួរពាក់ព្យួរ ហើយពូតនឹងរបស់អ្វីហ្ន៎។ លំដាប់​នោះ មានទេវតា​អាស្រ័យ​នៅលើ​ដើមថ្ងាន់ ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ក របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្ត​របស់​ខ្លួន ទើបបង្អោនមែកថ្ងាន់​ឲ្យទាប​ចុះមក​ ​ដោយពាក្យថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ពាក់ព្យួរ ហើយពូតនឹងមែនថ្ងាន់នេះចុះ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​រំពឹងទៀតថា តថាគត​គួរត្រដាង​ហាលសំពត់​បង្សុកូល​ត្រង់កន្លែងណាហ្ន៎។ ខណៈនោះ សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា ទ្រង់ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់​ខ្លួន ទើបនាំយក​ថ្ម១ផែនធំ​មកថ្វាយ ​ដោយ​ពាក្យថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រដាងហាលសំពត់​បង្សុកូលលើថ្ម​នេះ​ចុះ។ កាលបើរាត្រី​នោះកន្លងទៅហើយ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ចូលទៅគាល់​​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក្រាបទូល​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពាក្យនេះថា មហាសមណៈ កាលនេះ​ជាកាល​សមគួរហើយ ភត្តាហារ​ក៏សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​មហាសមណៈ ស្រះបោក្ខរណីនេះ ពីមុន​មិនមាន​ក្នុងកន្លែងនេះទេ (ឥឡូវនេះ) ស្រះបោក្ខរណីនោះ មានក្នុងកន្លែងនេះ ផែនថ្ម​នេះគេដម្កល់​ទុក​ពីមុន ក៏មិនមានដែរ ចុះ(ឥឡូវនេះ) ផែនថ្មនេះ អ្នកណា​គេដម្កល់​ទុក មែកថ្ងាន់នេះ កាលពីមុន​មិន​ទាបចុះ​មកទេ (ក៏ឥឡូវ)នេះ មែកថ្ងាន់នេះឯង ទៅជាទាបចុះមក ព្រោះហេតុអ្វីហ្ន៎។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា នែកស្សប សំពត់បង្សុកូល កើតឡើងដល់តថាគតក្នុងទីនេះ នែកស្សប តថាគតរំពឹង​ដូច្នេះថា តថាគត​គួរ​លាងសំពត់​បង្សុកូលក្នុងទីណាហ្ន៎ នែកស្សប (លុះតថាគតរំពឹង​យ៉ាងនេះហើយ) លំដាប់​នោះ សក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងពួក​ទេវតា ទ្រង់ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ក​​របស់តថាគត ដោយចិត្តរបស់គេ ក៏ជីក​ស្រះបោក្ខរណី ដោយដៃ​ ហើយពោលពាក្យ​នេះនឹង​តថាគតថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ​លាងសំពត់​បង្សុកូល​ក្នុងស្រះ​បោក្ខរណី​នេះចុះ ស្រះបោក្ខរណីនេះ ហើយដែល​អមនុស្ស​37) ជីកដោយដៃ នែកស្សប តថាគតរំពឹង​ដូច្នេះទៀតថា តថាគត​គួរ​បោកគក់​សំពត់​បង្សុកូលលើអ្វីហ្ន៎ ម្នាលកស្សប កាលនោះ សក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងពួក​ទេវតា ទ្រង់ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ក របស់តថាគត ដោយចិត្តរបស់គេ ទើបនាំយកផែនថ្ម១ផ្ទាំងធំ មកថ្វាយ​ដោយពាក្យថា បពិត្រ​​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បោកគក់សំពត់បង្សុកូលលើថ្មនេះចុះ ថ្មនេះឯង​ដែល​អមនុស្ស​បានដម្កល់ទុក ម្នាលកស្សប តថាគតរំពឹងដូច្នេះទៀតថា តថាគត​គួរពាក់ព្យួរ ហើយពូត​នឹង​របស់​អ្វីហ្ន៎ កស្សប ក្នុងកាលនោះ ទេវតា​អាស្រ័យ​នៅលើ​ដើមថ្ងាន់ ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ក របស់​តថាគត​ ដោយចិត្តរបស់​គេ ទើបបង្អោនមែកថ្ងាន់​ឲ្យទាប​ចុះមក​ ​ដោយពាក្យថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូម​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ពាក់​ព្យួរ ហើយពូតនឹងមែនថ្ងាន់នេះចុះ ឯដើមថ្ងាន់​ក៏ទន់​ទោរមក​តោងដោយដៃបាន កស្សប តថាគត​រំពឹងដូច្នេះទៀតថា តថាគត​គួរត្រដាង​ហាលសំពត់​បង្សុកូល​ត្រង់កន្លែងណាហ្ន៎ កស្សប លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជ ជាធំជាងពួកទេវតា ទ្រង់ជ្រាប​ចេតោបរិវិតក្ករបស់តថាគត ដោយចិត្តរបស់គេ ទើបនាំយក​ផែនថ្ម១ផ្ទាំងធំ​មកថ្វាយ ​ដោយ​ពាក្យថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រដាង​ហាល​សំពត់​​បង្សុកូលលើថ្ម​នេះ​ចុះ ថ្មនេះហើយ ដែល​អមនុស្ស​គេបានដម្កល់​ទុក។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​​ឧរុវេលកស្សប ​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈនេះ មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះថា អម្បាល​សក្កទេវរាជ ជាធំ​ជាងទេវតា ក៏គង់​មកធ្វើ​ការបម្រើ តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះ ក៏គង់​នៅមិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហាររបស់ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សបហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។

[៤៥] កាលបើរាត្រី​នោះកន្លងទៅហើយ ទើបជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ចូលទៅគាល់​ព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក្រាបបង្គំទូលនូវ​កាល (នៃភត្ត) ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រ​មហាសមណៈ កាលនេះ​ជាកាលគួរហើយ ភត្តាហារក៏សម្រេចហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​មានព្រះពុទ្ធដីកាថា ម្នាលកស្សប អ្នកឯង​ចូរទៅចុះ តថាគត​នឹងទៅក្រោយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ជូន​ឧរុវេលកស្សប​ឲ្យទៅមុនហើយ ក៏ទ្រង់​យាងទៅកាន់​ជម្ពូទ្វី ដែលលោក​សន្មត​ដោយ​ដើម​ព្រីង ហើយនាំយក​ផ្លែអំពី​ដើមព្រីងនោះ រួចយាង​ត្រឡប់​មកគង់​ក្នុងរោងភ្លើង បានមុន​ជដិល​នោះវិញ។ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ក៏បានឃើញ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅ​ក្នុងរោងភ្លើង​ដោយច្បាស់លាស់ លុះឃើញហើយ ទើបក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា បពិត្រ​មហាសមណៈ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ពុទ្ធ​ដំណើរ​មកតាមផ្លូវណា (កាលដែល​មក) ខ្ញុំ​ចេញមកមុន​ព្រះអង្គ (លុះមក​ដល់ទីនេះ) ត្រឡប់ជា​ព្រះអង្គ​មកដល់​គង់​នៅក្នុង​រោងភ្លើង​មុនខ្ញុំភ្លាម។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា កស្សប កាលតថាគត​បាន​បញ្ជូន​អ្នកមក​ក្នុងទីនេះហើយ តថាគត​ទៅកាន់ជម្ពូទ្វី ដែលលោក​សន្មត​ដោយដើមព្រីង ហើយ​តថាគត​នាំយកផ្លែអំពីដើមព្រីង​នោះ រួចមក​អង្គុយ​នៅ​ក្នុងរោងភ្លើង(នេះ) បានមុនអ្នក កស្សប ផ្លែនេះ​គឺផ្លែព្រីង មានសម្បុរល្អ មានក្លិនក្រអូប មានរសឆ្ងាញ់ បើអ្នកចង់បរិភោគ ចូរបរិភោគចុះ។ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ក្រាបទូលថា បពិត្រមហាសមណៈ ណ្ហើយ (ខ្ញុំអរហើយ) ព្រះអង្គបាននាំមក​នូវ​ផ្លែ​ព្រីងនេះ សូមព្រះអង្គ​សោយផ្លែព្រីង​នេះ​ព្រះអង្គឯងចុះ។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​​ឧរុវេលកស្សប ​រិះគិត​ដូច្នេះថា មហាសមណៈនេះ មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះកាលព្រះអង្គបញ្ជូន​អញមក (ក្នុងទីនេះ) មុន​ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់​ទៅកាន់​ជម្ពូទ្វីដែល​លោកសន្មត​ដោយដើមព្រីង ហើយនាំយក​ផ្លែ​អំពី​ដើមព្រីង​នោះ រួចត្រឡប់​ជាមកគង់​នៅក្នុងរោងភ្លើង​(នេះ) បានមុនអញវិញ តែបើទុក​ជា​យ៉ាង​នោះឯង ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។ កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយ​ភត្តាហាររបស់ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សបហើយ ទ្រង់ប្រថាប់​នៅ​ក្នុងដងព្រៃនោះឯង។ កាលបើរាត្រី​នោះកន្លងទៅហើយ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ចូលទៅគាល់​ព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅ​ដល់​ហើយ ក្រាបទូលនូវ​កាល (នៃភត្ត) ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រ​មហាសមណៈ កាលនេះ​ជាកាលគួរហើយ ភត្តាហារ​ក៏​សម្រេចហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​បញ្ជូនជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សបថា នែកស្សប អ្នកទៅ (មុន)ចុះ តថាគត​នឹងទៅ(តាមក្រោយ) ហើយព្រះអង្គ​យាងទៅកាន់​ជម្ពូទ្វី ដែលលោក​សន្មត​ដោយ​ដើម​ព្រីង ក៏ទ្រង់នាំផ្លែស្វាយនៅជិត​ដើមព្រីងនោះ។បេ។ ទ្រង់នាំ​យកផ្លែកន្ទួត​នៅជិត​ដើមព្រីង​នោះ។បេ។ ទ្រង់នាំយកផ្លែសម៉នៅ​ជិត​ដើមព្រីងនោះ។បេ។ ទ្រង់យាងទៅកាន់​ស្ថាន​តាវត្តឹង្ស ទេវលោក ហើយទ្រង់​នាំមក​នូវ​ផ្កា​បារិច្ឆត្តកព្រឹក្ស រួចទ្រង់​មកគង់នៅ​ក្នុងរោងភ្លើងជាមុន។ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ក៏បាន​ឃើញ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅ​ក្នុងរោងភ្លើង​ដោយច្បាស់លាស់ លុះឃើញហើយ ទើបក្រាបបង្គំទូល​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា បពិត្រ​មហាសមណៈ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ពុទ្ធ​ដំណើរ​មកតាមផ្លូវណា (កាលដែល​មក) ខ្ញុំ​ចេញមកមុន​ព្រះអង្គ (វេលាមក​ដល់ក្នុងទីនេះ) ត្រឡប់ជា​ព្រះអង្គ​មក​គង់​នៅក្នុង​រោងភ្លើង​បានមុនខ្ញុំវិញ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែកស្សប កាលតថាគត​​បញ្ជូន​អ្នកមក​ក្នុងទីនេះ ហើយតថាគត​ទៅកាន់ស្ថានតាវត្តឹង្ស នាំមកនូវ​ផ្កាបារិច្ឆត្តកព្រឹក្ស រួចមក​អង្គុយ​នៅ​ក្នុងរោង​ភ្លើង​ បានមុនអ្នកឯង កស្សប នេះឯងផ្កា​បារិច្ឆត្តកព្រឹក្ស មានសម្បុរល្អ មានក្លិនក្រអូបមែន។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​​ឧរុវេលកស្សប ​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា មហាសមណៈ(នេះ) មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះថា ព្រះអង្គបញ្ជូន​អញឲ្យ​មក​មុន​​ព្រះអង្គ រួចព្រះអង្គ​យាងទៅ​កាន់ឋាន​តាវត្តឹង្ស នាំយក​ផ្កា​បារិច្ឆត្តកព្រឹក្ស ហើយមកគង់​នៅក្នុង​រោង​ភ្លើង​នេះ បានមុនអញ តែបើទុក​ជាយ៉ាងនោះសោត ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៤៦] សម័យនោះឯង ជដិលទាំងអម្បាលនោះប្រាថ្នានឹង​ធ្វើសេចក្តី​គោរពភ្លើង ក៏មិនអាច​នឹង​ពុះ​ឧសទាំងឡាយ​ឲ្យបែក​ចេញបាន។ កាលនោះ ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា យើង​មិនអាច​នឹង​ពុះឧស​ឲ្យបែក​បានដោយ​ហេតុណា ​ហេតុនោះ គឺជា​ឥទ្ធានុភាព​របស់មហាសមណៈ​ដោយពិត​ឥតសង្ស័យ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​នេះ​នឹងជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ថា នែកស្សប អ្នកចូរពុះ​ឧសទាំងឡាយ​ឲ្យបែកទៅ។ ឧរុវេលកស្សប​ទូលថា បពិត្រ​មហាសមណៈ សូមព្រះអង្គ​ធ្វើឧស​ទាំងឡាយ​ឲ្យបែកឲ្យទាន។ ចំណែក​ឧស​ទាំង​៥០០​ដុំ ក៏បែក​ព្រមគ្នា​តែម្តង។ លំដាប់នោះ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប រពឹង​យ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ​នេះ​ មានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំមែន ព្រោះថា ព្រះអង្គអាចនឹង​បំបែក​ឧសទាំងឡាយ​ចេញបាន តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះ​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៤៧] សម័យនោះឯង ជដិលទាំងអម្បាលនោះប្រាថ្នានឹង​ធ្វើសេចក្តី​គោរពភ្លើង ក៏មិនអាច​នឹងបង្កាត់​ភ្លើង​​ឲ្យឆេះឡើងបាន។ កាលនោះ ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា យើង​មិនអាច​នឹងបង្កាត់ភ្លើង​ឲ្យឆេះឡើង​បានដោយ​ហេតុណា​ ហេតុនោះ គឺជា​ឥទ្ធានុភាព​របស់​មហាសមណៈ​​ដោយពិត​ឥតសង្ស័យ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​នេះ​នឹង​ជដិល​​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ថា នែកស្សប អ្នកចូរបង្កាត់ភ្លើងទៅ។ ជដិលឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ទូលថា បពិត្រ​មហាសមណៈ សូមព្រះអង្គ​បង្កាត់​ឲ្យទាន។ ភ្លើង​ទាំង​៥០០គំនរ ក៏ឆេះឡើង​ព្រមគ្នា​តែម្តង។ លំដាប់នោះ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប រពឹង​យ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ​នេះ​ មានឫទ្ធិខ្លាំង មាន​អានុភាព​ធំមែន ព្រោះថា ព្រះអង្គអាចធ្វើភ្លើងឲ្យឆេះឡើងបាន តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះ​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៤៨] សម័យនោះឯង ជដិលទាំងអម្បាលនោះ​ធ្វើសេចក្តី​គោរពភ្លើងទាំងឡាយ រួចហើយ មិនអាច​នឹងលត់​ភ្លើងទាំងឡាយ​ឲ្យរលត់វិញបាន។ កាលនោះ ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា យើង​មិនអាច​នឹងលត់ភ្លើង​ទាំងឡាយបាន ដោយ​ហេតុណា​ ហេតុនោះ គឺជា​ឥទ្ធានុភាព​របស់​មហាសមណៈ​​ដោយពិត​ឥតសង្ស័យ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា​នេះ​នឹង​ជដិល​​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ថា នែកស្សប អ្នកចូរលត់ភ្លើងទាំងឡាយទៅ។ ជដិលឈ្មោះឧរុវេលកស្សប​ទូលថា បពិត្រ​មហាសមណៈ សូមព្រះអង្គលត់ភ្លើងទាំងឡាយ​ឲ្យទាន។ ភ្លើង​ទាំង​៥០០គំនរ ក៏រលត់​​ព្រមគ្នា​តែម្តង។ លំដាប់នោះ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប រពឹង​យ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ​នេះ​ មាន​ឫទ្ធិ​ខ្លាំង មាន​អានុភាព​ធំមែន ព្រោះហេតុថា ព្រះអង្គអាចនឹង​លត់ភ្លើងទាំងឡាយបាន តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះ​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៤៩] សម័យនោះឯង ជដិលទាំងនោះ នាំគ្នាមុជចុះខ្លះ ងើបឡើងខ្លះ ធ្វើនូវការ​មុជចុះ និងងើបឡើងខ្លះ ក្នុងស្ទឹង​នេរញ្ជរា ក្នុងសម័យ​មានទឹក​សន្សើម​ធ្លាក់ចុះខ្លំាង ប្រហែល​ជា​៨រាត្រី ក្នុង​ចន្លោះ​ខែទាំងពីរ​38) ជាពេល​ត្រជាក់ មាននៅក្នុង​ហេមន្តរដូវ។ ជដិលទាំងអម្បាលនោះ ធ្លាប់នាំគ្នាឡើង​មក ហើយអាំងភ្លើង​ក្នុងកន្លែងណា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់និម្មិត​ចង្ក្រាន​ប្រមាណ​៥០០​ទុកក្នុង​កន្លែងនោះ។ ឯជដិល​អម្បាលនោះ មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ចង្ក្រាន​ទាំងនេះ គេរៀបចំទុក​ដោយ​ហេតុណា​ ហេតុនោះ គឺជា​ឥទ្ធានុភាព​របស់​មហាសមណៈ​​ដោយពិត​ឥតសង្ស័យ។ លំដាប់នោះ ​ជដិល​​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ​(នេះ)​ មានឫទ្ធិខ្លាំង មាន​អានុភាព​ធំមែន ព្រោះថា ព្រះអង្គ​អាចនិម្មិត​ចង្ក្រាន​ទុកបានច្រើន តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះ​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៥០] សម័យនោះឯង មានភ្លៀងធំ ពុំជួនកាល បង្អុរចុះមក មានជំនន់​ធំពាសពេញទៅ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​គង់នៅក្នុង​ប្រទេសណា ប្រទេសនោះ ទឹកលិចអស់។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រិះរិះដូច្នេះថា បើមានហេតុយ៉ាងនេះ គួរតែតថាគត​ធ្វើទឹក​ឲ្យញែក​ចេញដោយ​ជុំវិញ ហើយដើរ​ចង្ក្រម​លើផែនដី ដ៏មានធូលី​ហុយឡើង​ដេរដាស​ក្នុងទីកណ្តាល​ទឹកនោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះអង្គ​ក៏​ធ្វើ​ទឹកឲ្យញែក​ចេញជុំវិញ រួចទ្រង់​ចង្ក្រម​លើផែនដី ដ៏មានធូលី​ហុយឡើង​ដេរដាស ក្នុងទីកណ្តាល​ទឹក (នោះឯង)។ កាលនោះ ជដិលឈ្មោះឧរុវេលកស្សប គិតថា មហាសមណៈ​សូមកុំឲ្យលង់​ទឹកឡើយ។ លុះឧរុវេលកស្សប​គិតហើយ ទើបឡើងជិះទូក​ទៅ មួយអន្លើ​ដោយជដិល​ទាំងឡាយ​ជាច្រើននាក់ សំដៅ​ទៅកាន់​ប្រទេស​ដែលព្រះអង្គ​គង់នៅនោះ។ ជដិលឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ក៏បានឃើញ​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគ ធ្វើទឹក​ឲ្យញែក​ចេញជុំវិញ​ព្រះអង្គ ហើយយាងចង្ក្រម​លើផែនដី ដ៏មានធូលី​ហុយ​ឡើង​ដេរដាស ក្នុងទីកណ្តាល​ទឹកដោយ​ច្បាស់លាស់ លុះឃើញហើយ ទើបក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យ​ដូច្នេះថា បពិត្រមហាសមណៈ ព្រះអង្គ​គង់នៅ​ក្នុងទីនេះឬ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​ថា អើ កស្សប តថាគត​នៅក្នុងទីនេះឯង ហើយព្រះអង្គ​ក៏ហោះឡើងទៅឯអាកាស ហើយទ្រង់​ចុះ​ទៅ​គង់​ក្នុងទូក (ក្នុងមួយរំពេច​នោះឯង)។ លំដាប់នោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ រំពឹងយ៉ាងនេះថា មហាសមណៈនេះ​ មានឫទ្ធិខ្លាំង មាន​អានុភាព​ធំមែន ព្រោះហេតុថា អម្បាលទឹក ក៏គង់​នឹង​មិនលិច​ព្រះអង្គ តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះសោត​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ។

[៥១] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះបរិវិតក្កដូច្នេះថា មោឃបុរសនេះ ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះ​យូរណាស់មកហើយ​ថា មហាសមណៈនេះ​ មានឫទ្ធិខ្លាំង មាន​អានុភាព​ធំមែន តែបើទុក​ជាយ៉ាង​នោះ​​ ក៏គង់នៅ​មិនមែន​ជា​ព្រះអរហន្តដូចអញទេ បើដូច្នោះ គួរតថាគត​ធ្វើជដិល​នេះឲ្យកើត​សេចក្តី​សង្វេគ (ស្លុតចិត្ត)។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​ព្រះពុទ្ធដីកា​នេះនឹង​ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប​ថា នែកស្សប អ្នកឯង​មិនមែន​ជាព្រះអរហន្តទេ អ្នកមិនទាន់​បានដល់​អរហត្តមគ្គទេ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកឯង​នឹងជា​អរហន្តឬ ៗថា ជាបុគ្គល​ដល់ហើយនូវ​អរហត្តមគ្គ ដោយបដិបទា39) ណា បដិបទា​នោះ​មិនមាន​ដល់អ្នកទេ។ គ្រានោះ ជដិល​ឈ្មោះ​ឧរុវេលកស្សប ក្រាបសិរសាចុះ​ទៀប​ព្រះបាទា​របស់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាប​បង្គំ​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​យ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ គួរបានបព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ (ក្នុងកាល​ឥឡូវនេះ)។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ថា នែកស្សប អ្នកឯងជា​នាយក ជាអ្នកដឹកនាំ ជាកំពូល ជាប្រធាន ជាបុគ្គល​ដ៏ឧត្តម​ប្រសើរ​ជាង​ជដិល​ទាំងឡាយប្រមាណ៥០០រូប អ្នកត្រូវប្រាប់​ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះជាមុន​សិន បើជដិល​ទាំងអម្បាលនោះ​ គេយល់យ៉ាងណា គេក៏នឹងធ្វើ​យ៉ាងនោះដែរ។ កាលនោះ ជដិល​ឧរុវេលកស្សប​ដើរចូលទៅរក​ជដិល​ជាកូនសិស្ស​ទាំងអម្បាលនោះ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ទើប​ប្រាប់​ជដិល​ទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចំរើន ខ្ញុំចង់​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​ព្រះមហាសមណៈ (នុ៎ះ) អ្នកទាំងឡាយយល់យ៉ាង​ណា ចូរធ្វើ​យ៉ាងនោះចុះ។ ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះ​តបថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ខ្ញុំទាំងអស់គ្នា ជាអ្នក​ជ្រះថ្លាហើយ​ក្នុងសំណាក់​ព្រះមហាសមណៈ (នុ៎ះ) យូរ​ណាស់​មកហើយ បើលោកម្ចាស់​នឹងប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​ព្រះមហាសមណៈ យើង​ខ្ញុំ​ទាំងអស់គ្នា នឹងប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់​ព្រះមហាសមណៈ​(នុ៎ះ)​ដែរ។ កាលនោះ ជដិល​ទាំងអម្បាលនោះ​បណ្តែត​ចោលនូវ​គ្រឿង​បរិក្ខារ ព្រមទាំង​សក់ ទាំងជដា​40) ទំាងអម្រែក ទំាងគ្រឿង​បូជាភ្លើង ក្នុងទឹក ហើយនាំគ្នាចូលទៅកាន់​ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូល​ទៅ​ហើយ ក្រាបសិរសា​ចុះទៀប​ព្រះបាទា​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំ​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​យ៉ាងនេះថា បពិត្រ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ គួរបានបព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយ​ចូរមក​ជាភិក្ខុ​ចុះ ហើយត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត​ពោលល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​នឹងធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន​ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយល្អចុះ។ ឯព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់លោក​ដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយនោះ។

[៥២] ឯជដិលឈ្មោះនទីកស្សប បានឃើញគ្រឿង​បរិក្ខារ ព្រមទាំងសក់ ទាំងជដា ទាំងអម្រែក ទាំងគ្រឿង​បូជាភ្លើង អណ្តែតទៅតាម​ទឹក ដោយច្បាស់លាស់ លុះជដិលឈ្មោះនទីកស្សប បានឃើញ​ហើយ គិតដូច្នេះថា សេចក្តីអន្តរាយ​កុំបីមាន​ដល់តាបស​ជាបងអញឡើយ។ គិតហើយ ក៏ប្រើ​ជដិល​ទាំងឡាយ​ឲ្យទៅ ដោយពាក្យថា អ្នកទាំងឡាយ​ចូរទៅស្តាប់​ដំណឹង​បងខ្ញុំមើល ថាហើយ ទើបខ្លួន​ឯងក៏​ទៅជាមួយ​នឹងជដិល​ទាំង៣០០រូប ដើរ​តម្រង់​ទៅកាន់ទីដែល​ឧរុវេលកស្សប​ដ៏មានអាយុ​នៅ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ និយាយពាក្យនេះនឹង​ឧរុវេលកស្សប​ដ៏មានអាយុថា បពិត្រ​កស្សប អំពើ​នេះប្រសើរ​ហើយឬអ្វីហ្ន៎។ ឧរុវេលកស្សប​ប្រាប់ថា អើ​អ្នកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ អំពើនេះ​ប្រសើរហើយ។ កាលនោះ ជដិល​ទាំងអម្បាល​នោះក៏បណ្តែត​ចោលនូវគ្រឿង​បរិក្ខារ ព្រមទាំងសក់ ទាំងជដា ទាំងអម្រែក ទាំង​គ្រឿង​​បូជាភ្លើង ទៅក្នុងទឹក ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅ​ដល់ហើយ ក្រាប​សិរសា​ចុះទៀប​ព្រះបាទា​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាប​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​យ៉ាងនេះថា បពិត្រ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ទាំងឡាយ គួរបានបព្វជ្ជា គួរបាន​ឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅថា អ្នកទាំងឡាយ​ចូរមក​ជាភិក្ខុ​ចុះ ហើយត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត​ពោលល្អហើយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​ធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន​ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយល្អចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់លោក​ដ៏មានអាយុ​ទាំង​អម្បាល​នោះ។

[៥៣] ឯជដិលឈ្មោះគយាកស្សប បានឃើញគ្រឿង​បរិក្ខារ ព្រមទាំងសក់ ទាំងជដា ទាំងអម្រែក ទាំងគ្រឿង​បូជាភ្លើង អណ្តែតទៅតាម​ទឹក ដោយច្បាស់លាស់ លុះជដិលឈ្មោះគយាកស្សប បានឃើញ​ហើយ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ថា សេចក្តីអន្តរាយ​កុំបីមាន​ដល់តាបស​ទាំងពីរនាក់​ជាបងអញឡើយ។ ទើប​ប្រើ​ជដិល​ទាំងឡាយ​ឲ្យទៅ ដោយពាក្យថា អ្នកទាំងឡាយ​ចូរទៅស្តាប់​ដំណឹង​បងអញ​ទំាងពីរនាក់មើល ថាហើយ ខ្លួន​ឯងក៏​ទៅជាមួយ​នឹងជដិល​ទាំង២០០រូប ដើរ​តម្រង់​ទៅកាន់ទីដែល​ឧរុវេលកស្សប​ដ៏មាន​អាយុ​នៅ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ក៏និយាយពាក្យនេះនឹង​ឧរុវេលកស្សប​ដ៏មានអាយុថា បពិត្រ​កស្សប អំពើ​នេះប្រសើរ​ឬអ្វីហ្ន៎។ ឧរុវេលកស្សប​ប្រាប់ថា អើ​អ្នកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ អំពើនេះ​ប្រសើរហើយ។ កាលនោះ ពួកជដិល​ទាំង​នោះ បណ្តែត​ទៅនូវគ្រឿង​បរិក្ខារ ព្រមទាំងសក់ ទាំងជដា ទាំងអម្រែក ទាំង​គ្រឿង​​បូជាភ្លើង ទៅក្នុងទឹក ហើយចូលទៅកាន់ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ក្រាបក្បាលទៀប​ព្រះបាទា​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបានពោល​នូវពាក្យនេះ​នឹង​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំ​ទាំងឡាយ គួរបាននូវបព្វជ្ជា គួរបាននូវ​ឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរមក​​ចុះ ទើបត្រាស់ថា សាសនធម៌ តថាគត​ពោលហើយដោយ​ប្រពៃ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​ធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន​ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយប្រពៃចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់លោក​ដ៏មានអាយុ​ទាំង​​នោះ។

[៥៤] ឧសប្រាំរយកំណាត់​មិនបែក ក៏ត្រឡប់​ទៅជាបែក ភ្លើងមិនឆេះ ក៏ត្រឡប់​ទៅជាឆេះ ភ្លើង​មិនរលត់ ក៏ត្រឡប់​ទៅជារលត់ ដោយអធិដ្ឋាន​របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​និម្មិត​ចង្ក្រាន​ទាំងឡាយ​ចំនួន៥០០។ បាដិហារ្យចំនួន​បីពាន់ប្រាំរយ​ ក៏មានដោយន័យ​នេះឯង។

[៥៥] គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅ​ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស តាមសមគួរ​ដល់​ពុទ្ធអធ្យាស្រ័យ ហើយទ្រង់ពុទ្ធដំណើរ​ទៅក្នុង​គយាសីសប្រទេស មួយអន្លើ​ដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ​ដ៏ច្រើនចំនួន​១០០០អង្គ គឺ​ពួក​ភិក្ខុដែល​ជាជដិល​ក្នុងកាលមុន​ទាំងអស់នោះឯង។ មាន​សេចក្តីដំណាលថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅ​លើខ្នងថ្មឈ្មោះ​គយាសីសៈ ទៀបគយាប្រទេសនោះ មួយអន្លើ​ដោយភិក្ខុ១០០០អង្គ។ ក្នុងទីនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មជាតិ​ទាំងអស់​ជារបស់​ក្តៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មជាត​ទាំងអស់​ជារបស់​ក្តៅ(នោះ) តើគឺអ្វី ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ចក្ខុជារបស់ក្តៅ រូបទាំងឡាយជារបស់ក្តៅ ចក្ខុវិញ្ញាណជារបស់ក្តៅ ចក្ខុសម្ផស្ស​​41) ជារបស់ក្តៅ ការសោយ​អារម្មណ៍ណានេះ ជាសុខក្តី ជាទុក្ខក្តី មិនមែនទុក្ខ មិនមែនសុខក្តី កើត​ឡើងអំពីបច្ច័យ គឺ​ចក្ខុ​សម្ផស្ស ការសោយ​អារម្មណ៍​នោះ​ឯង ក៏​ជារបស់ក្តៅ ចុះក្តៅ​ដោយហេតុ​អ្វី តថាគតពោលថា ក្តៅដោយភ្លើង​គឺរាគៈ ​ភ្លើងគឺទោសៈ ភ្លើងគឺមោហៈ ក្តៅ(ដោយភ្លើង) គឺជាតិ ជរា មរណៈ ក្តៅដោយ(ភ្លើងគឺ) សេចក្តីសោក សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល ​សេច​​ក្តីលំបាកកាយ ​សេច​ក្តីតូចចិត្ត សេចក្តី​ចង្អៀតចង្អល់​ចិត្ត។ ត្រចៀក​ជា​របស់​ក្តៅ សំលេង​ ជា​របស់​ក្តៅ។បេ។ ច្រមុះ​ជា​របស់ក្តៅ ក្លិនទាំងឡាយជារបស់ក្តៅ។បេ។ អណ្តាតជារបស់ក្តៅ រសទាំងឡាយ​ជារបស់ក្តៅ។បេ។ កាយ​ជា​របស់​ក្តៅ ផោដ្ឋព្វៈ​42) ទាំងឡាយជារបស់ក្តៅ។បេ។ ចិត្តជារបស់ក្តៅ ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយ ជា​របស់​ក្តៅ មនោវិញ្ញាណជារបស់ក្តៅ មនោសម្ផស្ស​43) ជារបស់ក្តៅ ​សេចក្តីសោយអារម្មណ៍ណាជាសុខក្តី ជា​ទុក្ខក្តី មិនមែនជាទុក្ខជាសុខក្តី តែងកើត​ឡើងព្រោះបច្ច័យ គឺមនោសម្ផស្ស សេចក្តីសោយ​អារម្មណ៍នោះ​ឯង ក៏​ជារបស់ក្តៅ ចុះក្តៅ​ដោយ​អ្វី តថាគតពោលថា ក្តៅដោយភ្លើងគឺរាគៈ ភ្លើងគឺទោសៈ ភ្លើងគឺមោហៈ ក្តៅដោយជាតិ ជរា មរណៈ ក្តៅដោយសេចក្តីសោក ​សេចក្តី​ខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីលំបាកកាយ សេចក្តីតូចចិត្ត សេចក្តី​ចង្អៀត​ចង្អល់​ចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកប្រកបដោយ​សុត្តៈ (គឺ​ជាអ្នកចេះដឹង) កាលឃើញ​យ៉ាងនេះ រមែងនឿយណាយក្នុងចក្ខុផង ក្នុងរូបទាំងឡាយផង ក្នុងចក្ខុវិញ្ញាណផង ក្នុងចក្ខុសម្ផស្ស​ផង សេចក្តីសោយអារម្មណ៍ណា ជាសុខ​ក្តី​ ជាទុក្ខក្តី មិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ​ក្តី តែងកើត​ឡើងអំពី​បច្ច័យ គឺចក្ខុ​សម្ផស្ស​ អរិយសាវករមែង​នឿយណាយ​ក្នុងសេចក្តីសោយ​អារម្មណ៍​​នោះឯងផង ក្នុងត្រចៀក​ផង ក្នុងសំឡេង​ទាំងឡាយផង។បេ។ ក្នុងច្រមុះផង ក្នុងក្លិនទាំងឡាយផង។បេ។ ក្នុងអណ្តាត​ផង ក្នុងរស​ទាំងឡាយផង។បេ។ ក្នុងកាយផង ក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង។បេ។ ក្នុងចិត្តផង ក្នុងធម្មារម្មណ៍​ទាំងឡាយផង នឿយណាយ​ក្នុងមនោវិញ្ញាណផង នឿយណាយក្នុងមនោសម្ផស្ស​ផង សេចក្តី​សោយអារម្មណ៍ណា​ដែលជាសុខ​ក្តី​ ជាទុក្ខក្តី មិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ​ក្តី រមែង​កើត​ឡើង​អំពីបច្ច័យ គឺមនោសម្ផស្ស អរិយសាវក រមែងនឿយ​ណាយ​​ក្នុងសេចក្តីសោយ​អារម្មណ៍​​នោះឯងផង កាលបើនឿយណាយហើយ ក៏ប្រាសចាក​តម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក (នោះឯង) ចិត្តក៏​ផុត​ស្រឡះ​ចាកសេចក្តី​ប្រកាន់មាំ កាលបើ​ចិត្ត​រួចស្រឡះ​ហើយ ក៏មានញាណ​ដឹងថា ចិត្ត​របស់​អញរួច​ស្រឡះ​​ហើយ អរិយសាវ័កនោះដឹងច្បាស់ថា កំណើតអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយធម៌​​ បាន​នៅរួចហើយ សោឡសកិច្ច​ បាន​ធ្វើ​រួច​ហើយ កិច្ចដទៃ​ក្រៅអំពីសោឡសកិច្ចនេះ ​មិនមាន​ឡើយ។ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ កំពុង​សំដែង​វេយ្យាករណ៍44) ​នេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុចំនួន១០០០រូបនោះ ក៏ផុតចាកអាសវៈធម៌​ទាំងឡាយ​ឥតមាន​ជាប់​ចំពាក់​ដោយ​ឧបាទានឡើយ។

ចប់ អាទិត្តបរិយាយសូត្រ។

ចប់ ឧរុវេលប្បាដិហារិយភាណវារៈ ជាគំរប់បី។

១៣. ពិម្ពិសារសមាគមកថា

vin.mv.01.13 | book_006

(១៣.)

[៥៦] កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់លើ​ខ្នងថ្ម​ឈ្មោះគយាសីសៈ តាមសមគួរ​ដល់​ពុទ្ធ​អធ្យាស្រ័យ ហើយទ្រង់ពុទ្ធ​ដំណើរ​ទៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយភិក្ខុសង្ឃ​ដ៏ច្រើន ចំនួន​១០០០អង្គ គឺបុរាណជដិល​ទាំងអស់នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាច់ទៅកាន់​ចារិក​ដោយ​លំដាប់ ក៏បានទៅដល់​ក្រុងរាជគ្រឹះ។ មានសេចក្តី​ដំណាលថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុង​សុប្បតិដ្ឋចេតិយ ក្នុង​លដ្ឋិវនឧទ្យាន ទៀប​ក្រុង​រាជគ្រឹះនោះ។

[៥៧] ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ បានទ្រង់ព្រះ​សណ្តាប់​ដំណឹង​ច្បាស់ថា ព្រះសមណគោតម​ដ៏ចំរើន ជាសក្យបុត្រ ចេញចាក​សក្យត្រកូល​ហើយបួស ឥឡូវ​យាងមកកាន់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ គង់នៅក្នុង​សុប្បតិដ្ឋចេតិយ ក្នុងលដ្ឋិវនឧទ្យាន (សួនច្បារត្នោត) ទៀបក្រុងរាជគ្រឹះ កិត្តិសព្ទដ៏​ពីរោះ​របស់ព្រះគោតម​ដ៏ចំរើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយ​សុសសាយយ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ទ្រង់​ឆ្ងាយចាកកិលេស ទ្រង់ត្រាស់ដឹង​ដោយប្រពៃ​ចំពោះ​ព្រះអង្គ​ឯង ទ្រង់បរិបូណ៌​ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ទ្រង់មាន​ដំណើរ​ល្អ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់​នូវត្រៃលោក ទ្រង់ប្រសើរ​ដោយសីលាទិគុណ រកបុគ្គល​ណាមួយ​ស្មើគ្មាន ទ្រង់ជាអ្នក​ទូន្មាននូវ​បុរស​ដែលគួរ​ទូន្មាន​បាន ទ្រង់​ជាគ្រូនៃ​ទេវតា​ និង​មនុស្ស​ទាំងឡាយ ទ្រង់បាន​ត្រាស់ដឹង​នូវ​អរិយសច្ចធម៌ ទ្រង់លែង​ត្រឡប់​មកកាន់​ភពថ្មីទៀត ដោយប្រការ​ដូច្នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់​ដោយប្រាជ្ញា​ចំពោះព្រះអង្គឯង ហើយញុំាង​លោក​នេះ ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ញុំាងពពួក​សត្វព្រមទាំង​សមណៈ និងព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងទេវតា និងមនុស្ស​ឲ្យបាន​ត្រាស់​ដឹងផង ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់សំដែង​ធម៌ដ៏​ពីរោះ​បទដើម ពីរោះបទកណ្តាល ពីរោះបទចុង ទ្រង់ប្រកាស​នូវព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏​បរិសុទ្ធ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំង​ព្យញ្ជនៈ​ដ៏​បរិបូណ៌​ពេញលេញ កិរិយា​ដែលបាន​ឃើញ​ព្រះអរហន្ត​ទាំងឡាយ​មាន​សភាព​យ៉ាងនោះ ជាការ​ប្រពៃ​ពេក។ គ្រានោះ ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ មានទាំង​ព្រាហ្មណ៍​ និងគហបតិ ដែលនៅក្នុងដែន​មគធៈ ចំនួន​ដប់ពីរហ្មឺនជាបរិវារ ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចហើយ​គង់នៅក្នុង​ទីដ៏សមគួរ។ ឯពួកព្រាហ្មណ៍​ និងគហបតិដែល​នៅក្នុង​ដែនមគធៈចំនួន​ដប់ពីរហ្មឺននោះ ពួកខ្លះថ្វាយបង្គំព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ ពួកខ្លះក៏​ពោលពាក្យ​រីករាយ​ជាមួយ​នឹងព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ លុះធ្វើពាក្យគួរ​រីករាយ​ គួរ​រលឹក​ឲ្យសម្រេច​ហើយ ក៏អង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏​សមគួរ ពួកខ្លះ ក៏ប្រណម្យ​អញ្ជលី​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏សមគួរ ពួកខ្លះ ក៏ប្រកាស​នាម និងគោត្ត​របស់ខ្លួនក្នុង​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏សមគួរ ពួកខ្លះក៏ស្ងៀម អង្គុយ​នៅក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ទើបពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិ​ដែលនៅ​ក្នុងដែន​មគធៈ ចំនួន​ដប់ពីរហ្មឺន​នោះ ក៏មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា មហាសមណៈ​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​ឧរុវេលកស្សប​ឬហ្ន៎ ឬថាឧរុវេលកស្សប​ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​មហាសមណៈ។ ឯព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ ក៏​ជ្រាប​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​នៃចិត្ត​របស់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិ​ដែលនៅ​ក្នុងដែន​មគធៈ ចំនួន​ដប់ពីរហ្មឺននោះ ដោយព្រះហឫទ័យ​ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ត្រាស់​នឹងព្រះឧរុវេលកស្សប​ដ៏មានអាយុ​ដោយ​ព្រះគាថា ថា

អ្នកឯងនៅក្នុង​ឧរុវេលាប្រទេស ជាអ្នកប្រដៅពួកតាបស តើអ្នកឃើញ​អ្វី​ បានជាលះបង់​ការបូជាភ្លើង​ចោលចេញ។ ម្នាលកស្សប តថាគតសួរ​សេចក្តីនេះ​នឹងអ្នក ការបូជាភ្លើង​ដែល​អ្នកលះបង់ហើយ តើព្រោះហេតុអ្វី។

ឧរុវេលកស្សប​ក្រាបបង្គំ​ទូលថា ជនទាំងឡាយតែងពោល​សរសើរ​ចំពោះនូវកាម​ទាំងឡាយ គឺរូប សំឡេង ព្រមទាំងរសផង នូវស្រីទាំងឡាយផង ព្រោះការបូជា ខ្ញុំ​ព្រះអង្គដឹងថា កាមគុណ​មានរូបជាដើមនេះ ជាគ្រឿង​សៅហ្មង​ក្នុងឧបធិ​​45) ទាំងឡាយ ព្រោះហេតុ​ដូច្នោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ​មិនត្រេកអរ​ក្នុងការ​បូជាធំ និង​ការបូជាតូច (គឺ​ការ​គោរព​ភ្លើង​រាល់ថ្ងៃ)។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ត្រាស់ថា ម្នាលកស្សប ចិត្តរបស់អ្នក​មិនត្រេកអរ​ហើយ ក្នុងកាមគុណ​ទាំងឡាយនោះ គឺរូប សំឡេង ព្រមទាំងរស ម្នាលកស្សប ម្យ៉ាងទៀត ចិត្តរបស់អ្នក​ត្រេកអរ​ក្នុងមនុស្សលោក និងទេវលោក​ខ្លះដែរឬ ចូរអ្នក​ពោលហេតុនេះ​មក​តថាគត​មើល។

ព្រះឧរុវេលកស្សប​ក្រាបទូលថា ខ្ញុំព្រះអង្គ​ឃើញនូវ​ព្រះនិព្វាន ជារបស់ល្អិត ឥតមាន​ឧបធិ ឥតមាន​សេចក្តីខ្វល់ មិនជាប់​ចំពាក់​នៅក្នុងកាមភព ជាធម្មជាតពិត មិនប្រែប្រួល ជាធម្មជាត គឺបុគ្គល​មិនគប្បី​បានដោយ​ហេតុដទៃ (ក្រៅពីមគ្គ) ព្រោះហេតុ​ដូច្នោះ បានជា​ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​មិនត្រេកអរ​ក្នុងការ​បូជាធំ និងការបូជាតូច។

[៥៨] លំដាប់នោះ ព្រះឧរុវេលកស្សប​ដ៏មានអាយុ ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើនូវសំពត់​ឧត្តរាសង្គៈ​46) លើស្មាម្ខាង ហើយក្រាបសិរសាទៀប​ព្រះបាទា​របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចក៏​បានបង្គំ​ទូលពាក្យ​នេះនឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាគ្រូរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ជាសាវក​ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាគ្រូរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គ​ជាសាវក។ គ្រានោះ ពួកព្រាហ្មណ៍​ និងគហបតិ​ដែលនៅ​ក្នុងដែន​មគធៈ ចំនួន​ដប់ពីរហ្មឺននោះ មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ឧរុវេលកស្សប​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​មហាសមណៈ​ទេតើ។ ពេលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ក្នុងចិត្ត​នៃពួក​ព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិចំនួនដប់ពីរហ្មឺន​ដែលនៅ​ក្នុងដែន​មគធៈ​នោះ ដោយព្រះហឫទ័យ​របស់​ព្រះអង្គ រួចហើយ ក៏ទ្រង់​សំដែង​អនុបុព្វីកថា គឺទានកថា១ សីលកថា១ សគ្គកថា១ ទោសនៃ​កាមគុណ​ដ៏លាមក ដ៏សៅហ្មង១ អានិសង្ស​នៃការចេញចាក​កាម (បួស)១។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបនូវពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិ​ទាំងនោះថា ជាបុគ្គលមានចិត្ត​ស្រួល មានចិត្តទន់ មានចិត្ត​ប្រាសចាក​នីវរណៈធម៌ មានចិត្តអណ្តែត​ឡើង មានចិត្តជ្រះថ្លា ក្នុងកាលណា ព្រះធម្មទេសនាណា ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទាំងឡាយ​លើក​ឡើងសំដែង​ដោយព្រះអង្គឯង ព្រះអង្គ​ក៏ទ្រង់​ប្រកាស​ធម្មទេសនានោះ គឺទុក្ខសច្ច១ សមុទយសច្ច១ និរោធសច្ច១ មគ្គសច្ច១ ក្នុងកាលនោះ។ ធម្មតា សំពត់សស្អាត ដ៏ប្រាសចាកពណ៌ខ្មៅ (គឺធ្យូង ឬល័ក្ត​ខ្មៅ​ជាដើម) គួរទទួលគ្រឿងជ្រលក់​បានដោយ​ប្រពៃ មានឧបមា​យ៉ាងណាមិញ ឯធម្មចក្ខុ​ គឺសោតា​បត្តិមគ្គដ៏​ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល ក៏​កើត​ឡើងដល់ពួក​ព្រាហ្មណ៍ និងគហបតិ​ដែលនៅ​ក្នុងដែន​មគធៈ ចំនួន​ដប់មួយហ្មឺន មានព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ​ជាប្រធាន​លើអាសនៈ​នោះថា ធម្មជាតិណាមួយ ដែលកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់​នោះ ក៏​រលត់​​ទៅ​ជាធម្មតាដែរ មានឧបមេយ្យ​ដូច្នោះឯង។ ចំណែក​ព្រាហ្មណ៍​ និងគហបតិ​ចំនួន​មួយហ្មឺន​រូប ក៏ថ្វាយខ្លួន​ជាឧបាសក។

[៥៩] គ្រានោះ ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់ឃើញ​អរិយសច្ចធម៌ហើយ ទ្រង់បាន​ដល់​អរិយសច្ចធម៌ហើយ ទ្រង់បាន​ត្រាស់​ដឹងអរិយសច្ចធម៌​ហើយ ទ្រង់ចុះព្រះទ័យស៊ប់​ក្នុងអរិយសច្ចធម៌​ហើយ ទ្រង់ឆ្លងផុត​សេចក្តី​សង្ស័យហើយ ប្រាសចាក​សេចក្តី​ងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវ​សេចក្តី​ក្លៀវក្លា មិនជឿ​ស្តាប់បុគ្គល​ដទៃក្នុងសាសនា​ព្រះសាស្តា ទ្រង់បាន​ពោលពាក្យនេះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពីដើម កាលដែល​ខ្ញុំព្រះអង្គ​នៅជាកុមារ​នៅឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​មាន​បំណង​៥យ៉ាង ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ ក៏សម្រេច​អស់ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ពីដើម កាលដែល​ខ្ញុំព្រះអង្គ​នៅជាកុមារ មានសេចក្តី​ត្រិះរិះដូច្នេះថា សូមឲ្យ​ជន​ទាំងឡាយអភិសេក​អញ​ក្នុងរាជ​សម្បត្តិ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន នេះជា​បំណង​ទី១​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បាន​សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន បំណងទី២​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដូច្នេះថា សូមឲ្យព្រះអរហន្ត​សម្មាសម្ពុទ្ធ​គប្បី​ចូលមក​កាន់ដែន​របស់អញនោះ ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ ក៏បាន​សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន បំណងទី៣​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នេះដូច្នេះថា សូមឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គ​បានចូល​ទៅសេពគប់​នឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នោះ ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ បាន​សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន បំណងទី៤​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​ដូច្នេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នោះ គប្បីសំដែង​ធម៌ដល់អញ ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ ​សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន បំណងទី៥​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គនេះ​ដូច្នេះថា ចំណែកខាង​អញ គប្បី​ដឹងច្បាស់​នូវធម៌របស់​ព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគនោះ ឥឡូវ​នេះ បំណង​របស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ បាន​សម្រេច​ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពីដើម កាលដែល​ខ្ញុំព្រះអង្គ​នៅជាកុមារ​នៅឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គ​មាន​បំណង​៥យ៉ាងនេះ ឥឡូវ​នេះ បំណង​ទាំង៥យ៉ាងរបស់ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​នោះ ក៏​បាន​សម្រេច​បរិបូណ៌ហើយ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ភាសិត​របស់ព្រះអង្គ​ពីរោះណាស់ បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ភាសិត​របស់ព្រះអង្គពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ធម៌ដែល​ព្រះអង្គសំដែង​ហើយដោយ​អនេក​បរិយាយ​យ៉ាងនេះ (ភ្លឺច្បាស់ណាស់) គួរនា​ដូចជាមនុស្ស​ចាប់របស់​ដែលគេ​ផ្កាប់ចុះ ឲ្យផ្ងារឡើង ពុំនោះ​ ដូច​ជាមនុស្ស​បើកបង្ហាញ​របស់ដែល​គេលាក់បិទបាំងទុក ពុំនោះសោត ដូចជា​មនុស្ស​ប្រាប់ផ្លូវ​ដល់​អ្នក​វង្វេងផ្លូវ ឬក៏ដូច​ជាមនុស្ស​កាន់ប្រទីប​ប្រេង ទ្រោលបំភ្លឺក្នុងទី​ងងឹត ដោយគិតថា មនុស្សដែល​មាន​ចក្ខុ នឹងបាន​មើលឃើញ​នូវរូបទាំងឡាយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គសូមដល់នូវ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹង ទីរលឹក សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់ ជ្រាបនូវ​ខ្ញុំព្រះអង្គ​ថាជាឧបាសក ដល់នូវ​សរណគមន៍​ស្មើដោយ​ជីវិត ចាប់តាំង​តែអំពីថ្ងៃ​នេះជាដើម​ទៅ មិនតែប៉ុណ្ណោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់​ ព្រម​ទាំងភិក្ខុសង្ឃ​ទទួលភត្ត​របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ​ដើម្បី​ឆាន់​ក្នុងថ្ងៃស្អែក។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់​ទទួលនិមន្ត​ដោយតុណ្ហីភាព។ គ្រានោះ ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ ទ្រង់ជ្រាបថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទទួល​និមន្ត​ហើយ ក៏ក្រោកចាក​អាសនៈ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយធ្វើប្រទក្សិណ ចៀសចេញទៅ។

[៦០] លំដាប់នោះ ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ លុះរាត្រី​នោះកន្លងទៅហើយ (ភ្លឺឡើង) ព្រះអង្គក៏​ទ្រង់ឲ្យចាត់ចែង​ខាទនីយភោជនីយាហារ​ដ៏ឧត្តមរួចហើយ ទ្រង់ចាត់ឲ្យ​មនុស្ស​ទៅក្រាបទូល​នូវ​កាលនៃភត្ត​ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលនេះ ជាកាលគួរហើយ ភត្តាហារ​សម្រេចហើយ។ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្លៀកស្បង់ ហើយទ្រង់បាត្រ និងចីវរ​ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ រួចហើយ​ទ្រង់ចូល​ទៅកាន់ក្រុង​រាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយភិក្ខុសង្ឃ​ដ៏ច្រើន​ចំនួន​១០០០រូប គឺពួក​បុរាណ​ជដិល​ទាំងអស់នោះឯង។

[៦១] សម័យនោះឯង ព្រះឥន្ទ្រ​ជាធំ​ជាងទេវតាទាំងឡាយ ប្លែង​ភេទ​ជាមាណព ហើយដើរ​ទៅ​អំពី​មុខបង្អស់​នៃភិក្ខុសង្ឃ​ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធាន ហើយច្រៀង​នូវគាថានេះថា

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គទូន្មានហើយ (នូវឥន្ទ្រិយ) មានព្រះហឫទ័យ​ផុត​ស្រឡះ​ហើយ (ចាកអាសវធម៌) ព្រះអង្គ​មានពណ៌​ល្អដូច​ដុំមាស ឈ្មោះសិង្គី​47) ទ្រង់យាងចូល​ទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយពួក​បុរាណជដិល ដែល​ជាអ្នក​ទូន្មានហើយ (នូវឥន្ទ្រិយ)​ដែរ ជាអ្នក​មានចិត្តផុត​ស្រឡះ​ហើយ (ចាកអាសវធម៌)។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានព្រះហឫទ័យ​ផុតហើយ (ចាកសេចក្តី​សៅហ្មង) និងមាន​ព្រះ​ហឫទ័យផុត​ស្រឡះ​ហើយ (ចាក​អាសវធម៌) ព្រះអង្គ​មានពណ៌​ល្អដូច​ដុំមាសឈ្មោះ​សិង្គី ទ្រង់​យាងចូល​ទៅកាន់​ក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយពួក​បុរាណជដិល​ដែលមាន​ចិត្ត​ផុត​ហើយ (ចាក​សេចក្តី​សៅហ្មង) ទាំងមានចិត្ត​ផុតស្រឡះហើយ (ចាក​អាសវធម៌)។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឆ្លង (ចាកលោក) ហើយទាំងមាន​ព្រះហឫទ័យ​ផុតស្រឡះ​ហើយ (ចាក​អាសវធម៌)​ ព្រះអង្គ​មានពណ៌​ល្អដូច​ដុំមាសឈ្មោះ​សិង្គី ទ្រង់​យាងចូល​ទៅកាន់​ក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយពួក​បុរាណជដិល​ដែលឆ្លងហើយ(ចាកលោក) ទាំងមាន​ចិត្ត​ផុតស្រឡះ​ហើយ (ចាក​អាសវធម៌)។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានព្រះហឫទ័យ​រម្ងាប់ហើយ (ចាកអកុសលធម៌) ទាំងមាន​ព្រះហឫទ័យ​ផុតស្រឡះ​ហើយ (ចាកអាសវធម៌) ព្រះអង្គ​មានពណ៌​ល្អដូច​ដុំមាសឈ្មោះ​សិង្គី ទ្រង់​យាងចូល​ទៅកាន់​ក្រុងរាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយពួក​បុរាណជដិល​ដែលមាន​ចិត្ត​រម្ងាប់​ហើយ (ចាកអកុសលធម៌) ទាំងមានចិត្ត​ផុតស្រឡះហើយ (ចាក​អាសវធម៌)។

ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់មានអរិយវាស១០យ៉ាង​48) ទ្រង់​មាន​កំលាំង​១០​​49) ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់​នូវធម៌ (គឺ​កម្មបថ)១០ ប្រការ ទ្រង់ប្រកប​ដោយអង្គ​ជារបស់នៃ​អសេខបុគ្គល១០យ៉ាង50) មាន​ភិក្ខុសង្ឃ​១ពាន់​ជាបរិវារ ទ្រង់យាង​ចូលទៅកាន់​ក្រុង​រាជគ្រឹះ។

[៦២] ពួកមនុស្ស​ឃើញសក្កទេវរាជ ជាធំជាង​ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយហើយ ពោលយ៉ាង​នេះថា ឱហ្ន៎ មាណពនេះ មានរូបល្អអីម្ល៉េះ ឱហ្ន៎ មាណពនេះមានរូបគួរ​ពិតពិល​រមិលមើល ឱហ្ន៎ មាណពនេះគួរ​ជាទីជ្រះថ្លា មាណពនេះ​ឯងជាកូន​ចៅអ្នកណាហ្ន៎។ លុះពួកមនុស្ស​ពោលពាក្យ​យ៉ាងនេះហើយ សក្កទេវរាជ ជាធំជាង​ទេវតាទាំងឡាយ ក៏បាន​ពោលតប​ទៅនឹង​ពួកមនុស្ស​នោះ​វិញ​ដោយគាថា ថា

អ្នកប្រាជ្ញណាទូន្មាន​ឥន្ទ្រិយ​ទាំងអស់បានហើយ មានព្រះហឫទ័យ​ស្អាត​រកបុគ្គល​ប្រៀប​មិនបាន ឆ្ងាយចាកសត្រូវ ពោលគឺកិលេស មានដំណើរល្អក្នុងលោក ខ្ញុំឯង​ជាអ្នកបម្រើ​អ្នកប្រាជ្ញនោះ។

[៦៣] កាលនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មួយអន្លើដោយ​ភិក្ខុសង្ឃ ទ្រង់យាងចូលទៅកាន់​និវេសនស្ថាន​របស់ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើ​អាសនៈ​ដែល​គេ​រៀបចំថ្វាយ។ ទើបព្រះបាទមាគធសេនិយពិម្ពិសារ​អង្គាស​ព្រះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធជា​ប្រធាន ឲ្យ​ឆ្អែត​ ឲ្យស្កប់ស្កល់​51) ដោយខាទនីយភោជនីយាហារដ៏​ឧត្តម ដោយព្រះហស្ថ​ព្រះអង្គឯង ហើយ​ទ្រង់​កំណត់​ដឹងនូវ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគដែល​ទ្រង់​សោយរួចហើយ ត្រង់ដែល​ទ្រង់​ដាក់​ព្រះហស្ថ​ចុះចាក​បាត្រ រួចក៏ស្តេច​គង់នៅ​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ។ លុះព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ គង់នៅ​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏ទ្រង់​ព្រះតម្រិះ​ដូច្នេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​គួរគង់​នៅក្នុងទីណាហ្ន៎ ទីណាដែល​មិនឆ្ងាយ​ មិនជិត​ពេក អំពីស្រុក​ ជាទីល្មមទៅ ល្មមមកបាន គួរជាទីចូល​ទៅរក​នៃមនុស្ស​ទាំងឡាយ​ដែល​ត្រូវការ ជាទីមិនបាន​ច្រឡូកច្រឡំ​ក្នុងវេលាថ្ងៃ មានសំឡេងតិច មិនមាន​សេចក្តី​គឹកកងក្នុង​វេលាយប់ មានខ្យល់​បក់ស្រួល គួរដល់កិរិយាពួននៅ​នៃមនុស្ស​ទាំងឡាយ និងជាទីគួរ​ដល់ការ​សម្ងំនៅ។ ព្រះរាជ​តម្រិះនេះ​ក៏​មានដល់ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ​ក្នុងខណៈ​នោះថា អើ ឧទ្យាន​វេឡុវន​របស់យើង​នេះ មិនឆ្ងាយ​ពេក មិនជិត​ពេកអំពីស្រុក​ ជាទីល្មមទៅ ល្មមមកបាន គួរជាទីចូល​ទៅរក​នៃមនុស្ស​ទាំងឡាយ​ដែល​ត្រូវការ ជាទីមិនបាន​ច្រឡូកច្រឡំ​ក្នុងវេលាថ្ងៃ មានសំឡេងតិច មិនមាន​សេចក្តី​គឹកកងក្នុង​វេលាយប់ មានខ្យល់​បក់ស្រួល គួរដល់កិរិយាពួននៅ​នៃមនុស្ស​ និងជាទីគួរ​ដល់ការ​សម្ងំ បើដូច្នោះ គួរអញ​ថ្វាយ​ឧទ្យាន​វេឡុវន​នេះដល់​ភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធាន។ ពេលនោះ ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ​កាន់យក​កុន្ទីទឹក ជាវិការៈ​នៃមាស ហើយថ្វាយដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចក៏​ក្រាបទូល​ថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​សូមថ្វាយ​នូវឧទ្យាន​វេឡុវននេះ​ដល់​ព្រះភិក្ខុសង្ឃ​ មានព្រះពុទ្ធ​ជា​ប្រធាន។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ក៏ទ្រង់ទទួល​អារាម​(នោះ)។ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់​ព្រះបាទ​មាគធសេនិយពិម្ពិសារ​ឲ្យឃើញព្រម ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យឧស្សាហ៍ឡើង ឲ្យ​រីករាយស្មើ ដោយពាក្យ​ដ៏ប្រកប​ដោយធម៌ ហើយក៏​ក្រោក​ចាកអាសនៈ​ចៀសចេញទៅ។ ព្រោះនិទាននេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហើយទ្រង់​ត្រាស់ចំពោះ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្នុងពេល​នោះថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​អារាម (ដល់​អ្នកទាំងឡាយ)។

(ចប់ ពិម្ពិសារសមាគមកថា។)

១៤. សារិបុត្តមោគ្គល្លានបព្ពជ្ជាកថា

vin.mv.01.14 | book_006

(បព្វជ្ជា​របស់ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន (១៤.))

[៦៤] សម័យនោះឯង សញ្ជយបរិព្វាជក​នៅអាស្រ័យ​ក្នុងក្រុង​រាជគ្រឹះ មួយអន្លើ​ដោយ​បរិព្វាជក​បរិសទ្យ​ដ៏ច្រើន គឺ​បរិព្វាជក​ចំនួន​២៥០រូប។ សម័យនោះឯង ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​បរិព្វាជក​ឈ្មោះ​សញ្ជយ។ ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន​នោះ​បានធ្វើ​ប្តេជ្ញា​នឹងគ្នាថា អ្នកណាបាន​ដឹង​នូវ​អមតធម៌មុន អ្នកនោះ​គប្បី​ប្រាប់​ដល់​ម្នាក់ទៀត។ កាលនោះ ព្រះអស្សជិ​ដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់​ដោយបាត្រនិង​ចីវរ​អំពីព្រឹក លោកប្រកប​ដោយ​ឥរិយាបថ គឺដើរទៅ ដើរមក ក្រឡេកមើលទៅ ក្រឡេក​មើលផ្សេងៗ បត់ដៃ​ជើង និងលាតដៃជើង មានភ្នែក​សង្រួម គួរជាទីជ្រះថ្លា ចូលទៅកាន់​ក្រុងរាជគ្រឹះ ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ បរិព្វាជកឈ្មោះ​សារីបុត្ត បានឃើញ​នូវ​ព្រះអស្សជិដ៏មានអាយុ កំពុង​ត្រាច់​ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត​ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ បរិបូណ៌​ដោយឥរិយាបថ គឺ​ដើរទៅដើរមក ក្រឡេកមើលទៅ ក្រឡេកមើលផ្សេងៗ បត់ដៃ​ជើង និងលាតដៃជើង មានភ្នែក​សង្រួម គួរជាទីជ្រះថ្លា លុះឃើញហើយ ក៏មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា ឱហ្ន៎ ជនទាំងឡាយណា ជាអរហន្តក្តី បានដល់​ហើយនូវអរហត្តមគ្គក្តី​ក្នុងលោក ភិក្ខុនេះក៏ប្រហែល​ជាពួកនៃ​ជន​ទាំងនោះដែរ បើដូច្នោះ គួរ​តែអញ​ចូលទៅរក​ភិក្ខុនេះហើយសួរថា ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ លោកបួស​ចំពោះ​អ្នកណា ម្យ៉ាងទៀត អ្នកណាជាគ្រូ​របស់លោក ខ្លួនលោកនេះ​ឯងគាប់ចិត្ត​ធម៌របស់​អ្នកណា។ លំដាប់នោះ សារីបុត្តបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះ​ដូច្នេះថា កាលនេះជាកាល​មិនគួរ​ដើម្បីសួរនូវ​ភិក្ខុនេះឡើយ (ព្រោះ) ភិក្ខុនេះកំពុង​ចូលទៅកាន់​ចន្លោះផ្ទះ ត្រាច់​ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត បើដូច្នោះ គួរតែអញ​ទៅតាមភិក្ខុនេះ អំពី​ក្រោយៗទៅ​ចុះ ក៏ការដែល​ជាប់តាម​ភិក្ខុនេះឯង គង់ដឹង​នូវមគ្គញ្ញាណ​ដែលជន​ទាំងឡាយ​គេត្រូវការដឹង ឬភិក្ខុ​នេះ​ឯង ជាអ្នកស្វែង​រកនូវព្រះនិព្វាន​ដែលជនទាំងឡាយ​គេត្រូវការដឹង។ ឯព្រះអស្សជិដ៏​មានអាយុ ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ទទួលបិណ្ឌបាតហើយ ក៏ត្រឡប់មកវិញ។ បរិព្វាជកឈ្មោះ​សារីបុត្ត ក៏ចូលទៅកាន់​សំណាក់​ព្រះអស្សជិ​ដ៏មានអាយុ​ក្នុងកាលនោះ លុះចូលទៅជិតហើយ ធ្វើសេចក្តីរីករាយ​ជាមួយនឹង​ព្រះអស្សជិ​ដ៏មានអាយុ ហើយពោលនូវ​ពាក្យជាទី​ត្រេកអរ ជាទីរលឹក ល្មមឲ្យ​កើតសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាលបាន លុះសម្រេច​កិច្ចនោះហើយ ក៏ឋិតនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះបរិព្វាជកឈ្មោះ​សារីបុត្ត ឋិតនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏បាន​ពោលពាក្យនេះ​នឹង​ព្រះអស្សជិ​ដ៏មានអាយុថា ម្នាលលោក​ដ៏មាន​អាយុ ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​របស់លោក​ក៏ស្រស់បស់ សម្បុរស្បែក​របស់លោក​ក៏ស្អាតផូរផង់ ម្នាលលោកដ៏​មានអាយុ លោកបួស​ចំពោះ​អ្នកណា ម្យ៉ាងទៀត អ្នកណាជា​គ្រូរបស់លោក ខ្លួនលោកនេះឯង ពេញ​ចិត្ត​​ធម៌របស់​អ្នកណា។ ព្រះអស្សជិ​ឆ្លើយថា ម្នាលអាវុសោ មានមហាសមណៈ​(មួយព្រះអង្គ) ជា​សក្យបុត្រ ចេញចាក​សក្យត្រកូល ហើយទ្រង់ព្រះផ្នួស ខ្ញុំឯង​ក៏បួសតាម​ព្រះមហាសមណៈ​ដ៏មាន​ព្រះភាគ​នោះ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះឯង ជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ ចំណែកខ្ញុំ​ក៏គាប់ចិត្ត​នូវធម៌​អាថ៌​របស់​ព្រះដ៏​មាន​ព្រះភាគ​នោះ។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត​សួរថា ចុះគ្រូរបស់លោកម្ចាស់ពោល​ពាក្យដូចម្តេច សំដែង​ធម៌​ដូចម្តេច។ ព្រះអស្សជិ​ឆ្លើយថា នែអ្នកដ៏មានអាយុ អាត្មាឯង ជាភិក្ខុថ្មី ទើបនឹងបួស មកកាន់​ធម៌វិន័យ​​នេះថ្មីៗ អាត្មា​មិនអាច​ដើម្បី​សំដែង​ធម៌ដោយ​ពិស្តារ​បានទេ តែថាអាត្មា​នឹងពោល​នូវសេចក្តី​ដល់អ្នក​ដោយសង្ខេប​បាន។

បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្តឆ្លើយថា សូមលោកម្ចាស់​សំដែង​ធម៌​តិចក្តី ច្រើនក្តី សូមសំដែង​តែ​ទំនង​សេចក្តី​ម្យ៉ាង​ដល់ខ្ញុំ ៗត្រូវការ​ដោយ​ទំនង​សេចក្តី តែម្យ៉ាងទេ លោកម្ចាស់​មិនបាច់​ពោល​ព្យញ្ជនៈ​ឲ្យច្រើន​ឡើយ។

[៦៥] គ្រានោះ ព្រះអស្សជិ​ដ៏មានអាយុ បានពោល​នូវធម្មបរិយាយ​នេះដល់​បរិព្វាជក​ឈ្មោះ​សារីបុត្ត ថា

ធម៌​ទាំងឡាយណា52) គឺខន្ធ៥ តែងកើតអំពីហេតុ ព្រះតថាគត​ពោលនូវ​ហេតុ​នៃ​ធម៌​ទាំងឡាយនោះ ម្យ៉ាងទៀត សេចក្តី​រលត់​ និងឧបាយ​ជាគ្រឿង​រលត់​នៃធម៌​ទាំងឡាយ​ណា ព្រះតថាគត​ពោលនូវ​សេចក្តី​រលត់​ និងឧបាយ​ជាគ្រឿង​រលត់​នៃធម៌​ទាំងឡាយ​នោះ ព្រះមហាសមណៈ មានប្រក្រតី​ពោលពាក្យយ៉ាងនេះ។

[៦៦] កាលនោះ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត លុះបានស្តាប់​ធម្មបរិយាយនេះហើយ ក៏មានធម្មចក្ខុ គឺសោតាបត្តិមគ្គញ្ញាណ ប្រាសចាកធូលី ប្រាសចាកមន្ទិល កើតឡើងថា ធម្មជាតណាមួយ មានសេចក្តី​កើតឡើង​ជាធម្មតា ធម្មជាត​ទាំងអស់​នោះរមែង​រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា។

សារីបុត្តបរិព្វាជក​ពោលថា និព្វាន​ធម៌នេះមានប្រាកដមែន លោម្ចាស់​បានត្រាស់ដឹង​និព្វាន ដែលគ្មានសេចក្តី​សោក ព្រះនិព្វាន​នោះ ខ្ញុំមិនដែលបាន​ឃើញ មិនដែល​បាន​ជួបប្រទះ​ឡើយ ដោយហ្មឺន​នៃកប្ប​ទាំងឡាយជាច្រើន។

[៦៧] គ្រានោះ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត ចូលទៅរក​បរិព្វាជក​ឈ្មោះមោគ្គល្លាន។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះ​មោគ្គល្លាន បានឃើញបរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត​កំពុង​ដើរមកពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏បាន​ពោល​ពាក្យនេះ​នឹងបរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្តថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយរបស់​អ្នក​ស្រស់​បស់អីម្ល៉េះ សម្បុរ​ស្បែក​របស់អ្នក​ក៏ស្អាតផូរផង់ ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកបានដឹង​នូវអមតធម៌​ហើយឬ។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត​ឆ្លើយថា អើ អ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំបានដឹង​អមតធម៌​ហើយ។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះមោគ្គល្លាន​សួរថា អ្នកបានដឹង​នូវអមតធម៌​ដូចម្តេច។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត​ឆ្លើយថា នែអាវុសោ ខ្ញុំបានឃើញ​ភិក្ខុឈ្មោះ​អស្សជិ​កំពុង​ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បី​បិណ្ឌបាត ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ ប្រកបដោយ​ឥរិយាបថ គឺដើរទៅដើរមក ក្រឡេកមើលទៅ ក្រឡេកមើលផ្សេងៗ បត់ដៃជើង និងលាតដៃជើង មានភ្នែកសង្រួម គួរជាទីជ្រះថ្លា លុះឃើញហើយ ខ្ញុំក៏​មានសេចក្តីត្រិះរិះថា ឱហ្ន៎ ជនទាំងឡាយណាក្នុងលោក​ដែលជា​អរហន្តក្តី ជាអ្នកដល់ហើយ​នូវអរហត្តមគ្គក្តី ភិក្ខុនេះឯង ប្រហែល​ជាពួកនៃ​ជន​ទាំងនោះ បើដូច្នោះ គួរអញ​ចូលទៅរក​ភិក្ខុនេះ​ហើយសួរថា ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ លោកម្ចាស់បួស​ចំពោះ​អ្នកណា ម្យ៉ាងទៀត អ្នកណាជាគ្រូ​របស់លោក លោកពេញចិត្តនឹង​ធម៌របស់​អ្នកណា នែអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំឯងក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា កាលនេះជាកាល​មិនគួរ​សួរ​ភិក្ខុនេះទេ ភិក្ខុនេះ​ចូលទៅកាន់​ចន្លោះផ្ទះ ហើយត្រាច់​ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត បើដូច្នោះ គួរអញជាប់តាមភិក្ខុនេះ អំពី​ក្រោយៗទៅ​ ក៏ការ​ដែល​​ជាប់តាម​ភិក្ខុនេះ គង់ដឹង​នូវមគ្គញ្ញាណ​ដែលជន​ទាំងឡាយ​គេត្រូវការដឹង ឬភិក្ខុ​នេះ​ឯង ជាអ្នក​ស្វែង​រកនូវព្រះនិព្វាន​ដែលជនទាំងឡាយ​គេត្រូវការដឹង ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ពេលនោះ អស្សជិភិក្ខុ​ ត្រាច់​ទៅ​ដើម្បីបិណ្ឌបាត​ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយក៏កាន់យក​បិណ្ឌបាត​ត្រឡប់មកវិញ នែអ្នក​ដ៏មានអាយុ ខ្ញុំក៏ចូលទៅរកអស្សជិភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរីករាយ​ជាមួយនឹងអស្សជិភិក្ខុ​ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែល​គួររីករាយ និងពាក្យដែលគួរ​រលឹក ល្មមឲ្យ​កើតសេចក្តី​ស្និទ្ធស្នាលហើយ ក៏ឋិត​នៅក្នុង​ទីដ៏សមគួរ ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ លុះខ្ញុំឋិតនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ក៏បាន​ពោលពាក្យនេះ​នឹង​អស្សជិភិក្ខុថា ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ ឥន្ទ្រិយ​ទាំងឡាយ​របស់លោក​ក៏ស្រស់បស់អីម្ល៉េះ សម្បុរស្បែក​របស់លោក​ក៏បរិសុទ្ធផូរផង់ ម្នាលលោកដ៏​មានអាយុ លោកបួស​ចំពោះ​អ្នកណា ម្យ៉ាងទៀត អ្នកណាជា​គ្រូរបស់លោក លោកពេញចិត្ត​ធម៌របស់​អ្នកណា អស្សជិភិក្ខុ​ឆ្លើយថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ មាន​មហាសមណៈ​ ជាសក្យបុត្រ ចេញចាក​សក្យត្រកូល ហើយបួស ខ្ញុំបួសតាមនូវ​ព្រះមហាសមណៈ​ដ៏មានព្រះភាគនោះ ឯព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះឯង ជាគ្រូរបស់យើង យើងពេញចិត្ត​នូវធម៌​​របស់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​នោះ (ហើយខ្ញុំសួរទៀត)​ថា គ្រូរបស់លោកដ៏​មានអាយុ មានប្រក្រតី​ពោល​ពាក្យ​ដូចម្តេច សំដែង​ធម៌​ដូចម្តេច ទើបអស្សជិភិក្ខុ​ឆ្លើយថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អាត្មាឯងជាភិក្ខុថ្មី បួសមិន​ទាន់បាន​យូរទេ ទើបតែនឹងមកកាន់ធម៌វិន័យ​នេះថ្មីៗ អាត្មា​មិនអាច​ដើម្បី​សំដែង​ធម៌ដល់អ្នក ឲ្យ​ពិស្តារ​បានទេ តែថាអាត្មា​នឹងពោល​នូវទំនងសេចក្តី​ដោយសង្ខេបដល់អ្នក​បាន (ខ្ញុំក៏និយាយ​ទៅនឹង​អស្សជិ​ភិក្ខុ​នោះ)​ថា

សូមលោកពោលនូវ​ធម៌​តិចក្តី ច្រើនក្តីឲ្យទាន សូមលោកពោលនូវ​​ទំនង​សេចក្តីតែ​ម្យ៉ាង​ដល់ខ្ញុំ ៗត្រូវការ​ដោយ​សេចក្តី លោក​មិនបាច់សំដែង​ព្យញ្ជនៈ​ឲ្យច្រើនទេ។

[៦៨] ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អស្សជិភិក្ខុ ​ក៏បានពោលធម្មបរិយាយ​នេះក្នុងកាលនោះថា

ធម៌​ទាំងឡាយណា គឺខន្ធ៥ តែងកើតអំពីហេតុ ព្រះតថាគត​ពោលនូវ​ហេតុ​នៃ​ធម៌​ទាំងឡាយនោះ ម្យ៉ាងទៀត សេចក្តី​រលត់​ និងឧបាយ​ជាគ្រឿង​រលត់​នៃធម៌​ទាំងឡាយ​ណា ព្រះតថាគត​ពោលនូវ​សេចក្តី​រលត់​ និងឧបាយ​ជាគ្រឿង​រលត់​នៃធម៌​ទាំងឡាយ​នោះ ព្រះមហាសមណៈ មានប្រក្រតី​ពោលយ៉ាងនេះ។

[៦៩] កាលនោះ បរិព្វាជក​ឈ្មោះ​មោគ្គល្លាន លុះបានស្តាប់​ធម្មបរិយាយ​នេះហើយ ក៏មាន​ធម្មចក្ខុ គឺសោតាបត្តិមគ្គញ្ញាណ ប្រាសចាក​ធូលី ប្រាសចាក​មន្ទិល កើតឡើង​ក្នុងចិត្តថា ធម្មជាត​ណាមួយ​ដែល​មានសេចក្តី​កើតឡើង​ជាធម្មតា ធម្មជាតទាំងអស់នោះ មានសេចក្តី​រលត់​ទៅវិញ​ជាធម្មតា។

ទើបបរិព្វាជក​ឈ្មោះមោគ្គល្លាន​ពោលថា និព្វាន​ធម៌នេះ មានប្រាកដមែន លោកម្ចាស់​បានត្រាស់ដឹង​ព្រះនិព្វានដែលគ្មាន​សេចក្តីសោក ព្រះនិព្វាន​នោះ ខ្ញុំ​មិនដែល​បានឃើញ មិនដែលបានជួប​ប្រទះ​ឡើយ ដោយហ្មឺន​នៃកប្បទាំងឡាយជាច្រើន។

[៧០] បរិព្វាជក​ឈ្មោះមោគ្គល្លាន បានពោលពាក្យនេះ​ទៅនឹង​បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្ត​ក្នុងកាល​នោះថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ យើងទាំងឡាយនឹងទៅកាន់សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ៗនោះជាគ្រូ​របស់យើង។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសារីបុត្តឆ្លើយថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ បរិព្វាជក​ចំនួន​២៥០រូបនេះឯង អាស្រ័យ​យើងទាំងឡាយ ​បានឃើញនូវយើង​ទាំងឡាយ ទើបនៅក្នុងទីនេះបាន យើងទាំងឡាយ​ត្រូវ​លា​ពួកបរិព្វាជក​ទាំងនោះសិន ពួកបរិព្វាជក​ទាំងនោះ​នឹងយល់យ៉ាងណា គេក៏ធ្វើ​យ៉ាងនោះចុះ។ កាលនោះ សារីបុត្ត និង​មោគ្គល្លាន​ក៏ចូលទៅរក​ពួកបរិព្វាជក​ទាំងនោះ លុះចូលទៅ​ដល់ហើយ ក៏បាន​ពោល​ពាក្យនេះ​ទៅនឹង​បរិព្វាជកទាំងនោះថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ យើងទាំងឡាយ​នឹងទៅ​កាន់​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ៗនោះ​ជាគ្រូរបស់យើងទាំងឡាយ។ ពួកបរិព្វាជក​ទាំងនោះ​ឆ្លើយថា យើងទាំងឡាយអាស្រ័យ​នូវលោកទាំងឡាយ​ដ៏មានអាយុ បានឃើញ​នូវលោកទាំងឡាយ​ដ៏មានអាយុ ទើបនៅក្នុងទីនេះបាន បើលោក​ទាំងឡាយដ៏មានអាយុ​នឹងប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​មហាសមណៈ យើងទាំងឡាយ​ទាំងអស់គ្នា ក៏នឹងប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​មហាសមណៈ​ដែរ។ លំដាប់នោះ សារីបុត្តនិង​មោគ្គល្លាន ក៏ចូលទៅរក​បរិព្វាជក​ឈ្មោះ​សញ្ជយ លុះចូលទៅដល់​ហើយ ក៏បានពោល​នូវពាក្យ​នេះ​នឹងបរិព្វាជក​ឈ្មោះសញ្ជយ​ថា ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ យើងទាំងឡាយ​នឹងទៅ​កាន់​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ៗនោះ​ជាគ្រូរបស់យើង​ទាំងឡាយ។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសញ្ជយ​ឆ្លើយ​ថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ មិនគួរទេ អ្នកទាំងឡាយកុំទៅឡើយ ពួកយើងទាំងបីនាក់​នឹងគ្រប់គ្រង​រក្សាគណៈ​នេះ។ សារីបុត្តនិង​មោគ្គល្លាន​បានពោលពាក្យនេះ​នឹង​បរិព្វាជក​ឈ្មោះសញ្ជយ​អស់វារៈ​ជាគំរប់​ពីរដងផង។បេ។ អស់វារៈ​គំរប់​បីដងផងថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ យើងទាំងឡាយ​នឹងទៅ​កាន់​សំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ៗនោះ​ជាគ្រូរបស់យើង​ទាំងឡាយ។ បរិព្វាជក​ឈ្មោះសញ្ជយ​ឆ្លើយ​ថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ មិនគួរទេ អ្នកទាំងឡាយកុំទៅឡើយ ពួកយើងទាំង៣នាក់​នឹងគ្រប់គ្រង​រក្សា​គណៈ​​នេះ។ គ្រានោះ សារីបុត្តនិងមោគ្គល្លាន ក៏នាំបរិព្វាជក​ចំនួន​២៥០​រូបនោះ ចូលទៅកាន់​វត្តវេឡុវន។ ចំណែកខាងបរិព្វាជក​ឈ្មោះសញ្ជយ ក៏(មានសេចក្តី​ទោមនស្ស​ដុតឡើង) បណ្តាល​ឲ្យ​ក្តៅ​ក្រហាយ រហូត​ដល់ក្អួតឈាម​ចេញអំពី​មាត់​ក្នុងទីនោះ។

[៧១] ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បានទតឃើញ​សារីបុត្តនិងមោគ្គល្លាន​កំពុងដើរ​មកអំពីចម្ងាយ លុះទត​ឃើញហើយ ក៏ទ្រង់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយមក​ ហើយត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជន​ជាសំឡាញ់នឹងគ្នា​ទាំងពីរ​នាក់នុ៎ះ ឈ្មោះកោលិតៈ១ ឈ្មោះឧបតិស្សៈ១ នឹងមក​ដល់ឥឡូវ​ហើយ ហ្នឹងហើយជា​គូនៃ​សាវក​របស់​តថាគត​ដែលជាគូ​ដ៏ប្រសើរ ជាគូដ៏​ចំរើន។

ពេលនោះ ព្រះសាស្តា​ទ្រង់ព្យាករ​នូវជន​ទាំងពីរនោះដែល​មាន​ចិត្តយាងចុះ​ក្នុងធម៌​ដ៏ជ្រាល​ជ្រៅ ក្នុងញាណវិស័យ​ ក្នុងធម៌ជាគ្រឿង​អស់ទៅ​នៃ​ឧបធិ​ដ៏ប្រសើរ (ព្រះនិព្វាន) តាំងតែ​ពី​មិនទាន់​មកដល់វត្ត​វេឡុវនថា ជនទាំងពីរ​នាក់ ជាសំឡាញ់​នឹងគ្នានុ៎ះ ឈ្មោះ​កោលិតៈ១ ឈ្មោះ​ឧបតិស្សៈ១ នឹងមកដល់​ឥឡូវ​ហើយ នឹងហើយជាគូ​នៃ​សាវករបស់​តថាគត ដែល​ជាគូ​ដ៏ប្រសើរ ជាគូ​ដ៏ចំរើន។

[៧២] គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន​ចូលទៅគាល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់​ហើយ ក៏ក្រាបសិរសាទៀប​ព្រះបាទទាំងគូ​នៃ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបាន​ពោលពាក្យ​នេះ​នឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន យើងខ្ញុំ​ទាំងឡាយ​គប្បីបាន​បព្វជ្ជា គប្បីបាន​ឧបសម្បទា​ក្នុងសំណាក់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បាន​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរមកចុះ ហើយទ្រង់ត្រាស់​ថា ធម៌តថាគតសំដែងហើយដោយ​ប្រពៃ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរប្រព្រឹត្ត​នូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បី​ធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុតនៃ​ទុក្ខដោយ​ប្រពៃ​ចុះ។ ព្រះពុទ្ធដីកា​នោះឯង ជាឧបសម្បទា​របស់​លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងនោះ។

(អភិញ្ញាតានំ បព្ពជ្ជា) vin.mv.01.14.01 | book_006

[៧៣] សម័យនោះឯង កុលបុត្រ​ទាំងឡាយ​នៅក្នុងដែន​មគធៈ ដែល​មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ គេ​ដឹងឮ​គ្រប់គ្នា ក៏តែងប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា សមណគោតម ប្រតិបត្តិដើម្បី​ធ្វើមនុស្ស​មិនឲ្យ​មានកូន សមណគោតម​ប្រតិបត្តិ ដើម្បីធ្វើឲ្យស្រី​ទៅជាមេម៉ាយ សមណគោតម ប្រតិបត្តិដើម្បី​ផ្តាច់​បង់ត្រកូល ឥឡូវ​គាត់បំបួស​ជដិល​ចំនួន​មួយពាន់នាក់ ហើយបំបួស​ទាំងបរិព្វាជកចំនួន​២៥០នាក់ ជាពួក​សញ្ជ័យ​នេះទៀត ទាំង​កុលបុត្រ​ទាំងឡាយ​ដែលនៅក្នុង​ដែន​មគធៈ​ដែលមាន​កេរ្តិ៍ឈ្មោះ គេដឹងឮគ្រប់គ្នានេះទៀត ក៏ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌​ក្នុងសំណាក់​ព្រះសមណគោតមដែរ។ ឯមនុស្ស​ទាំងឡាយ​ឃើញពួក​ភិក្ខុហើយ ក៏នាំគ្នា​ចោទដោយគាថានេះថា

មហាសមណៈ យាងមកហើយ​កាន់ក្រុង​គិរិព្វជៈ (ភ្នំមានសណ្ឋាន​ដូចជាក្រោល) របស់ពួកជន​នៅក្នុងដែនមគធៈ ព្រះអង្គនាំអស់ពួក​បរិវារ​របស់សញ្ជ័យ​ទៅហើយ ឥឡូវ​នឹងនាំយកអ្នកណាទៅទៀតអេះ។

[៧៤] ពួកភិក្ខុបានឮមនុស្សទាំងឡាយនោះពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ហើយ។ ទើបពួក​ភិក្ខុនោះក្រាបទូល​សេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះ​​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំឡេង​នោះនឹងមិនមាន​នៅអស់​កាលដ៏យូរទេ សំឡេង​នោះនឹងមាន​នៅត្រឹម​តែ៧ថ្ងៃ លុះកន្លង​៧ថ្ងៃ​ទៅ នឹង​អន្តរធាន​បាត់ទៅឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនទាំងឡាយណា ចោទអ្នក​ទាំងឡាយ​ដោយគាថា​នេះថា

មហាសមណៈយាងមកហើយកាន់ក្រុង​គិរិព្វជៈ របស់ពួកជន​ក្នុងដែន​មគធៈ លោកនាំ​ទៅនូវពួក​សញ្ជ័យ​ទាំងអស់ហើយ ឥឡូវ​នេះនឹងនាំ​អ្នកណាទៅទៀតអេះ។ (បើដូច្នោះ) អ្នកទាំងឡាយ ចូរចោទ​ជនទាំងនោះដោយ​គាថានេះវិញថា ព្រះតថាគត​ទាំងឡាយ​មាន​សេចក្តីព្យាយាមដ៏មាំ ណែនាំ​សត្វដោយ​ព្រះសទ្ធម្ម​ដ៏ប្រពៃពិត ហេតុដូចម្តេច​ក៏មាន​សេចក្តី​ច្រណែន នឹងពួក​អ្នកប្រាជ្ញ ដែលជាអ្នក​ណែនាំ​សត្វដោយ​ធម៌ (នោះឯង)។

[៧៥] សម័យ​នោះឯង ពួកមនុស្សឃើញ​ភិក្ខុទាំងឡាយហើយ ចោទដោយគាថានេះថា ​

មហាសមណៈយាងមកហើយកាន់ក្រុង​គិរិព្វជៈ របស់ពួកជន​​មគធៈ នាំយកពួកបរិវារ​របស់​សញ្ជ័យ​ទាំងពួងទៅហើយ ឥឡូវ​នេះនឹងនាំយក​អ្នកណាទៅទៀតហ្ន៎។

ភិក្ខុទាំងឡាយ ចោទតបនឹងមនុស្ស​ទាំងនោះដោយ​គាថានេះថា ព្រះតថាគត​ទាំងឡាយ​មាន​សេចក្តីព្យាយាមដ៏មាំ ណែនាំ​សត្វដោយ​ព្រះសទ្ធម្ម​ដ៏ប្រពៃពិត ហេតុដូចម្តេច​ក៏មាន​សេចក្តី​ច្រណែនពួក​អ្នកប្រាជ្ញ ដែលជាអ្នក​ណែនាំ​សត្វដោយ​ធម៌ (នោះឯង)។

[៧៦] ពួកមនុស្សពោលពាក្យយ៉ាងនេះថា បានឮថា សមណៈ​ទាំងឡាយជាសក្យបុត្រ ណែនាំ​សត្វដោយធម៌ មិនមែន​ណែនាំ​ដោយសភាវៈ​មិនមែនធម៌ទេ។ សំឡេង​នោះក៏​មានត្រឹម​តែ​៧ថ្ងៃ លុះកន្លង​៧ថ្ងៃ​ ក៏អន្តរធាន​បាត់ទៅឯង។

ចប់ បព្វជ្ជា​របស់ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន។

ចប់ ភាណវារៈជាគំរប់៤។

១៥. ឧបជ្ឈាយវត្តកថា

vin.mv.01.15 | book_006

(ឧបជ្ឈាយវត្តកថា (១៥.))

[៧៧] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយមិនមានឧបជ្ឈាយ៍ គ្មានអ្នកទូន្មាន គ្មានអ្នក​ប្រៀន​ប្រដៅ ស្លៀកក៏មិនត្រឹមត្រូវ ដណ្តប់ក៏​មិនត្រឹមត្រូវ ទាំងឫក​មារយាទ​ក៏មិនបរិបូណ៌ នាំគ្នាត្រាច់​ទៅដើម្បី​បិណ្ឌបាត កាលពួក​មនុស្ស​កំពុង​តែបរិភោគ (ពួក​ភិក្ខុនោះ) បង្អោន​បាត្រ​សម្រាប់សុំ​ទៅពី​ខាងលើ​ភោជន​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំ ទៅពីខាង​លើខាទនីយៈ​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅពីខាងលើវត្ថុ​ដែល​បុគ្គល​គប្បីលិទ្ធ​ជញ្ជាប់ខ្លះ​ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅពីខាងលើទឹកសម្រាប់​ផឹកខ្លះ សូម​សំឡខ្លះ បាយខ្លះ ដោយខ្លួនឯង ហើយបរិភោគ មានសំឡេងហ៊ោកញ្ជ្រៀវ សំឡេងខ្លាំងនៅក្នុងរោងបាយខ្លះ។ មនុស្សទាំងឡាយពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្រ​ មិនសមនឹង​ស្លៀក​ក៏​មិនត្រឹមត្រូវ ដណ្តប់ក៏​មិនត្រឹមត្រូវ មានឫកមារយាទ​មិនសមគួរ ត្រាច់​ទៅដើម្បី​បិណ្ឌបាត កាលពួក​មនុស្ស​កំពុង​តែបរិភោគ (ពួក​ភិក្ខុនោះ) បង្អោន​បាត្រ​សម្រាប់សុំ​ទៅ​លើ​ភោជន​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅ​លើខាទនីយៈ​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាងលើវត្ថុ​សម្រាប់លិទ្ធ​ជញ្ជាប់ខ្លះ​ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាងលើទឹកសម្រាប់​ផឹកខ្លះ សូម​សំឡខ្លះ បាយខ្លះ ដោយខ្លួនឯង ហើយបរិភោគ មានសំឡេងហ៊ោកញ្ជ្រៀវ សំឡេងខ្លាំងនៅក្នុងរោងបាយខ្លះ ដូចជា​ពួក​ព្រាហ្មណ៍​ ដែល​នៅក្នុង​កន្លែង​ជាទីបរិភោគ​នៃព្រាហ្មណ៍​សោះឡើយ។

[៧៨] ភិក្ខុទាំងឡាយ​បានឮពួកមនុស្ស​ទាំងនោះ​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ហើយ។ ពួកភិក្ខុណាមានសេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច ជាអ្នកសន្តោស មានសេចក្តីខ្មាស ជាអ្នករង្កៀស ប្រាថ្នា​ក្នុងការ​រៀនសូត្រ ពួកភិក្ខុនោះ ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ភិក្ខុទាំងឡាយ​មិនគួរបើ​ ស្លៀកពាក់​ក៏​មិនត្រឹមត្រូវ មានឫកមារយាទ​មិនសមគួរ ត្រាច់​ទៅដើម្បី​បិណ្ឌបាត កាលពួក​មនុស្ស​កំពុង​តែបរិភោគ (​ភិក្ខុទាំងនោះ) បង្អោន​បាត្រ​សម្រាប់សុំ​ទៅ​លើ​ភោជន​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅ​លើខាទនីយៈ​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅលើវត្ថុ​សម្រាប់ភ្លក់ខ្លះ​ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាងលើទឹកសម្រាប់​ផឹកខ្លះ សូម​សំឡខ្លះ បាយខ្លះ ដោយខ្លួនឯង ហើយបរិភោគ មានសំឡេងហ៊ោកញ្ជ្រៀវ សំឡេងខ្លាំង នៅក្នុង​រោង​បាយខ្លះ (ដូច្នេះ) ឡើយ។ លំដាប់នោះ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

[៧៩] ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឲ្យ​ប្រជុំ​ភិក្ខុសង្ឃ ហើយទ្រង់​សួរ​បញ្ជាក់​ពួកភិក្ខុថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា ពួកភិក្ខុស្លៀកដណ្តប់​មិនត្រឹមត្រូវ មានអាកប្បកិរិយា​​មិនសមគួរ ត្រាច់​ទៅដើម្បី​បិណ្ឌបាត កាលពួក​មនុស្ស​កំពុង​តែបរិភោគ (​ភិក្ខុទាំងនោះ) បង្អោន​បាត្រ​សម្រាប់សុំ​ ទៅ​លើ​ភោជន​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាង​លើខាទនីយៈ​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់​សុំទៅ​ខាងលើវត្ថុ​សម្រាប់ភ្លក់ខ្លះ​ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាងលើទឹកសម្រាប់​ផឹកខ្លះ សូម​សំឡខ្លះ បាយខ្លះ ដោយខ្លួនឯង ហើយបរិភោគ មានសំឡេងហ៊ោកញ្ជ្រៀវ សំឡេងខ្លាំង នៅក្នុង​រោង​បាយខ្លះ ពិតមែនឬ។ ពួកភិក្ខុ​ក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ពិតមែន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់​តិះដៀល​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (អំពើនោះ) មិនសមគួរ មិនត្រូវទំនង មិនត្រូវបែប មិនមែន​ជារបស់​សមណៈ មិនគួរ មិនត្រូវធ្វើឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុអ្វី​បានជា​មោឃបុរស​ទាំងនោះ ស្លៀក​ដណ្តប់​ក៏​មិនត្រឹមត្រូវ មានអាកប្បកិរិយា​មិនសមគួរ ត្រាច់​ទៅដើម្បី​បិណ្ឌបាត កាល​មនុស្ស​ទាំងឡាយ​កំពុង​តែបរិភោគ (​ភិក្ខុទាំងនោះ) បង្អោន​បាត្រ​សម្រាប់សុំ​ទៅខាង​លើ​ភោជន​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់​សុំទៅ​លើខាទនីយៈ​ខ្លះ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សុំទៅខាងលើវត្ថុ​សម្រាប់ភ្លក់ខ្លះ​ បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់​សុំទៅ​ខាងលើទឹកសម្រាប់​ផឹកខ្លះ សូម​សំឡខ្លះ បាយខ្លះ ដោយខ្លួនឯង ហើយបរិភោគ មានសំឡេង​ហ៊ោកញ្ជ្រៀវ សំឡេងខ្លាំងក្នុង​រោង​បាយខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការនេះមិនមែននាំ​ឲ្យ​ជ្រះថ្លា​ដល់​ពួក​ជន​ដែលមិនទាន់​ជ្រះថ្លា​ផង មិននាំពួក​ជនដែល​ជ្រះថ្លាហើយ ឲ្យរឹងរិត​តែជ្រះថ្លាតទៅ​ទៀតផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការនេះនាំ​ឲ្យពួកជន​ដែល​មិនទាន់​ជ្រះថ្លា​ ឲ្យខាន​ជ្រះថ្លា​ទៅវិញផង នាំពួក​ជន​ខ្លះ​ដែល​ជ្រះថ្លា ស្រាប់ហើយ ឲ្យប្រែប្រួល​ផ្តេសផ្តាស​ទៅវិញផង។

[៨០] លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់តិះដៀល​ភិក្ខុទាំងនោះ​ដោយអនេកបរិយាយ ហើយទ្រង់សំដែង​នូវទោស​នៃសភាព​ជាបុគ្គល​ដែលគេ​ចិញ្ចឹម​បានដោយលំបាក គេរក្សាបាន​ដោយ​លំបាក សេចក្តី​ប្រាថ្នាធំ មិនសន្តោស សេចក្តីច្រឡូកច្រឡំ​ដោយពួកគណៈ សេចក្តីខ្ជិល ​ទើបទ្រង់​ពោលសរសើរ​គុណនៃ​សភាព​ជាបុគ្គល​ដែលគេ​ចិញ្ចឹម​បានដោយងាយ គេរក្សាបាន​ដោយងាយ សេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច សេចក្តីសន្តោស កំចាត់​បង់នូវ​កិលេស ដុសខាត់ចិត្ត សេចក្តីជ្រះថ្លា មិនសន្សំនូវ​កិលេសវដ្តៈ និង​សេចក្តី​ប្រារព្ធព្យាយាម ដោយព្រះពុទ្ធដីកា​ជាអនេកបរិយាយ រួចទ្រង់ធ្វើ​ធម្មីកថា ដ៏ល្មម​សមគួរ​ដល់​ហេតុនោះៗ ចំពោះ​ភិក្ខុទាំងឡាយ ទ្រង់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មកត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឧបជ្ឈាយ៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវ​​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​ក្នុងសទ្ធិវិហារិកឲ្យ​ដូចជាកូន សទ្ធិវិហារិក ត្រូវ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​ក្នុងឧបជ្ឈាយ៍​ឲ្យដូច​ជាបិតា ឧបជ្ឈាយ៍​ និង​សទ្ធិវិហារិកនោះ​ប្រកប​ដោយ​សេចក្តីគោរព​កោតក្រែង​ដល់គ្នានឹងគ្នា មានការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ស្មើគ្នា​យ៉ាងនេះ និងដល់នូវសេចក្តី​ចំរើន សេចក្តីលូតលាស់ សេចក្តីទូលំទូលាយ ក្នុងធម្មវិន័យ​នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក​គប្បី​កាន់យកឧបជ្ឈាយ៍​ដោយទំនងយ៉ាងនេះ។ សទ្ធិវិហារិកត្រូវគ្រង​ចីពរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ហើយថ្វាយបង្គំ​ជើងទាំងឡាយ រួចហើយអង្គុយ​ច្រហោង ផ្គងឡើង​នូវអញ្ជលី​រួចពោល​យ៉ាងនេះនឹងឧបជ្ឈាយ៍​ថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចំរើន សូមលោកម្ចាស់​ជាឧបជ្ឈាយ៍​របស់ខ្ញុំ​ បពិត្រ​លោកម្ចាស់ដ៏​ចំរើន លោកម្ចាស់​ចូរជា​ឧបជ្ឈាយ៍​របស់ខ្ញុំ បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចំរើន លោកម្ចាស់​ចូរ​ជាឧបជ្ឈាយ៍​របស់ខ្ញុំ។ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវពន្យល់​សទ្ធិវិហារិក​ឲ្យ​ដឹង​ដោយកាយ (ឬ) ឲ្យដឹង​ដោយវាចា (ឬ) ឲ្យដឹង​ទាំងកាយ​ទាំងវាចា ដោយពាក្យថា សាហុ (កម្មនេះប្រពៃ​ហើយក្តី) លហុ (ពាក្យនេះមិន​ជាការធ្ងន់​អ្វីទេក្តី) ឧបាយិកំ (កម្មនេះជាឧបាយជាទីរើ​ខ្លួនចេញក្តី) បដិរូបំ (កម្មនេះ​សមគួរ​ហើយក្តី) បាសាទិកេន សម្បាទេហិ អ្នកចូរញុំាង​កម្មឲ្យបរិបូណ៌​ដោយកាយ​និងវាចា​គួរ​ជាទីនាំ​មកនូវ​សេចក្តី​ជ្រះថ្លាក្តី (យ៉ាងនេះ) ឈ្មោះថា សទ្ធិវិហារិកកាន់យក​ឧបជ្ឈាយ៍ហើយ (បើឧបជ្ឈាយ៍) មិនញុំាង​សទ្ធិវិហារិកឲ្យ​ដឹងដោយកាយ​ ឬដោយ​វាចា ឬទាំងកាយ ទាំងវាចា (យ៉ាងនេះ) ឈ្មោះថា សទ្ធិវិហារិក​មិនកាន់​យក​ឧបជ្ឈាយ៍​ឡើយ។

[៨១] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិកត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ដោយប្រពៃ ក្នុងឧបជ្ឈាយ៍។ ឯការប្រព្រឹត្ត​ដោយ​ប្រពៃ ក្នុងឧបជ្ឈាយ៍​នោះ (ដូច្នេះ)។ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវក្រោក​អំពីព្រឹក ហើយដោះស្បែក​ជើងរួច​ហើយគ្រង​ចីពរ ឆៀង​ស្មាម្ខាង​ រួច​ប្រគេន​ឈើស្ទន់ ប្រគេន​ទឹកលុបមុខ ក្រាលអាសនៈ (ដល់​ឧបជ្ឈាយ៍) ថា បើមានបបរ ត្រូវ​សទ្ធិវិហារិកលាងភាជន៍ ហើយដាក់បបរទៅ​ប្រគេន បើឧបជ្ឈាយ៍​ឆាន់​បបររួចហើយ សទ្ធិវិហារិក ត្រូវ​ប្រគេន​ទឹកហើយ​ទទួល​យកភាជន៍​មកវិញ ដោយការ​ឱន​លំទោន ហើយកាន់​ភាជន៍​ឲ្យល្អ កុំឲ្យជល់​ទង្គិច លាងហើយ​រៀបចំ​ទុកដាក់​ឲ្យត្រឹមត្រូវ កាលបើ​ឧបជ្ឈាយ៍​ក្រោកឡើងហើយ សទ្ធិវិហារិកត្រូវ​រើអាសនៈ​ចេញ ថាបើ​ទីនោះមាន​សម្រាម​ ត្រូវ​សទ្ធិវិហារិក​បោសចេញ។ បើ​ឧបជ្ឈាយ៍មានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​ដើម្បី​ចូលទៅកាន់ស្រុក សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវប្រគេន​សម្ពត់​សម្រាប់​ស្លៀក (ស្បង់) ត្រូវទទួល​សម្ពត់​ផ្លាស់មកវិញ ត្រូវ​ប្រគេន​វត្ថពន្ធ​ចង្កេះ ប្រគេន​សង្ឃាដិទាំងឡាយ ដែលបាន​ត្រួតគ្នា53) ហើយ (បើ​)បាត្រ​មានទឹក ត្រូវសទ្ធិវិហារិក លាងឲ្យជ្រះ ហើយ​សឹមប្រគេន ថាបើឧបជ្ឈាយ៍​ប្រាថ្នា​នឹង​យកខ្លួន​ទៅ​ជាមួយ ជាបច្ឆាសមណៈ​ផង សទ្ធិវិហារិក​នោះ​ត្រូវស្លៀក​ដណ្តប់​ឲ្យមាន​បរិមណ្ឌល៣ ស្លៀកស្បង់​ឲ្យជាបរិមណ្ឌល ចងវត្ថពន្ធចង្កេះ ហើយឃ្លុំ​សង្ឃាដិ​ទាំងឡាយ​ដែលបាន​ត្រួតគ្នាហើយ រួច​ពាក់ឡេវវគ្ឌុំ លាងបាត្រ​ហើយកាន់ធ្វើ​ជាបច្ឆាសមណៈ (ដើរ​ទៅតាម​ខាងក្រោយ​ឧបជ្ឈាយ៍) សទ្ធិវិហារិក​មិនត្រូវ​ដើរឆ្ងាយពេក មិនត្រូវ​ដើរជិតពេក សទ្ធិវិហារិកគប្បី​ទទួល​យកវត្ថុ​ដែល​គេ​ដាក់ចុះក្នុង​បាត្រ54) ឧបជ្ឈាយ៍​កំពុង​ពោល សទ្ធិវិហារិកមិនត្រូវ​និយាយ​ស្កាត់​ពាក្យនោះឡើយ ឧបជ្ឈាយ៍ កំពុង​ពោលនូវពាក្យ​ជាទំនង​នឹងត្រូវ​អាបត្តិ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវ​ឃាត់ សទ្ធិវិហារិកត្រូវ​ត្រឡប់​មកមុន​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយក្រាលអាសនៈចាំ ត្រូវរៀបចំ​ទុកទឹក​សម្រាប់​​លាងជើង តាំងសម្រាប់រងជើង​ដែល​លាងហើយ ក្បឿង​សម្រាប់ជូត​ជើង​ដែល​មិនបានលាង ហើយក្រោក​ឡើងទទួល​យកបាត្រ​ចីវរ ប្រគេន​សម្ពត់​ផ្លាស់ ទទួល​យកស្បង់។ ថាបើចីវរ​សើម​ដោយ​ញើស​ក្អែល សទ្ធិវិហារិកត្រូវសំដិល​ក្នុងទីមាន​កំដៅបន្តិចសិន មិនត្រូវ​ទុកដាក់​ចីវរ​ក្នុងទី​មាន​កំដៅ​យូរ​ទេ ត្រូវតែ​បត់ចីវរ​ទុកដោយល្អ កាលដែល​នឹងបត់ចីវរ​ ត្រូវ​បំផ្លើស​ជាយម្ខាង​ឲ្យលើស​ប្រមាណ​៤ធ្នាប់ ហើយ​សឹម​បត់ចីវរ ដោយគិតថា កុំឲ្យចីវរ​បាក់ផ្នត់​ពាក់កណ្តាលឡើយ55) ហើយគប្បីដាក់វត្ថពន្ធចង្កេះ​ក្នុងផ្នត់​ចីវរចុះ។ ថាបើបិណ្ឌបាតមាន​ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវការនឹង​ឆាន់ សទ្ធិវិហារិកត្រូវប្រគេនទឹកហើយ សឹមបង្អោន​បិណ្ឌបាតប្រគេន សទ្ធិវិហារិកត្រូវសួរ​ឧបជ្ឈាយ៍​អំពីទឹក​ឆាន់ហើយ ប្រគេនទឹក​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍ដែលឆាន់រួចហើយ រួច​ទទួលបាត្រ​យកមក​ដោយ​សេចក្តី​ឱន​លំទោន ហើយលាងដោយ​ប្រពៃ កុំឲ្យទង្គិច ហើយធ្វើឲ្យ​ស្ងួតទឹក រួចហើយ​ហាលបាត្រ១ស្របក់​ក្នុងទី​មានកំដៅ តែមិនត្រូវ​ទុកបាត្រ​ក្នុងទីមាន​កំដៅយូរ​ពេកទេ ត្រូវដម្កល់​ទុកនូវបាត្រ​និងចីវរ​ឲ្យល្អ កាលដម្កល់​ទុកបាត្រ ត្រូវកាន់យក​បាត្រ​ដោយដៃម្ខាង ហើយយកដៃ​ម្ខាង​ស្ទាប​មើល​ទីជា​ខាង​ក្រោមនៃ​គ្រែក្តី នូវទីជាខាងក្រោម​នៃ​តាំងក្តី ហើយសឹមទុក​ដាក់​បាត្រ (នោះ) ចុះ តែមិនត្រូវ​ដម្កល់​ទុក​បាត្រ​លើទី​ដែលមិនសមគួរ​56) កាលដម្កល់​ទុកនូវ​ចីវរសោត ត្រូវកាន់ចីវរ​ដោយដៃម្ខាង ហើយយកដៃ​ម្ខាង​ជូត​ស្បៀងចីវរក្តី ខ្សែសម្រាប់​ពាក់ចីវរក្តី ហើយធ្វើនូវ​ជាយនៃចីវរ​ខាងនាយ​ឲ្យជាផ្នត់​ខាងអាយ គឺ​បត់​ចីពរ​ជាពីរ ហើយដំកល់ចីពរ​នោះទុក កាលបើឧបជ្ឈាយ៍​ក្រោកឡើងហើយ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវ​រើ​អាសនៈ​ចេញ ហើយសឹមរៀប​ចំទឹក​សម្រាប់​លាងជើង តាំងសម្រាប់​រងជើង និងក្បឿង​សម្រាប់ជូតជើង ថាបើ​ទីនោះមានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោសទីនោះចេញ។ បើឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវការស្រង់ទឹក គប្បី​ចាត់ចែង​ទឹកសម្រាប់​ស្រង់ បើឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវការ​ដោយទឹក​ត្រជាក់ សទ្ធិវិហារិក​គប្បី​ចាត់ចែង​ទឹកត្រជាក់​ប្រគេន បើឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវការដោយ​ទឹកក្តៅ សទ្ធិវិហារិក​គប្បីចាត់ចែង​ទឹកក្តៅ​ប្រគេន។ បើឧបជ្ឈាយ៍មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង សទ្ធិវិហារិកត្រូវលាយ​គ្រឿង​លំអិត​សម្រាប់ងូត​57) ត្រូវផ្សើមដីស្អិតទុក ត្រូវកាន់យកតាំង​សម្រាប់​ដំកល់​ក្នុងរោងភ្លើង ហើយដើរ​ទៅអំពី​ខាងក្រោយៗ​នៃឧបជ្ឈាយ៍ ហើយប្រគេន​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើង រួចត្រូវ​ទទួលយក​ចីវរ​មកដម្កល់​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ ត្រូវប្រគេន​គ្រឿង​លំអិត​សម្រាប់ងូត ត្រូវប្រគេន​ដីស្អិត​ផង បើសទ្ធិវិហារិក​អាច ត្រូវចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង កាលចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង​ ត្រូវលាបមុខ​ដោយ​ដីស្អិត ហើយបិទបាំង​(កាយ) អំពីខាងមុខផង អំពីខាង​ក្រោយផង ហើយចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង​ចុះ សទ្ធិវិហារិក​មិនគប្បី​អង្គុយ​ច្រៀត​បៀត​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ជាថេរៈ មិនគប្បីហាមឃាត់​ភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយ​ដោយ​អាសនៈ​ឡើយ ត្រូវធ្វើបរិកម្ម (គឺកិច្ច​ទាំងពួង​មានឲ្យនូវ​ដីស្អិត និងទឹកក្តៅជាដើម) ដល់​ឧបជ្ឈាយ៍​ក្នុងរោងភ្លើង កាលចេញអំពី​រោងភ្លើង ត្រូវនាំយកតាំង​សម្រាប់រោងភ្លើង ហើយបិទបាំង (កាយ) អំពី​ខាងមុខផង អំពីខាងក្រោយផង ហើយសឹម​ចេញអំពី​រោងភ្លើងចុះ ត្រូវ​ធ្វើ​បរិកម្ម​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍​ក្នុងទឹក​ផង បើសទ្ធិវិហារិក​ងូតទឹក​រួចហើយ ត្រូវឡើងមុន​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយជូតកាយ​របស់ខ្លួន​ឲ្យស្ងួត​ទឹក រួច​សឹម​ស្លៀក​ ហើយទើប​ជូត​ទឹក​អំពី​កាយរបស់ឧបជ្ឈាយ៍ ត្រូវប្រគេន​សម្ពត់​ស្លៀក​ ប្រគេន​សង្ឃាដិ ហើយត្រូវ​កាន់យក​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើងមកជាមុន ហើយក្រាលអាសនៈ រៀបចំទឹក​សម្រាប់លាងជើង តាំង​សម្រាប់​រងជើង ក្បឿង​សម្រាប់​ជូតជើង ត្រូវសួរ​ឧបជ្ឈាយ៍​អំពី​ទឹកឆាន់។ បើសទ្ធិវិហារិក​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​ដើម្បីរៀន​បាលី គប្បីរៀន​បាឡីចុះ បើមានសេចក្តីប្រាថ្នា​ដើម្បីរៀន​អដ្ឋកថា គប្បីរៀន​អដ្ឋកថាចុះ។ ឧបជ្ឈាយ៍នៅក្នុងវិហារណា បើវិហារនោះ​មានសម្រាម បើសទ្ធិវិហារិក​អាច​ធ្វើបាន វិហារនោះ​សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវ​ជម្រះសំអាត កាលដែលជម្រះសំអាត​វិហារ ត្រូវយកបាត្រនិងចីវរទៅដម្កល់​ទុកក្នុង​ទីដ៏​សមគួរជាមុនសិន ត្រូវនាំយក​កម្រាលអង្គុយ​ទៅដម្កល់​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ ត្រូវនាំយក​ពូកនិងខ្នើយ​ ទៅដម្កល់​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ សទ្ធិវិហារិក​ដែលនឹង​នាំគ្រែចេញ ត្រូវធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុក​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយនាំយកទៅដម្កល់​​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ សទ្ធិវិហារិកដែល​នឹង​នាំតាំងចេញ ត្រូវធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុក​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយនាំ​យកទៅដម្កល់​​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ សទ្ធិវិហារិកត្រូវនាំ​យកទ្រនាប់​គ្រែ​ទៅដម្កល់​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវនាំកន្ថោរ​ទៅដម្កល់​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវនាំយកផែនក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែក​​ទៅដម្កល់​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ ត្រូវចំណាំ​ឲ្យច្បាស់នូវគ្រឿង​កម្រាលផែនដី ដែលគេក្រាល​យ៉ាងណា ហើយ​នាំ​ទៅដម្កល់​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ បើគ្រឿងស្មុកស្មាញ (សម្រាម មានសំបុកកន្លាត និងសរសៃ​ពីង​ពាង​ជាដើម) មានក្នុងវិហារ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវបោស​តាំង​អំពី​ពិតានជាមុន កន្លៀត​ជ្រុង​សន្ទះបង្អួច សទ្ធិវិហារិកត្រូវ​ជូត​សំអាត បើជញ្ជាំង​ដែលគេលាប​ដោយរង់មានសៅហ្មងពណ៌សម្បុរ ត្រូវ​ជ្រលក់​សម្ពត់ ហើយពូតរួច សឹមជូត បើផ្ទៃ​ដែលគេលាប​ដោយពណ៌ខ្មៅ មានពណ៌​សៅហ្មង ត្រូវ​ជ្រលក់​សម្ពត់ ហើយពូតរួច សឹមជូត បើផ្ទៃ​គេមិន​បានលាបអ្វីទេ ត្រូវប្រស់ទឹក​ហើយសឹមជូត សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវ​ប្រមែប្រមូល​សម្រាម​យកទៅចោល​ក្នុងទីដ៏សមគួរ ដោយគិតថា វិហារកុំ​ប្រឡាក់​ប្រឡូស​ដោយធូលី​ឡើយ គ្រឿង​កម្រាល​ផែនដី ដែលសទ្ធិវិហារិកហាល​ជម្រះគោះហើយ ត្រូវនាំយកមកក្រាល​ដូចដើម​វិញ ទ្រនាប់​គ្រែដែល​សទ្ធិវិហារិកយកទៅហាល​ថ្ងៃហើយ ជូតរួចត្រូវយកមកដម្កល់​ទុកក្នុងទីដដែល គ្រែដែល​សទ្ធិវិហារិកហាលថ្ងៃ​ជម្រះ​គោះរួច ត្រូវធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុកផែនដី កុំឲ្យ​ប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ ហើយនាំយកមកដាក់រៀបចំ ទុកឲ្យល្អដូចពីដើមវិញ តាំង​ដែលសទ្ធិវិហារិក​ហាលថ្ងៃ​ហើយជ្រះគោះហើយ ត្រូវធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុកផែនដី កុំឲ្យ​ប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និង​ក្របទ្វារ ហើយនាំយកទៅដាក់រៀបចំឲ្យល្អដូចពីដើមវិញ ពូកនិងខ្នើយដែលសទ្ធិវិហារិក​ហាលជម្រះ​គោះហើយ ត្រូវនាំយកមករៀបចំឲ្យដូចពីដើមវិញ កម្រាលសម្រាប់អង្គុយដែលសទ្ធិវិហារិក​ហាលជម្រះ​គោះហើយ ត្រូវនាំយកមក​ក្រាលឲ្យដូចពីដើមវិញ កន្ថោរ​ដែលសទ្ធិវិហារិក​ហាលថ្ងៃ ហើយជូត​ហើយនាំ​យកមកដម្កល់ទុក​ដូចដែលវិញ ផែនក្តារសម្រាប់ផ្អែក ដែលសទ្ធិវិហារិក​ហាលថ្ងៃហើយ និងជូតហើយ ត្រូវនាំមកដម្កល់​ទុកដូចដែលវិញ បាត្រនិងចីវរ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវដម្កល់​ទុក កាលយក​បាត្រ ទៅទុកដាក់ ត្រូវកាន់បាត្រដោយដៃម្ខាង ហើយយកដៃម្ខាងស្ទាបមើលទី​ខាងក្រោម​នៃគ្រែក្តី ទីខាងក្រោម​នៃ​តាំងក្តី ហើយសឹមទុកបាត្រចុះ មិនត្រូវទុកបាត្រ​លើទីមិនសមគួរឡើយ កាលយកចីវរ​ទៅទុក ត្រូវកាន់​ចីវរ​ដោយ​ដៃម្ខាង យកដៃម្ខាង​ជូតស្បៀង​ចីវរ​ក្តី ខ្សែចីវរក្តី ហើយបត់​ជាយខាង​ណោះឲ្យ​ជាផ្នត់ ចូលមក​ខាងណេះ (គឺបត់​ចីវរជាពីរ) ហើយកម្កល់​ទុកនូវចីវរ​ចុះ។ បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកអំពីទិស​ខាងកើត សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបិទបង្អួច​ទិស​ខាងកើត បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងលិច សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបិទ​បង្អួច​ទិសខាងលិច បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងជើង សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបិទបង្អួច​ទិស​ខាងជើង បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងត្បូង សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបិទបង្អួច​ទិស​ខាងត្បូង បើកាល គឺ​រដូវ​ត្រជាក់ សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបើកបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបិទ​ក្នុងវេលាយប់ បើកាល គឺ​រដូវក្តៅ សទ្ធិវិហារិក ត្រូវបិទបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបើក​ក្នុងវេលាយប់។ បើបរិវេណ​មានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោស​បរិវេណ បើបន្ទប់​មានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោស​បន្ទប់ បើឧបដ្ឋានសាលា58) មានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោសឧបដ្ឋានសាលា បើរោងភ្លើងមានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោសរោងភ្លើង បើបង្គន់មានសម្រាម សទ្ធិវិហារិកត្រូវបោសបង្គន់ បើទឹកឆាន់មិនមាន សទ្ធិវិហារិកត្រូវដំកល់​ទឹកឆាន់ បើទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់មិនមាន សទ្ធិវិហារិកត្រូវដំកល់​ទឹកសម្រាប់​ប្រើប្រាស់ បើទឹក​មិនមាន​ក្នុងក្អម​សម្រាប់ជម្រះអាចមន៍ សទ្ធិវិហារិកត្រូចាក់ទឹក​ដាក់ក្នុងក្អម​សម្រាប់ជម្រះអាចមន៍។ បើសេចក្តីអផ្សុក​កើតឡើង​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍ សទ្ធិវិហារិកត្រូវនាំឧបជ្ឈាយ៍​ចៀសចេញ​ទៅកំសាន្ត​ដោយខ្លួនឯង ឬឲ្យ​ភិក្ខុដទៃ​នាំចៀសចេញ​ទៅកំសាន្ត59) ម្យ៉ាងទៀត សទ្ធិវិហារិក ត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍​នោះ បើឧបជ្ឈាយ៍មានសេចក្តី​សង្ស័យ​កើតឡើង សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវបន្ទោបង់សេចក្តី​សង្ស័យ​នោះដោយ​ខ្លួនឯង ឬឲ្យភិក្ខុដទៃ​បន្ទោបង់​ក៏បាន ឬត្រូវ​ធ្វើធម្មីកថា​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍នោះ បើសេចក្តីយល់ខុស កើតឡើង​ដល់​ឧបជ្ឈាយ៍ សទ្ធិវិហារិកត្រូវ​ដោះស្រាយ​សេចក្តីយល់ខុស​នោះចេញ​ដោយខ្លួនឯង ឬ​ឲ្យភិក្ខុដទៃ​ដោះស្រាយ​សេចក្តី​យល់ខុស​នោះចេញ​ក៏បាន ឬត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់​ឧបជ្ឈាយ៍នោះ។ ​ បើ​ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវ​គរុកាបត្តិ គួរដល់​បរិវាស សទ្ធិវិហារិកត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា សង្ឃគប្បីឲ្យ​បរិវាស​ដល់ ឧបជ្ឈាយ៍(របស់អញ) ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើឧបជ្ឈាយ៍គួរ​ដល់កិរិយា​ទាញអន្តរាបត្តិ60) មកដាក់​ក្នុង​មូលាបត្តិ​61) សទ្ធិវិហារិកត្រូវធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា សង្ឃនឹងអន្តរាបត្តិ​មកដាក់​ក្នុងមូលាបត្តិ​ចំពោះឧបជ្ឈាយ៍ ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើឧបជ្ឈាយ៍​គួរដល់​មានត្ត សទ្ធិវិហារិកត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា សង្ឃគប្បីឲ្យមានត្ត​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍ ដោយ​ឧបាយ​​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើឧបជ្ឈាយ៍គួរដល់​អព្ភានកម្ម សទ្ធិវិហារិកត្រូវធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយ​គិតថា សង្ឃនឹងឲ្យអព្ភានកម្ម ចំពោះឧបជ្ឈាយ៍ ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ បើសង្ឃមានសេចក្តី​ប្រាថ្នា ដើម្បីធ្វើនូវ​កម្ម គឺតជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី​62) ដល់ឧបជ្ឈាយ៍ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា សង្ឃកុំគប្បីធ្វើកម្ម​ដល់ឧបជ្ឈាយ៍ ឬសង្ឃ​គប្បី​បង្អោន​​ទៅដើម្បី​កម្មស្រាល ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ ម្យ៉ាងទៀត តជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី ដែលសង្ឃ​បានធ្វើដល់​ឧបជ្ឈាយ៍​ហើយ សទ្ធិវិហារិកត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យឧបជ្ឈាយ៍របស់អញ​លោកប្រព្រឹត្ត​ល្អទៅ គប្បី​សំឡបរោម (កុំប្រកែប្រកាន់) គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត គួរដល់​កិរិយា​រលាស់ចេញ​ចាក​កម្ម សង្ឃគប្បី​រម្ងាប់​កម្មនោះចេញ (ដោយស្រួល)។ បើចីវរ​របស់ឧបជ្ឈាយ៍​គួរនឹងលាង សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវលាង ឬត្រូវ​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ដោយគិតថា ធ្វើដូចម្តេច នឹង​ឲ្យគេលាងចីវរ​របស់ឧបជ្ឈាយ៍ បើចីវរ​របស់​ឧបជ្ឈាយ៍​គួរធ្វើ (មានប៉ះដេរជាដើម) សទ្ធិវិហារិកគប្បីធ្វើប្រគេន ឬត្រូវ​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ដោយ​គិតថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ នឹង​ឲ្យគេធ្វើចីវរប្រគេនឧបជ្ឈាយ៍ (របស់អញ) បើគ្រឿងជ្រលក់​​របស់ឧបជ្ឈាយ៍​គួរចំអិន សទ្ធិវិហារិក​គប្បីចំអិនប្រគេន ឬត្រូវ​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ជន​ណាមួយគេនឹងចំអិន​ទឹកជ្រលក់​ប្រគេនឧបជ្ឈាយ៍ បើចីវររបស់ឧបជ្ឈាយ៍​គួរជ្រលក់ សទ្ធិវិហារិក​គប្បីជ្រលក់ ឬត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ជន​ណាមួយគប្បីជ្រលក់ចីវរ​របស់ឧបជ្ឈាយ៍ កាលនឹងជ្រលក់​ចីវរ ត្រូវប្រែត្រឡ​ប់ជ្រលក់​ឲ្យសព្វល្អ បើដំណក់ទឹក​មិនទាន់ដាច់ទេ សទ្ធិវិហារិក​មិនត្រូវ​ចៀស​ចេញទៅឡើយ។ សទ្ធិវិហារិក​មិនបានប្រាប់ឧបជ្ឈាយ៍ មិនត្រូវឲ្យបាត្រដល់​ភិក្ខុពួកខ្លះ (ភិក្ខុដែល​មិន​ត្រូវ​នឹងឧបជ្ឈាយ៍) ទេ មិនត្រូវទទួលយក​បាត្ររបស់​ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ឲ្យចីវរ​ដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ទទួល​យកចីវរ​របស់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ឲ្យ​គ្រឿង​បរិក្ខារ​ដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ទទួល​យក​គ្រឿង​បរិក្ខារ​របស់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​កោរសក់​ដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ឲ្យភិក្ខុពួកខ្លះ​កោរសក់​ឲ្យទេ មិនត្រូវធ្វើបរិកម្ម​ដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវញុំាង​ភិក្ខុពួកខ្លះ​ឲ្យធ្វើបរិកម្ម​ទេ មិនត្រូវធ្វើសេចក្តី​ខ្វាល់ខ្វាយ​បម្រើ​ដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវញុំាងភិក្ខុពួកខ្លះ​ឲ្យធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​បម្រើខ្លួនទេ មិនត្រូវធ្វើជា​បច្ឆាសមណៈ​នៃ​ភិក្ខុ​ពួកខ្លះទេ មិនត្រូវយកភិក្ខុពួកខ្លះ​ជាបច្ឆាសមណៈ​ទេ មិនត្រូវនាំយកបិណ្ឌបាត​ឲ្យដល់​ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវញុំាង​ភិក្ខុពួកខ្លះឲ្យ​នាំយកបិណ្ឌបាត​មកឲ្យទេ។ សទ្ធិវិហារិកមិនបានលា ឧបជ្ឈាយ៍ មិនត្រូវ​ចូលទៅកាន់​ស្រុកទេ មិនត្រូវទៅកាន់ព្រៃស្មសានទេ មិនត្រូវ​ចៀស​ចេញ​ទៅកាន់​ទិស​ឡើយ។ បើឧបជ្ឈាយ៍មានជម្ងឺ សទ្ធិវិហារិកត្រូវបម្រើ​អស់មួយជីវិត ត្រូវ​រង់ចាំត្រាតែ​ឧបជ្ឈាយ៍ចេញចាក​អាពាធ (គឺត្រូវទ្រាំ​ជម្ងឺ​ដរាប​ទាល់ជា)។

ចប់ ឧបជ្ឈាយវត្តកថា។

១៦. សទ្ធិវិហារិកវត្តកថា

vin.mv.01.16 | book_006

(សទ្ធិវិហារិកវត្តកថា (១៦.))

[៨២] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវប្រព្រឹត្ត​ឲ្យស្រួល​ល្អនឹង​សទ្ធិវិហារិក។ ឯការដែល​ប្រព្រឹត្ត​ឲ្យស្រួល​ល្អនឹងសទ្ធិវិហារិក​នោះ (ដូចសេចក្តី​តទៅនេះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​សង្គ្រោះ​ (ត្រូវ​ទំនុកបំរុង) ត្រូវអនុគ្រោះ (អាណិតអាសូរ) សទ្ធិវិហារិកដោយការ​បង្រៀន​បាលី ដោយអដ្ឋកថា (ពន្យល់​នូវសេចក្តី​នៃបាលី) ដោយឲ្យដម្បូន្មាន (ដោយសេចក្តី​ពន្យល់​ការខុសត្រូវជាមុន) ដោយពាក្យ​ប្រៀនប្រដៅ (ដោយពាក្យ​រំលឹកដាស់តឿន​រឿយៗ)។ បើឧបជ្ឈាយ៍មានបាត្រ សទ្ធិវិហារិកគ្មានបាត្រ ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍​ឲ្យបាត្រ​ទៅសទ្ធិវិហារិក (ប្រើប្រាស់ខ្លះផង) ម្យ៉ាងទៀត ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើម្តេចហ្ន៎ សទ្ធិវិហារិកនឹងបាន​បាត្រ​ បើ​ឧបជ្ឈាយ៍មានចីវរ សទ្ធិវិហារិកគ្មាន​ចីវរ ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍​ឲ្យចីវរ​ទៅសទ្ធិវិហារិក (ប្រើប្រាស់ខ្លះផង) ម្យ៉ាងទៀត ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ចីវរ​របស់​សទ្ធិវិហារិក​គប្បីកើតឡើងដូចម្តេចហ្ន៎ បើ​ឧបជ្ឈាយ៍មានគ្រឿងបរិក្ខារ សទ្ធិវិហារិកគ្មានគ្រឿង​បរិក្ខារ ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍​ឲ្យគ្រឿងបរិក្ខារ​​ទៅសទ្ធិវិហារិក (ប្រើប្រាស់ខ្លះផង) ម្យ៉ាងទៀត ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា គ្រឿង​បរិក្ខារ​របស់សទ្ធិវិហារិក​គប្បី​កើតឡើង​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎។ បើ​សទ្ធិវិហារិកឈឺ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវក្រោកពីព្រឹក ឲ្យឈើស្ទន់ ឲ្យទឹកលុបមុខ ក្រាលអាសនៈ​ បើមានបបរ ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍​លាង​ភាជន៍ ហើយ​ដាក់បបរ​ឲ្យទៅ កាលសទ្ធិវិហារិកដែលឈឺនោះ ហុតទឹកបបររួចហើយ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​ហុច​ទឹកឲ្យ រួចទទួល​យកភាជន៍​មកវិញ ដោយស្រួលបួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុក​ឡើយ រួចលាង​រៀបទុកដាក់​ឲ្យល្អ កាលបើសទ្ធិវិហារិកក្រោកចេញហើយ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវរើអាសនៈចេញ បើកន្លែង​នោះស្មោគគ្រោក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបោសកន្លែងនោះចេញ។ បើសទ្ធិវិហារិកមានប្រាថ្នា​នឹងចូល​ទៅកាន់ស្រុក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​ឲ្យស្បង់​សម្រាប់ស្លៀក​ទៅ ទទួលយកស្បង់​បន្លាស់​នោះមកវិញ ត្រូវឲ្យ​កាយពន្ធ គឺវត្ថពន្ធចង្កេះ ត្រូវ​ដម្រួត​សង្ឃាដិ​ជាពីរជាន់​ហើយសឹមឲ្យ ត្រូវ​លាងបាត្រដែល​មានទឹកចេញ​ហើយសឹម​ឲ្យ​ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​គិតថា ​សទ្ធិវិហារិក មុខជានឹង​ត្រឡប់​មកវិញនៅ​ពេលស្មើនេះ ហើយ​ក្រាលអាសនៈ​បម្រុង​ទុកឲ្យ ត្រូវ​ដំកល់​ទឹកលាងជើង តាំងសម្រាប់​រងជើង និងក្បឿង​សម្រាប់ជូតជើង​63) ត្រូវក្រោកឡើង​ទៅទទួលបាត្រ និងចីវរ ត្រូវ​ឲ្យស្បង់​សម្រាប់ផ្លាស់ ហើយទទួល​យកស្បង់​ដែលស្លៀក​មកវិញ។ បើចីវរ​សើម​ដោយញើស ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវសំដិលចីវរ​ក្នុង​កំដៅថ្ងៃ១ស្របក់ ម្យ៉ាងទៀតកុំ​ទុក​ចីវរ​ក្នុង​កំដៅថ្ងៃ​យូរពេក ត្រូវ​បត់ចីវរ (យកមក​ទុក) កាលបើឧបជ្ឈាយ៍បត់ចីវរ​ ត្រូវ​បំផ្លើសជាយចីវរ​ឲ្យលើសពីគ្នា​ប្រមាណ​៤ធ្នាប់ ហើយ​សឹម​បត់ចីវរ ដោយគិតថា កុំឲ្យ​បាក់ផ្នត់ចីវរ​ពាក់កណ្តាលឡើយ ហើយដាក់វត្ថពន្ធចង្កេះ​ក្នុងផ្នត់​ចីវរចុះ។ បើអាហារបិណ្ឌបាតមានហើយ​ សទ្ធិវិហារិក​ត្រូវការនឹង​ឆាន់ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវឲ្យទឹកហើយ ហុចអាហារ​បិណ្ឌបាតទៅឲ្យ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវសួរ​សទ្ធិវិហារិក​អំពីទឹក​ឆាន់ សទ្ធិវិហារិកឆាន់រួចហើយ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវ​ហុច​ទឹកឲ្យ ហើយ​ទទួលយកបាត្រ​មកវិញ​ដោយស្រួលបួល កុំឲ្យទង្គិចទង្គុកឡើយ ហើយលាងឲ្យស្អាត រួចជូតទឹកឲ្យ​ស្ងួត ហើយត្រូវ​ហាលថ្ងៃបាន១ស្របក់ ម្យ៉ាងទៀត មិនត្រូវ​ទុកបាត្រ​ក្នុង​កំដៅថ្ងៃយូរ​ពេកទេ រួចត្រូវ​ទុកដាក់បាត្រ​និងចីវរ កាលដែលរៀបចំ​ទុកដាក់បាត្រ ដៃម្ខាងចាប់បាត្រ ដៃ​ម្ខាង​ស្ទាប​មើល​ក្រោម​គ្រែ ឬក្រោម​តាំង ហើយសឹមទុក​ដាក់​បាត្រ ម្យ៉ាងទៀត មិនត្រូវ​ទុកដាក់​បាត្រ​លើទី​ដែលមិនសមគួរ​ឡើយ កាលដែលរៀបចំ​ទុកដាក់​ចីវរ ដៃម្ខាងចាប់ចីវរ ដៃ​ម្ខាង​ជូត​ស្បៀងចីវរ ឬខ្សែចីវរ ហើយបត់​ជាយ​​ខាងណោះ​ឲ្យជាផ្នត់​មកខាងណេះ (គឺ​បត់​ចីវរ​ជាពីរ) ហើយសឹមទុកដាក់ចីវរ កាលបើសទ្ធិវិហារិក​ក្រោក​ឡើង​ហើយ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវ​រើ​អាសនៈ​ចេញ រៀប​ចំទុកដាក់ទឹក​សម្រាប់​លាងជើង តាំងសម្រាប់​រងជើង ក្បឿង​សម្រាប់ជូតជើង ប្រសិនបើកន្លែងនោះស្មោកគ្រោក ដោយសម្រាម ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវបោស​កន្លែង​នោះចេញ។ បើសទ្ធិវិហារិក​ចង់ងូតទឹក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​ចាត់ចែង​ទឹកសម្រាប់​ងូតឲ្យ បើសទ្ធិវិហារិក​ត្រូវការ​ទឹក​ត្រជាក់ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​ចាត់ចែង​ទឹកត្រជាក់ឲ្យ បើសទ្ធិវិហារិកត្រូវការ​ទឹកក្តៅ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវចាត់ចែង​ទឹកក្តៅឲ្យ។ បើសទ្ធិវិហារិកចង់ចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវសូន្យ​លំអិត​សម្រាប់ងូតទឹកទុក ត្រូវផ្សើមដីស្អិតទុក រួចនាំយកតាំង​សម្រាប់រោងភ្លើង ហើយប្រគល់​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើងទៅសទ្ធិវិហារិក ស្រេចហើយ ​ទទួលយក​ចីវរ​មក​ទុកដាក់ដោយឡែក ហើយត្រូវឲ្យ​គ្រឿង​លំអិត ត្រូវឲ្យ​ដីស្អិតទៅ​សទ្ធិវិហារិក បើឧបជ្ឈាយ៍​អាចនឹងចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង (ផងបាន) គប្បីចូលទៅកាន់​រោងភ្លើងចុះ កាលនឹងចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង ត្រូវយកដីស្អិតលាបមុខ រួចបិទបាំងពីខាងមុខ ខាង​ក្រោយ ហើយសឹមចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង ​មិនត្រូវ​អង្គុយ​ច្រៀត​បៀត​ពួកភិក្ខុចាស់ មិនត្រូវហាមពួក​ភិក្ខុខ្ចី​​ដោយ​អាសនៈ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើបរិកម្ម ដល់សទ្ធិវិហារិក​ក្នុងរោងភ្លើង កាលនឹងចេញអំពី​រោងភ្លើងទៅ ត្រូវនាំយកតាំង​សម្រាប់រោងភ្លើងចេញ ហើយបិទបាំងពី​ខាងមុខ ខាងក្រោយ រួចសឹម​ចេញពី​រោងភ្លើង សូម្បីក្នុងទឹក ក៏ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវតែ​ធ្វើ​បរិកម្ម​ដល់សទ្ធិវិហារិក​ដែរ កាលឧបជ្ឈាយ៍​ងូតរួច ត្រូវឡើងមកមុន​ ហើយជូតកាយនៃខ្លួន​ឲ្យស្ងួត​ទឹក ហើយ​សឹម​ស្លៀកស្បង់​ រួចត្រូវ​ជូត​ទឹក​អំពី​កាយរបស់សទ្ធិវិហារិក​ទៀត ហើយហុចស្បង់សម្រាប់​ស្លៀក​ ហុច​សង្ឃាដិទៅឲ្យ​សទ្ធិវិហារិក រួចហើយត្រូវនាំយក​តាំងសម្រាប់​រោង​ភ្លើង​ចេញមក ហើយក្រាលអាសនៈចាំជាមុន ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវដម្កល់ទឹក​សម្រាប់លាងជើង តាំង​សម្រាប់​រងជើង និងក្បឿង​សម្រាប់​ជូតជើង ត្រូវសួរសទ្ធិវិហារិក​អំពី​ទឹកឆាន់។ សទ្ធិវិហារិក​នៅក្នុងវិហារណា បើវិហារនោះ​ស្មោកគ្រោក បើឧបជ្ឈាយ៍​អាចនឹងសំអាតបាន គប្បីសំអាតវិហារ​នោះចេញ កាលនឹង​សំអាត​​វិហារ ត្រូវនាំយកបាត្រនិងចីវរចេញជាមុនទៅទុកក្នុងទីដ៏​សមគួរ ត្រូវនាំយក​កម្រាលសម្រាប់​អង្គុយ​​ទៅ​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ ត្រូវនាំយក​ពូកនិងខ្នើយ​ ទៅ​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ ត្រូវបន្ទាបគ្រែឲ្យ​ទាប កុំឲ្យត្រដុះនឹង​ផែនដី កុំឲ្យទង្គិច​​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយនាំយកចេញឲ្យស្រយលទៅ​ទុកក្នុង​ទី​ដ៏​សមគួរ ត្រូវបន្ទាបតាំងឲ្យ​ទាប កុំឲ្យត្រដុះ​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យទង្គិចទង្គុកសន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយនាំ​យកចេញឲ្យស្រួល ទៅ​​ទុកក្នុងទីដ៏សមគួរ ត្រូវនាំ​យកទ្រនាប់​គ្រែ​ទៅ​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ ត្រូវនាំយក​កន្ថោរ​ទៅ​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ ​ត្រូវនាំយកក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែក​​ទៅ​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ គ្រឿង​កម្រាលផែនដី ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍កំណត់​ឲ្យចាំ​កន្លែង ដែលគេក្រាល​យ៉ាងណា ហើយ​នាំ​យកទៅ​ទុក​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ បើ​ក្នុងវិហារ មានគ្រឿងស្មុកស្មាញ (មានសរសៃពីងពាងជាដើម) ​ត្រូវបោស​​អំពី​ពិតានជាមុន ហើយត្រូវ​ជូត​សំអាត​កន្លៀត​ជ្រុង​សន្លឹកបង្អួច បើជញ្ជាំងគេលាប​ដោយរង់មានមន្ទិលសៅហ្មង ត្រូវ​ជ្រលក់កំណាត់​សម្ពត់ (ក្នុងទឹក) រួចពូតចេញ ហើយសឹមជូត បើទី​ដែលគេលាប​ដោយពណ៌ខ្មៅ មានមន្ទិល​សៅហ្មង ត្រូវផ្សើមកំណាត់​សម្ពត់ រួចពូតចេញ ហើយសឹមជូត បើទីដែលមិន​បានលាបអ្វីទេ ត្រូវយកទឹក​ទៅ​ប្រស់សិន ​ហើយសឹមបោសចេញ ​ត្រូវកំណត់ទុក​ក្នុងចិត្តថា វិហារមិនត្រូវ​ឲ្យ​ស្មោកគ្រោក ដោយធូលី​ឡើយ ហើយប្រមូល​សម្រាម​យកទៅ​ចាក់ចោល​ដោយឡែក គ្រឿង​កម្រាល​ផែនដី ដែលហាល​រួចហើយ ត្រូវគោះ (ឲ្យស្អាត) រួចនាំយកទៅក្រាល​ដូចដែល​វិញ ទ្រនាប់​គ្រែដែល​ហាលរួច ត្រូវជូត​(ឲ្យស្អាត) ហើយនាំយកទៅ​ទុកនៅទីដដែលវិញ គ្រែដែលហាលរួចហើយដុសលាងគោះរួចហើយ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យត្រដុះនឹងផែនដី កុំឲ្យ​ទង្គិចទង្គុកសន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ ហើយនាំយក​ទៅរៀបទុកដាក់ដូចដែលវិញ តាំង​ដែល​ហាលរួច​ហើយ ត្រូវគោះហើយ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យត្រដុះនឹងផែនដី កុំឲ្យ​ទង្គិចទង្គុក​សន្ទះទ្វារ និង​ក្របទ្វារ ហើយនាំយកទៅ​រៀបទុកដាក់​ដូចដែលវិញ ពូកនិងខ្នើយដែល​ហាលរួចហើយ ត្រូវ​គោះរួចនាំយកទៅក្រាលដូចដែលវិញ កម្រាលសម្រាប់​អង្គុយ​ដែល​​ហាលរួចហើយ ត្រូវ​គោះរួច​នាំយកទៅ​ក្រាលទុកដូចដែលវិញ កន្ថោរ​ដែល​ហាលរួចហើយ ត្រូវជូត​រួច​នាំយកទៅ​ទុកនៅទីដដែលវិញ ក្តារសម្រាប់ផ្អែក ដែល​ហាលរួចហើយ ត្រូវជូតហើយនាំយកទៅទុក​នៅទីដដែលវិញ ត្រូវទុកបាត្រនិងចីវរ (ឲ្យល្អ) កាលនឹងទុក​បាត្រ ដៃម្ខាងចាប់បាត្រ ដៃម្ខាងស្ទាបក្រោម​គ្រែ ឬក្រោម​តាំងមើល ហើយសឹមទុកបាត្រ មិនត្រូវទុកបាត្រ​លើទីដែលមិនសមគួរឡើយ កាលនឹងទុកចីវរ ​ដៃម្ខាងចាប់ចីវរ ដៃម្ខាង​ជូតស្បៀង​ចីវរ ឬខ្សែចីវរ ហើយបត់​ជាយខាង​ណោះមក​ខាងណេះ ឲ្យ​ជាផ្នត់សិន រួចសឹម​ទុកចីវរ​ចុះ។ បើខ្យល់បក់ធូលី​មកពីទិស​ខាងកើត ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវបិទបង្អួច​ពី​ខាងកើត បើខ្យល់បក់ធូលី​មកពីទិស​ខាងលិច ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបិទ​បង្អួច​ពីខាងលិច បើខ្យល់បក់ធូលី​មកពីទិស​ខាងជើង ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបិទបង្អួច​ពី​ខាងជើង បើខ្យល់បក់ធូលី​មកពីទិស​ខាងត្បូង ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបិទបង្អួចពី​ទិស​ខាងត្បូង បើ​រដូវ​ត្រជាក់ ឧបជ្ឈាយ៍ ត្រូវបើកបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបិទ​បង្អួចក្នុងវេលាយប់ បើ​រដូវក្តៅ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបិទបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបើក​បង្អួចក្នុងវេលាយប់​វិញ។ បើទីបរិវេណ​ស្មោកគ្រោក មិនស្អាត ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវបោស​បរិវេណចេញ បើបន្ទប់ស្មោកគ្រោក មិនស្អាត ត្រូវបោស​បន្ទប់ចេញ បើរោងសម្រាប់ឆាន់​មិនស្អាត ត្រូវបោសរោងសម្រាប់ឆាន់ បើរោងភ្លើងស្មោកគ្រោក ត្រូវបោសរោងភ្លើងចេញ បើបង្គន់ស្មោកគ្រោក ត្រូវបោសសំអាតបង្គន់ បើគ្មានទឹកសម្រាប់ឆាន់ ត្រូវដំកល់​ទឹកសម្រាប់ឆាន់ បើគ្មានទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ត្រូវដំកល់​ទឹកសម្រាប់​ប្រើប្រាស់ បើទឹក​ក្នុងក្អម​សម្រាប់លាងអាចមន៍គ្មានទេ ត្រូចាក់ទឹក​ទៅក្នុងក្អម​សម្រាប់លាងអាចមន៍។ បើសទ្ធិវិហារិកមានសេចក្តីអផ្សុក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវនាំ​ចៀសចេញ​ទៅកំសាន្ត​ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើគេឲ្យ​នាំចៀសចេញ​ទៅកំសាន្តក៏បាន ឬត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់សទ្ធិវិហារិក​នោះ បើសទ្ធិវិហារិកមានសេចក្តី​សង្ស័យ​កើតឡើង ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវបន្ទោបង់ដោយ​ខ្លួនឯង ឬរកគេឲ្យជួយ​បន្ទោបង់​ក៏បាន ឬត្រូវ​ធ្វើធម្មីកថា​ដល់សទ្ធិវិហារិកនោះ បើសេចក្តីយល់ខុស កើតឡើង​ដល់សទ្ធិវិហារិក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវ​ដោះស្រាយ (ពន្យល់) ដោយខ្លួនឯង ឬប្រើគេ​ឲ្យជួយ​ដោះស្រាយ (ពន្យល់​ឲ្យលះទិដ្ឋិ​នោះចេញ) ក៏បាន ឬត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់សទ្ធិវិហារិកនោះ។ ​ បើសទ្ធិវិហារិក​ត្រូវ​គរុកាបត្តិ គួរនឹងចូល​បរិវាស ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគួរឲ្យ​បរិវាស​ដល់ សទ្ធិវិហារិក​ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើសទ្ធិវិហារិកគួរ​ដល់កិរិយា​ទាញអន្តរាបត្តិ មកដាក់​ក្នុង​មូលាបត្តិ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគប្បីទាញអន្តរាបត្តិ​មកដាក់​ក្នុងមូលាបត្តិ​ចំពោះសទ្ធិវិហារិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើសទ្ធិវិហារិក​គួរដល់​មានត្ត ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បីឲ្យមានត្ត​ដល់សទ្ធិវិហារិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើសទ្ធិវិហារិកគួរដល់​អព្ភានកម្ម ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បីធ្វើអព្ភានកម្ម ចំពោះសទ្ធិវិហារិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ បើសង្ឃចង់ធ្វើ​កម្មគឺ តជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី ដល់សទ្ធិវិហារិក ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃកុំគប្បីធ្វើកម្ម ឬ​គប្បីបង្អោន​ទៅដើម្បី​កម្មស្រាលដល់​សទ្ធិវិហារិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើជាកម្មគឺ តជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី សង្ឃ​បានធ្វើដល់​សទ្ធិវិហារិក​នោះរួចទៅហើយ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ សទ្ធិវិហារិកគប្បីប្រព្រឹត្តដោយប្រពៃ គប្បី​សម្របរោម (កុំប្រកែប្រកាន់) គប្បី​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត គួរក្នុងការរើខ្លួន​ចេញ​អំពីអាបត្តិ សង្ឃគប្បី​រម្ងាប់នូវ​កម្មនោះ។ បើចីវរ​របស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹងលាង ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកឯងគប្បីលាងយ៉ាងនេះ ឬគប្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវររបស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹងលាងដូចម្តេចហ្ន៎ បើចីវរ​របស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹងធ្វើ (មានដេរប៉ះជាដើម) ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកគប្បី​ធ្វើយ៉ាងនេះ ឬត្រូវ​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវររបស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹង​ធ្វើដោយ​ឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើគ្រឿងជ្រលក់​​របស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹងចំអិន ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកឯងត្រូវចំអិនគ្រឿងជ្រលក់យ៉ាងនេះ ឬត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា គ្រឿងជ្រលក់របស់សទ្ធិវិហារិក គួរនឹងចំអិន​ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើចីវររបស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹង​ជ្រលក់ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកឯងគប្បី​ជ្រលក់ចីវរ​បែបនេះ ឬត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវរ​របស់សទ្ធិវិហារិក​គួរនឹងជ្រលក់​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎ កាលបើជ្រលក់​ចីវរ ត្រូវជ្រលក់​ដោយប្រែ​ត្រឡប់​​ឲ្យសព្វស្មើល្អ ប្រសិនបើដំណក់ទឹកស្រក់​មិនទាន់អស់ ឧបជ្ឈាយ៍កុំអាលដើរ​​ចេញ។ បើសទ្ធិវិហារិក មាន​ជម្ងឺ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវថែទាំអស់មួយជីវិត ត្រូវ​រង់ចាំលុះតែជាជម្ងឺ។

ចប់ សទ្ធិវិហារិកវត្តកថា។

១៧. បណាមិតកថា

vin.mv.01.17 | book_006

(១៧.)

[៨៣] សម័យនោះឯង ពួកសទ្ធិវិហារិក មិនបានប្រព្រឹត្ត​ល្អ (គឺ​មិនបានយកចិត្ត​ទុកដាក់) នឹងឧបជ្ឈាយ៍​ទាំងឡាយឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយណាមានសេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច។បេ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសទ្ធិវិហារិក មិនសមបើនឹងមិនប្រព្រឹត្ត​ល្អនឹងឧបជ្ឈាយ៍​សោះ។ គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងនោះ បានក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮថា ពួកសទ្ធិវិហារិក​មិនបានប្រព្រឹត្ត​ល្អនឹងឧបជ្ឈាយ៍ ពិតមែនឬ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគ​ ទ្រង់បន្ទោស​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសទ្ធិវិហារិក មិនសមបើនឹងមិនប្រព្រឹត្ត​ល្អនឹងឧបជ្ឈាយ៍​ទេ។ ព្រះដ៏មានបុណ្យ ទ្រង់បន្ទោសហើយ ទ្រង់ធ្វើ​ធម្មីកថា រួចត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មក ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក មិនគួរនឹងមិនប្រព្រឹត្ត​ល្អនឹងឧបជ្ឈាយ៍ទេ ភិក្ខុណា​ដែលមិនប្រព្រឹត្ត​ល្អនឹង​ឧបជ្ឈាយ៍ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ពួកសទ្ធិវិហារិកទាំងនោះ​ ក៏នៅតែ​មិនប្រព្រឹត្តល្អ​ក្នុងឧបជ្ឈាយ៍ដដែល ភិក្ខុទាំងឡាយបានក្រាបទូល​សេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទើបព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាត​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាតឲ្យឧបជ្ឈាយ៍ បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក ដែលមិនបានប្រព្រឹត្ត​ល្អចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍​ត្រូវបណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​យ៉ាងនេះ គឺឧបជ្ឈាយ៍បញ្ជាក់ឲ្យដឹងដោយកាយ បញ្ជាក់​ឲ្យដឹងដោយវាចា ឬទាំងកាយ​ទាំងវាចាថា អញ​បណ្តេញ​អ្នកឯង​ឥឡូវនេះក្តី ថាអ្នកឯង​កុំចូលមក​ក្នុងទីនេះក្តី ថាអ្នកឯង​ចូរនាំ​យកបាត្រ​និងចីវរ​របស់អ្នក​ទៅក្តី ខ្លួនអញ​ អ្នកឯងមិនត្រូវមក​បម្រើ​ទេក្តី (យ៉ាងនេះ​ហៅថា) ឧបជ្ឈាយ៍​បណ្តេញ​​សទ្ធិវិហារិក (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍​មិនបានបញ្ជាក់​ឲ្យដឹង​ដោយកាយ ឬ​ដោយវាចា ឬទាំងកាយ​ ទាំងវាចា (យ៉ាងនេះហៅថា) ឧបជ្ឈាយ៍​មិនបានបណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិកទេ។ សម័យនោះ ពួកសទ្ធិវិហារិក​ដែល​ឧបជ្ឈាយ៍​បានបណ្តេញហើយ ក៏មិនបានឲ្យឧបជ្ឈាយ៍អត់ទោសឲ្យវិញ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យ​ពួក​សទ្ធិវិហារិកសូមឲ្យ​​ឧបជ្ឈាយ៍អត់ទោសឲ្យបាន។ ពួកសទ្ធិវិហារិក នៅតែមិនបានសូមឲ្យឧបជ្ឈាយ៍​អត់ទោសឲ្យឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​សទ្ធិវិហារិកដែល​​ឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញចេញ​ទៅហើយ មិនគួរ​នឹងមិនសូម​ឲ្យឧបជ្ឈាយ៍​អត់ទោស​ឲ្យទេ សទ្ធិវិហារិក​ណាមួយ​មិនបានសូមឲ្យឧបជ្ឈាយ៍​អត់ទោសឲ្យ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ គ្រានោះឯង ពួកឧបជ្ឈាយ៍ កាលបើសទ្ធិវិហារិក​ទៅសូម​ខមាទោសវិញ ក៏មិនព្រម​អត់ទោសឲ្យឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យ​ឧបជ្ឈាយ៍អត់ទោសដល់សទ្ធិវិហារិក។ ឧបជ្ឈាយ៍ទាំងនោះ ក៏មិនព្រមអត់​ទោស​ឲ្យឡើយ។ ឯពួកសទ្ធិវិហារិក​រត់ចេញទៅខ្លះ សឹកចេញទៅខ្លះ រត់ចូល​ពួកតិរ្ថិយខ្លះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​កាលបើ​សទ្ធិវិហារិក មកសូមខមាទោស ​​ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវតែអត់ទោសឲ្យ (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍ណាមួយ​មិន​អត់ទោស​ឲ្យទេ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

[៨៤] សម័យនោះឯង ពួកឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រព្រឹត្តល្អចេញ មិនបាន​បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រព្រឹត្ត​អាក្រក់ចេញឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិកដែលប្រព្រឹត្តល្អហើយ ឧបជ្ឈាយ៍មិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ (បើ) ​ឧបជ្ឈាយ៍ណាមួយ​បណ្តេញចេញ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែក​ខាងសទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រព្រឹត្ត​អាក្រក់ ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវតែបណ្តេញ​ចេញបាន (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍ណាមួយ​មិនបណ្តេញ​ចេញទេ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ​​ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវតែបណ្តេញចេញបាន (ឯអង្គ៥នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិក​មិនបានស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ មិនមានសេចក្តីជ្រះថ្លាដោយពិត១ មិនមានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយពិត១ មិនមានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ មិនមានការចំរើន​ភាវនាដោយពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​សទ្ធិវិហារិកប្រកបដោយអង្គ៥​នេះឯងហើយ ​​ឧបជ្ឈាយ៍ត្រូវតែបណ្តេញចេញ​។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយអង្គ៥(នោះ) ​​ឧបជ្ឈាយ៍មិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិក​មានសេចក្តីស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ដោយ​ពិត១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយពិត១ មានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ មានការចំរើន​ភាវនា​ដោយ​ពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​សទ្ធិវិហារិកប្រកបដោយអង្គ៥​នេះឯងហើយ ​​ឧបជ្ឈាយ៍មិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយអង្គ៥ ​គួរឲ្យ​ឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញចេញ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិក​គ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ គ្មានសេចក្តីជ្រះថ្លាដោយពិត១ គ្មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយពិត១ គ្មានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ គ្មានការចំរើន​ភាវនាដោយពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​សទ្ធិវិហារិកប្រកបដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យ​​ឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញចេញ​។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សទ្ធិវិហារិក​ប្រកបដោយអង្គ៥ ​​ឧបជ្ឈាយ៍​មិនគួរ​បណ្តេញ​ចេញឡើយ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិក​មានសេចក្តីស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ដោយ​ពិត១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយពិត១ មានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ មានការចំរើន​ភាវនា​ដោយ​ពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​សទ្ធិវិហារិកប្រកបដោយអង្គទាំង៥​នេះ ​​ឧបជ្ឈាយ៍​មិនគួរបណ្តេញចេញទេ​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍ កាលមិនបណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកប​ដោយអង្ក​៥ (ចំណែក​ខាងខុស) ចេញទេ នឹងមានទោស (គឺត្រូវអាបត្តិ​មិនខាន) បើឧបជ្ឈាយ៍​បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយអង្គ៥​នេះចេញ មិនមានទោសទេ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិកគ្មាន​​សេចក្តីស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ គ្មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ដោយ​ពិត១ គ្មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយ​ពិត១ គ្មានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ គ្មានការចំរើន​ភាវនា​ដោយ​ពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​​ឧបជ្ឈាយ៍​មិន​បណ្តេញសទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥នេះឯង នឹងមានទោស (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍​បានបណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិកដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥​នេះឯង ក៏មិនមានទោសទេ​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបជ្ឈាយ៍​បណ្តេញសទ្ធិវិហារិក ដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥ (ចំណែកខាងត្រូវ) នឹងមានទោស​មិនខាន (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍​មិនបាន​បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥​នេះចេញទេ មិនមានទោស​ទេ (អង្គ៥​នោះ) គឺសទ្ធិវិហារិកមានសេចក្តីស្រឡាញ់​ឧបជ្ឈាយ៍ដោយពិត១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ដោយ​ពិត១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​ដោយពិត១ មានសេចក្តី​គោរពដោយពិត១ មានការចំរើន​ភាវនា​ដោយ​ពិត១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​​ឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញសទ្ធិវិហារិកដែលប្រកបដោយ​អង្គ​ទាំង៥នេះឯង នឹងមាន​ទោស​មិនខានទេ (បើ) ឧបជ្ឈាយ៍​មិនបាន​បណ្តេញសទ្ធិវិហារិក ដែលប្រកបដោយ​អង្គ​ទាំង៥នេះទេ មិនមាន​ទោសទេ។

[៨៥] សម័យនោះឯង មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់​បានចូលទៅរក​ពួកភិក្ខុ ហើយសូមផ្នួស។ ពួកភិក្ខុ​មិនប្រាថ្នានឹង​បំបួស​ព្រាហ្មណ៍​នោះឡើយ។ ព្រាហ្មណ៍នោះ កាលបើមិនបាន​ផ្នួស​ក្នុងសំណាក់​ពួកភិក្ខុ​ហើយ ក៏ទៅជា​ស្គាំងស្គម មានសម្បុរអាក្រក់ កើតរោគលឿង ស្លេកស្លាំង លេចសរសៃរវាម​នៅខ្លួន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញ​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ស្គាំងស្គម មានសម្បុរអាក្រក់ កើតរោគលឿង ស្លេកស្លាំង លេចសរសៃរវាម​នៅខ្លួន (ដូច្នេះ) លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏ទ្រង់​ត្រាស់ហៅ​ពួកភិក្ខុ​មក​សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯព្រាហ្មណ៍នោះ បានជាស្គាំងស្គម មានសម្បុរអាក្រក់ កើតរោគលឿង ស្លេកស្លាំង លេចសរសៃរវាម​នៅខ្លួន តើដោយហេតុអ្វី។ ភិក្ខុទាំងនោះ​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តា​ប្រោស ព្រាហ្មណ៍​នុ៎ះ បានចូលមករកពួក​ភិក្ខុ ហើយអង្វរ​សូមផ្នួស ពួកភិក្ខុមិនប្រាថ្នា​នឹងបំបួស​ព្រាហ្មណ៍​នោះឡើយ ព្រាហ្មណ៍​នោះ កាលបើ​មិនបាន​ផ្នួស​ក្នុងសំណាក់ពួក​ភិក្ខុហើយ ក៏ទៅជា ស្គាំងស្គម មានសម្បុរអាក្រក់ កើតរោគលឿង ស្លេកស្លាំង លេចសរសៃរវាម​នៅខ្លួន។ វេលានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅ​ពួកភិក្ខុមក ត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាហ្ន៎ អាច​រលឹក​ឃើញ​អធិការៈ (គុណ) របស់ព្រាហ្មណ៍​នោះបាន។ កាលបើព្រះអង្គ ទ្រង់​សួរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្ត​ដ៏មានអាយុ ក៏បាន​ពោលពាក្យនេះនឹង​ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តា​ប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ (អាច) រលឹកនូវ​អធិការៈ (គុណ) របស់ព្រាហ្មណ៍​នោះបាន។ ទ្រង់ត្រាស់សួរទៀតថា ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកឯងរលឹក​អធិការៈ (គុណ) របស់ព្រាហ្មណ៍​នោះបានយ៉ាងដូចម្តេច។ ព្រះសារីបុត្ត​ទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស កាលខ្ញុំព្រះអង្គទៅបិណ្ឌបាត ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ ព្រាហ្មណ៍​នោះបាន​ប្រើគេឲ្យ​ប្រគេនចង្ហាន់​មួយវែក សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​រលឹកបាននូវ​អធិការៈ (គុណ) របស់ព្រាហ្មណ៍​នោះប៉ុណ្ណេះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា នែសារីបុត្ត ពាក្យដែល​អ្នកពោល​មកនេះប្រពៃណាស់ នែសារីបុត្ត ធម្មតា​ពួកសប្បុរ​សរមែងជាអ្នកកតញ្ញូកតវេទី​ ​64) ពិត ម្នាលសារីបុត្ត បើដូច្នោះ ចូរអ្នកឲ្យបព្វជ្ជា និងឧបសម្បទា​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​នោះ។ ព្រះសារីបុត្ត​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ​នឹងត្រូវ​ឲ្យបព្វជ្ជា និង​ឧបសម្បទា​ដល់ព្រាហ្មណ៍​នោះដូចម្តេចទៅ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់​ធ្វើ​នូវធម្មីកថា​ក្នុងវេលានោះ រួចទ្រង់​ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​មកត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបសម្បទា​ណា ដែលតថាគត​បានអនុញ្ញាត​ដោយ​ត្រៃសរណគមន៍​រួចហើយ ចាប់ដើមពី​ថ្ងៃនេះតទៅ តថាគត​ឃាត់នូវ​ឧបសម្បទានោះវិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥឡូវ​តថាគត​អនុញ្ញាត​នូវ​ឧបសម្បទា​ដោយញត្តិចតុត្ថកម្ម គឺកម្ម​មានញត្តិ​ជាគំរប់៤វិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ឃត្រូវឲ្យឧបសម្បទា​បែប​យ៉ាងនេះ ភិក្ខុអ្នកឆ្លាស​ប្រតិពល ត្រូវផ្តៀងសង្ឃថា បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ ដ្បិត​ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ65) របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។ បើកម្មមាន​កាលដ៏សមគួរ​ដល់សង្ឃហើយ សង្ឃគប្បី​ញុំាង​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ឈ្មោះ​នេះ ឲ្យបានឧបសម្បទា66) ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ចុះ។ ពាក្យនេះ ជាពាក្យផ្តៀងសង្ឃ​(ឲ្យជ្រាប)។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូម​ព្រះសង្ឃ​​ស្តាប់ខ្ញុំ (ដ្បិត)​ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។ ឥឡូវ​សង្ឃញុំាងឈ្មោះនេះ​ឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឯការញុំាង​ឈ្មោះនេះឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ (បើ) គួរ​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បីស្ងៀមនៅ (បើ) មិនគួរ​ដល់លោកដ៏មានអាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បី​ពោលឡើង។ ខ្ញុំពោលសេចក្តីនេះ​ជាគំរប់​ពីរដងផង។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែង​សង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូម​ព្រះសង្ឃ​​ស្តាប់ខ្ញុំ (ដ្បិត)​ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះ​នេះ។ ឥឡូវ​សង្ឃញុំាងឈ្មោះនេះ​ឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជា​ឧបជ្ឈាយ៍។ ឯការញុំាង​ឈ្មោះនេះឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ (បើ) គួរ​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បីស្ងៀមនៅ (បើ) មិនគួរ​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បី​ពោលឡើង។ ខ្ញុំពោលសេចក្តីនេះ​ជាគំរប់​បីដង​ផង។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូម​ព្រះសង្ឃ​​ស្តាប់ខ្ញុំ (ដ្បិត)​ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។ ឥឡូវ​សង្ឃញុំាងឈ្មោះនេះ​ឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឯការញុំាង​ឈ្មោះនេះឲ្យបាន​ឧបសម្បទា ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ (បើ) គួរ​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បី​ស្ងៀម​នៅ (បើ) មិនគួរ​ដល់លោកដ៏មានអាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បី​ពោលឡើង។ ឈ្មោះនេះ ដែលសង្ឃ​បានឲ្យឧបសម្បទា​ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ហើយ។ (ការដែល​ឲ្យឧបសម្បទា​នេះ) គួរដល់​ព្រះសង្ឃហើយ ព្រោះហេតុនោះបានជា​សង្ឃស្ងៀមនៅ។ ខ្ញុំសូម​ចាំ​ទុកសេចក្តី​នេះ ដោយអាការ​ស្ងៀមនៅ​យ៉ាងនេះឯង។

[៨៦] សម័យនោះឯង មានភិក្ខុ១រូបប្រព្រឹត្តអនាចារ គឺប្រព្រឹត្ត​ល្មើស តាំងអំពី​បាន​ឧបសម្បទា។ ពួកភិក្ខុក៏បាន​ពោលដាស់តឿន​យ៉ាងនេះថា ម្នាល​អាវុសោ អ្នកកុំធ្វើ​អំពើយ៉ាងនេះ​ឡើយ អំពើនេះ មិនគួរទេ។ ភិក្ខុនោះក៏ពោល​យ៉ាងនេះវិញថា ខ្ញុំមិនបានពឹង​លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយដោយ​ពាក្យថា សូមឲ្យអស់លោក​ឲ្យឧបសម្បទា​ដល់ខ្ញុំទេ លោកទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនបាន​អង្វរសោះ ហេតុអ្វី​ក៏ហ៊ាន​ឲ្យឧបសម្បទា​ដល់ខ្ញុំ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបាន​ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែល​គេមិនបាន​សូម មិនត្រូវ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា (គេ)ទេ (បើ) ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទាគេ ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុដែល​មានគេ​សូម ទើប​ត្រូវឲ្យ​ឧបសម្បទា​គេបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ត្រូវសូមនឹងសង្ឃយ៉ាងនេះ គឺឧបសម្បទាបេក្ខៈ​នោះ ត្រូវចូល​ទៅកាន់ជំនុំសង្ឃ ហើយគ្រងចីពរ​ឆៀងស្មាម្ខាង រួចថ្វាយបង្គំទៀប​បាទានៃ​ភិក្ខុទាំងឡាយ ហើយអង្គុយច្រហោង ផ្គងអញ្ជលី​​ ពោល​យ៉ាងនេះនឹងសង្ឃ​ថា បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន ខ្ញុំសូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏​ចំរើន សូមព្រះសង្ឃ​ស្រោចស្រង់67) នូវខ្ញុំដោយសេចក្តីអនុគ្រោះ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ត្រូវសូមជាគំរប់ពីរដងផង ត្រូវសូមជាគំរប់​បីដងផង។ ភិក្ខុអ្នកឆ្លាស​ប្រតិពល ត្រូវផ្តៀងសង្ឃថា បពិត្រ​ព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ ឧបសម្បទាបេក្ខៈនេះ ឈ្មោះនេះ របស់លោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។ ឈ្មោះនេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ បើកម្ម​​មានកាល​ដ៏សមគួរហើយដល់​សង្ឃហើយ សូមសង្ឃ​ឲ្យឧបសម្បទា​បុគ្គល​ឈ្មោះនេះ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ​ជាឧបជ្ឈាយ៍។ វាចានេះ ជាវាចាផ្តៀងសង្ឃ។ បពិត្រ​ព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូម​សង្ឃ​​ស្តាប់ខ្ញុំ ឧបសម្បទាបេក្ខៈនេះ ឈ្មោះនេះ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ ឥឡូវឈ្មោះនេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ សង្ឃឲ្យឧបសម្បទា​បុគ្គល​ ​ឈ្មោះនេះ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឧបសម្បទា​របស់​ឈ្មោះនេះ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍ (បើ) គួរ​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​ត្រូវស្ងៀម (បើ) មិនគួរ​ដល់លោកដ៏មានអាយុ​អង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​គប្បី​ពោលឡើង។ ខ្ញុំពោលសេចក្តីនេះ​ជាគំរប់​ពីរដងផង។បេ។ ខ្ញុំពោលសេចក្តីនេះ​ជាគំរប់​បីដង​ផង។បេ។ ​ឈ្មោះនេះសង្ឃ​បានឲ្យឧបសម្បទាហើយ ដោយមាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះ​នេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ (ការដែលឲ្យ​ឧបសម្បទានេះ) គួរ​ដល់​ព្រះសង្ឃហើយ ព្រោះហេតុនោះបានជា​សង្ឃស្ងៀមនៅ។ ខ្ញុំសូម​ចាំ​ទុកសេចក្តី​នេះ ដោយអាការ​ស្ងៀមនៅ​យ៉ាងនេះ។

[៨៧] សម័យនោះឯង មហាជន​ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ នាំគ្នាផ្តើម​ឡើង​ចាត់ចែង​ភត្តាហារ​ដ៏ឧត្តម​ថ្លៃថ្លា (ជាវេន​ៗរាល់ថ្ងៃ)។ គ្រានោះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ មានសេចក្តីរិះគិត​យ៉ាងនេះថា ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្តទាំងនេះឯង មានសេចក្តីសុខ​ជាប្រក្រតី មានមារយាទ​ស្រួលបួល បរិភោគ​ភោជន​ដ៏ល្អ សិង​លើសំណឹង​ឥតមានខ្យល់ចូលបាន ណ្ហើយចុះ អាត្មាអញ​គួរនឹងបួស​ក្នុងពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្ត​ចុះ។ វេលានោះឯង ព្រាហ្មណ៍នោះបានចូលទៅរកពួក​ភិក្ខុ ហើយសូមផ្នួសបួស។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏បាន​ឲ្យ​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ដល់ព្រាហ្មណ៍នោះ។ កាលបើព្រាហ្មណ៍នោះបានបួសរួចហើយ ភត្តាហារដែល​ជាវេន (នោះ) មហាជនក៏​ឈប់ធ្វើទៅ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានពោលយ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ លោកចូរ​មក យើងនឹងត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតឥឡូវ។ ភិក្ខុនោះ ក៏បានពោលពាក្យយ៉ាងនេះ​វិញថា ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំ​មិនមែនបួស​ដោយគិតថា អញនឹងត្រាច់​ទៅបិណ្ឌបាតទេ បើ​អស់លោកអាណិត​ឲ្យបាយខ្ញុំ ៗក៏នឹងឆាន់ បើ​អស់លោក​មិនឲ្យខ្ញុំទេ ខ្ញុំមុខ​ជានឹងសឹកមិនខានឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយពោលថា ម្នាលអាវុសោ លោកបួស​មកព្រោះហេតុតែ​ពោះ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេឬ។ ភិក្ខុនោះតបថា ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងហ្នឹងហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយណា មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច។បេ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា មិនសមបើ​នឹងមានភិក្ខុមកបួស​ព្រោះហេតុតែ​ពោះ ក្នុងធម៌វិន័យ​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់សំដែង​ល្អហើយយ៉ាងនេះទេ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបាន​ក្រាបទូលសេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុ ឮថាអ្នកឯងមកបួស​ព្រោះហេតុតែ​ពោះប៉ុណ្ណោះ ពិតមែនឬ។ ភិក្ខុនោះក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះពុទ្ធដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បន្ទោសថា នែមោឃបុរស ធម៌វិន័យ​ដែលតថាគត បានសំដែង​ល្អហើយយ៉ាងនេះ អ្នកមិនសមបើ​បួស​មក គ្រាន់តែ​ចំអែត​ផ្ទៃទេ នែមោឃបុរស អំពើនេះនឹងបាន​ដឹកនាំពួកជន​ដែលមិនទាន់​ជ្រះថ្លាឲ្យជ្រះថ្លាឡើង ឬនាំ​ពួកជន​ដែល​ជ្រះថ្លាហើយ ឲ្យរឹងរឹតតែ​ជ្រះថ្លា​ឡើងទេ។បេ។ ព្រះអង្គបន្ទោស​រួចហើយ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុកាលឲ្យ​ឧបសម្បទា (ដល់​កុលបុត្រ) ត្រូវ​ប្រាប់និស្ស័យ​ទាំង៤យ៉ាងផង គឺប្រាប់ថា បព្វជ្ជា​ត្រូវអាស្រ័យ​នូវភោជន​ជាដុំពំនូតដែល​អ្នកបួស​ស្វែងរក​បានមក​ដោយកំលាំង​ស្មង អ្នកឯងត្រូវធ្វើសេចក្តី​ឧស្សាហ៍​ក្នុងភោជន​នោះដរាប​ដល់​អស់​ជីវិត (តែបើមាន) អតិរេកលាភ គឺសង្ឃ​ភត្ត68) ឧទ្ទេសភត្ត​69) និមន្តនភត្ត70) សលាកភត្ត​71) បក្ខិកភត្ត​72) ឧបោសថិកភត្ត​73) និងបាដិបទិកភត្ត​74) (កើតឡើង អ្នកបួសត្រូវទទួលចុះ)១។ បព្វជ្ជា ត្រូវអាស្រ័យ​នូវសំពត់ចីវរបង្សុកូល អ្នកឯង​ត្រូវធ្វើសេចក្តី​ឧស្សាហ៍​ក្នុងសំពត់​ចីវរបង្សុកូល​នោះដរាប​ដល់អស់ជីវិត (តែបើមាន) អតិរេកលាភ គឺសំពត់​ដែលគេធ្វើ​ដោយសម្បកឈើ សំពត់​ដែលគេធ្វើ​ដោយកប្បាស សំពត់ដែលគេធ្វើដោយ​សូត្រ សំពត់ដែលគេធ្វើដោយរោមសត្វ សំពត់ដែលគេធ្វើដោយធ្មៃ និងសំពត់ដែលគេធ្វើលាយដោយវត្ថុ​៥យ៉ាង​ខាងដើមនេះ (កើតឡើង អ្នកបួស​ត្រូវទទួលចុះ)១។ បព្វជ្ជាត្រូវអាស្រ័យ​នូវសេនាសនៈ​ទៀប​គល់ឈើ ឬក្រោមម្លប់ឈើ អ្នកឯងត្រូវធ្វើសេចក្តីឧស្សាហ៍​ក្នុងសេនាសនៈ​នោះដរាប​ដល់អស់ជីវិត (តែ​បើមាន) អតិរេកលាភ គឺវិហារ ប្រាសាទវែង ឬផ្ទះពាក់កណ្តាល (បង្ហារ) ប្រាសាទ៤ជ្រុង ប្រាសាទ​មានដម្បូល​រលីង និងគុហារ​ (កើតឡើង អ្នកបួស​ត្រូវទទួលចុះ)១។ បព្វជ្ជាត្រូវអាស្រ័យ​នូវថ្នាំ​ដែលត្រាំ​ដោយទឹកមូត្រ អ្នកឯងត្រូវធ្វើសេចក្តីឧស្សាហ៍​ក្នុងថ្នាំ​នោះដរាប​ដល់អស់ជីវិត (តែ​បើមាន) អតិរេកលាភ គឺទឹកដោះរាវ ទឹកដោះខាប់ ប្រេង ទឹកឃ្មុំ និងស្ករអំពៅ (កើតឡើង អ្នកបួស​ត្រូវទទួលចុះ)១។

ចប់ ឧបជ្ឈាយវត្តភាណវារៈ។

១៨. អាចរិយវត្តកថា

vin.mv.01.18 | book_006

(អាចរិយវត្តកថា (១៨.))

[៨៨] សម័យនោះឯង មានមាណពម្នាក់ ចូលទៅរកពួក​ភិក្ខុហើយ សូមផ្នួស។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បានប្រាប់​និស្ស័យ​ដល់មាណពនោះជាមុន។ មាណពនោះបាន​ពោល​យ៉ាងនេះ​វិញថា បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចំរើន ប្រសិនបើខ្ញុំ​បានបួសរួចហើយ សឹមលោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ​ប្រាប់និស្ស័យ​ដល់ខ្ញុំ (នោះ) ខ្ញុំទទួល​ត្រេកអរ​យក បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចំរើន ឥឡូវនេះ ខ្ញុំ​មិនបួសទេ (ព្រោះ) និស្ស័យ​ជាទីបដិកូល​គួរខ្ពើម​រអើម​ដល់ខ្ញុំ។ ភិក្ខុទាំងនោះ បាន​ក្រាបទូលសេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវប្រាប់​និស្ស័យ​ជាមុនទេ ភិក្ខុណាប្រាប់ ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុប្រាប់និស្ស័យ​ជាបន្ទាប់​អំពី​ឧបសម្បទាកម្មមក។

[៨៩] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យ​ឧបសម្បទា​ (ដល់កុលបុត្រ) ដោយគណៈ គឺភិក្ខុពីររូបខ្លះ បីរូបខ្លះ បួនរូបខ្លះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បាន​ក្រាបទូលសេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ដោយគណៈ​តិចជាង​ពី១០រូបឡើយ ភិក្ខុណា​ឲ្យឧបសម្បទា (ដូច្នេះ) ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុឲ្យឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ដោយគណៈ​ត្រឹម១០រូប ឬ​ច្រើនជាង​១០រូបឡើងទៅបាន។

[៩០] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្លះបួសបាន១វស្សា ខ្លះបាន២វស្សា ក៏ឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់​សទ្ធិវិហារិក។ ចំណែកខាងព្រះឧបសេនដ៏​មានអាយុ ជាកូន​វង្គន្តព្រាហ្មណ៍ បួសបាន១វស្សា ឲ្យឧបសម្បទា​សទ្ធិវិហារិកដែរ។ ព្រះឧបសេននោះ លុះនៅចាំវស្សាបាន២វស្សារួចហើយ ក៏នាំយក​សទ្ធិវិហារិក​ដែលបួសបាន​១វស្សា ទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏​មានព្រះភាគជាម្ចាស់ រួចអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ក៏ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទាំងឡាយដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គ​តែង​សន្សំ​ តែង​ធ្វើនូវ​សេចក្តី​រីករាយ​រាក់ទាក់ មួយអន្លើ​ដោយភិក្ខុជា​អគន្តុកៈ​ទាំងឡាយនេះជាធម្មតា។ វេលា​នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​ចំពោះ​ព្រះឧបសេនវង្គន្តបុត្រដ៏មានអាយុថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកល្មមអត់ទ្រាំបានឬទេ អ្នកល្មមញុំាង​អត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ​បានដោយ​ស្រួលឬទេ អ្នកទាំងឡាយមក​តាមផ្លូវ ឆ្ងាយ មិនបានលំបាកទេឬ។ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស យើងខ្ញុំ​ល្មម​អត់ទ្រាំបាន សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស យើងខ្ញុំ​ល្មម​ញុំាងអត្តភាព​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ទៅបាន ម្យ៉ាងទៀត សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស យើងខ្ញុំ​មកតាមផ្លូវ​ឆ្ងាយ មិនបានលំបាកទេ។ (សេចក្តីពន្យល់​អំពី​ពុទ្ធអធ្យាស្រ័យ​ដូចមានតទៅនេះ) ព្រះតថាគតទាំងឡាយជ្រាបនូវ​ហេតុហើយសួរក៏មាន ជ្រាបនូវ​ហេតុ​ហើយមិនសួរក៏មាន ជ្រាបច្បាស់នូវកាលគួរហើយសួរក៏មាន ជ្រាបច្បាស់នូវ​កាលគួរហើយ មិនសួរក៏មាន ព្រះតថាគតទាំងឡាយ ព្រះអង្គតែងសួរនូវ​អំពើដែល​ប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនទ្រង់​សួរ​អំពើ​ដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ឡើយ ព្រោះព្រះតថាគត​ទាំងឡាយ ទ្រង់បាន​ផ្តាច់​បង់នូវ​អំពើ​មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍​ទាំងឡាយ ដោយអរិយមគ្គ​ជ្រះស្រឡះហើយ។ ព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគ​ទាំងឡាយ ទ្រង់សួរនូវភិក្ខុទាំងឡាយ​ដោយអាការ​ពីរយ៉ាងគឺ ទ្រង់​ត្រិះរិះ​ថា តថាគត​នឹង​សំដែងនូវ​ធម៌១ តថាគតនឹង​បញ្ញត្ត​នូវសិក្ខាបទ​ដល់សាវក​ទាំងឡាយ១។ វេលានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់​ចំពោះ​នឹងព្រះឧបសេនវង្គន្តបុត្រដ៏​មានអាយុថា ម្នាលភិក្ខុ អ្នកឯងបួស​បានប៉ុន្មានវស្សាហើយ។ ភិក្ខុនោះ​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំ​ព្រះអង្គ​បួសបាន​២វស្សាហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សួរថា ចុះភិក្ខុនេះ បួសបានប៉ុន្មានវស្សាហើយ។ ភិក្ខុនោះក្រាបទូលថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ភិក្ខុនេះបួសបាន១វស្សាហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់សួរថា ភិក្ខុនេះត្រូវជាអ្វីនឹងអ្នក។ ភិក្ខុនោះក្រាប​ទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ត្រូវជាសទ្ធិវិហារិករបស់​ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគ​ទ្រង់បន្ទោស​ថា នែមោឃបុរស អំពើនេះ មិនទំនង មិនសមបែប មិនសមគួរ មិនមែន​ជារបស់​សមណៈ មិនគប្បី មិនគួរ​ធ្វើឡើយ នែមោឃបុរស អ្នកគួរតែ​ឲ្យភិក្ខុដទៃទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​ ម្តេចឡើយ ក៏តាំងចិត្ត​ទូន្មាន​ប្រៀន​ប្រដៅ​ភិក្ខុដទៃវិញ នែមោឃបុរស អ្នកប្រញាប់ពេកណាស់ ព្រោះអ្នកប្រព្រឹត្ត ដើម្បីសេចក្តី​ល្មោភ​ច្រើន ឯសេចក្តី​ល្មោភច្រើននេះ បានដល់ការ​ចងជាពួក នែមោឃបុរស អំពើ​នេះ នឹងបានដឹកនាំ​ពួកជន​ដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លាឲ្យ​ជ្រះថ្លាឡើង ឬនាំពួកជន​ដែលជ្រះថ្លាហើយ ឲ្យរឹតរឹតតែជ្រះថ្លា​ឡើងក៏ទេ។បេ។ ព្រះអង្គទ្រង់បន្ទោសរួចហើយ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មានវស្សា​ថយ​អំពី​១០ចុះមក មិនត្រូវ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​ឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុមានវស្សា១០ ឬវស្សាច្រើនជាង​១០ឡើងទៅ ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្របាន។

[៩១] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឆ្លាស បានឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់​កុលបុត្រ ដោយគិតអាងថា យើងមានវស្សា១០ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយ។ ពួកឧបជ្ឈាយ៍​ជាបុគ្គល​ពាល ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាបណ្ឌិត ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​មិនឆ្លាស ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជា​អ្នកឆ្លាស ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍ចេះដឹងតិច ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាអ្នកចេះដឹងច្រើន ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​អាប់ឥតបញ្ញា ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាអ្នកមានបញ្ញា ក៏ប្រាកដឡើង។ មានភិក្ខុ១រូប កាល​ពី​ដើមជាតិរ្ថិយដទៃ កាលបើឧបជ្ឈាយ៍​ប្រដៅ​តាមធម៌ តាមវិន័យ ក៏ពោល​ទោសដល់​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយ​រត់​ទៅ​កាន់លទ្ធិតិរ្ថិយ​នោះដូចដែល​វិញ។ ពួកភិក្ខុទាំងឡាយណាមាន​សេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច។បេ។ ភិក្ខុទាំងនោះ​ក៏​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ភិក្ខុទាំងឡាយជាបុគ្គល​ពាលមិនឆ្លាស មិនសមបើនឹង​ហ៊ាន​ឲ្យ​ឧបសម្បទា (ដល់​កុលបុត្រ) ដោយគិតថា យើងមានវស្សា១០ហើយ យើងមានវស្សា១០​ហើយសោះ ពួក​ឧបជ្ឈាយ៍ជាបុគ្គលពាល ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាបណ្ឌិត​ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​មិនឆ្លាស ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជា​អ្នកឆ្លាស ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍ជាអ្នកចេះដឹងតិច ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាអ្នកចេះដឹងច្រើន ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​អាប់ឥតបញ្ញា ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាអ្នកមានបញ្ញា ក៏ប្រាកដឡើង។ វេលានោះ ភិក្ខុទាំងនោះ បានក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ដល់​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា ពួកភិក្ខុជាបុគ្គល​ពាលមិនឆ្លៀវឆ្លាស បានឲ្យឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​ដោយគិតថា យើងមាន​វស្សា១០ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយ ពួកឧបជ្ឈាយ៍​ជាបុគ្គល​ពាល​ពួកសទ្ធិវិហារិក​ជាបណ្ឌិត​ ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​មិនឆ្លាស ពួកសទ្ធិវិហារិក ជាអ្នកឆ្លៀវឆ្លាស​ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​ជាអ្នកចេះដឹងតិច ពួកសទ្ធិវិហារិក ជាអ្នក​ចេះដឹង​ច្រើន ក៏ប្រាកដឡើង ពួក​ឧបជ្ឈាយ៍អាប់​ឥតបញ្ញា ពួកសទ្ធិវិហារិកមានបញ្ញា​ក៏ប្រាកដ​ឡើង ពិតមែនឬ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់​ដ៏មានជោគ​ទ្រង់បន្ទោសថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ពួកមោឃបុរស​នោះ ជាបុគ្គល​ពាលមិនឆ្លាស មិនសមបើ​នឹងហ៊ាន​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រ​ដោយគិតថា យើងមានវស្សា១០ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយសោះ ពួកឧបជ្ឈាយ៍​ជាបុគ្គល​ពាល ពួកសទ្ធិវិហារិក ជាបណ្ឌិតក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍មិនឆ្លាស ពួកសទ្ធិវិហារិក ជាអ្នកឆ្លាស​ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​ចេះដឹងតិច ពួកសទ្ធិវិហារិក ចេះដឹងច្រើន ក៏ប្រាកដឡើង ពួកឧបជ្ឈាយ៍​អាប់ឥតបញ្ញា ពួកសទ្ធិវិហារិក មានបញ្ញាក៏ប្រាកដឡើង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនេះ​នឹងបាន​ដឹកនាំពួកជន​ដែល​មិនទាន់​ជ្រះថ្លា​ឲ្យជ្រះថ្លាឡើងក៏ទេ។បេ។ ព្រះអង្គ​បន្ទោស​រួចហើយ ទ្រង់​ធ្វើធម្មីកថា ហើយត្រាស់​ហៅភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុពាលមិនឆ្លាសមិនត្រូវ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) ឡើយ ភិក្ខុពាលណាឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុដែល​ឆ្លាស​ប្រតិពល​មានវស្សា១០ ឬមានវស្សាច្រើនជាង១០ ឡើងទៅ​គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា (ដល់កុលបុត្រ) បាន។

[៩២] សម័យនោះឯង កាលបើឧបជ្ឈាយ៍​ទាំងឡាយ​ដើរចេញ ទៅចាកអាវាសក្តី សឹកទៅក្តី ស្លាប់​ទៅក្តី ទៅកាន់​ពួកតិរ្ថិយក្តី ឯពួក​ភិក្ខុក៏​ឥតមានអាចារ្យ ឥតមានអ្នកឲ្យដំបូន្មាន ឥតមាន​អ្នកប្រៀន​ប្រដៅ​ឡើយ ហើយស្លៀក​ក៏មិនស្រួល ដណ្តប់ក៏មិនស្រួល មិនបរិបូណ៌​ដោយឫកមារយាទ75) ហើយដើរទៅបិណ្ឌបាត។ កាលបើ​ពួកមនុស្ស​គេកំពុងបរិភោគបាយ ភិក្ខុទាំងនោះក៏បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើ​ភោជន​ក៏មាន បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើខាទនីយៈ​ក៏មាន បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើគ្រឿង​សម្រាប់​លិទ្ធជញ្ជាប់​ក៏មាន បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើទឹកដែល​សម្រាប់​ផឹកក៏មាន សុំសំឡខ្លះ បាយខ្លះ យកមកឆាន់ខ្លួនឯង មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ហ៊ោកញ្ជ្រៀវនៅក្នុង​រោងភត្តទៀតផង។ មនុស្ស​ទាំងឡាយ​ក៏​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ពួកសមណៈ​ ជាសក្យបុត្ត មិនសមបើនឹង​ស្លៀក​មិនស្រួល ដណ្តប់​មិនស្រួល មិនបរិបូណ៌​ដោយឫកមារយាទ ហើយដើរទៅបិណ្ឌបាតសោះ កាលពួកមនុស្ស​កំពុង​បរិភោគបាយ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើ​ភោជន​ក៏មាន ទៅពីលើខាទនីយៈ​ក៏មាន ទៅពីលើគ្រឿង​សម្រាប់​លិទ្ធជញ្ជាប់​ក៏មាន បង្អោនបាត្រ​សម្រាប់សូម​ទៅពីលើទឹក​សម្រាប់​ផឹក​ក៏មាន សុំសំឡខ្លះ បាយខ្លះ​ដោយខ្លួនឯង​យកមកឆាន់ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ហ៊ោកញ្ជ្រៀវខ្លាំងក្នុង​រោង​ភត្ត​ទៀត​ ដូចជាពួកព្រាហ្មណ៍​ដែលហ៊ោ​កញ្ជ្រៀវ​ក្នុងកន្លែងបរិភោគ​ភោជន​របស់ព្រាហ្មណ៍។ កាលមនុស្ស​ទាំងនោះ កំពុងតែពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​យ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុក៏បានឮច្បាស់។ ភិក្ខុទាំងឡាយណា​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាតិច។បេ។ ភិក្ខុទាំងនោះក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ភិក្ខុទាំងឡាយមិនសមបើ​នឹងស្លៀក​មិនល្អ ដណ្តប់មិនល្អ មិនបរិបូណ៌​ដោយឫកមារយាទសោះ។ វេលានោះឯង ភិក្ខុទាំងនោះបានក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។បេ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់​សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮថា ពួកភិក្ខុស្លៀកមិនល្អ ដណ្តប់មិនល្អ មិនបរិបូណ៌​ដោយឫក​មារយាទ ពិតមែនឬ។ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូលថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះពុទ្ធ​ជាម្ចាស់ដ៏​មានជោគ ទ្រង់បន្ទោស។បេ។ លុះទ្រង់បន្ទោសរួចហើយ ក៏ធ្វើធម្មីកថា ហើយត្រាស់​ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យមាន​អាចារ្យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯអាចារ្យ ត្រូវតាំងចិត្តនឹង​អន្តេវាសិកដូចជាកូន អន្តេវាសិកត្រូវតាំងចិត្ត​នឹងអាចារ្យ​ដូចជាបិតា ជនទាំង​នោះត្រូវមានសេចក្តី​គោរព​កោតក្រែង​ដល់​គ្នានឹងគ្នា មានការចិញ្ចឹម​ជីវិត​ស្មើគ្នា​យ៉ាងនេះ ទើបនឹង​បាន​សម្រេច​សេចក្តី​ចំរើន​លូតលាស់​ធំទូលាយ​ក្នុងធម៌វិន័យនេះបាន។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​ទៅនៅអាស្រ័យ​នឹងភិក្ខុដែលមាន​វស្សា១០ ឯភិក្ខុដែលមានវស្សា១០​គួរឲ្យ​និស្ស័យ​គេបាន។ ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ អន្តេវាសិក​ត្រូវយកអាចារ្យ (ជាទីអាស្រ័យ) យ៉ាងនេះ។ គឺ​អន្តេវាសិកត្រូវធ្វើ​ចីពរ​ឆៀងស្មាម្ខាង ហើយសំពះបាទា រួចអង្គុយ​ច្រហោង ផ្គងអញ្ជលីឡើង ហើយ​ពោល​យ៉ាងនេះនឹងអាចារ្យ​ថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមលោកម្ចាស់​ជាអាចារ្យ​របស់ខ្ញុំ​ ខ្ញុំសូម​អាស្រ័យ​នៅនឹង​លោកដ៏​មានអាយុ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមលោកម្ចាស់​ជាអាចារ្យ​របស់ខ្ញុំ ខ្ញុំសូមអាស្រ័យ​នៅនឹង​លោកដ៏មានអាយុ បពិត្រ​លោក​ដ៏ចំរើន សូមលោកម្ចាស់ធ្វើ​ជាអាចារ្យ​របស់ខ្ញុំ ខ្ញុំ​សូមអាស្រ័យ​នៅនឹងលោកដ៏មានអាយុ។ ឯអាចារ្យ​ត្រូវពន្យល់​អន្តេវាសិក​ដោយកាយ ឬ​ដោយវាចា ឬពន្យល់​ទាំង​កាយ​​ទាំងវាចាថា សាហុ76) ក្តី លហុ77) ក្តី ឧបាយិកំ78) ក្តី បដិរូបំ79) ក្តី បាសាទិកេន សម្បាទេហិ​80) ក្តី (យ៉ាងនេះ​ទើប​ឈ្មោះ​ថា) អន្តេវាសិកយកអាចារ្យ (ជាទីអាស្រ័យ) (បើ)អាចារ្យមិនបានពន្យល់​អន្តេវាសិក​ដោយកាយ​ ឬដោយ​វាចា ឬពន្យល់​ទាំងកាយ ទាំងវាចាទេ ឈ្មោះថា អន្តេវាសិក​មិនបាន​យក​អាចារ្យ (ជាទីអាស្រ័យ)​ឡើយ។

[៩៣] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្តេវាសិក​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ឲ្យល្អនឹងអាចារ្យ។ ឯការដែលប្រព្រឹត្តឲ្យល្អ​នឹងអាចា្យ​នោះ (ដូច្នេះ)។ គឺអន្តេវាសិក​ត្រូវក្រោក​អំពីព្រឹក ហើយដោះស្បែក​ជើង រួចគ្រង​ចីពរ ឆៀង​ស្មាម្ខាង​ ហើយ​ប្រគេន​ឈើស្ទន់ ប្រគេន​ទឹកសម្រាប់លុបមុខទៅអាចារ្យ ត្រូវក្រាលអាសនៈ បើមានបបរ អន្តេវាសិកត្រូវលាងភាជន៍ ហើយដាក់បបរ​ប្រគេនទៅអាចារ្យ កាលបើអាចារ្យ​ឆាន់​បបររួចហើយ អន្តេវាសិកត្រូវ​ប្រគេន​ទឹកទៅអាចារ្យ រួច​ទទួល​យកភាជន៍​ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យ​ទង្គិចទង្គុកគ្នា ហើយលាងឲ្យស្អាត រួច​រៀបចំ​ទុកដាក់ កាលបើ​អាចារ្យ​ក្រោកចេញហើយ អន្តេវាសិកត្រូវ​រើអាសនៈ​ចេញ ថាកន្លែងនោះស្មោកគ្រោក​ អន្តេវាសិកត្រូវ​បោសកន្លែងនោះចេញ។ បើ​អាចារ្យចង់​ចូលទៅ​កាន់​ស្រុក អន្តេវាសិក​ត្រូវប្រគេនស្បង់ទៅអាចារ្យ ហើយទទួលយកស្បង់បន្លាស់មកវិញ ត្រូវ​ប្រគេន​វត្ថពន្ធ​ចង្កេះ ត្រូវត្រួតសង្ឃាដិទាំងឡាយជាពីរជាន់ ហើយប្រគេន ត្រូវលាងបាត្រដែលប្រកបដោយទឹក ហើយ​ប្រគេនអាចារ្យ បើអាចារ្យចង់បាន​អន្តេវាសិកជាបច្ឆាសមណៈ​ អន្តេវាសិក​ត្រូវបិទបាំង​មណ្ឌលបី ហើយស្លៀក​ឲ្យជា​បរិមណ្ឌល រួចចងវត្ថពន្ធចង្កេះ ហើយត្រួត​សង្ឃាដិជាពីរជាន់ ហើយសឹមឃ្លុំ រួច​ពាក់​ឡេវកណ្ឌុំ ហើយកាន់យកបាត្រដែលលាង​ហើយ ធ្វើ​ជាសមណៈ ដើរ​តាម​ក្រោយអាចារ្យទៅចុះ កុំឲ្យ​ដើរទៅឆ្ងាយពីអាចារ្យពេក កុំឲ្យ​ដើរទៅជិតអាចារ្យពេក ត្រូវចាំ​ទទួល​យកវត្ថុ​ដែល​គេទុក​បាត្រ​81) កាលបើអាចារ្យ​កំពុងនិយាយ អន្តេវាសិកមិនត្រូវដាក់​ពាក្យក្នុងចន្លោះចន្លោះឡើយ បើអាចារ្យ​កំពុងនិយាយពាក្យ​ជាទំនង​នឹងឲ្យត្រូវ​អាបត្តិ អន្តេវាសិក​ត្រូវ​ឃាត់ អន្តេវាសិក កាលវិល​ត្រឡប់​​មក ត្រូវមកជាមុន ហើយក្រាលអាសនៈ រួចដម្កល់​​ទុកនូវទឹក​សម្រាប់​​លាងជើង តាំង​សម្រាប់​រងជើង​​ ក្បឿង​សម្រាប់ជូត​ជើង​ចាំ រួចត្រូវក្រោកទៅទទួល​បាត្រ​និងចីវរ ហើយប្រគេនស្បង់បន្លាស់ ទទួល​យកស្បង់ស្លៀកមកវិញ។ បើចីវរ​សើម អន្តេវាសិកត្រូវយកទៅសំដិល​ក្នុងទីមាន​កំដៅ១រំពេច តែកុំទុក​ចីវហាលថ្ងៃ(ឲ្យយូរពេក) ត្រូវ​បត់ចីវរ (យកមក​ទុក) កាល​នឹងបត់ចីវរ​ ត្រូវ​បំផ្លើស​ជាយឲ្យ​ហួស​ពីគ្នាប្រមាណ​៤ធ្នាប់ ហើយ​សឹម​បត់ចីវរ ដោយគិតថា កុំឲ្យ​បាក់ផ្នត់ចីវរ​ពាក់កណ្តាលឡើយ ហើយ​ដាក់ទុកវត្ថពន្ធចង្កេះ​ក្នុងផ្នត់​ចីវរចុះ។ បើមានចង្ហាន់បិណ្ឌបាត​ ហើយអាចារ្យចង់​ឆាន់ អន្តេវាសិក​ត្រូវ​ប្រគេនទឹក ហើយប្រគេនចង្ហាន់​បិណ្ឌបាត ត្រូវសួរអាចារ្យ​អំពីទឹក កាលបើអាចារ្យឆាន់រួចហើយ អន្តេវាសិកត្រូវប្រគេនទឹក រួច​ទទួលយកបាត្រមកវិញ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិចទង្គុកគ្នា ហើយ​លាងឲ្យ​ស្អាត រួចជូតឲ្យស្ងួតទឹកចេញ ហើយ​ហាលក្នុងទី​មានកំដៅ១រំពេច តែកុំដាក់​ទុកបាត្រ​ហាលថ្ងៃ (ឲ្យយូរ​ពេក) អន្តេវាសិកត្រូវ​ទុកដាក់បាត្រ​និងចីវរ​ កាលដែល​ទុកបាត្រ ត្រូវយកដៃម្ខាងចាប់​បាត្រ ដៃ​ម្ខាង​ស្ទាប​មើល​​ក្រោម​គ្រែ ឬក្រោម​តាំងសិន សឹមទុក​​បាត្រ ម្យ៉ាងទៀត កុំទុកដាក់បាត្រ​ក្នុងទី​ដែល​មិនសមគួរឡើយ កាលនឹង​ទុក​ចីវរ ត្រូវយកដៃម្ខាងចាប់ចីវរ ដៃ​ម្ខាង​ជូត​ស្បៀងចីវរ ឬខ្សែចីវរ រួចបត់ជាយចីវរ​ខាងណោះ​ឲ្យជាផ្នត់មក​ខាងណេះ ហើយសឹមទុកចីវរចុះ កាលបើអាចារ្យ​ក្រោក​ចេញ​ហើយ អន្តេវាសិក​ត្រូវ​រើ​អាសនៈ​ចេញ រួចត្រូវទុកដាក់នូវទឹក​សម្រាប់​លាងជើង តាំងសម្រាប់រងជើង ក្បឿង​សម្រាប់ជូតជើង ប្រសិនបើកន្លែងនោះស្មោកគ្រោក អន្តេវាសិកត្រូវបោសកន្លែងនោះចេញ។ ថាបើអាចារ្យចង់ស្រង់ទឹក អន្តេវាសិកត្រូវចាត់ចែង​ទឹកសម្រាប់​ស្រង់ប្រគេន បើអាចារ្យ​ត្រូវការទឹក​ត្រជាក់ អន្តេវាសិកត្រូវ​ចាត់ចែង​ទឹកត្រជាក់​ប្រគេន បើអាចារ្យត្រូវការ​ទឹកក្តៅ អន្តេវាសិកត្រូវចាត់ចែង​ទឹកក្តៅ​ប្រគេន។ បើអាចារ្យចង់ចូលទៅឯ​រោងភ្លើង អន្តេវាសិកត្រូវសូន្យ​គ្រឿង​លំអិត​សម្រាប់ងូតទុក ត្រូវ​ផ្សើម​ដីស្អិតទុក ហើយនាំយកតាំង​សម្រាប់រោងភ្លើង ដើរតាមពី​ខាងក្រោយៗ​នៃអាចារ្យ ហើយប្រគេន​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើង រួចទទួល​​ចីវរ​មក​ទុកដាក់ដោយ​ឡែក​វិញ រួចត្រូវប្រគេន​គ្រឿង​លំអិត​សម្រាប់ងូត ត្រូវប្រគេន​ដីស្អិត​ទៅ​អាចា្យ បើអន្តេវាសិក​អាចនឹងចូលទៅបាន ក៏គប្បីចូលទៅកាន់​រោងភ្លើងចុះ កាល​នឹងចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង​ ត្រូវលាបមុខ​ដោយ​ដីស្អិត ហើយបិទបាំង​ពីខាងមុខ អំពីខាង​ក្រោយ រួចសឹម​ចូល​ទៅកាន់​រោងភ្លើង ហើយកុំឲ្យ​អង្គុយ​ច្រៀត​បៀត​ពួកភិក្ខុចាស់ឡើយ មិនត្រូវហាមអាសនៈ​ពួក​ភិក្ខុ​ថ្មី​ ត្រូវធ្វើបរិកម្ម មានឲ្យលំអិតសម្រាប់ងូត និងដីស្អិត ជាដើម ដល់អាចារ្យ​ក្នុងរោងភ្លើង កាលអន្តេវាសិក​ដើរចេញពី​រោងភ្លើងទៅ ត្រូវនាំយកតាំង​សម្រាប់រោងភ្លើង ហើយបិទបាំងពី​ខាងមុខ ពីខាងក្រោយ រួចសឹម​ចេញពី​រោងភ្លើង មិនតែប៉ុណ្ណោះ (ទោះបី) ក្នុងទឹក ក៏អន្តេវាសិកត្រូវតែ​ធ្វើ​បរិកម្ម​ដល់អាចារ្យដែរ កាលអន្តេវាសិក​ងូត​រួចហើយ ត្រូវឡើងមកមុន ហើយជូតកាយ​របស់ខ្លួន​ឲ្យស្ងួត​ទឹកចេញ ហើយ​ស្លៀក​ស្បង់ រួចហើយត្រូវ​ជូត​ទឹកពី​កាយរបស់អាចារ្យ រួចត្រូវប្រគេនស្បង់​ ប្រគេន​សង្ឃាដិ (ទៅអាចារ្យ) ហើយអន្តេវាសិកត្រូវនាំយក​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើង ដើរចេញមកមុន រៀបចំក្រាលអាសនៈចាំ ត្រូវដំកល់ទូកនូវទឹក​សម្រាប់លាងជើង តាំង​សម្រាប់​រងជើង និងក្បឿង​សម្រាប់​ជូតជើង ហើយត្រូវសួរ​អាចារ្យ​អំពី​ទឹកសម្រាប់ឆាន់។ បើអន្តេវាសិក​ចង់រៀន​បាលី គប្បីរៀន​បាឡីនឹងអាចារ្យចុះ បើអន្តេវាសិកចង់រៀន​អដ្ឋកថា គប្បីរៀន​អដ្ឋកថានឹងអាចារ្យចុះ។ អាចារ្យនៅក្នុងវិហារណា បើវិហារនោះ​ស្មោកគ្រោក បើអន្តេវាសិក​អាចនឹងបោសជម្រះបាន ​ត្រូវបោស​ជម្រះចុះ កាលនឹងបោសជម្រះ​វិហារ ត្រូវនាំ​យក​បាត្រ​និងចីវរ​ចេញ​ជាមុន យកទៅដម្កល់​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំយក​កម្រាលសម្រាប់ទ្រាប់អង្គុយ​ទៅដម្កល់​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំយក​ពូកនិងខ្នើយ​ ទៅដម្កល់​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំគ្រែចេញ ធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុក​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យត្រដុស​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយយកទៅដម្កល់​​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំយកតាំងចេញ ធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុក​ផែនដី កុំឲ្យត្រដុស​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយ​យកទៅ​ដម្កល់​​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំ​យកទ្រនាប់​គ្រែ​ទៅដម្កល់​ទុកដោយឡែក ត្រូវនាំយកកន្ថោរ​ទៅ​ទុក​ដោយឡែក ​ត្រូវនាំយកក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែក​​ទៅ​ទុកដោយឡែក ត្រូវចំណាំ​​កម្រាលផែនដីដែលគេក្រាល​ទុកយ៉ាងណា ហើយ​នាំ​យកទៅ​ទុកដោយឡែក។ គ្រឿងស្មុកស្មាញ (មានសរសៃ​ពីង​ពាង​ជាដើម) មាននៅក្នុងវិហារ អន្តេវាសិក​ត្រូវបោសចេញ​អំពី​ពិតានជាមុន ត្រូវបោសកន្លៀត​ជ្រុងបង្អួច បើជញ្ជាំង​ដែលគេលាប​ដោយរង់ប្រឡាក់ប្រឡូស អន្តេវាសិកត្រូវ​ផ្សើមកំណាត់សំពត់ ពូតរួចសឹមជូត បើផ្ទៃ (ផែនដី)​ដែលគេលាប​ដោយវត្ថុពណ៌ខ្មៅ ប្រឡាក់ប្រឡូស អន្តេវាសិកត្រូវផ្សើមកំណាត់សំពត់​ ហើយពូតចេញរួចសឹមជូត បើផ្ទៃ​គេមិន​បានលាបទេ អន្តេវាសិកត្រូវយកទឹកប្រស់រួចសឹមជូត ​ត្រូវ​ប្រមូល​សម្រាម​ ដោយគិតថា វិហារកុំ​ប្រឡាក់​ប្រឡូស​ដោយធូលី​ឡើយ ហើយយក​ទៅចោល​ដោយឡែក លុះសំដិលហាល​​កម្រាល​ផែនដីហើយ បោសគោះដីចេញឲ្យស្អាត រួចហើយសឹម​នាំយក​ទៅក្រាល​ដូចដែល​វិញ លុះហាលទ្រនាប់​គ្រែរួចហើយ ជូតឲ្យស្អាត ហើយយកទៅដម្កល់​ទុក​ក្នុង​ទី​ដដែលវិញ លុះហាលគ្រែរួចហើយ បោស​គោះឲ្យស្អាត រួចនាំចេញទៅ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុកផែនដី កុំឲ្យ​ត្រដុស​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ យកទៅតាំងទុកដូចដែលវិញ លុះសំដិលហាលតាំង​រួច​ហើយ ត្រូវបោសគោះឲ្យស្អាត ហើយនាំចេញទៅ​ដោយស្រួល កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុកផែនដី កុំឲ្យត្រដុស​សន្ទះទ្វារ និង​ក្របទ្វារ យកទៅតាំងទុកដូចដែលវិញ លុះសំដិលពូកនិងខ្នើយហើយ គោះឲ្យស្អាត រួចនាំយកទៅក្រាលដូចដែលវិញ លុះសំដិលកម្រាលសម្រាប់ទ្រាប់អង្គុយហើយបោសគោះឲ្យស្អាត រួចយកទៅ​ក្រាលទុកដូចដែលវិញ លុះហាលកន្ថោររួចជូត​ឲ្យស្អាតហើយ យកទៅដម្កល់ទុក​ក្នុងទី​ដដែល​វិញ លុះហាលក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែក រួចជូតឲ្យស្អាតហើយ យកទៅដម្កល់​ទុកក្នុងទីដដែលវិញ អន្តេវាសិក ត្រូវទុកដាក់បាត្រនិងចីវរ កាលនឹងទុក​បាត្រ ដៃម្ខាងចាប់យកបាត្រ ដៃម្ខាងស្ទាបមើលក្រោម​គ្រែ ឬក្រោម​តាំង រួចហើយសឹមទុកបាត្រ ម្យ៉ាងទៀត កុំឲ្យទុកបាត្រ​លើទីដែលមិនសមគួរ កាលនឹងទុក​ចីវរ ដៃម្ខាងចាប់យកចីវរ ដៃម្ខាងជូតស្បៀង​ចីវរ​ក្តី ខ្សែចីវរក្តី ហើយធ្វើ​ជាយខាង​ណោះឲ្យ​ជាផ្នត់មក​ខាងណេះ រួចសឹម​ទុក​ចីវរ​ចុះ។ បើមានខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកអំពីទិស​ខាងកើត អន្តេវាសិកត្រូវបិទបង្អួច​ពីទិស​ខាងកើត បើមានខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងលិច អន្តេវាសិកត្រូវបិទ​បង្អួចពី​ទិសខាងលិច បើមាន​ខ្យល់បក់​ទាំង​ធូលី​មកពីទិស​ខាងជើង អន្តេវាសិកត្រូវបិទបង្អួច​ពីទិស​ខាងជើង បើមាន​ខ្យល់បក់​ទាំង​ធូលី​មកពីទិស​ខាងត្បូង អន្តេវាសិកត្រូវបិទបង្អួច​ពីទិស​ខាងត្បូង បើ​រដូវ​ត្រជាក់ អន្តេវាសិកត្រូវបើក​បង្អួច​​ក្នុងវេលាថ្ងៃ បិទ​ក្នុងវេលាយប់ បើ​រដូវក្តៅ អន្តេវាសិកត្រូវបិទបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ បើក​ក្នុងវេលា​យប់។ បើបរិវេណ​មានសម្រាម អន្តេវាសិកត្រូវបោស​បរិវេណចេញ បើបន្ទប់​ស្មោកគ្រោក អន្តេវាសិក​ត្រូវបោស​បន្ទប់ចេញ បើរោងឆាន់ស្មោកគ្រោក អន្តេវាសិកត្រូវបោសរោងឆាន់ចេញ បើរោងភ្លើងមិន​ស្អាត អន្តេវាសិក​ត្រូវបោសរោងភ្លើងចេញ បើបង្គន់មិនស្អាត អន្តេវាសិកត្រូវបោសសំអាតចេញ បើគ្មាន​ទឹកសម្រាប់​ឆាន់ អន្តេវាសិកត្រូវដំកល់​ទឹកសម្រាប់ឆាន់ បើគ្មានទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ អន្តេវាសិក​ត្រូវ​ដំកល់​ទឹកសម្រាប់​ប្រើប្រាស់ បើគ្មានទឹក​ក្នុងក្អម​សម្រាប់លាងអាចមន៍ទេ អន្តេវាសិកត្រូដងទឹក​ដាក់ក្នុង​ក្អម​សម្រាប់លាង​អាចមន៍។ បើអាចារ្យមានសេចក្តីអផ្សុក​កើតឡើង អន្តេវាសិកត្រូវបំបាត់សេចក្តី​អផ្សុក​នោះ​ដោយខ្លួនឯង ឬឲ្យគេបំបាត់​សេចក្តី​អផ្សុកនោះចេញក៏បាន ឬត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់អាចារ្យ​នោះ បើសេចក្តី​សង្ស័យ​កើតឡើងដល់អាចារ្យ អន្តេវាសិក​ត្រូវបន្ទោបង់សេចក្តី​សង្ស័យ​នោះដោយ​ខ្លួនឯង ឬឲ្យគេជួយ​បន្ទោបង់​ក៏បាន ឬត្រូវ​ធ្វើធម្មីកថា​ដល់អាចារ្យនោះ បើទិដ្ឋិ គឺសេចក្តីយល់ខុស កើតឡើង​ដល់អាចារ្យ អន្តេវាសិកត្រូវជួយពន្យល់​ ណែនាំឲ្យយល់ត្រូវឡើង​ដោយខ្លួនឯង ឬ​ឲ្យអ្នកដទៃពន្យល់​ក៏បាន ឬត្រូវធ្វើធម្មីកថា​ដល់អាចារ្យនោះ។ បើអាចារ្យ​ត្រូវ​គរុកាបត្តិ គួរនឹងចូល​បរិវាស អន្តេវាសិក​ត្រូវធ្វើសេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគប្បីឲ្យ​បរិវាស​ដល់អាចារ្យ(របស់អញ) ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអាចារ្យគួរ​នឹង​ទាញអន្តរាបត្តិ ចូលមកក្នុង​មូលាបត្តិ អន្តេវាសិកត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគប្បីទាញអន្តរាបត្តិ​ចូលមកដាក់​ក្នុងមូលាបត្តិ​ចំពោះអាចារ្យ (របស់អញ) ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអាចារ្យ​គួរដល់​មានត្ត អន្តេវាសិកត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បីឲ្យមានត្ត​ដល់អាចារ្យ ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអាចារ្យគួរដល់​អព្ភានកម្ម អន្តេវាសិកត្រូវធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បីធ្វើអព្ភានកម្ម (ចំពោះអាចារ្យ) ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ បើសង្ឃមានប្រាថ្នាដើម្បីធ្វើនូវ​កម្ម គឺតជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តីចំពោះ​អាចារ្យ អន្តេវាសិក​ត្រូវធ្វើ​សេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ កុំឲ្យសង្ឃធ្វើកម្ម​ដល់អាចារ្យ ឬសង្ឃ​គប្បីបង្អោន​ទៅដើម្បី​កម្មស្រាល ដល់អាចារ្យនោះ ម្យ៉ាងទៀត កម្មគឺ តជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី ដែលសង្ឃ​បានធ្វើដល់អាចារ្យនោះ​ហើយ អន្តេវាសិក​ត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យ​លោកអាចារ្យប្រព្រឹត្ត​ល្អទៅ ឲ្យប្រព្រឹត្ត​សម្របរោម គឺមិនប្រកួតប្រកាន់ ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​វត្ត គួរដល់​កិរិយា​រលាស់ខ្លួនចេញ​ចាកអាបត្តិ សង្ឃគប្បី​រម្ងាប់នូវ​កម្មនោះឲ្យ។ បើចីវរ​របស់អាចារ្យ​គួរ​នឹង​លាង អន្តេវាសិក​ត្រូវលាងឲ្យ ឬ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ចីវរ​របស់អាចារ្យ​គួរលាង​ដោយ​ឧបាយ​ដូចម្តេច​ហ្ន៎ បើចីវរ​របស់អាចារ្យ​គួរនឹងធ្វើ (មានដេរប៉ះជាដើម) អន្តេវាសិកត្រូវធ្វើឲ្យ ឬ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវររបស់អាចារ្យគួរ​នឹងធ្វើ​ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើគ្រឿងជ្រលក់​​របស់អាចារ្យ​គួរនឹងដាំ ឬស្ងោរ អន្តេវាសិកត្រូវដាំ ឬស្ងោរឲ្យ ឬ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា គ្រឿងជ្រលក់របស់អាចារ្យ​គួរដាំ ឬស្ងោរ​ដោយឧបាយ​ដូចម្តេច​ហ្ន៎ បើចីវររបស់អាចារ្យ​គួរនឹងជ្រលក់ អន្តេវាសិក​ត្រូវជ្រលក់ឲ្យ ឬ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវររបស់អាចារ្យ​គួរជ្រលក់​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎ កាលអន្តេវាសិកជ្រលក់​ចីវរ ត្រូវជលក់ដោយប្រែត្រឡប់​ឲ្យសព្វល្អ ម្យ៉ាងទៀត កាលបើ (ហាលចីវរ) ដំណក់ទឹកស្រក់​មិនទាន់អស់​នៅឡើយ អន្តេវាសិក​​កុំអាលដើរ​ចេញ។ (បើ) អន្តេវាសិក​​មិនទាន់បានប្រាប់អាចារ្យទេ មិនត្រូវឲ្យបាត្រ​ទៅ​ភិក្ខុពួកខ្លះ82) ឡើយ មិនត្រូវទទួលយក​បាត្រ​របស់​ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ឲ្យចីវរ​ទៅភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ទទួល​យកចីវរ​របស់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ឲ្យ​​បរិក្ខារ​ទៅភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​ទទួល​យក​បរិក្ខារ​របស់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវ​កោរសក់​ឲ្យភិក្ខុ​ពួកខ្លះ​ទេ មិនត្រូវ​ឲ្យភិក្ខុពួកខ្លះ​កោរសក់​ឲ្យទេ មិនត្រូវធ្វើបរិកម្ម​ (គក់ច្របាច់) ឲ្យភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវឲ្យ​ភិក្ខុ​ពួកខ្លះ​ធ្វើបរិកម្មឲ្យខ្លួន​ទេ មិនត្រូវធ្វើសេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយដល់ភិក្ខុពួកខ្លះទេ មិនត្រូវឲ្យភិក្ខុពួកខ្លះ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​បម្រើ(ខ្លួន) មិនត្រូវធ្វើជា​បច្ឆាសមណៈ​នៃ​ភិក្ខុ​ពួកខ្លះឡើយ មិនត្រូវយកភិក្ខុពួកខ្លះ​ធ្វើ​ជា​បច្ឆាសមណៈ​នៃខ្លួន មិនត្រូវនាំយកបិណ្ឌបាតទៅ​ឲ្យ​ភិក្ខុពួកខ្លះ មិនត្រូវឲ្យ​ភិក្ខុពួកខ្លះ​នាំយក​បិណ្ឌបាត​មកឲ្យខ្លួន។ (បើ) អន្តេវាសិក​មិនទាន់បានប្រាប់អាចារ្យទេ មិនត្រូវ​ចូលទៅកាន់​ស្រុក មិនត្រូវចូលទៅកាន់ព្រៃខ្មោច មិនត្រូវដើរ​ចេញ​ទៅកាន់​ទិស​ឡើយ។ បើអាចារ្យមានជម្ងឺឈឺ អន្តេវាសិក​ត្រូវថែទាំដរាបដល់​អស់ជីវិត ត្រូវទៅកំដរចាំត្រាតែអាចារ្យជាស្រឡះ។

ចប់ អាចរិយវត្តកថា។

១៩. អន្តេវាសិកវត្តកថា

vin.mv.01.19 | book_006

(អន្តេវាសិកវត្តកថា (១៩.))

[៩៤] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចារ្យត្រូវតែប្រព្រឹត្ត​ឲ្យ​ល្អនឹងអន្តេវាសិក​។ ឯការដែល​ប្រព្រឹត្ត​ឲ្យ​ល្អ​នឹង​អន្តេវាសិក​​នោះ (ដូចសេចក្តី​តទៅនេះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចារ្យត្រូវ​សង្គ្រោះ​ ​ទំនុកបម្រុង ត្រូវអនុគ្រោះ អាណិតអាសូរ ​អន្តេវាសិកដោយការ​បង្រៀន​បាលី ដោយការ (ពន្យល់នូវ​សេចក្តី​នៃបាលី) អដ្ឋកថា ដោយឲ្យដម្បូន្មាន ដោយ​ប្រៀនប្រដៅ។ បើអាចារ្យមានបាត្រ ​អន្តេវាសិកគ្មានបាត្រ អាចារ្យត្រូវ​ឲ្យបាត្រ​ដល់​អន្តេវាសិក (ប្រើប្រាស់ខ្លះផង) ឬ ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ​បាត្រគប្បីកើត​ឡើង​ដល់​​អន្តេវាសិក​ បើអាចារ្យមានចីវរ ​អន្តេវាសិកគ្មាន​ចីវរ អាចារ្យត្រូវ​ឲ្យចីវរដល់​អន្តេវាសិក ឬត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ចីវរ​គប្បីកើតឡើងដល់​អន្តេវាសិក ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎ បើ​អាចារ្យ​មាន​គ្រឿង​បរិក្ខារ ​អន្តេវាសិកគ្មានគ្រឿង​បរិក្ខារ អាចារ្យត្រូវ​ឲ្យគ្រឿងបរិក្ខារដល់​អន្តេវាសិក ឬធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា គ្រឿង​បរិក្ខារ​គប្បី​កើតឡើងដល់​អន្តេវាសិក ​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎។ បើអន្តេវាសិកមានជម្ងឺ អាចារ្យ​ត្រូវក្រោកពីព្រលឹម ហើយឲ្យឈើស្ទន់ ឲ្យទឹកលុបមុខ ក្រាលនូវអាសនៈ​ បើមានបបរ ត្រូវ​លាង​ភាជន៍ ​ដាក់បបរ ហើយយកទៅ​ឲ្យ កាលបើ​អន្តេវាសិកឆាន់បបរហើយ អាចារ្យត្រូវឲ្យ​ទឹក ហើយទទួល​ភាជន៍​​ធ្វើឲ្យទាបស្រួល ហើយត្រូវលាង​ទុកដាក់ដោយល្អ កុំឲ្យទង្គិច​ទង្គុកនឹងអ្វី​ឡើយ កាលបើ​អន្តេវាសិកក្រោកឡើង អាចារ្យត្រូវរើអាសនៈចេញ បើប្រទេស​នោះមានសម្រាម អាចារ្យ​ត្រូវបោសច្រាស​ប្រទេសនោះចេញ។ បើ​អន្តេវាសិកចង់ចូល​ទៅកាន់ស្រុក អាចារ្យត្រូវ​ឲ្យស្បង់​សម្រាប់ស្លៀក​ ត្រូវទទួលទុកនូវស្បង់សម្រាប់ផ្លាស់ប្តូរ ត្រូវឲ្យវត្ថពន្ធចង្កេះ ត្រូវ​ដម្រួត​សង្ឃាដិ​ និងចីពរ​ជាមួយគ្នា ហើយឲ្យទៅ បាត្រដែលទទឹក ត្រូវលាងជូត​ហើយ​ឲ្យ​ ត្រូវកំណត់ទុកក្នុងចិត្តថា ​​អន្តេវាសិក នឹងត្រូវ​ត្រឡប់​​មកត្រឹមពេលស្មើនេះ ហើយត្រូវតែងតាំងអាសនៈ​ទុកចាំ ត្រូវ​បម្រុង​ទឹកលាងជើង តាំងសម្រាប់​កល់ជើង តាំង​សម្រាប់ជូតជើង ត្រូវក្រោក​ទៅទទួលយកបាត្រ និងចីវរ ត្រូវ​ឲ្យស្បង់​សម្រាប់ផ្លាស់ ត្រូវទទួល​យកស្បង់សម្រាប់ស្លៀក។ បើចីវរ​សើម ត្រូវសំដិល​ក្នុង​ទីដែលមានកំដៅ១ស្របក់ ប៉ុន្តែ​មិនត្រូវ​​ទុក​​ចីវរ​ក្នុងទីដែលមាន​កំដៅ​យូរទេ ត្រូវ​បត់ចីវរ​ទុក កាលនឹងបត់ចីវរ​ ត្រូវ​បំផ្លើសជាយម្ខាងឲ្យ​ហួសគ្នា​ប្រមាណ​៤ធ្នាប់ ហើយ​សឹម​បត់ចីវរចុះ ដោយគិតថា កុំឲ្យ(ចីវរ) ​បាក់ផ្នត់ត្រង់​ពាក់​កណ្តាល​ឡើយ ហើយត្រូវដាក់នូវវត្ថពន្ធចង្កេះ​ក្នុងផ្នត់​ចីវរចុះ។ បើមានអាហារបិណ្ឌបាត​ ​អន្តេវាសិក​ត្រូវការ​ឆាន់ អាចារ្យត្រូវឲ្យទឹក ហើយនាំអាហារ​បិណ្ឌបាតចូលទៅជិត ត្រូវសួរ​​អន្តេវាសិក​អំពីទឹក​ឆាន់ ​បើ​អន្តេវាសិក​ឆាន់រួចហើយ ​ត្រូវឲ្យ​ទឹក រួច​ទទួលយកបាត្រ​ចេញ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យទង្គិចទង្គុក ត្រូវលាងឲ្យស្អាត រួចហើយត្រូវជូតឲ្យ​ស្ងួតទឹក ហើយសំដិល​ក្នុងទីដែលមាន​កំដៅ​មួយស្របក់ តែមិនត្រូវ​ទុកបាត្រ​ក្នុងទីដែល​មាន​កំដៅយូរ​ពេកទេ ត្រូវ​ទុកបាត្រ​និងចីវរ កាលនឹង​ទុកបាត្រ ត្រូវកាន់បាត្រដោយ​ដៃម្ខាង​ ​ស្ទាប​​មើលទីខាង​ក្រោម​គ្រែ ឬ​តាំងដោយដៃម្ខាង រួចសឹមទុក​បាត្រ តែមិនត្រូវ​ទុក​បាត្រក្នុងទីមិនសមគួរ​ឡើយ កាលនឹង​ទុក​ចីវរ ត្រូវចាប់ចីវរដោយដៃម្ខាង ជូតស្បៀងចីវរ ឬខ្សែ​ចីវរដោយ​ដៃម្ខាង ហើយត្រូវ​បត់​ជាយចីវរ​ខាងណោះឲ្យជាផ្នត់​មកខាងណេះ រួចហើយសឹមទុកចីវរចុះ កាលបើអន្តេវាសិក​ក្រោកឡើង អាចារ្យត្រូវរើអាសនៈ ត្រូវទុកដាក់ទឹកលាងជើង តាំងសម្រាប់​កល់ជើង ទ្រនាប់​សម្រាប់​ជូត​ជើង បើប្រទេស​នោះមានសម្រាម អាចារ្យ​ត្រូវបោសប្រទេសនោះចេញ។ បើអន្តេវាសិកចង់ងូតទឹក អាចារ្យត្រូវចាត់ចែង​ទឹកសម្រាប់ងូតឲ្យ បើត្រូវការ​ដោយទឹកត្រជាក់ អាចារ្យត្រូវចាត់ចែងទឹក​ត្រជាក់​ឲ្យ បើត្រូវការដោយទឹកក្តៅ អាចារ្យត្រូវចាត់ចែង​ទឹកក្តៅ​ឲ្យ។ បើអន្តេវាសិកចង់​ចូលទៅកាន់​រោងភ្លើង អាចារ្យត្រូវសូន្យ​ដុំ​លំអិតទុក ត្រូវផ្សើមដីស្អិតទុក រួចត្រូវ​នាំយក​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើងទៅ ហើយប្រគល់​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើង​ទៅអន្តេវាសិក​ស្រេចហើយ ទទួលយក​ចីវរមកទុក​ដោយឡែក រួចត្រូវ​ឲ្យគ្រឿង​លំអិត ត្រូវឲ្យដីស្អិត​ទៅអន្តេវាសិក បើអាចារ្យអាចនឹងចូលទៅកាន់រោងភ្លើងបាន ក៏គប្បីចូល​ទៅកាន់​រោងភ្លើងចុះ កាលនឹងចូល​ទៅកាន់រោងភ្លើង ត្រូវយកដីស្អិត​លាបមុខ រួចបិទបាំង​ទាំងខាងមុខ ខាងក្រោយ ហើយសឹមចូល​ទៅកាន់រោងភ្លើង ត្រូវកុំអង្គុយ​ច្រៀតបៀតភិក្ខុចាស់ៗឡើយ ត្រូវកុំហាម​អាសនៈ​ភិក្ខុខ្ចីៗ អាចារ្យត្រូវ​ធ្វើបរិកម្ម​ មានហុច​ដុំលំអិត​ជាដើម ដល់អន្តេវាសិក​ក្នុងរោងភ្លើង កាលនឹង​ចេញពីរោងភ្លើង ត្រូវនាំយក​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើងចេញ ហើយបិទបាំងទាំង​ខាងមុខ ខាងក្រោយ រួចសឹម​យកចេញ​អំពីរោងភ្លើង សូម្បីក្នុងទឹក អាចារ្យក៏ត្រូវតែធ្វើបរិកម្ម មានហុច​ដុំលំអិត​ជាដើម​ដល់​អន្តេវាសិកដែរ លុះដល់អាចារ្យងូតរួចហើយ ត្រូវឡើង​មកមុន (អន្តេវាសិក) ហើយត្រូវជូត​ខ្លួនឲ្យស្ងួត​ទឹក ហើយសឹម​ស្លៀក​ស្បង់ រួចត្រូវជូតទឹក​អំពីកាយ​របស់អន្តេវាសិក រួចហុច​ស្បង់​សម្រាប់ស្លៀក ហុច​សង្ឃាដិទៅឲ្យ​អន្តេវាសិក រួចហើយ​ត្រូវនាំយក​តាំងសម្រាប់​រោងភ្លើងចេញមកមុន ហើយត្រូវក្រាល​អាសនៈ ត្រូវបម្រុង​ទឹកលាងជើង តាំងសម្រាប់​កល់ជើង ទ្រនាប់​សម្រាប់ជូតជើង រួចត្រូវ​សួរអន្តេវាសិក​អំពី​ទឹកឆាន់។ ក្នុងវិហារណាដែលអន្តេវាសិកនៅ បើវិហារនោះ​ស្មោកគ្រោក បើអាចារ្យ​អាច​នឹង​បោសច្រាស់បាន ក៏គប្បីបោសច្រាស់ចុះ កាលនឹងបោសច្រាស់​វិហារ ត្រូវនាំ​យក​បាត្រ​និងចីវរ​ចេញ​ទៅជាមុន ហើយត្រូវ​ទុកដាក់ក្នុងទីគួរមួយ ត្រូវនាំយក​គ្រឿងកម្រាលសម្រាប់អង្គុយ​ទៅ​ទុកក្នុងទី​សមគួរ ត្រូវនាំយក​ពូកនិងខ្នើយ​ ទៅ​ទុកក្នុងទីសមគួរ កាលដែលនាំយកគ្រែទៅ ត្រូវធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យ​ត្រដុស​​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ យកទៅទុកឲ្យល្អក្នុងទីសមគួរ កាលនឹងនាំយកតាំង​ទៅ ត្រូវធ្វើឲ្យ​ទាបស្រួល កុំឲ្យ​ត្រដុស​​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ​ ហើយយកទៅ​ទុកឲ្យល្អក្នុងទីសមគួរ ត្រូវ​យកទ្រនាប់​គ្រែ​ទៅ​ទុកក្នុងទីសមគួរ ត្រូវនាំយកកន្ថោរ​ទៅ​ទុកក្នុងទីសម​គួរ ត្រូវនាំយកផែនក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែក​​ទៅ​ទុកក្នុងទីសមគួរ ​កម្រាលផែនដី អាចារ្យត្រូវចំណាំកន្លែង ដែលគេក្រាល​យ៉ាងណា ហើយ​នាំ​យកទៅ​ទុកក្នុងទីសមគួរ។ បើវិហារ​មានគ្រឿងស្មុកស្មាញ (មានសម្បុក​ពីង​ពាង​ជាដើម) ត្រូវបោសទម្លាក់​អំពី​ពិតានជាមុន រួចសឹមបោសកន្លៀត​ជ្រុងនៃសន្ទះបង្អួច បើជញ្ជាំង​ដែលគេលាបជ័ររង់មានពណ៌សៅហ្មង ត្រូវជ្រលក់កំណាត់សំពត់ រួចពូតចេញ ហើយសឹម​ជូត បើផ្ទៃ​ដែលគេលាប​ដោយពណ៌ខ្មៅ មានពណ៌សៅហ្មង ត្រូវជ្រលក់កំណាត់សំពត់​ រួចពូតចេញ ហើយសឹមជូត បើផ្ទៃ​គេមិន​បានលាបអ្វីទេ ត្រូវយកទឹកទៅប្រស់ ហើយសឹមបោស ​ត្រូវ​កំណត់ទុក​ក្នុងចិត្ត​ថា វិហារកុំឲ្យស្មោកគ្រោក​ដោយធូលី​ឡើយ ហើយប្រមូលសម្រាមយក​ទៅចាក់ចោល​ដោយឡែក លុះហាលគ្រឿង​​កម្រាល​ផែនដីហើយ ត្រូវគោះរួចសាយកទៅ​ក្រាលទុកកន្លែង​ដដែល​វិញ លុះហាល​ទ្រនាប់​​គ្រែរួចហើយ ត្រូវជូត រួចនាំយកទៅ​ទុក​ដាក់នៅ​ទី​ដដែលវិញ លុះហាលគ្រែហើយ ត្រូវគោះ​រួចធ្វើឲ្យទាប​ស្រួល កុំឲ្យត្រដុសនឹងផែនដី កុំឲ្យប៉ះនឹង​សន្ទះទ្វារ និងក្របទ្វារ រួចនាំយកទៅ​រៀបចំ​ទុក​ដូច​ដែលវិញ លុះហាលតាំង​រួច​ហើយ ត្រូវដុសលាង គោះឲ្យស្អាតហើយ ធ្វើឲ្យទាបស្រួល កុំឲ្យត្រដុស​នឹង​ផែនដី កុំឲ្យប៉ះ​សន្ទះទ្វារ និង​ក្របទ្វារ រួចសាយកទៅរៀបចំទុកដូចដើមវិញ លុះហាល​ពូកនិងខ្នើយ​ហើយ ត្រូវដុសលាងគោះចេញ ហើយសាយកទៅរៀបចំទុកដូចដើមវិញ លុះហាលគ្រឿង​កម្រាល​សម្រាប់​អង្គុយហើយ ត្រូវដុស​លាងគោះឲ្យស្អាតហើយ សាយកទៅ​រៀបទុកដូចដើមវិញ លុះ​ហាល​កន្ថោរ​ហើយ ត្រូវជូត​ឲ្យស្អាត រួចយកទៅទុកនៅទី​ដដែល​វិញ លុះហាលក្តារ​សម្រាប់​ផ្អែកហើយ ត្រូវជូត​ឲ្យស្អាត​ រួចនាំយកទៅ​ទុកនៅទីដដែលវិញ ត្រូវរៀបទុកបាត្រនិងចីវរ កាលនឹងទុក​បាត្រ ដៃម្ខាង​ត្រូវ​ចាប់​បាត្រ ដៃម្ខាងត្រូវស្ទាបមើលក្រោម​គ្រែ ឬក្រោម​តាំងហើយសឹមទុកបាត្រ តែកុំគប្បីទុកបាត្រ​លើទី​ដែល​មិន​សមគួរឡើយ កាលនឹងទុក​ចីវរ ដៃម្ខាងត្រូវចាប់ចីវរ ដៃម្ខាងត្រូវជូតស្បៀង​ចីវរ ឬខ្សែសម្រាប់​ហាល​ចីវរ ត្រូវបត់ជាយខាងណោះឲ្យ​ជាផ្នត់​មកខាងណេះ រួចសឹម​ទុក​ចីវរ​ចុះ។ បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មក​ពីទិស​​ខាងកើត អាចារ្យត្រូវបិទបង្អួច​ខាងកើត បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងលិច ត្រូវបិទ​បង្អួច​ទិស​ខាងលិច បើ​ខ្យល់បក់​ទាំង​ធូលី​មកពីទិស​ខាងជើង ត្រូវបិទបង្អួចទិស​ខាងជើង បើខ្យល់បក់ទាំងធូលី​មកពីទិស​ខាងត្បូង ត្រូវបិទបង្អួច​ទិស​ខាងត្បូង បើ​រដូវ​ត្រជាក់ អាចារ្យត្រូវបើកបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបិទ​បង្អួច​ក្នុងវេលាយប់ បើ​រដូវក្តៅ អាចារ្យត្រូវបិទបង្អួច​ក្នុងវេលាថ្ងៃ ត្រូវបើកបង្អួច​ក្នុងវេលាយប់។ បើ​បរិវេណ​ស្មោកគ្រោកមិនស្អាត អាចារ្យត្រូវបោសទី​បរិវេណចេញ បើបន្ទប់​ស្មោកគ្រោក​មិនស្អាត អាចារ្យត្រូវបោស​បន្ទប់ចេញ បើរោងឆាន់មិនស្អាត អាចារ្យត្រូវបោសរោងឆាន់ចេញ បើរោងភ្លើង​ស្មោកគ្រោក អាចារ្យ​ត្រូវបោសរោងភ្លើងចេញ បើបង្គន់ស្មោកគ្រោក អាចារ្យត្រូវបោសបង្គន់ចេញ បើគ្មានទឹកសម្រាប់​ឆាន់ អាចារ្យត្រូវដំកល់​ទឹកសម្រាប់ឆាន់ បើគ្មានទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ អាចារ្យ​ត្រូវ​ដំកល់​ទឹកសម្រាប់​ប្រើប្រាស់ បើទឹក​ក្នុងក្អម​សម្រាប់លាងអាចមន៍គ្មានទេ អាចារ្យត្រូចាក់ទឹកទៅក្នុងក្អម​សម្រាប់លាង​អាចមន៍។ បើសេចក្តីអផ្សុក​កើតឡើងដល់អន្តេវាសិក អាចារ្យត្រូវបំបាត់​អផ្សុក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ឬត្រូវឲ្យគេជួយធ្វើឲ្យបាត់​អផ្សុកក៏បាន ឬត្រូវសម្តែងធម្មីកថា​ដល់អន្តេវាសិក បើសេចក្តី​សង្ស័យ​កើតឡើងដល់អន្តេវាសិក អាចារ្យ​ត្រូវជួយបន្ទោបង់ដោយ​ខ្លួនឯង ឬត្រូវប្រើគេឲ្យជួយ​បន្ទោបង់​ក៏បាន ឬត្រូវសម្តែងធម្មីកថា​ដល់អន្តេវាសិក បើអន្តេវាសិកមានទិដ្ឋិខុសកើតឡើង អាចារ្យត្រូវដោះស្រាយ​ដោយ​ខ្លួនឯង ឬត្រូវបង្គាប់គេ​ឲ្យជួយ​ដោះស្រាយ​ក៏បាន ឬត្រូវសម្តែងធម្មីកថា​ដល់អន្តេវាសិក។ បើអន្តេវាសិក​ត្រូវ​គរុកាបត្តិ គួរនឹងចូល​បរិវាស អាចារ្យ​ត្រូវធ្វើសេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគួរឲ្យ​បរិវាស​ដល់អន្តេវាសិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអន្តេវាសិកគួរ​ទាញអន្តរាបត្តិ ចូលមកក្នុង​មូលាបត្តិ អាចារ្យត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃគប្បីទាញអន្តរាបត្តិ​ចូលមក​ក្នុងមូលាបត្តិ​ចំពោះអន្តេវាសិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអន្តេវាសិក​គួរដល់​មានត្ត អាចារ្យត្រូវធ្វើសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បី​ឲ្យមានត្ត​​ដល់អន្តេវាសិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអន្តេវាសិកគួរដល់​អព្ភានកម្ម អាចារ្យត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា សង្ឃគប្បីធ្វើអព្ភានកម្ម ចំពោះអន្តេវាសិក ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ បើសង្ឃ​ចង់ធ្វើ​កម្ម គឺតជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តីដល់​ អន្តេវាសិក អាចារ្យ​ត្រូវធ្វើ​សេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ​ថា សង្ឃមិនគប្បីធ្វើកម្ម ឬ​គប្បីបង្អោន​ទៅដើម្បី​កម្មស្រាល ដល់អន្តេវាសិក​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎ បើកម្ម គឺតជ្ជនីយកម្មក្តី និយស្សកម្មក្តី បព្វាជនីយកម្មក្តី បដិសារណីយកម្មក្តី ឧក្ខេបនីយកម្មក្តី សង្ឃ​បានធ្វើដល់អន្តេវាសិកនោះ​រួចហើយ អាចារ្យ​ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យ​អន្តេវាសិកគប្បីប្រព្រឹត្តដោយប្រពៃ គប្បី​សម្របរោម (គឺលែងប្រកែ​ប្រកាន់) គប្បី​ប្រព្រឹត្តនូវការរើខ្លួនចេញ​ចាកអាបត្តិ សង្ឃគប្បី​រម្ងាប់នូវ​កម្មនោះ។ បើអន្តេវាសិកត្រូវការ​លាងចីវរ អាចារ្យ​ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកគប្បីលាងយ៉ាងនេះ ពុំនោះសោត ត្រូវធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា ចីវរ​របស់​អន្តេវាសិក​គួរលាង​ដោយ​ឧបាយ​ដូចម្តេច​ហ្ន៎ បើអន្តេវាសិកត្រូវការ​ធ្វើចីវរ អាចារ្យត្រូវប្រាប់ថា អ្នកគប្បីធ្វើយ៉ាងនេះ ឬក៏ត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា ចីវររបស់អន្តេវាសិកគួរធ្វើ​ដោយឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎ បើអន្តេវាសិកត្រូវការនឹង​ដាំទឹកជ្រលក់ អាចារ្យត្រូវប្រាប់ថា អ្នកត្រូវដាំ​ទឹកជ្រលក់​យ៉ាងនេះ ពុំនោះ​សោត ត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយ​ថា អន្តេវាសិកគួរដាំទឹក​ជ្រលក់ ដោយឧបាយ​ដូចម្តេច​ហ្ន៎ បើ​អន្តេវាសិក​ត្រូវការ​នឹងជ្រលក់ចីវរ អាចារ្យ​ត្រូវប្រាប់ថា អ្នកគប្បីជ្រលក់ចីវរបែបនេះ ឬក៏ត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ខ្វល់ខ្វាយថា អន្តេវាសិកគប្បី​ជ្រលក់ចីវរ ​ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎ កាលនឹងជ្រលក់​ចីវរ ត្រូវជ្រលក់ប្រែឲ្យសព្វ​ស្មើល្អ បើដំណក់ទឹកស្រក់​មិនទាន់អស់ ​​កុំអាលដើរ​ចេញ។ បើអន្តេវាសិកមានជម្ងឺ អាចារ្យ​ត្រូវថែទាំដរាប​​អស់​ជីវិត ត្រូវរង់ចាំលុះតែជាជម្ងឺ។

ចប់ អន្តេវាសិកវត្តកថា។

២០. បណាមនា ខមាបនា

vin.mv.01.20 | book_006

(២០.)

[៩៥] សម័យនោះឯង ពួកអន្តេវាសិក​មិនបានប្រព្រឹត្តល្អ​នឹងពួកអាចារ្យឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្តេវាសិក ត្រូវប្រព្រឹត្ត​ឲ្យល្អនឹង​អាចារ្យ អន្តេវាសិក​ណាមិនប្រព្រឹត្ត​ឲ្យល្អ នឹងត្រូវ​អាបត្តិទុក្កដ។ អន្តេវាសិក​ទាំង​នោះ​ ក៏នៅតែ​ប្រព្រឹត្ត​មិនល្អដដែល។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក៏ក្រាប​ទូលសេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ដើម្បីឲ្យ​អាចារ្យ​បណ្តេញ​ចេញ​នូវ​អន្តេវាសិក​ណាដែល​ប្រព្រឹត្ត​មិនល្អនឹង​អាចារ្យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចារ្យ​ត្រូវបណ្តេញ​អន្តេវាសិក​​ដូចសេចក្តីតទៅនេះ។ គឺអាចារ្យបញ្ជាក់អន្តេវាសិកដោយកាយ ឬដោយវាចា ឬបញ្ជាក់​ទាំងកាយ​​ទាំងវាចាថា ខ្ញុំ​បណ្តេញ​អ្នកឯង​ដូច្នេះក្តី ថាអ្នកឯង​កុំនៅ​ក្នុងទីនេះដូច្នេះក្តី ថាអ្នកឯង​ចូរនាំ​យកបាត្រ​និងចីវរ​របស់អ្នកឯងចេញ​ទៅដូច្នេះក្តី ថាអ្នកឯងមិនត្រូវ​បម្រើខ្ញុំដូច្នេះក្តី (យ៉ាងនេះ) បានឈ្មោះថា អាចារ្យ​បណ្តេញ​​អន្តេវាសិក (បើ) អាចារ្យ​មិនបានបញ្ជាក់អន្តេវាសិក​ដោយកាយ ឬ​ដោយវាចា មិនបានបញ្ជាក់​ទាំងកាយ​ ទាំងវាចាទេ មិនហៅថាអាចារ្យបណ្តេញអន្តេវាសិកឡើយ។ សម័យ​នោះឯង ពួកអន្តេវាសិក​ដែលអាចារ្យ​បានបណ្តេញចេញហើយ មិនបាន​សូមអាចារ្យ​ឲ្យ​អត់ទោស​វិញ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតដើម្បីឲ្យ​ពួកអន្តេវាសិកសូមអាចារ្យ​ឲ្យ​អត់ទោស​ឲ្យវិញបាន។ ពួកអន្តេវាសិក ក៏នៅតែមិនសូមអាចារ្យឲ្យ​អត់ទោសឲ្យដដែល។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​ឯអន្តេវាសិក ដែលអាចារ្យបានបណ្តេញចេញ​ហើយ មិនគួរជាមិនសូមអាចារ្យ​ឲ្យអត់ទោស​ឲ្យវិញទេ អន្តេវាសិក​ណា ដែល​មិនបានសូមអាចារ្យឲ្យ​អត់ទោសឲ្យ នឹងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ សម័យនោះឯង ពួកអាចារ្យ ដែលអន្តេវាសិកបានសូម​ឲ្យអត់ទោសឲ្យវិញ ក៏មិនព្រម​អត់ទោសឲ្យឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាន​ក្រាបបង្គំទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យ​អាចារ្យអត់ទោសឲ្យ។ ពួកអាចារ្យទាំងនោះ ក៏នៅតែមិនព្រមអត់​ទោស​ឲ្យដដែល។ ពួកអន្តេវាសិកក៏ចៀសចេញទៅខ្លះ សឹកចេញទៅខ្លះ រត់ចូល​ពួកតិរ្ថិយខ្លះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ​អាចារ្យណា​ដែល​អន្តេវាសិកសូមឲ្យអត់ទោសឲ្យ ត្រូវតែអត់ទោសឲ្យវិញ (បើ) អាចារ្យណា​មិន​អត់ទោស​ឲ្យទេ នឹង​ត្រូវ​អាបត្តិទុក្កដ។ សម័យនោះឯង ពួកអាចារ្យ​បណ្តេញអន្តេវាសិក​ដែលមានវត្តប្រព្រឹត្ត​ត្រឹមត្រូវចេញ មិនបាន​បណ្តេញអន្តេវាសិក​ដែលប្រព្រឹត្ត​មិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្តេវាសិកដែលមាន​វត្តប្រព្រឹត្ត​ត្រឹមត្រូវហើយ អាចារ្យមិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ ​អាចារ្យណា​បណ្តេញ​ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើអន្តេវាសិក​ដែលមិនប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវល្អ អាចារ្យ​គប្បីបណ្តេញ​ចេញ (បើ) ​មិនបណ្តេញ​ចេញ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្តេវាសិក​ប្រកបដោយអង្គ៥ ​​អាចារ្យ​ត្រូវ​បណ្តេញ​ចេញ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺអន្តេវាសិកគ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់ពេញចិត្តមាំនឹងអាចារ្យ​១ គ្មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លាមាំ១ គ្មានសេចក្តីអៀនខ្មាសមាំ១ គ្មានសេចក្តី​គោរពកោតក្រែងមាំ១ គ្មានភាវនាមាំ១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ អន្តេវាសិកប្រកបដោយអង្គ៥​នេះឯង អាចារ្យត្រូវបណ្តេញចេញបាន​។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អន្តេវាសិក​ប្រកបដោយអង្គ៥ អាចារ្យមិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺអន្តេវាសិក​មានសេចក្តី​ស្រឡាញ់​ពេញចិត្តមាំ​នឹងអាចារ្យ១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លាមាំ១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​មាំ១ មានសេចក្តី​គោរពក្រោតក្រែងមាំ១ មាន​ភាវនាមាំមួន១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អន្តេវាសិក​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ៥​នេះឯង អាចារ្យមិនត្រូវបណ្តេញចេញទេ​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្តេវាសិក​ដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គ៥​ហើយ អាចារ្យគួរ​បណ្តេញចេញ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺអន្តេវាសិក​គ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់​ពេញចិត្ត​មាំនឹង​អាចារ្យ១ គ្មានសេចក្តីជ្រះថ្លាមាំ១ គ្មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​មាំ១ គ្មានសេចក្តី​គោរព​ក្រោតក្រែង​មាំ១ គ្មាន​ភាវនាមាំមួន១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អន្តេវាសិកដែលប្រកបដោយអង្គ៥​នេះឯង​ហើយ អាចារ្យ​គួរ​បណ្តេញ​ចេញ​។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អន្តេវាសិកដែល​​ប្រកបដោយអង្គ៥ (ចំណែកខាងល្អ) ហើយ អាចារ្យ​​មិនត្រូវ​បណ្តេញ​ចេញទេ (ឯអង្គ៥នោះ) គឺអន្តេវាសិក​មានសេចក្តី​ស្រឡាញ់​ពេញចិត្ត​មាំនឹង​អាចារ្យ១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​មាំ១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​មាំ១ មានសេចក្តី​គោរពក្រោតក្រែងមាំ១ មាន​ភាវនាមាំមួន១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​អន្តេវាសិកដែលប្រកបដោយអង្គ៥​នេះ​ឯងហើយ អាចារ្យ​មិនគួរ​បណ្តេញចេញទេ​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចារ្យ មិនបានបណ្តេញ​អន្តេវាសិក​ដែលប្រកប​ដោយអង្ក​៥ (ចំណែក​ខាងអាក្រក់ហើយ) នឹងមានទោស (គឺត្រូវអាបត្តិ​មិនខានឡើយ) (បើ) អាចារ្យបណ្តេញ​ចេញ​ហើយ ទើបគ្មានទោស (គឺមិនត្រូវអាបត្តិឡើយ) (ឯអង្គ៥ចំណែកខាង​អាក្រក់​នោះ) គឺអន្តេវាសិកគ្មាន​​សេចក្តីស្រឡាញ់​ពេញចិត្តមាំនឹងអាចារ្យ១ គ្មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​មាំ១ គ្មានសេចក្តីអៀនខ្មាសមាំ១ គ្មាន​សេចក្តី​​គោរពកោតក្រែងមាំ១ គ្មាន​ភាវនាមាំមួន១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ​​អាចារ្យ កាល​មិន​បណ្តេញ​អន្តេវាសិក​​ដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥នេះឯងហើយ នឹងមានទោស (បើ) អាចារ្យ​បណ្តេញចេញ នឹង​ឥត​ទោស​។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចារ្យ កាល​បណ្តេញអន្តេវាសិក ដែល​ប្រកបដោយ​អង្គ៥ (ចំណែក​ខាងល្អ) ហើយ នឹងមានទោស (បើ) ​មិនបាន​បណ្តេញ​ចេញទេ នឹងឥតទោស (អង្គ៥​នោះ) គឺអន្តេវាសិក​មានសេចក្តីស្រឡាញ់​ពេញចិត្តមាំនឹង​អាចារ្យ១ មានសេចក្តី​ជ្រះថ្លា​ដ៏មាំ១ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស​មាំ១ មានសេចក្តី​គោរពកោតក្រែងមាំ១ មាន​ភាវនាដ៏មាំមួន១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ អាចារ្យ កាល​បណ្តេញ​នូវ​អន្តេវាសិកដែលប្រកបដោយ​អង្គ៥នេះឯងហើយ នឹងមាន​ទោស​មិនខានឡើយ បើ​មិនបាន​បណ្តេញ​ចេញ​ទេ ក៏ឥតមាន​ទោសឡើយ។

២១. ពាលអព្យត្តវត្ថុ

vin.mv.01.21 | book_006

(២១.)

[៩៦] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយជាបុគ្គលពាល មិនឆ្លាស​ឲ្យនិស្ស័យ (ដល់​អន្តេវាសិក) ដោយអាងថា យើងមានវស្សា១០ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយ។ ពួកអាចារ្យជាមនុស្សពាល ពួក​អន្តេវាសិកជាបណ្ឌិតក៏ប្រាកដ ពួកអាចារ្យជាមនុស្សមិនឆ្លាស ពួកអន្តេវាសិកជាមនុស្សឆ្លាស​ក៏ប្រាកដ ពួកអាចារ្យជាមនុស្ស​ចេះដឹងតិច ពួកអន្តេវាសិកជាមនុស្ស​ចេះដឹងច្រើនក៏ប្រាកដ ពួកអាចារ្យ​ជាមនុស្ស​អាប់ឥតបញ្ញា ពួកអន្តេវាសិកជាមនុស្ស​មានបញ្ញាក៏​ប្រាកដ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ណាមាន​សេចក្តី ប្រាថ្នា​តិច។បេ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ភិក្ខុទាំងឡាយ​ជាមនុស្ស​ពាល មិនឆ្លាស មិនសមបើនឹង​ហ៊ាន​ឲ្យនិស្ស័យ (ដល់​អន្តេវាសិក) ដោយអាងថា យើងមានវស្សា១០​ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយ ពួកអាចារ្យជាមនុស្សពាល ពួកអន្តេវាសិកជាបណ្ឌិតក៏ប្រាកដ ពួក​អាចារ្យ​មិនឆ្លាស ពួកអន្តេវាសិកឆ្លាស​ក៏ប្រាកដ ពួកអាចារ្យ​ចេះដឹងតិច ពួកអន្តេវាសិកចេះដឹងច្រើន​ក៏​ប្រាកដ ពួកអាចារ្យ​​អាប់ឥតបញ្ញា ពួកអន្តេវាសិក​មានបញ្ញាក៏​ប្រាកដ។ វេលានោះ ភិក្ខុទាំងនោះ​បានក្រាប​ទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា ពួក​ភិក្ខុ​​ជាមនុស្ស​ពាល មិនឆ្លាស ​ឲ្យនិស្ស័យ (ដល់​អន្តេវាសិក) ដោយអាងថា យើងមានវស្សា១០​ហើយ យើងមានវស្សា១០ហើយ ពួកអាចារ្យជាមនុស្សពាល… ពួកអន្តេវាសិក​មានបញ្ញាក៏​ប្រាកដ ពិតមែនឬ។ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ជាម្ចាស់​ដ៏មានជោគ …​ក៏ទ្រង់​បន្ទោស លុះទ្រង់បន្ទោសរួចហើយ ទើបធ្វើ​ធម្មីកថា ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលជាមនុស្ស​ពាល មិនឆ្លាស មិនត្រូវឲ្យនិស្ស័យ​ទេ ភិក្ខុណាឲ្យ នឹងត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុដែល​ឆ្លាស​ប្រតិពល មានវស្សា១០ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាង​១០ ឡើងទៅ ឲ្យនិស្ស័យ​បាន។

២២. និស្សយបដិប្បស្សទ្ធិកថា

vin.mv.01.22 | book_006

(២២.)

[៩៧] សម័យនោះឯង កាលបើអាចារ្យ និងឧបជ្ឈាយ៍​ទំាងឡាយចៀសចេញទៅក្តី សឹកចេញ​ទៅក្តី ធ្វើមរណកាលទៅក្តី រត់ចូលទៅកាន់​ពួកតិរ្ថិយក្តី ពួកភិក្ខុក៏មិនដឹងសេចក្តីរម្ងាប់​ចាកនិស្ស័យ គឺ​ដាច់​និស្ស័យ​បានឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរម្ងាប់​និស្ស័យ គឺដាច់​និស្ស័យ ព្រោះឧបជ្ឈាយ៍នេះ​ មាន៥យ៉ាង គឺទី១ ឧបជ្ឈាយ៍​ចៀសចេញទៅក្តី ទី២ឧបជ្ឈាយ៍សឹកចេញ​ទៅក្តី ទី៣ឧបជ្ឈាយ៍ធ្វើមរណកាលទៅក្តី ទី៤ឧបជ្ឈាយ៍ទៅកាន់​តិរ្ថិយក្តី ទី៥ឧបជ្ឈាយ៍បណ្តេញចេញក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលរម្ងាប់​និស្ស័យ គឺដាច់និស្ស័យ ព្រោះឧបជ្ឈាយ៍​មាន៥យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរម្ងាប់​និស្ស័យ គឺដាច់​និស្ស័យ ព្រោះអាចារ្យនេះ​ មាន៦យ៉ាង គឺទី១ អាចារ្យចៀសចេញទៅក្តី ទី២សឹកចេញ​ទៅក្តី ទី៣ធ្វើមរណកាលទៅក្តី ទី៤ទៅកាន់ពួក​តិរ្ថិយក្តី ទី៥បណ្តេញចេញក្តី ទី៦ អាចារ្យ​បានទៅនៅ​រួបរួម​ជាមួយ​នឹងឧបជ្ឈាយ៍​ក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលរម្ងាប់​និស្ស័យ គឺដាច់និស្ស័យ ព្រោះអាចារ្យមាន៦យ៉ាងនេះឯង។

២៣. ឧបសម្បាទេតព្ពបញ្ចកំ

vin.mv.01.23 | book_006

(ឧបសម្បាទេតព្វបញ្ចកសោឡសវារៈ (២៣.))

[៩៨] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនឡើយ គឺភិក្ខុដែល​មិនប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ គឺជារបស់​អសេក្ខបុគ្គល១ មិនប្រកប​ដោយ​សមាធិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយបញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ខ្លួន គឺភិក្ខុប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​សមាធិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​បញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនឡើយ គឺភិក្ខុ​មិនប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជា​អសេក្ខៈ​​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវសមាធិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​បញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​បញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៥​នេះ មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ខ្លួន​​បាន គឺភិក្ខុប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង ដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​សីលក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជា​អសេក្ខៈ​​ដោយខ្លួនឯង ដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​សមាធិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​បញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង ដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​បញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង ដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង ដឹកនាំ​កុលបុត្រ​ដទៃឲ្យ​កាន់យកនូវវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ គឺភិក្ខុគ្មានសទ្ធា១ មិនខ្មាសបាប១ មិនខ្លាចបាប១ ខ្ជិល១ ភ្លេចស្មារតី១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុមានសទ្ធា១ ខ្មាសបាប១ ខ្លាចបាប១ ប្រារព្ធ​ព្យាយាម​ជាប់១ មានសតិខ្ជាប់ខ្ជួន១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ គឺភិក្ខុវិបត្តិចាកសីល គឺត្រូវ​អាបត្តិ​បារាជិក និងសង្ឃាទិសេសក្នុង​អធិសីល (បាដិមោក្ខសំវរសីល)១ វិបត្តិចាកមារយាទ គឺត្រូវអាបត្តិ​៥កង មានថុល្លច្ច័យ​ជាដើម ក្នុង​អជ្ឈាចារ១ វិបត្តិចាកទិដ្ឋិ ក្នុងសម្មាទិដ្ឋិ គឺភិក្ខុលះបង់​សម្មាទិដ្ឋិ ទៅប្រកប​ដោយ​អន្តគាហិកទិដ្ឋិវិញ១ ចេះដឹងតិច១ អាប់ឥតប្រាជ្ញា១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន គឺភិក្ខុមិន​វិបត្តិចាកសីល ក្នុង​អធិសីល១ មិនបានវិបត្តិចាកមារយាទ ក្នុង​អជ្ឈាចារ១ មិនបានវិបត្តិ​ចាក​ទិដ្ឋិ ក្នុងសម្មាទិដ្ឋិ គឺភិក្ខុមិនលះបង់​សម្មាទិដ្ឋិ ទៅប្រកប​ដោយ​អន្តគាហិកទិដ្ឋិ១ ចេះដឹងច្រើន១ មានប្រាជ្ញា១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ គឺភិក្ខុមិនអាចដើម្បី​បម្រើនូវ​អន្តេវាសិក ឬនូវ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលមានជម្ងឺ​ដោយខ្លួនឯង ឬឲ្យគេ​បម្រើ១ មិនអាចដើម្បី​បំបាត់នូវ​សេចក្តី​អផ្សុក​របស់អន្តេវាសិក ឬរបស់​សទ្ធិវិហារិក​ដោយខ្លួនឯង ឬឲ្យគេបំបាត់​ឲ្យ១ មិនអាចដើម្បី​បន្ទោបង់​នូវសេចក្តី​សង្ស័យ​ដែល​កើត​ឡើងដល់អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ដោយខ្លួនឯង ឬឲ្យអ្នកដទៃ​បំបាត់ឲ្យ (ដោយ​និយាយ)​ធម៌១ មិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់​វិធីចេញ​ចាកអាបត្តិ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយ​អង្គ​ទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៥ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុ​អាច​ដើម្បី​បម្រើដោយខ្លួនឯងក្តី ឲ្យគេបម្រើក្តីនូវ​អន្តេវាសិក ឬនូវ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលមានជម្ងឺ​១ អាចដើម្បី​បំបាត់​ដោយខ្លួនឯងក្តី ឲ្យគេបំបាត់ក្តី នូវ​សេចក្តី​អផ្សុក​របស់អន្តេវាសិក ឬរបស់​សទ្ធិវិហារិក១ អាចដើម្បី​បន្ទោបង់ដោយខ្លួនឯងក្តី ឲ្យគេបន្ទោបង់ក្តី ​នូវសេចក្តី​សង្ស័យ​ដែល​កើត​ឡើងដល់អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ (ដោយនិយាយ)ធម៌១ ស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់​វិធីចេញ​ចាកអាបត្តិ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ គឺភិក្ខុមិនអាចដើម្បី​ញុំាង​អន្តេវាសិក ឬនូវ​សទ្ធិវិហារិកឲ្យសិក្សាក្នុង​អភិសមាចារិកសិក្ខា (ខន្ធកវគ្គ)១ មិនអាច​ដើម្បីទូន្មាន​នូវអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ដោយ​អាទិព្រហ្មចរិយសិក្ខា (សេក្ខប្បញ្ញត្តិ)១ មិនអាចដើម្បីទូន្មាននូវ​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ក្នុងធម៌​ដ៏​ក្រៃលែង (ការកំណត់នូវនាម​និងរូប)១ មិនអាចដើម្បីទូន្មាននូវអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកក្នុង​វិន័យ​ដ៏ក្រៃលែង (វិន័យបិដកទាំងមូល)១ មិនអាចដើម្បីដោះស្រាយនូវ​ទិដ្ឋិ​ខុស ដែលកើតឡើង​ដល់​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកដោយធម៌១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះ មិនគួរ​ឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយ​អង្គ៥នេះ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន គឺភិក្ខុ​អាចដើម្បី​បង្រៀន​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក ក្នុង​អភិសមាចារិកាសិក្ខា១ អាច​ដើម្បីទូន្មាន​នូវអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ក្នុង​អាទិព្រហ្មចរិយកាសិក្ខា១ អាចដើម្បីទូន្មាននូវ​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ក្នុងអភិធម្ម១ អាចដើម្បីទូន្មានអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកក្នុងអភិវិន័យ១ អាចដើម្បីដោះស្រាយនូវ​ទិដ្ឋិ​ខុស ដែលកើត​ឡើង​​ដល់​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកដោយធម៌១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ គឺភិក្ខុមិន​ស្គាល់​អាបត្តិ១ មិនស្គាល់អនាបត្តិ១ មិនស្គាល់លហុកាបត្តិ១ មិនស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ មិនបាន​ចេះចាំ​នូវ​បាតិមោក្ខ​ទាំងពីរ គឺភិក្ខុបាតិមោក្ខ និងភិក្ខុនី​បាតិមោក្ខ (ដោយពិស្តារ) មិនបានចែក​ដោយល្អ មិនបាន​ប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ (ចាំស្ទាត់រត់មាត់) មិនបានវិនិច្ឆ័យ​ដោយល្អ​តាមសុត្ត (ខន្ធកៈ និង​បរិវារៈ) តាម​អនុព្យញ្ជនៈ (បរិបូណ៌​ដោយបទ និងអក្ខរ)១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៥នេះ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុ​ស្គាល់​អាបត្តិ១ ស្គាល់អនាបត្តិ១ ស្គាល់លហុកាបត្តិ១ ស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ ​ចេះចាំ​នូវបាតិមោក្ខ​ទាំងពីរ ដោយ​ពិស្តារ ហើយចែក​ដោយល្អ ប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ វិនិច្ឆ័យ​ដោយល្អ​តាមសុត្ត តាមអនុព្យញ្ជនៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៥ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ គឺភិក្ខុមិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់អនាបត្តិ១ មិនស្គាល់​លហុកាបត្តិ១ មិនស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ មានវស្សា​មិនទាន់គ្រប់​ដប់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៥​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៥ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់អនាបត្តិ១ ស្គាល់​លហុកាបត្តិ១ ស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ មានវស្សា​​ដប់ ឬ​ច្រើន​ជាងដប់ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៥​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន។

ចប់ ឧបសម្បាទេតព្វបញ្ចកសោឡសវារៈ។

២៤. ឧបសម្បាទេតព្ពឆក្កំ

vin.mv.01.24 | book_006

(ឧបសម្បាទេតព្វឆក្កសោឡសវារៈ (២៤.))

[៩៩] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ៦ មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន គឺភិក្ខុមិនប្រកបដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​បញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកប​ដោយវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់​ដប់១ ​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ៦នេះ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន គឺភិក្ខុប្រកបដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​បញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មានវស្សា​ដប់ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាង​ដប់ឡើងទៅ១ ​ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ៦ដទៃទៀត មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​​បម្រើខ្លួនទេ គឺភិក្ខុ​មិន​ប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវសីលក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង មិនបាន​ដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវសមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​បញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួន​ឯង មិនបានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវបញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនប្រកបដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវវិមុត្តិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មិនបានប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង មិនបានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់​ដប់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​ទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ៦ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​សីលក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ​ដោយខ្លួនឯង បានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវសីលក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​សមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង បានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យក​នូវ​សមាធិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​បញ្ញាខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង បានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់​យក​នូវបញ្ញាខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកបដោយ​វិមុត្តិក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង បានដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យ​កាន់​យកនូវវិមុត្តិក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ ប្រកប​ដោយ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធជាអសេក្ខៈ ដោយខ្លួនឯង បាន​ដឹកនាំ​អ្នកដទៃ​ឲ្យកាន់យកនូវ​វិមុត្តិញ្ញាណទស្សនក្ខន្ធ​ជាអសេក្ខៈ១ មានវស្សា​ដប់ ឬមានវស្សា​ច្រើន​ជាង​ដប់​ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ៦ដទៃទៀត មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើទេ គឺភិក្ខុគ្មានសទ្ធា១ មិនខ្មាសបាប១ មិនខ្លាចបាប១ ខ្ជិល១ ភ្លេចស្មារតី១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់​ដប់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ទាំង៦​នេះឯង មិន​គួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​​អង្គ៦ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន គឺភិក្ខុមានសទ្ធា១ មាន​សេចក្តី​ខ្មាសបាប១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប១ ប្រារព្ធ​ព្យាយាម​ជាប់១ មានសតិ​ខ្ជាប់ខ្ជួន១ មានវស្សា​ដប់ ឬ​មាន​វស្សា​ច្រើនជាង​ដប់ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​អង្គ​ទាំង៦​នេះឯង គួរឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ​៦​ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ គឺភិក្ខុវិបត្តិចាកសីល ក្នុង​អធិសីល១ វិបត្តិចាកមារយាទ ក្នុង​អជ្ឈាចារ១ វិបត្តិចាកទិដ្ឋិ ក្នុងសម្មាទិដ្ឋិ គឺភិក្ខុលះបង់​សម្មាទិដ្ឋិ ហើយទៅប្រកប​ដោយ​អន្តគាហិកទិដ្ឋិវិញ១ ចេះដឹងតិច១ អាប់ឥតប្រាជ្ញា១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់ដប់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៦ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន គឺភិក្ខុមិន​បានវិបត្តិចាកសីល ក្នុង​អធិសីល១ មិនបានវិបត្តិចាកមារយាទ ក្នុង​អជ្ឈាចារ១ មិនបានវិបត្តិចាកទិដ្ឋិ ក្នុងសម្មាទិដ្ឋិ១ ចេះដឹងច្រើន១ មានប្រាជ្ញា១ មានវស្សាដប់ ឬមាន​វស្សា​ច្រើនជាង​ដប់ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៦ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ គឺភិក្ខុមិនអាចដើម្បី​បម្រើ​ដោយ​ខ្លួន​ឯងក្តី ឲ្យគេបម្រើក្តី នូវ​អន្តេវាសិក ឬនូវ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលមានជម្ងឺ​១ មិនអាចដើម្បី​បំបាត់​ដោយ​ខ្លួន​ឯងក្តី ឲ្យគេបំបាត់ក្តី នូវ​សេចក្តី​អផ្សុក​របស់អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​១ មិនអាចដើម្បី​បន្ទោបង់​ដោយ​ខ្លួន​ឯងក្តី ឲ្យគេបន្ទោបង់ក្តី ​នូវសេចក្តី​សង្ស័យ​ដែល​កើត​ឡើង​ចំពោះ​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ដោយធម៌១ មិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់​វិធីដែលចេញ​ចាកអាបត្តិ១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់ដប់១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៦ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុអាចដើម្បី​បម្រើដោយខ្លួនឯងក្តី ឲ្យគេបម្រើក្តីនូវ​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ដែលមានជម្ងឺ​១ អាចដើម្បី​បំបាត់​ដោយខ្លួនឯងក្តី ឲ្យគេបំបាត់ក្តី នូវ​សេចក្តី​អផ្សុក​របស់អន្តេវាសិក ឬរបស់​សទ្ធិវិហារិក១ អាច​បន្ទោបង់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ក្តី ឲ្យគេបន្ទោបង់ក្តី ​នូវសេចក្តី​សង្ស័យ​​ដែល​កើត​ឡើងចំពោះអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ ដោយធម៌១ ស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់​វិធីដែលចេញ​ចាកអាបត្តិ១ មានវស្សាដប់ ឬច្រើនជាងដប់ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៥៦នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៦ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ គឺភិក្ខុមិនអាចដើម្បី​ញុំាង​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិកឲ្យសិក្សាក្នុង​អភិសមាចារិកាសិក្ខា (ខន្ធកវគ្គ)១ មិនអាច​ដើម្បីទូន្មាន​នូវអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​​ក្នុង​អាទិព្រហ្មចរិយកាសិក្ខា (សេក្ខប្បញ្ញត្តិ)១ មិនអាចដើម្បីទូន្មាននូវ​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ក្នុងអភិធម្ម​១ មិនអាច​ដើម្បី​ទូន្មាន​នូវ​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកក្នុងអភិ​វិន័យ១ មិនអាចដើម្បីដោះស្រាយនូវ​ទិដ្ឋិ​ខុស ដែលកើតឡើង​ចំពោះ​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកដោយធម៌១ មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់ដប់១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិនគួរឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើទេ។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៦ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ខ្លួន​បាន គឺភិក្ខុ​អាចដើម្បី​ញុំាង​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក ក្នុង​អភិសមាចារិកាសិក្ខា១ អាច​ដើម្បីទូន្មាន​នូវ​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិក​ក្នុង​អាទិព្រហ្មចរិយកាសិក្ខា១ អាចដើម្បីទូន្មាននូវ​អន្តេវាសិក ឬ​សទ្ធិវិហារិក​ក្នុងអភិធម្ម១ អាចដើម្បីទូន្មាននូវអន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកក្នុងអភិវិន័យ១ អាចដើម្បីដោះស្រាយនូវ​ទិដ្ឋិ​ខុស ដែលកើតឡើង​ចំពោះ​អន្តេវាសិក ឬសទ្ធិវិហារិកដោយធម៌១ មានវស្សាដប់ ឬមានវស្សាច្រើនជាង​ដប់ឡើងទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំង៦​នេះឯង គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៦ដទៃទៀត មិនគួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា មិនគួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​ទេ គឺភិក្ខុមិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់អនាបត្តិ១ មិនស្គាល់​លហុកាបត្តិ១ មិនស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ មិនបាន​ចេះចាំ​ស្ទាត់នូវបាតិមោក្ខ​ទាំងពីរដោយពិស្តារ មិនបានចែក​ដោយល្អ មិនបានប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ មិន​បាន​វិនិច្ឆ័យ​ដោយត្រឹមត្រូវតាមសុត្ត តាមអនុព្យញ្ជនៈ១ មាន​វស្សាមិនទាន់គ្រប់​ដប់១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៦​នេះឯង មិនគួរឲ្យឧបសម្បទា មិន​គួរ​ឲ្យនិស្ស័យ មិនគួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គ៦ គួរ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា គួរ​ឲ្យ​និស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើ​បាន គឺភិក្ខុ​ស្គាល់​អាបត្តិ១ ស្គាល់អនាបត្តិ១ ស្គាល់​លហុកាបត្តិ១ ស្គាល់​គរុកាបត្តិ១ ​ចេះចាំស្ទាត់​នូវបាតិមោក្ខ​ទាំងពីរដោយ​ពិស្តារ ចែក​ចេញដោយល្អ ប្រព្រឹត្ត​ទៅដោយល្អ វិនិច្ឆ័យ​ដោយត្រឹមត្រូវ​តាមសុត្ត តាមអនុព្យញ្ជនៈ១ មានវស្សាដប់ ឬច្រើនជាង​ដប់​ឡើង​ទៅ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៦​នេះ គួរឲ្យឧបសម្បទា គួរឲ្យនិស្ស័យ គួរ​ឲ្យ​សាមណេរ​បម្រើខ្លួនបាន។

ចប់ ឧបសម្បាទេតព្វឆក្កសោឡសវារៈ។

២៥. អញ្ញតិត្តិយបុព្វកថា

vin.mv.01.25 | book_006

(២៥.)

[១០០] សម័យនោះឯង ភិក្ខុណាដែលធ្លាប់​ជាតិរ្ថិយដទៃ កាលបើឧបជ្ឈាយ៍​​និយាយ​ប្រដៅ​ប្រកប​ដោយធម៌ហើយ ក៏ពោលតិះដៀល​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយរត់​ចូលទៅ​កាន់លទ្ធិតិរ្ថិយ​នោះដូច​ដែលវិញ។ បុគ្គល​នោះវិលត្រឡប់​មកសូម​ឧបសម្បទា​នឹងភិក្ខុទាំងឡាយ​ម្តងទៀត។ ភិក្ខុទាំងនោះ​បានក្រាបទូល​សេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលធ្លាប់​ជាតិរ្ថិយដទៃហើយ កាលបើឧបជ្ឈាយ៍​និយាយប្រដៅ​ប្រកបដោយធម៌ហើយ ក៏ពោល​តិះដៀល​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយរត់ចៀសទៅកាន់លទ្ធិ​តិរ្ថិយនោះដូចដែលវិញ លុះបុគ្គល​នោះត្រឡប់​មកវិញ សង្ឃមិនត្រូវ​ឲ្យឧបសម្បទាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គល​ណាឯទៀត ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ​ដទៃ ហើយប្រាថ្នា​បព្វជ្ជា ប្រាថ្នា​ឧបសម្បទា​ក្នុងធម៌វិន័យនេះ សង្ឃត្រូវឲ្យបរិវាស​ដល់បុគ្គល​នោះកំណត់​ត្រឹម​៤ខែ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ឃត្រូវឲ្យបរិវាស​បែបយ៉ាងនេះ។ គឺភិក្ខុត្រូវឲ្យបុគ្គលនោះ​កោរសក់ និងពុកមាត់​ជាមុន រួចហើយឲ្យស្លៀកដណ្តប់​សំពត់កាសាយៈ ហើយឲ្យគ្រងចីពរ​ឆៀងស្មាម្ខាងរួចហើយ ឲ្យថ្វាយបង្គំ​បាទាភិក្ខុទាំងឡាយ រួចឲ្យអង្គុយ​ច្រហោង ផ្គងអញ្ជលីឡើង ហើយត្រូវប្រាប់ថា អ្នកឯង​ចូរ​ពោល​យ៉ាងនេះ គឺត្រូវ​ពោលថា ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះធម៌ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះធម៌ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវ​ព្រះធម៌ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា​សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែល​ធ្លាប់​ជាតិរ្ថិយ​ដទៃ​នោះ ត្រូវចូលទៅកាន់​ជំនុំសង្ឃ ហើយពាក់ចីពរឆៀងស្មាម្ខាង រួចថ្វាយបង្គំបាទា​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហើយ​អង្គុយច្រហោង ផ្គងអញ្ជលីឡើង ហើយគប្បីពោល​យ៉ាងនេះនឹងសង្ឃថា បពិត្រ​ព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន ខ្ញុំ​ព្រះករុណាឈ្មោះនេះ ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ​ដទៃ ប្រាថ្នានូវឧបសម្បទា​ក្នុងធម៌វិន័យ​នេះ បពិត្រ​ព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះសូមបរិវាស​នឹងសង្ឃ​អស់៤ខែ។ បុគ្គលនោះ គប្បីសូមជា​គំរប់​ពីរដង គប្បីសូម​ជាគំរប់​បីដង។ ភិក្ខុដែលឆ្លាសប្រតិពល ត្រូវផ្តៀងសង្ឃ​ថា បពិត្រព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូម​ព្រះសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ (ដ្បិត) បុគ្គលនេះ ឈ្មោះនេះ ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយដទៃ ប្រាថ្នានូវ​ឧបសម្បទាក្នុងធម៌​វិន័យ​នេះ ឥឡូវបុគ្គល​នោះ​សូម​បរិវាស​នឹងសង្ឃអស់៤ខែ បើកម្មមានកាលដ៏សមគួរ​ដល់សង្ឃហើយ សង្ឃគួរ​ឲ្យបរិវាស​ដល់កុលបុត្រ​ឈ្មោះនេះ ដែល​ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយដទៃ​អស់៤ខែចុះ។ នេះជាពាក្យផ្តៀងសង្ឃឲ្យ​ដឹង។ បពិត្រព្រះសង្ឃ​ដ៏​ចំរើន សូម​ព្រះសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះនេះ ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយដទៃ ប្រាថ្នានូវ​ឧបសម្បទាក្នុងធម៌​វិន័យ​នេះ។ បុគ្គលនោះសូមបរិវាស​នឹងសង្ឃកំណត់៤ខែ។ ឥឡូវ​សង្ឃឲ្យបរិវាស​ដល់បុគ្គលនេះ ដែល​ធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយដទៃ​កំណត់៤ខែ។ ការឲ្យបរិវាស​ដល់បុគ្គល​ឈ្មោះនេះ ដែល​ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ​ដទៃកំណត់​៤ខែ គួរដល់​លោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុអង្គណា លោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុអង្គនោះ គប្បីស្ងៀមនៅចុះ មិនគួរ​ដល់លោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុអង្គណាទេ លោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុអង្គនោះ គប្បី​ពោលឡើង។ សង្ឃបានឲ្យបរិវាស​ដល់បុគ្គលឈ្មោះនេះ ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃកំណត់​៤ខែហើយ។ ការឲ្យ​តិត្ថិយបរិវាស​នេះ គួរដល់សង្ឃហើយ ព្រោះហេតុនោះបានជាសង្ឃ​ស្ងៀមនៅ។ ខ្ញុំសូមចាំ​ទុកនូវ​សេចក្តីនេះ ដោយអាការស្ងៀមនៅយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ​ឈ្មោះថា ញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះឯង។ (បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃខ្លះ) មិនបានញុំាង​សង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ មិនបានញុំាង​សង្ឃ​ឲ្យ​ត្រេកអរ​ តើដូចម្តេចខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ មានបុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ចូល​ទៅកាន់ស្រុកហួសកាល ហួសវេលា ត្រឡប់មកវិញក្នុងវេលាថ្ងៃពេក (ហួសថ្ងៃ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា​មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហេតុដទៃ​មានតទៅទៀត បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ គោចរ​ទៅកាន់​សំណាក់​ស្រីផ្កាមាស​ក្តី គោចរទៅកាន់សំណាក់ស្រីមេម៉ាយក្តី គោចរទៅកាន់សំណាក់កុមារីធាត់ (ក្រមុំចាស់)ក្តី គោចរ​ទៅកាន់​សំណាក់មនុស្សខ្ទើយក្តី គោចរទៅកាន់សំណាក់ភិក្ខុនីក្តី។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែល​ធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុ​ដទៃមានតទៅទៀត អស់ទាំងការងារធំតូច​ទាំងឡាយណា​របស់​សព្រហ្មចារី​បុគ្គលទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ក៏មិនបានវាងវៃក្នុង​ការងារនោះឡើយ ជាបុគ្គល​ខ្ជិល មិនប្រកបដោយ​បញ្ញា​ពិចារណា​ជាឧបាយ​ក្នុងការងារ​ធំតូចនោះ មិនអាច​ដើម្បី​ធ្វើបាន មិនអាច​ដើម្បី​ចាត់ចែងបាន។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះក៏មាន។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដទៃមានតទៅទៀត បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឥតមានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​ដ៏ក្លៀវក្លា​ក្នុងបាឡី អដ្ឋកថា អធិសីល (បាតិមោក្ខសំវរសីល) អធិចិត្ត (លោកិយសមាធិភាវនា) និង​អធិប្បញ្ញា (លោកុត្តរមគ្គភាវនា) ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដទៃមានតទៅទៀត បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ បានចេញចាក​លទ្ធិតិរ្ថិយ​របស់សាស្តាណា​ហើយ ដល់វេលាមានគេពោល​តិះដៀល​​ចំពោះសាស្តានោះ តាមទិដ្ឋិរបស់សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់​សាស្តានោះ តាម​សេចក្តី​​ពេញចិត្ត​របស់សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ប្រកាន់របស់សាស្តា​នោះ ក៏ស្រាប់តែ​ខឹង តូចចិត្ត ឥតមាន​ត្រេកអរឡើយ កាលបើ​មានគេពោល​តិះដៀល ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ឬព្រះ​សង្ឃវិញ ក៏សប្បាយចិត្ត មាន​កាយ​និងចិត្តអណ្តែតឡើង ហើយត្រេកអរ​ពេកណាស់ ម្យ៉ាងទៀត បើចេញ​ចាកពីលទ្ធិ​តិរ្ថិយ​របស់​សាស្តា​ណាហើយ កាលបើមានគេពោលសរសើរចំពោះ​សាស្តា​នោះ តាមទិដ្ឋិរបស់សាស្តានោះ តាម​សេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់​សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ពេញចិត្ត​របស់សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ប្រកាន់​របស់​សាស្តា​នោះ ក៏សប្បាយចិត្ត មានកាយនិងចិត្តអណ្តែតឡើង ហើយមាន​សេចក្តី​ត្រេកអរ​ពេកណាស់ កាល​បើមានគេពោលសរសើរព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ឬព្រះសង្ឃវិញហើយ ក៏ខឹង​តូចចិត្ត ឥតត្រេកអរឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនេះហើយ ជាហេតុដ៏ឆ្នើម (ជាកំពូល) ក្នុងកិរិយាដែល​ មិន​បានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​ របស់បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះ​ថា មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ មិនបានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះ បើត្រឡប់​មកវិញ សង្ឃ​មិនត្រូវឲ្យ​ឧបសម្បទា​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា ញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរបាន នោះតើ​ដូចម្តេច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ មានបុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ចូល​ទៅកាន់​ស្រុក​មិន​ឲ្យហួសពេល ត្រឡប់ចេញមកវិញ ក៏មិនឲ្យហួសថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា​បានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរបែបនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដទៃ​មានតទៅ​ទៀត បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ មិនបានគោចរ​ទៅកាន់សំណាក់ស្រីផ្កាមាស មិនបានគោចរ​ទៅកាន់​សំណាក់ស្រីមេម៉ាយ មិនបានគោចរទៅកាន់សំណាក់កុមារីដ៏ធាត់ (ក្រមុំចាស់) មិនបានគោចរ​ទៅកាន់​សំណាក់​មនុស្សខ្ទើយ មិនបានគោចរទៅកាន់សំណាក់ភិក្ខុនី។ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា បានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះក៏មាន។ ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហេតុដទៃ​មាន​តទៅ​ទៀត ការងារធំតូច​របស់​សព្រហ្មចារី​បុគ្គលទាំងឡាយឯណា បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ក៏​វាងវៃ​ក្នុង​ការងារនោះ ជាបុគ្គលមិន​ខ្ជិល ប្រកបដោយ​បញ្ញាពិចារណា​ជាឧបាយ​ក្នុងការងារនោះ អាច​ដើម្បី​ធ្វើបាន អាច​ដើម្បី​ចាត់ចែងបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា បាន​ញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដទៃមានតទៅទៀត បុគ្គល​ដែល​ធ្លាប់​ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ មានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​ដ៏ក្លៀវក្លា​ក្នុងបាឡី អដ្ឋកថា អធិសីល អធិចិត្ត និងអធិប្បញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា បាន​ញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​បែបនេះ​ក៏​មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដទៃមានតទៅទៀត បុគ្គល​ដែលធ្លាប់​ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ បានចេញចាក​លទ្ធិតិរ្ថិយ​របស់សាស្តាណា​ហើយ កាលបើមានគេពោល​តិះដៀល​ចំពោះសាស្តានោះ តាមទិដ្ឋិ​របស់​សាស្តា​នោះ តាមសេចក្តី​គាប់ចិត្តរបស់​សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ពេញចិត្ត​របស់សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ប្រកាន់​របស់សាស្តា​នោះ ក៏សប្បាយចិត្ត មានកាយនិងចិត្ត​អណ្តែតឡើងហើយ ត្រេកអរពេកណាស់ កាលបើ​មានគេពោល​តិះដៀល ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ឬព្រះ​សង្ឃហើយ ក៏ត្រឡប់ជាខឹងតូចចិត្ត ឥតត្រេកអរ​ឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ប្រសិនបើបុគ្គល​ដែល​ធ្លាប់​ជាតិរ្ថិយ​ដទៃ បានចេញ​ចាកពីលទ្ធិ​តិរ្ថិយ​របស់សាស្តា​ណា​ហើយ កាលបើមានគេពោលសរសើរចំពោះ​សាស្តា​នោះ តាមទិដ្ឋិរបស់សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​គាប់​ចិត្ត​របស់​សាស្តានោះ តាមសេចក្តី​ពេញចិត្ត​របស់​សាស្តា​នោះ តាមសេចក្តី​ប្រកាន់របស់សាស្តា​នោះហើយ ក៏ខឹង តូចចិត្ត ឥតមានសេចក្តី​ត្រេកអរ​ឡើយ កាលបើមានគេពោលសរសើរព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ឬ​ព្រះសង្ឃ​វិញ ក៏សប្បាយចិត្ត មានកាយ​និងចិត្ត​អណ្តែត​ឡើង ​​ត្រេកអរ​ក្រៃពេក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនេះ ជាហេតុដ៏ឆ្នើម ជាកំពូល ក្នុងកិរិយា​ញុំាង​សង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​ របស់បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ ឈ្មោះថា ញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះ​ឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (បើ) បុគ្គល​ដែលធ្លាប់ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ បានញុំាងសង្ឃ​ឲ្យត្រេកអរ​យ៉ាងនេះ​ហើយ លុះត្រឡប់​មកវិញ សង្ឃគួរឲ្យ​ឧបសម្បទាចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គល​ដែលធ្លាប់​ជា​តិរ្ថិយ​ដទៃ មានកាយ​អាក្រាតដើរមក សង្ឃត្រូវ​ស្វែងរក​ចីវរ មានឧបជ្ឈាយ៍​ជាមូលឲ្យ (គឺធ្វើឧបជ្ឈាយ៍​ឲ្យជាធំ) ប្រសិនបើបុគ្គលនោះ មិនទាន់​បាន​កោរសក់នៅឡើយទេ ហើយដើរមក ភិក្ខុត្រូវផ្តៀងសង្ឃ ដើម្បី​ធ្វើភណ្ឌុកម្មឲ្យ (ដើម្បី​កោរសក់ឲ្យ83) )ចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួក​ជនណាជាតាបស ជាអ្នកបូជាភ្លើង (បើ) ជនទាំងនោះ​បានមកហើយ សង្ឃគួរ​ឲ្យឧបសម្បទាបាន សង្ឃ​មិនចាំបាច់​ឲ្យបរិវាស​ដល់ជន​ទាំងនោះ​ឡើយ។ ការដែលមិនចាំបាច់​ឲ្យបរិវាសនោះ ព្រោះហេតុអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ពួកជន​ទាំងនោះជាកម្មវាទី (គឺ​ពោលថាកម្ម​មាន ថាផលកម្មក៏មាន) ជាកិរិយវាទី (គឺពោល​ថាផលបុណ្យ​បាប​កើត​ពីកិរិយាធ្វើ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើបុគ្គល​ជាសាកិយ​ដោយ​ជាតិ ធ្លាប់ជាតិរិ្ថយដទៃ មក(សូម​ឧបសម្បទា) បុគ្គលនោះ លុះមកហើយ សង្ឃគួរឲ្យ​ឧបសម្បទា​ចុះ សង្ឃ​កុំចាំបាច់​ឲ្យបរិវាស​ដល់​បុគ្គល​នោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដ្បិត​តថាគតឲ្យ​ការបរិហារ (សេចក្តីរក្សា) នេះ ឲ្យផ្សេងគ្នា​ដល់​ពួកញាតិ។

ចប់ អញ្ញតិត្តិយបុព្វកថា។

ចប់ ភាណវារៈទី៧។

២៦. បញ្ចាពាធវត្ថុ

vin.mv.01.26 | book_006

(២៦.)

[១០១] សម័យនោះ អាពាធទាំងឡាយ៥យ៉ាង គឺឃ្លង់ ពក ស្រែង រោគរីងរៃ និងឆ្កួតជ្រូក កើតមាន​ច្រើន ក្នុងដែនមគធៈ។ ពួកមនុស្សដែលកើតរោគ​ទាំង៥យ៉ាង បានចូល​ទៅរកពេទ្យ ឈ្មោះ​ជីវកកោមារភត្យ ហើយនិយាយ​យ៉ាងនេះថា បពិត្រលោកអាចារ្យ សូមលោកមេត្តា​ថែរក្សាជម្ងឺ​យើង​ទាំងឡាយផង។ គ្រូពេទ្យនិយាយប្រាប់ថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ខ្ញុំមានកិច្ចច្រើន មានការរវល់ច្រើនពេក (សព្វថ្ងៃនេះ) ខ្ញុំត្រូវថែរក្សាព្រះបាទ​ពិម្ពិសារសេនិយជាធំ​ក្នុងដែន​មគធៈផង ស្រីស្នំផង ព្រះសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធានផង ខ្ញុំមិនអាច​នឹង​ថែរក្សា​ជម្ងឺ (អ្នកទាំងឡាយ) បានទេ។ មនុស្សទាំងនោះ​និយាយ​អង្វរថា បពិត្រលោកអាចារ្យ សម្បត្តិទាំងអស់​ (របស់យើងៗជូន)លោក ឯយើងទាំងអស់​គ្នាសោត ក៏នៅជាខ្ញុំលោកទៀត បពិត្រលោកអាចារ្យ សូមលោក​មេត្តាថែរក្សា​ជម្ងឺយើងទាំងឡាយ​ផង។ គ្រូពេទ្យនិយាយប្រាប់ថា ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ ខ្ញុំមានកិច្ចច្រើន មានការរវល់ច្រើន (សព្វថ្ងៃនេះ) ខ្ញុំត្រូវ​ថែរក្សាព្រះបាទ​ពិម្ពិសារសេនិយជាធំ​ក្នុងដែន​មគធៈផង ស្រីស្នំផង ព្រះសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធានផង ខ្ញុំមិនអាច​នឹង​ថែរក្សា​ជម្ងឺ (អ្នកទាំងឡាយ) បានទេ។ គ្រានោះ ពួកមនុស្ស​អម្បាលនោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា ពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្រ​នេះឯង មានសេចក្តីសុខជាប្រក្រតី មានសេចក្តីសុខ​ប្រព្រឹត្តទៅ​ស្មើ ឆាន់តែភោជនល្អ សិងតែលើដំណេក​ដែលខ្យល់​ចូលមិនបាន បើដូច្នោះ គួរតែយើងទាំងអស់​បួស​ក្នុង​ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងបានបម្រើផង ពេទ្យឈ្មោះ​ជីវកកោមារភត្យ​នឹងបាន​ថែរក្សា​ជម្ងឺផង ក្នុងទីនោះ​មិនខានឡើយ។ គ្រានោះ ពួកមនុស្ស​ទាំងនោះ ក៏ចូល​ទៅរក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយហើយ សូមនូវផ្នួស។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យបព្វជ្ជា ឧបសម្បទា​មនុស្សទាំងនោះ។ (លុះឲ្យបព្វជ្ជា ឧបសម្បទាហើយ) ភិក្ខុទាំងឡាយក៏បម្រើពួក​ភិក្ខុដែល​មានជម្ងឺនោះ ពេទ្យឈ្មោះជីវកកោមារភត្យ ក៏ថែរក្សាជម្ងឺនោះមែន។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​កាលបម្រើភិក្ខុឈឺ​ជាច្រើនរូប ក៏រមែង​សូមគេច្រើនពេក អង្គាសគេច្រើនពេក ដោយពាក្យថា អ្នកទាំងឡាយចូរឲ្យនូវ​គិលានភត្ត (ភត្ត​ដែល​ប្រគេន​ដល់ភិក្ខុឈឺ) នូវគិលានុបដ្ឋាកភត្ត (ភត្តដែល​គេប្រគេន​ដល់ភិក្ខុអ្នក​បម្រើភិក្ខុឈឺ) នូវគិលានភេសជ្ជៈ (ថ្នាំសម្រាប់ភិក្ខុមានជម្ងឺ)។ ឯជីវកកោមារភត្យ កាលបើថែទាំរក្សា​ភិក្ខុឈឺ​ច្រើនរូប​ហើយ ក៏ចោលរាជកិច្ចខ្លះចេញ។ មានបុរសម្នាក់ទៀត មានអាពាធ​គ្រប់ទាំង៥ ​ក៏ចូល​ទៅរក​ជីវកកោមារភត្យ ហើយនិយាយពាក្យនេះថា បពិត្រលោកអាចារ្យ សូមលោករក្សាជម្ងឺ​ខ្ញុំផង។ ជីវកកោមារភត្យនិយាយប្រាប់ថា ម្នាលអ្នក ខ្ញុំមានកិច្ចច្រើន មានការរវល់ច្រើន ខ្ញុំត្រូវថែរក្សាព្រះបាទ​ពិម្ពិសារសេនិយៈជាធំ​ក្នុងដែន​មគធៈផង ស្រីស្នំផង ព្រះសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធានផង ខ្ញុំមិនអាច​នឹង​ថែរក្សា​ជម្ងឺ (អ្នកឯង) បានទេ។ បុរសនោះនិយាយអង្វរថា បពិត្រលោកអាចារ្យ សម្បត្តិ​ទាំងអស់​(របស់ខ្ញុំ​ៗនឹងជូន)លោក ទាំងខ្លួនខ្ញុំសោត ក៏នឹងនៅជាខ្ញុំ​លោក បពិត្រលោកអាចារ្យ សូមលោកមេត្តា​ថែរក្សាជម្ងឺ​ខ្ញុំផង។ ជីវរកកោមារភត្យនិយាយប្រាប់ថា ម្នាលអ្នក ខ្ញុំមានកិច្ចច្រើន មានការរវល់ច្រើន (សព្វថ្ងៃនេះ) ខ្ញុំត្រូវថែរក្សាព្រះបាទ​ពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែន​មគធៈផង ស្រីស្នំផង ព្រះសង្ឃ មានព្រះពុទ្ធ​ជាប្រធានផង ខ្ញុំមិនអាច​នឹង​ថែរក្សា​ជម្ងឺ (អ្នកឯង) បានទេ។ គ្រានោះ បុរសនោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាង​នេះថា ពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្រទាំង​នេះ មានសេចក្តីសុខជាប្រក្រតី មានសេចក្តីសុខ​ប្រព្រឹត្តទៅ​ស្មើ ឆាន់តែភោជនល្អ សិងតែលើដំណេក​ដែលខ្យល់​ចូលមិនបាន បើដូច្នោះ គួរតែអញបួស​ក្នុង​ពួក​សមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងបម្រើផង ជីវកកោមារភត្យ​នឹង​ថែរក្សា​ជម្ងឺផង ក្នុងទីនោះ​មិនខាន លុះខ្លួនអញ​ជារោគកាលណាហើយ នឹងសឹក(មកវិញ)។ លំដាប់នោះ បុរសនោះចូល​ទៅរក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយហើយសូមនូវផ្នួស។ ភិក្ខុទាំងនោះ ឲ្យបព្វជ្ជា ឧបសម្បទា​បុរសនោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក៏​បម្រើផង ជីវកកោមារភត្យ ក៏ថែរក្សាជម្ងឺបុរសនោះផង។ លុះភិក្ខុនោះបានជារោគ​ហើយ ក៏សឹកទៅវិញ។ ជីវកកោមារភត្យ បានឃើញបុរសដែល​សឹកនោះ លុះឃើញហើយ ក៏សួរ​បុរស​នោះថា នែអ្នក អ្នកឯងឬអ្វី ដែលកាលពីដើម​ឃើញបួស​នឹងភិក្ខុទាំងឡាយ។ បុរសនោះឆ្លើយថា ហ្នឹងហើយ ​លោកអាចារ្យ។ ជីវកកោមារភត្យសួរថា នែអ្នក ហេតុដូចម្តេចបានជាអ្នក​ឯងធ្វើដូច្នេះ។ បុរស​នោះ​ក៏ប្រាប់​រឿងនុ៎ះ​ដល់ជីវកកោមារភត្យ។ ជីវកកោមារភត្យ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា មិនសម​បើលោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ​មកបំបួសមនុស្ស​ដែលមានអាពាធ​ទាំង៥យ៉ាង (ដូច្នេះ)សោះ។ គ្រានោះ ជីវកកោមារភត្យ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ រួចអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរ លុះអង្គុយ​ក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ជីវកកោមារភត្យក្រាបបង្គំ​ទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ថា បពិត្រព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គ​សូមពរថា លោកម្ចាស់ទាំងឡាយ​កុំបំបួស​មនុស្សដែល​មានអាពាធ​ទាំង៥យ៉ាងឡើយ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ពន្យល់​ជីវកកោមារភត្យឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យឧស្សាហ៍មាំ និងឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថា។ ឯជីវកកោមារភត្យ ដែលព្រះដ៏មានបុណ្យ ទ្រង់ពន្យល់ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យឧស្សាហ៍មាំ និងឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ចៀសចេញទៅ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា​ហើយ ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមក ទ្រង់​បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សដែលមានអាពាធ​ទាំង៥យ៉ាង​ហើយ អ្នកទាំងឡាយ​មិនគប្បី​បំបួស​ឡើយ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

២៧. រាជភដវត្ថុ

vin.mv.01.27 | book_006

(២៧.)

[១០២] សម័យនោះឯង មានកើតបះបោរនៅស្រុកចុង​ដែនរបស់​ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ។ ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ ក៏ទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់​មហាមាត្យ​ទាំងឡាយដែលជា​នាយក​លើសេនាថា ម្នាលនាយ អ្នកទាំងឡាយ​ចូរទៅត្រួតត្រាមើលស្រុកចុងដែន។ មហាមាត្យ​ទាំងឡាយ​ជានាយក​លើសេនាទទួលព្រះរាជឱង្ការ​របស់ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈថា ព្រះករុណាវិសេស។ លំដាប់នោះ ពួកយោធាដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បី​ទូទ័រ មានសេចក្តី​ត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា យើងទាំងឡាយភ្លើតភ្លើនតែ​ក្នុងការច្បាំង កាលបើ​ទៅច្បាំងហើយ ឈ្មោះ​ថាធ្វើអំពើ​បាបផង ឈ្មោះថា​ទទួលសោយ​នូវអំពើ​បាបដ៏ច្រើនផង យើងទាំងឡាយ​គួរវៀរ​ចាកបាប និងគួរធ្វើអំពើល្អដោយ​ឧបាយ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ ទើបពួកយោធាទាំងនោះ​មានសេចក្តី​រំពឹង​យ៉ាងនេះ​(ទៀត)ថា មានតែពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្រ​ទាំងនេះ ទើបលោក​ជាអ្នកប្រព្រឹត្ត​ធម៌ ប្រព្រឹត្ត​ប្រពៃ ប្រព្រឹត្តប្រសើរ និយាយ​ពាក្យទៀងត្រង់ មានសីល មានកល្យាណធម៌ ប្រសិនណាជាយើង​ទាំងឡាយ​ទៅបួសនឹងពួកសមណៈ​ជាសក្យបុត្រហើយ យើងទាំងឡាយនឹងបាន​វៀរចាក​បាបផង បានធ្វើបុណ្យ​ផង ដោយទំនងយ៉ាងនេះឯង។ លុះរំពឹង​ដូច្នេះហើយ ពួកយោធា​ទាំងនោះ​ក៏ចូលទៅ​រក​ភិក្ខុទាំងឡាយ​ហើយសូមនូវផ្នួស។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏​ឲ្យបព្វជ្ជា ឧបសម្បទា យោធាទាំងនោះ។ ពួក​មហាមាត្យ​ ជានាយកលើ​សេនា​បានសួររាជអាមាត្យ (ខ្ញុំរាជការ) ទាំងឡាយថា នែនាយ ពួកយោធា​ឈ្មោះនេះផង ឈ្មោះនេះផង ហេតុដូចម្តេច​ក៏មិនឃើញ។ រាជអាមាត្យឆ្លើយថា បពិត្រអ្នកម្ចាស់ ពួក​យោធាឈ្មោះនេះផង ឈ្មោះនេះផង ទៅបួសនឹងពួកភិក្ខុហើយ។ មហាមាត្យ​ទាំងឡាយដែល​ជានាយក​លើសេនា ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ មិនសមបើនឹង​បំបួស​រាជអាមាត្យ (ដូច្នេះ)សោះ។ ពួកមហាមាត្យ ដែលជានាយក​លើសេនាក៏ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់សួរមហាមាត្យ​ដែលប្រកបដោយ​វោហារ (ចៅក្រម) ថា នែនាយ នរណាបំបួស​រាជអាមាត្យ អ្នកនោះ​ត្រូវទទួលទោស​ដូចម្តេច។ មហាមាត្យក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះសម្មតិទេព ត្រូវ​កាត់ក្បាលឧបជ្ឈាយ៍ ត្រូវដកអណ្តាត​នៃអនុស្សាវកាចារ្យ ត្រូវកាត់ឆ្អឹង​ជំនីរ​ពាក់កណ្តាលរបស់​គណៈ​សង្ឃ។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ ក៏ចូល​ទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះ​ភាគ។ លុះចូលទៅដល់ហើយ ទ្រង់ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់​ក្នុងទីដ៏សមគួរ ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់​គង់ក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ទ្រង់ក្រាបបង្គំ​ទូលយ៉ាង​នេះ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគថា បពិត្រព្រះដ៏មានបុណ្យដ៏ចំរើន មានពួក​ស្តេចខ្លះ​ នៅមិនទាន់​មានសទ្ធា មិនទាន់ជ្រះថ្លា ពួកស្តេចទាំងនោះ​ប្រហែល​ជាគេនឹងបៀតបៀនភិក្ខុទាំងឡាយ​ ដោយហេតុ​បន្តិចបន្តួច​ខ្លះមិនខាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអង្វរថា លោកម្ចាស់ទាំងឡាយ​កុំគប្បី​បំបួស​រាជអាមាត្យឡើយ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់​ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ ឲ្យទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យឧស្សាហ៍ ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា។ ឯព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែនមគធៈ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់​ឲ្យជ្រាបច្បាស់ ឲ្យកាន់យកល្អ ឲ្យឧស្សាហ៍មាំ ឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថាហើយ ទ្រង់​ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ យាងចៀសចេញទៅ។ ព្រោះរឿងនេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថាហើយ ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មកថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវ​បំបួស​រាជអមាត្យទេ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

២៨. អង្គុលិមាលចោរវត្ថុ

vin.mv.01.28 | book_006

(២៨.)

[១០៣] កាលនោះឯង ចោរឈ្មោះអង្គុលិមាល បួសនៅក្នុង​សំណាក់ភិក្ខុទាំងឡាយ។ មនុស្ស​ទាំងឡាយបានឃើញហើយ ខ្លះភ្ញាក់ផ្អើល ខ្លះតក់ស្លុត ខ្លះរត់ទៅ ខ្លះដើរទៅទីដទៃ ខ្លះបែរមុខ​ចេញទៅ​ផ្សេង ខ្លះបិទទ្វារ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រ មិនសមបើនឹង​បំបួសចោរ ដែលប្រាកដដូចទង់ជ័យ (គឺចោរដែលមានឈ្មោះ​ល្បីល្បាញ​ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានឮមនុស្សអម្បាលនោះ ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ហើយ។ ទើបភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បីបំបួស​ចោរ ដែលប្រាកដ​ដូចទង់ជ័យ​ឡើយ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

២៩. ការភេទកចោរវត្ថុ

vin.mv.01.29 | book_006

(២៩.)

[១០៤] សម័យនោះឯង ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយ ជាធំក្នុងដែនមគធៈ បានទ្រង់អនុញ្ញាតថា ជនទាំងឡាយណា​ ដែលបួសក្នុងសំណាក់​សមណៈ ជាសក្យបុត្រ ជនដទៃធ្វើ​ទោសអ្វីមួយ ដល់ជន​ពួកនោះ​មិនបានឡើយ (ព្រោះថា) ធម៌ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែងល្អហើយ ជនពួកនោះ ចូរខំ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវព្រះនិព្វាន​ ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយប្រពៃចុះ។ ក៏សម័យ​នោះ មាន​បុរស​​ម្នាក់​ធ្វើចោរកម្ម ហើយជាប់​ទោសនៅក្នុងគុក។ បុរសនោះទំលាយគុកបានហើយ ក៏រត់ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុ។ មនុស្សទាំងឡាយបានឃើញហើយ និយាយពាក្យ​យ៉ាងនេះថា ភិក្ខុនេះឯង ដែលជាចោរ​ទំលាយគុក ហ៎ពួកយើងចូរនាំចោរនោះទៅ។ ពួកមនុស្សខ្លះនិយាយពាក្យយ៉ាងនេះថា នែនាយ​ទាំងឡាយ អ្នកកុំ​និយាយ​យ៉ាងហ្នឹង (ដ្បិត) ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយ ជាធំក្នុងដែនមគធៈ ព្រះអង្គ​បានអនុញ្ញាត​ហើយថា ជនទាំងឡាយណា​ បួសក្នុងសំណាក់​សមណៈ ជាសក្យបុត្រ ជនដទៃធ្វើ​ទោសអ្វីមួយ ដល់ជន​ពួកនោះ​មិនបានឡើយ (ព្រោះថា) ធម៌ ព្រះដ៏មានបុណ្យ ទ្រង់សំដែងល្អហើយ ជនពួកនោះ ចូរខំ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវព្រះនិព្វាន​ ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយប្រពៃចុះ។ មនុស្ស​ទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ ជាអ្នក​បាន​ព្រះរាជទាន​អភ័យ ពួកសមណៈ​ទាំងនេះ ជនដទៃធ្វើទោសអ្វីៗ​មិនបានឡើយ ហេតុដូចម្តេច​បាន​ជា​មក​ហ៊ាន​បំបួស​ចោរ ដែលទំលាយគុក​(ដូច្នេះ)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលរឿងនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវបំបួស​ចោរ ដែលទំលាយ​គុក​ទេ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣០. លិខិតកចោរវត្ថុ

vin.mv.01.30 | book_006

(៣០.)

[១០៥] សម័យនោះឯង មានបុរសម្នាក់ធ្វើចោរកម្ម ហើយរត់ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុ។ បុរស​នោះឯង រាជការ​បានឲ្យកត់ឈ្មោះទុក​ក្នុងបញ្ជី​ខាងក្នុងបុរី​នៃស្តេចថា ចោរនេះ បើនរណាបានឃើញ​ក្នុងទីណា ត្រូវតែសម្លាប់ក្នុងទីនោះ។ មនុស្ស​ទាំងឡាយបានឃើញហើយ ក៏និយាយពាក្យយ៉ាងនេះថា លោកនេះឯងជាចោរ ដែលមានកត់ឈ្មោះទុកក្នុងបញ្ជី​រាជការ ហ៎ពួកយើងនាំគ្នាសម្លាប់វាទៅ។ ពួក​មនុស្ស​ខ្លះនិយាយយ៉ាងនេះថា នែនាយទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​កុំនិយាយ​យ៉ាងហ្នឹង (ដ្បិត) ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារ​សេនិយៈ ជាធំ​ក្នុងដែន​មគធៈ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតហើយថា ជនទាំងឡាយ​ណាមួយ បួស​ក្នុង​ពួកសមណៈ​ ជាសក្យបុត្រ ជនទាំងនោះ អ្នកណាមួយ​ធ្វើទោសអ្វីៗ មិនបានឡើយ (ព្រោះ) ធម៌ ព្រះដ៏​មាន​បុញ្ញសិរី ទ្រង់សំដែង​ដោយល្អហើយ ជនទាំងនោះចូរ​ប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើ​នូវព្រះ​និព្វាន ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខដោយប្រពៃចុះ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួក​សមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ ជាអ្នកបានទទួល​ព្រះរាជទាន​អភ័យហើយ ពួកសមណៈ​ទាំងនេះ អ្នក​ណាមួយធ្វើទោស​អ្វីៗ មិនបានឡើយ មិនសមបើនឹង​បំបួសចោរ ដែលរាជការ​កត់ឈ្មោះទុក​ក្នុងបញ្ជី​(ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បីបំបួស​ចោរ ដែលរាជការ​កត់ឈ្មោះទុកក្នុងបញ្ជីទេ84) ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣១. កសាហតវត្ថុ

vin.mv.01.31 | book_006

(៣១.)

[១០៦] សម័យនោះឯង មានបុរសម្នាក់ ជាមនុស្ស​មានស្នាម ដែលគេវាយ​ដោយរំពាត់ គេបានធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយ ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រ មិនសមបើ​បំបួសមនុស្ស​ដែលមានស្នាមរំពាត់ ដែលគេ​បានធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយ ​(ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវបំបួសមនុស្ស​ដែលមានស្នាមរំពាត់ ដែល​គេធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយទេ​85) ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣២. លក្ខណាហតវត្ថុ

vin.mv.01.32 | book_006

(៣២.)

[១០៧] សម័យនោះឯង មានបុរសម្នាក់ ជាមនុស្សដែលគេបៀតបៀន ឲ្យមានស្លាកស្នាម ដែលគេបានធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយ ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រ មិនសមបើ​នឹងបំបួសមនុស្ស​ដែលគេបៀតបៀន​ឲ្យមាន​ស្លាកស្នាម ដែលគេ​បានធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយ ​(ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវបំបួសមនុស្ស​ដែលគេបៀតបៀន​ឲ្យមានស្លាកស្នាម86) ដែល​គេបានធ្វើ​ទណ្ឌកម្មហើយ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣៣. ឥណាយិកវត្ថុ

vin.mv.01.33 | book_006

(៣៣.)

[១០៨] សម័យនោះឯង មានបុរសម្នាក់ ជាមនុស្សចំពាក់បំណុលគេ ហើយរត់ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ពួកម្ចាស់ទ្រព្យបាន​ឃើញហើយ ក៏និយាយ​ពាក្យយ៉ាងនេះ​ថា បុរសនេះហើយដែល​ជំពាក់​បំណុល​យើងនោះ បើដូច្នោះ ពួកយើងនាំវាទៅ។ មនុស្ស​មួយពួក​ក៏និយាយ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នកម្ចាស់ទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​កុំនិយាយ​ពាក្យដូច្នេះ ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំក្នុងដែនមគធៈ បានទ្រង់អនុញ្ញាតហើយថា អ្នកណាបួស​ក្នុងសំណាក់ពួកសមណៈ សក្យបុត្រ អ្នកណាមួយធ្វើ​ទោសអ្វីៗ ដល់អ្នកនោះ​មិនបានឡើយ ធម៌ព្រះដ៏មានបុណ្យ​សំដែងហើយ​ដោយពីរោះ អ្នកទាំងនោះ ចូរប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយល្អចុះ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ ជាបុគ្គល​បានព្រះរាជ​អភ័យ ពួកសមណៈ​ទាំងនេះ អ្នកណាមួយ​ធ្វើទោសអ្វីៗ មិនបានឡើយ មិនសមបើ​នឹងបំបួសមនុស្ស​ដែលជំពាក់​បំណុលគេ ​(ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បីបំបួសមនុស្ស​ដែលជំពាក់បំណុលគេទេ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣៤. ទាសវត្ថុ

vin.mv.01.34 | book_006

(៣៤.)

[១០៩] សម័យនោះឯង មនុស្សជាខ្ញុំគេម្នាក់រត់ទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ លុះពួកម្ចាស់បំណុលគេបាន​ឃើញហើយ ក៏និយាយ​យ៉ាងនេះ​ថា បុរសនេះហើយដែលជាខ្ញុំរបស់យើង​ទាំងឡាយ បើដូច្នោះ យើងនាំវាទៅវិញ។ មនុស្ស​មួយពួកនិយាយ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអ្នក​ជាម្ចាស់​ទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ​កុំនិយាយ​យ៉ាងនេះឡើយ (ដ្បិត) ព្រះបាទពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាធំក្នុង​ដែន​មគធៈ បានទ្រង់អនុញ្ញាតហើយថា ពួកជនណាបួស​ក្នុងសំណាក់ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ ពួកជនទាំងនោះ អ្នកណាមួយធ្វើ​ទោសអ្វីៗ ​មិនបានឡើយ ធម៌ព្រះដ៏មានបុណ្យទ្រង់​សំដែងហើយ​ដោយពីរោះ ពួកជនទាំងនោះ ចូរខំប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចរិយធម៌ ដើម្បីធ្វើនូវ​ព្រះនិព្វាន ជាទីបំផុត​នៃទុក្ខ​ដោយប្រពៃចុះ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ ជាបុគ្គល​បានព្រះរាជ​អភ័យ សមណៈ​ទាំងនេះ អ្នកណាមួយ​ធ្វើទោសអ្វីៗ មិនបានឡើយ មិនសមបើ​នឹងបំបួសមនុស្ស​ដែលជាខ្ញុំគេ ​(ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវបំបួសមនុស្ស​ដែលជាខ្ញុំគេទេ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣៥. កម្មារភណ្ឌុវត្ថុ

vin.mv.01.35 | book_006

(៣៥.)

[១១០] សម័យនោះឯង មានទារកម្នាក់ ទុកជុក ជាកូនជាងមាស87) ឈ្លោះប្រកែក​នឹងមាតាបិតាហើយ ទៅកាន់អារាមបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ឯមាតានិងបិតា​របស់ទារកនោះ កាលដែល​គន់រកមើល​ទារកនោះ ក៏បានទៅដល់​អារាម ហើយសួរភិក្ខុទាំងឡាយថា បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ ពួកលោកបាន​ប្រទះឃើញ​ទារកមានសភាព​យ៉ាងនេះ​ដែរឬ។ ពួកភិក្ខុដែល​មិនដឹងមែន ក៏ប្រាប់ថា យើងទាំងឡាយ​មិនដឹងទេ ពួកភិក្ខុដែលមិនឃើញ​មែន ក៏ប្រាប់ថា យើងទាំងឡាយ​មិនឃើញ​ទេ។ ឯមាតានិងបិតា​របស់ទារក​នោះ កាលបើ​ត្រាច់គយគន់​មើលទៅ ក៏​ឃើញទារក​នោះបួសក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយហើយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ ជាបុគ្គលឥតមានខ្មាស ទ្រុស្តសីល និយាយពាក្យ​កុហក បានដឹងដែរ តែនិយាយ​ថាមិនដឹង បានឃើញដែរ តែនិយាយថា​មិនឃើញ ទារកនេះ បួសក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយហើយតើ។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​បានឮសំដី​នៃមាតានិងបិតា​របស់ទារក​នោះពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ហើយ។ ​ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុអបលោក (ប្រាប់) សង្ឃហើយសឹមធ្វើភណ្ឌុកម្ម​។88)

៣៦. ឧបាលិទារកវត្ថុ

vin.mv.01.36 | book_006

(៣៦.)

[១១១] សម័យនោះឯង ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ មានពួកទារកជាសំឡាញ់​គ្នា​១៧ពួក មានទារកឈ្មោះ​ឧបាលិ​ជាប្រធានរបស់ពួកទារក​ទាំងនោះ។ឯមាតានិងបិតារបស់ទារក​ឈ្មោះ​ឧបាលិ ​បានគិត​គ្នា​យ៉ាង​នេះថា អំណើះពីយើងទាំងឡាយទៅហើយ ឧបាលិ​គប្បី​ចិញ្ចឹមជីវិត​ស្រួលផង មិនលំបាកផង ដោយ​ទំនង​ដូចម្តេចអេះ។ ទើបមាតានិងបិតា​របស់ឧបាលិ ក៏គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា បើសិនណា​ជា​ឧបាលិ​រៀន​សរសេរ​អក្សរ អំណើះពី​យើងទាំងឡាយទៅ ប្រហែលជាឧបាលិគប្បីចិញ្ចឹមជីវិតស្រួល​​ផង មិនលំបាក​ផង ដោយទំនងយ៉ាងនេះឯង។ មាតានិងបិតា​របស់ឧបាលិ ក៏គិត​គ្នាយ៉ាងនេះ​ទៀតថា បើឧបាលិ​នឹង​រៀន​​សរសេរ​អក្សរ ម្រាមដៃ​(របស់ឧបាលិ) ក៏នឹងលំបាក បើសិនណាជាឧបាលិ​ គ្រាន់តែរៀន​រាប់វិញ ប្រហែលជា អំណើះពី​យើងទាំងឡាយទៅ ឧបាលិ​គប្បី​ចិញ្ចឹមជីវិតស្រួលផង មិនលំបាកផង ដោយ​ទំនង​យ៉ាងនេះឯង។ លំដាប់ពីនោះមក ​មាតានិងបិតា​របស់ឧបាលិ ក៏គិត​គ្នាដូច្នេះទៀតថា បើឧបាលិ​នឹង​រៀន​រាប់ ទ្រូង (របស់ឧបាលិ) ក៏​នឹងលំបាក​ ប្រសិនណាបើឧបាលិ គ្រាន់​តែ​រៀនមើលរូបនិមិត្តវិញ ដល់​អំណើះ​ពី​យើងទាំងឡាយទៅ ឧបាលិប្រហែលជានឹងបាន​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ស្រួល​ផង មិនលំបាកផង ដោយ​អាការ​​ដូច្នេះឯង។ គ្រាតមកទៀត មាតានិងបិតារបស់​ឧបាលិ​ ក៏គិតគ្នា​ដូច្នេះថា បើទុកជា​ឧបាលិ​​រៀន​រូប​និមិត្ត ក៏គង់តែលំបាកភ្នែក ឥឡូវនេះ មាន​តែ​ពួក​សមណៈ ជា​សក្យបុត្រ​ទាំងនេះ ទើបរក្សាសីល​ជាសុខ មានសមាចារស្រួល ឆាន់​ភោជនក៏ល្អ សិង​លើដំណេកទាំង​ឡាយដ៏ហប់ រក​ខ្យល់គ្មាន បើ​សិន​ណាជា​ឧបាលិ​​បានបួសក្នុងសំណាក់​ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ​វិញ​យ៉ាងនេះ ទើបអំណើះពី​យើងទាំង​ឡាយ​ទៅ ឧបាលិ​នឹងបានចិញ្ចឹមជីវិត​ងាយផង មិនលំបាកផង។ ឯឧបាលិទារក បានឮពាក្យចរចារ​របស់​មាតា​និង​បិតា​យ៉ាងនេះហើយ។ លំដាប់តពីនោះមក ឧបាលិ​ទារក​ក៏ចូល​សំដៅ​ទៅរកពួកក្មេង​អម្បាលនោះ លុះ​ចូលទៅដល់ហើយ បាននិយាយ​ពាក្យនេះ​នឹងពួក​ក្មេង​ទាំងនោះថា នែនាយទាំងឡាយ អ្នកទាំង​ឡាយ​ចូរមក យើងទាំងឡាយ​នឹងទៅបួស​ក្នុង​សំណាក់​ពួក​សមណៈ ជាសក្យបុត្រ។ ពួកក្មេង​ទាំងនោះ​និយាយ​​ដូច្នេះថា នែនាយ បើអ្នកបួស​មែន យើងទាំង​ឡាយ​ក៏នឹងបួស​ដូចអ្នកដែរ។ លំដាប់នោះ ពួក​ក្មេង​អម្បាលនោះ ក៏ចូល​ទៅរកមាតា​និងបិតា​រៀងខ្លួន ​ហើយនិយាយ​ពាក្យនេះថា សូមអ្នកម្តាយ​អ្នក​ឪពុក អនុញ្ញាត​ឲ្យខ្ញុំ​ចេញចាកផ្ទះ​ទៅបព្វជ្ជា​ក្នុងសភាព​ជាបុគ្គលឥតផ្ទះ។ ឯមាតានិងបិតា​របស់ក្មេង​ទាំង​នោះ យល់ឃើញថា ពួកក្មេង​ទាំងអស់​គ្នានេះ​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នាស្មើគ្នា មានបំណងល្អ ក៏អនុញ្ញាត​ឲ្យ។ ពួក​ក្មេងទាំងនោះ ចូលទៅរក​ភិក្ខុទាំងឡាយ ហើយសូមបព្វជ្ជា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក៏ឲ្យបព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​ក្មេង​អម្បាលនោះ។ ពួកភិក្ខុ (ក្មេង) ទាំងនោះ ក្រោកឡើង ហើយយំទារស៊ី​ក្នុងបច្ចូសសម័យនៃរាត្រីថា សូម​លោកឲ្យបបរមក ឲ្យបាយមក ឲ្យវត្ថុ​ជាគ្រឿង​ទំពាស៊ីមក។ ភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយយ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ​ទាំងឡាយ ចូររង់ចាំទម្រាំ​ភ្លឺសិន បើមានបបរ សឹមឆាន់ចុះ បើមានភត្ត សឹមឆាន់ចុះ បើ​មាន​វត្ថុ​ជាគ្រឿង​ទំពាស៊ី សឹមទំពាស៊ីចុះ បើបបរក្តី ភត្តក្តី វត្ថុជាគ្រឿង​ទំពាស៊ីក្តីមិនមាន ចូរត្រាច់​ទៅ​ដើម្បី​បិណ្ឌបាត ហើយសឹមឆាន់ចុះ។ ឯពួក​ភិក្ខុ (ក្មេង) អម្បាលនោះ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ និយាយ​យ៉ាង​នេះហើយ ក៏រឹងរឹត​តែយំរំអុកប្រាប់​ភិក្ខុទាំងឡាយថា សូមលោកឲ្យបបរមក ឲ្យបាយមក ឲ្យវត្ថុ​ជា​គ្រឿង​​ទំពាស៊ីមក លុះយំទារដូច្នេះហើយ ក៏ជុះ​ដាក់ទី​សេនាសនៈខ្លះ នោម​ស្រោច​សេនាសនៈខ្លះ។ ព្រះ​ដ៏​មានព្រះភាគ បានទ្រង់​តើនឡើងក្នុងបច្ចូសសម័យ​នៃរាត្រី ទ្រង់បានឮសំឡេង​កូនក្មេង លុះទ្រង់​បាន​ស្តាប់​​ហើយ ក៏ហៅព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ​មក ហើយទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលអានន្ទ សំឡេងនោះ តើជា​សំឡេង​កូនក្មេងឬអ្វី។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ បានក្រាប​ទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះ​ដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់សួរបញ្ជាក់​ថែមទៀតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានឮថា ភិក្ខុទាំងឡាយ​ដឹង​ថា បុគ្គលមានអាយុ​មិនទាន់​គ្រប់​២០ឆ្នាំ ហើយឲ្យឧបសម្បទា ពិតមែនឬ។ ព្រះអានន្ទក្រាបទូលថា សូម​ទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ពិតមែន។ ព្រះពុទ្ធ​ដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បន្ទោស​ថា ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ មោឃបុរស​ទាំងនោះដឹងថា បុគ្គល​មានអាយុ​មិនទាន់​គ្រប់២០ឆ្នាំហើយ មិនសមបើ​ឲ្យឧបសម្បទា​(ដូច្នេះ)​ទេ ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ (ធម្មតា) បុគ្គល​មានអាយុមិនទាន់​គ្រប់​២០ឆ្នាំ រមែង​មិនចេះអត់ធន់​ត្រជាក់ ក្តៅ ឃ្លាន ស្រេក និងរមែងជាបុគ្គល មិនទាន់​ចេះទ្រាំនូវសម្ផស្សរបោមមូសខ្យល់កំដៅថ្ងៃ និង​ពស់​តូចពស់ធំ​ទាំងឡាយ និងគន្លងពាក្យ​ដែលគេ​និយាយ​មិនពីរោះ​ទ្រគោះ​ខ្ជីខ្ជា និងទុក្ខវេទនា​ដែល​ប្រជុំ​​ក្នុងសរីរកាយ​កើតឡើងហើយដ៏ក្លារឹង​អាក្រក់ មិនជាទីត្រេកអរ មិនជាទីគាប់ចិត្ត និងនាំឲ្យ​ខូចជីវិត (នោះបានឡើយ) ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ លុះតែ បុគ្គល​មានអាយុ​គ្រប់​២០ឆ្នាំ ទើបជាមនុស្សចេះអត់ធន់​ត្រជាក់ ក្តៅ ឃ្លាន ស្រេក និង​ជាមនុស្ស​ចេះទ្រាំនូវសម្ផស្សរបោមមូសខ្យល់កំដៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ​ទាំងឡាយ និងគន្លងពាក្យ​ដែលគេ​និយាយ​មិនពីរោះ​ទ្រគោះ​ខ្ជីខ្ជា និងទុក្ខវេទនា​ដែលប្រជុំ​ក្នុងសរីរកាយ​កើតឡើងហើយដ៏ក្លារឹង​អាក្រក់ មិនជាទីត្រេកអរ មិនជាទីគាប់ចិត្ត និងនាំឲ្យ​ខូចជីវិត (នោះបាន) ម្នាល​ភិក្ខុ​ទំាងឡាយ អំពើនេះ មិនមែន​នាំឲ្យជ្រះថ្លាដល់ពួកជន​ដែលមិនទាន់​ជ្រះថ្លា និងមិនមែន​នាំឲ្យ​រឹងរឹត​តែ​ជ្រះថ្លា​ដល់ពួកជន​ដែលជ្រះថ្លា​ស្រាប់ហើយទេ។បេ។ លុះបន្ទោសហើយ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មកហើយទ្រង់​បញ្ញត្ត​ថា ម្នាលភិក្ខុទំាងឡាយ កាលបើភិក្ខុដឹងថា បុគ្គលមានអាយុ​មិន​ទាន់​គ្រប់​២០ឆ្នាំ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាទេ។ ភិក្ខុណាឲ្យឧបសម្បទា វិនយធរត្រូវ​ធ្វើឲ្យសមគួរ​តាមធម៌​ចុះ​។89)

៣៧. អហិវាតករោគវត្ថុ

vin.mv.01.37 | book_006

((អហិវាតករោគវត្ថុ ៣៧.))

[១១២] សម័យនោះឯង មានត្រកូល១ ធ្វើមរណកាលស្លាប់ទៅ ដោយអហិវាតករោគ។90) ត្រកូលនោះនៅសល់​តែបិតា និងបុត្រតូច។ បិតា​និង​បុត្រតូច​ទាំង​ពីរនាក់នោះ បានទៅបួស​ក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ត្រាច់ទៅ​បិណ្ឌបាត​តែជាមួយគ្នា។ ឯទារកនោះ កាលបើមាន​គេឲ្យ​បាយដល់បិតា ក៏ស្ទុះ​ចូលទៅជិត ហើយនិយាយពាក្យនេះ​ថា នែឪពុក ចូរឲ្យខ្ញុំផង នែឪពុក ចូរឲ្យខ្ញុំផង។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសមណៈ ជា​សក្យបុត្រទាំងនេះ មិនប្រព្រឹត្តធម៌​ដ៏ប្រសើរ (សេពមេថុនធម្ម) ទារកនេះ កើត​អំពីភិក្ខុនី។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮមនុស្ស​អម្បាលនោះពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ក្រាប​ទូល​សេចក្តី​នុ៎ះ​​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បីបំបួសទារក​ដែល​មានអាយុថយ​អំពី១៥ឆ្នាំ គឺបួសជា​សាមណេរ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

[១១៣] សម័យនោះឯង ត្រកូលឧបដ្ឋាក​របស់ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ ជាត្រកូលមាន​សទ្ធា និង​ជ្រះថ្លា ធ្វើមរណកាលដោយអហិវាតករោគ។ នៅសល់តែទារកពីរនាក់។ ទារកទាំងនោះ ឃើញភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ដោយសារ​ធ្លាប់ស្គាល់​មកពីដើម ក៏ស្ទុះចូលទៅជិត។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏បណ្តេញចេញ។ កាល​បើ​​ភិក្ខុទាំងឡាយបណ្តេញហើយ ទារកនោះក៏យំ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ​បានរិះគិត​យ៉ាងនេះ​ថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បានបញ្ញត្ត​ហើយថា ទារកដែលមានអាយុថយអំពី​១៥ឆ្នាំ ភិក្ខុមិនត្រូវ​បំបួស ក៏​ឥឡូវនេះ ទារកទាំងនេះ​មានអាយុ​ថយ​អំពី១៥ឆ្នាំ ដោយទំនង​ដូចម្តេច​ហ្ន៎ ទើបបាន​ទារក​ទាំងនេះ​មិន​គប្បី​វិនាស គឺមិនសាបសូន្យ​ចាកផ្នួស។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ​ក៏ក្រាបទូល​សេចក្តី​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាលអានន្ទ ចុះទារក​ទាំងនោះ អាច​នឹងចោល​បង្អើល​ក្អែក​​ឲ្យហើរ​ទៅបានដែរឬទេ។ ព្រះអានន្ទ​ក្រាបទូលថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស អាចចោល​បង្អើល​បាន។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏ទ្រង់​បុញ្ញសិរីជាម្ចាស់ ទ្រង់ធ្វើ​នូវធម្មីកថាហើយ ត្រាស់​ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មកទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុបំបួស​ទារក​មាន​អាយុ​​ថយអំពី​១៥ឆ្នាំ ដែលអាច​ចោលបង្អើល​ក្អែក​ឲ្យហើរ​ទៅបាន​។91)

៣៨. កណ្ដកវត្ថុ

vin.mv.01.38 | book_006

(៣៨.)

[១១៤] សម័យនោះឯង ព្រះឧបនន្ទ ជាសក្យបុត្រដ៏មានអាយុ មានសាមណេរពីររូប ឈ្មោះ​កណ្ឋកៈ១ មហកៈ១។ សាមណេរទាំងនោះ​ចេះតែប្រទូស្ត (សេពមេថុនធម្ម) គ្នានឹងគ្នា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ពួកសាមណេរ មិនសមបើមកប្រព្រឹត្ត​អនាចារ​ មានសភាព​ដូច្នេះសោះ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ក្រាបទូលរឿងនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុម្នាក់ឯង មិនត្រូវឲ្យសាមណេរពីរូបបម្រើទេ ភិក្ខុណាឲ្យបម្រើ ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

៣៩. អាហុន្ទរិកវត្ថុ

vin.mv.01.39 | book_006

(៣៩.)

[១១៥] សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានបុញ្ញសិរី ទ្រង់​គង់ចាំវស្សាអស់​ហេមន្តរដូវ និងគិម្ហរដូវតែ​ក្នុង​ក្រុងរាជគ្រឹះនោះ។ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ទិសទាំងឡាយក៏ចង្អៀត​ចង្អល់ ងងឹតងងល់​ដល់ពួកសមណៈ ​សក្យបុត្រ ទិសទាំងឡាយ​មិនប្រាកដ​ដល់ពួក​សមណៈ​ទាំងនេះ (ឬអ្វី បានជាគាប់ចិត្ត​នៅតែក្នុង​ទីនេះ មិនទៅទីឯទៀត​សោះ)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮពួកមនុស្ស​ទាំង​នោះ​​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏​មាន​បុណ្យ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានបុណ្យ​ត្រាស់ហៅ​ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ​មក ហើយទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាល​អានន្ទ អ្នកឯងចូរទៅ​កាន់យកកូនសោ ហើយចូរប្រាប់​ពួកភិក្ខុដែលនៅក្នុង​បរិវេណ​តាមលំដាប់ថា ម្នាល​អាវុសោទាំងឡាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គ​ប្រាថ្នា​នឹងយាងទៅកាន់​ចារិក​ក្នុងទក្ខិណាគិរិ​ជនបទ (បើ) លោកដ៏មានអាយុអង្គណា ត្រូវការ(ទៅ) លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​ចូរ​និមន្ត​មកចុះ។ ព្រះអានន្ទ​ដ៏​មាន​អាយុទទួល​ស្តាប់ព្រះពុទ្ធដីកា​របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា សូមទ្រង់​ព្រះមេត្តាប្រោស ដូច្នេះហើយ ក៏កាន់យកនូវកូនសោ ហើយទៅប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅតាម​បរិវេណ​ថា ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រះដ៏មានបុណ្យ​ ព្រះអង្គប្រាថ្នា​នឹងយាងទៅកាន់​ចារិក​ក្នុងទក្ខិណាគិរិ​ជនបទ (បើ) លោកដ៏​មានអាយុ​អង្គ​ណា ត្រូវការ(ទៅ) លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះ​ ចូរ​និមន្ត​មកចុះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​និយាយដូច្នេះថា ម្នាល​អាវុសោអានន្ទ ព្រះដ៏មានបុណ្យ បានទ្រង់បញ្ញត្ត​ដើម្បី​ឲ្យភិក្ខុនៅជាប់និស្ស័យ​អស់វស្សា​ទាំង​ឡាយ​១០ ដើម្បីឲ្យ​ភិក្ខុមានវស្សា១០ ឲ្យនិស្ស័យបាន យើង​ទាំងឡាយគប្បីទៅ​ក្នុងទីនោះផង គប្បី​កាន់យក​និស្ស័យ​​ផង ការនៅបានតែបន្តិចបន្តួច​ផង យើងទាំងឡាយ ក៏ត្រូវ​ត្រឡប់មកវិញផង ត្រូវកាន់​យក​និស្ស័យ​​ម្តង​ទៀតផង បើប្រសិន​ណាជា​ព្រះឧបជ្ឈាយ៍​និងអាចារ្យរបស់​យើងទៅផង យើងក៏ទៅដែរ បើ​ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ និងអាចារ្យ​របស់​យើង​ទាំងឡាយ​មិនបានទៅទេ យើងក៏មិនបានទៅដែរ ម្នាលអាវុសោ​អានន្ទ កិរិយា​ដែលមានចិត្ត​វិលវល់​មុខជានឹង​ប្រាកដដល់យើងទាំងឡាយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានបុណ្យ ទ្រង់យាងទៅកាន់ចារិក​ក្នុងទក្ខិណា​គិរិជនបទ ដោយភិក្ខុសង្ឃមានពួកតិច។ ព្រះដ៏មានបុណ្យ ព្រះអង្គ​គង់នៅក្នុង​ទក្ខិណាគិរិជនបទ សមគួរ​តាម​ព្រះអធ្យាស្រ័យ ហើយក៏យាងត្រឡប់​មក​កាន់​ក្រុងរាជគ្រឹះ​វិញ។ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ហៅ​ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ​មកហើយ ទ្រង់ត្រាស់សួរថា ម្នាល​អានន្ទ ហេតុដូចម្តេច​បានជាកាល​ដែល​តថាគត​បានចៀស​ទៅកាន់​ទក្ខិណា​គិរិជនបទ មានពួកភិក្ខុសង្ឃ​តិចម្ល៉េះ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រោះ​និទាន​នេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះ​ដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់ធ្វើ​ធម្មីកថា ហើយទ្រង់​ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​មក ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុដែលឆ្លាស​ប្រតិពល​នៅជាប់និស្ស័យ​អស់​៥​វស្សា ភិក្ខុដែល​មិនឆ្លាស ត្រូវនៅដរាបដល់​អស់ជីវិត។92)

៤០. និស្សយមុច្ចនកកថា

vin.mv.01.40 | book_006

(៤០.)

[១១៦] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៥ មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺជាភិក្ខុ​មិនប្រកបដោយ​កងសីល ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​មិនប្រកបដោយ​កងសមាធិ ជារបស់​អសេក្ខ​បុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​មិនប្រកបដោយ​កងបញ្ញា (វិបស្សនា) ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​មិនប្រកប​ដោយ​​កងវិមុត្តិ (អរហត្តផល) ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​មិនប្រកបដោយ​កងវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនៈ (បច្ចវេក្ខណញ្ញាណ) ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង មិនគប្បីនៅដោយឥតនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៥ គប្បីនៅ​ដោយ​មិនបាច់មាននិស្ស័យបាន គឺជាភិក្ខុ​ប្រកបដោយ​កងសីល ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​​កងសមាធិ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​ប្រកបដោយ​កងបញ្ញា ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​កងវិមុត្តិ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុប្រកបដោយ​កងវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនៈ ជារបស់​អសេក្ខ​បុគ្គល១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង ទើបគួរ​នៅបានដោយ​មិន​បាច់​មាន​និស្ស័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៥ដទៃទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥត​មាន​និស្ស័យ គឺជាភិក្ខុ​មិនមានសទ្ធា១ ជាភិក្ខុមិនខ្មាសបាប១ ជាភិក្ខុ​មិនខ្លាចបាប១ ជាភិក្ខុខ្ជិល១ ជាភិក្ខុ​វង្វេង​ស្មារតី១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង មិនគួរនៅ​ដោយឥត​និស្ស័យ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៥ គួរនៅបានដោយមិនបាច់មាននិស្ស័យ គឺជាភិក្ខុ​មានសទ្ធា១ ជាភិក្ខុខ្មាសបាប១ ជាភិក្ខុខ្លាចបាប១ ជាភិក្ខុប្រារព្ធព្យាយាម១ ជាភិក្ខុ​ដម្កល់​ស្មារតី​ខ្ជាប់​ខ្ជួន១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង ទើបគួរនៅបានដោយមិនបាច់​មាន​និស្ស័យ​​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៥ក្រៅពីនេះទៀត មិនគប្បី​នៅ​ដោយ​​ឥតនិស្ស័យ គឺជាភិក្ខុវិបត្តិសីលក្នុងសីលដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុវិបត្តិអាចារក្នុងអាចារដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុ​វិបត្តិ​ទិដ្ឋិក្នុងទិដ្ឋិ​ដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុចេះចាំតិច១ ជាភិក្ខុអាប់ឥតប្រាជ្ញា១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង មិនគួរនៅដោយឥតនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយ​អង្គទាំងឡាយ៥ គប្បីនៅដោយ​មិនមាននិស្ស័យបាន គឺជាភិក្ខុមិនវិបត្តិសីល​ក្នុងសីល​ដ៏ក្រៃលែង​១ ជាភិក្ខុមិនវិបត្តិអាចារក្នុងអាចារដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុមិន​វិបត្តិ​ចាកទិដ្ឋិក្នុងទិដ្ឋិ​ដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុ​ចេះចាំ​ច្រើន១ ជាភិក្ខុមានប្រាជ្ញា១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥នេះឯង ទើបគួរ​នៅ​ដោយ​មិនបាច់មាននិស្ស័យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំងឡាយ៥​ក្រៅពី​នេះ​ទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺភិក្ខុមិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់​អនាបត្តិ១ មិន​ស្គាល់​អាបត្តិ​ស្រាល​១ មិនស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់១ ទាំងបាតិមោក្ខទាំងឡាយពីរ93) ភិក្ខុ​នោះ​ក៏មិនបានចេះដោយពិស្តារ ភិក្ខុនោះមិនបាន​ចែក​ដោយប្រពៃ មិនបាន​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ដោយប្រពៃ (មិន​ចាំស្ទាត់​រត់មាត់) មិនកាត់សេចក្តីដោយល្អ តាមសុត្ត (សង្គ្រោះ​យក​ខន្ធកវិន័យ និងបរិវារៈ) តាមរបៀប​នៃព្យញ្ជនៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង៥​នេះ​ឯង មិនគប្បី​នៅដោយ​មិនមាន​និស្ស័យ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ​ទាំងឡាយ​៥ គប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យបាន គឺភិក្ខុស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់​អនាបត្តិ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល១ ស្គាល់​អាបត្តិ​ធ្ងន់១ ទាំង​បាតិមោក្ខទាំងឡាយពីរ ភិក្ខុ​នោះ​ក៏ចេះដោយត្រឹមត្រូវល្អ យ៉ាងពិស្តារ បាន​ចែក​ដោយល្អ បានឲ្យប្រព្រឹត្តដោយប្រពៃ បានវិនិច្ឆ័យ​ដោយត្រឹមត្រូវតាមសុត្ត តាមរបៀប​នៃព្យញ្ជនៈ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គ​ទាំង​៥នេះឯង ទើបគួរ​នៅដោយ​ឥត​និស្ស័យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ​ទាំងឡាយ​៥​ក្រៅពីនេះទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺភិក្ខុមិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់​អនាបត្តិ១ មិនស្គាល់អាបត្តិស្រាល១ មិនស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់១ មានវស្សា​ថយពីប្រាំ​ចុះមក១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំងឡាយ៥នេះឯង មិនគួរ​នៅដោយឥត​និស្ស័យ​ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ​ទាំងឡាយ​៥ គប្បី​នៅ​ដោយ​​ឥតនិស្ស័យបាន គឺភិក្ខុស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់​អនាបត្តិ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់១ មានវស្សាប្រាំ ឬមានវស្សាច្រើនជាងប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំងឡាយ​៥​នេះ​ឯង ទើបគួរ​នៅដោយឥត​និស្ស័យ​បាន។

[១១៧] ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គទាំងឡាយ៦ មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យទេ គឺជាភិក្ខុដែល​មិនប្រកបដោយ​កងសីល ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ដែល​មិនប្រកបដោយ​កងសមាធិ ជា​របស់អសេក្ខបុគ្គល១ ដែល​មិនប្រកបដោយ​កងបញ្ញា ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ដែល​មិនប្រកបដោយ​កង​វិមុត្តិ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ដែល​មិនប្រកបដោយ​កងវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនៈ ជារបស់អសេក្ខ​បុគ្គល​១ ជាភិក្ខុ​មានវស្សាមិនទាន់គ្រប់​ប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង៦នេះឯង មិន​គួរ​នៅដោយឥតនិស្ស័យទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំងឡាយ​៦ គប្បីនៅដោយ​ឥត​និស្ស័យ​បាន គឺជាភិក្ខុ​ប្រកបដោយ​កងសីល ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុប្រកបដោយ​កងសមាធិ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុ​ប្រកបដោយ​កងបញ្ញា ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុប្រកបដោយ​កង​វិមុត្តិ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជាភិក្ខុប្រកបដោយ​កងវិមុត្តិញ្ញាណទស្សនៈ ជារបស់អសេក្ខបុគ្គល១ ជា​ភិក្ខុ​​មានវស្សាប្រាំ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាងប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង​៦​នេះ​ឯង ទើបគួរ​នៅដោយឥតនិស្ស័យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំង​ឡាយ៦​ក្រៅពី​នេះ​ទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺជាភិក្ខុ​មិនមានសទ្ធា១ ជាភិក្ខុមិនខ្មាសបាប១ ជាភិក្ខុ​មិនខ្លាច​បាប១ ជាភិក្ខុខ្ជិល១ ជាភិក្ខុវង្វេងស្មារតី១ ជាភិក្ខុមានវស្សាមិនទាន់គ្រប់ប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង៦នេះឯង មិនគួរនៅដោយឥតនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ប្រកប​ដោយអង្គទាំងឡាយ៦ គប្បីនៅដោយឥតនិស្ស័យបាន គឺជាភិក្ខុ​មានសទ្ធា១ ជាភិក្ខុខ្មាសបាប១ ជាភិក្ខុខ្លាចបាប១ ជាភិក្ខុមានសេចក្តីប្រារព្ធព្យាយាមហើយ១ ជាភិក្ខុដម្កល់ស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន១ ជាភិក្ខុ​មាន​វស្សាប្រាំ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាងប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គទាំង៦នេះឯង ទើបគួរនៅ​ដោយ​ឥត​និស្ស័យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ​ទាំងឡាយ៦ក្រៅពី​នេះ​ទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺជាភិក្ខុវិបត្តិសីលក្នុងសីលដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុវិបត្តិអាចារ (មារយាទ) ក្នុងអាចារដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុ​វិបត្តិ​ទិដ្ឋិក្នុងទិដ្ឋិ​ដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុចេះចាំ(ពុទ្ធវចនៈ)តិច១ ជាភិក្ខុមិនមានប្រាជ្ញា១ ជាភិក្ខុ​មានវស្សា​មិនទាន់​គ្រប់ប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គ​ទាំង​៦នេះឯង មិនគួរនៅដោយឥតនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ​ទាំងឡាយ​៦ គប្បីនៅដោយ​មិនបាច់និស្ស័យ គឺជាភិក្ខុមិនវិបត្តិសីលក្នុងសីលដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុមិនវិបត្តិ​អាចារ​ក្នុង​អាចារដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុមិន​វិបត្តិ​ទិដ្ឋិក្នុងទិដ្ឋិ​ដ៏ក្រៃលែង១ ជាភិក្ខុចេះចាំ(ពុទ្ធវចនៈ)ច្រើន១ ជាភិក្ខុ​មាន​ប្រាជ្ញា១ ជាភិក្ខុ​មានវស្សាប្រាំ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាងប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកប​ដោយ​​អង្គទាំង៦នេះឯង ទើបគួរនៅ​មិនបាច់មាននិស្ស័យបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយ​អង្គទាំងឡាយ៦ក្រៅពីនេះទៀត មិនគប្បីនៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ គឺភិក្ខុមិនស្គាល់អាបត្តិ១ មិនស្គាល់​អនាបត្តិ១ មិនស្គាល់អាបត្តិស្រាល១ មិនស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់១ ទាំងបាតិមោក្ខទាំងឡាយពីរ ភិក្ខុ​នោះ​មិនបានចេះចាំដោយពិស្តារ មិនបាន​ចែក​ដោយល្អ មិន​ឲ្យប្រព្រឹត្ត​ដោយប្រពៃ មិនវិនិច្ឆ័យដោយ​ត្រឹម​ត្រូវ តាមសុត្ត តាមលំដាប់ព្យញ្ជនៈ១ ជាភិក្ខុមានវស្សា​មិនគ្រប់​ប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែល​ប្រកប​ដោយ​អង្គទាំង៦នេះឯង មិនគួរ​នៅដោយ​មិនមាន​និស្ស័យទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គទាំងឡាយ៦នេះឯង គប្បីនៅដោយ​មិនបាច់និស្ស័យ គឺភិក្ខុស្គាល់អាបត្តិ១ ស្គាល់​អនាបត្តិ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់១ ទាំង​បាតិមោក្ខទាំងឡាយពីរ ភិក្ខុ​នោះ​ក៏ចេះចាំយ៉ាងពិស្តារ បាន​ចែក​ដោយល្អ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយប្រពៃ កាត់សេចក្តី​ដោយត្រឹមត្រូវតាមសុត្ត តាម​លំដាប់​ព្យញ្ជនៈ១ ជាភិក្ខុ​មានវស្សាប្រាំ ឬមានវស្សា​ច្រើនជាងប្រាំ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយ​អង្គ​ទាំង៦នេះឯង ទើបគួរ​នៅដោយមិនមាន​​និស្ស័យបាន។

ចប់ អភយូវរភាណវារៈ។

៤១. រាហុលវត្ថុ

vin.mv.01.41 | book_006

(៤១.)

[១១៨] គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់គង់​ក្នុងក្រុង​រាជគ្រឹះ តាមសមគួរ​ដល់​ពុទ្ធ​អធ្យាស្រ័យហើយ ទ្រង់យាងសំដៅ​ទៅកាន់ចារិក ឯក្រុងកបិលវត្ថុ ត្រាច់ទៅតាមលំដាប់ៗហើយ ទ្រង់​បានយាង​ទៅដល់​ក្រុងកបិលវត្ថុនោះឯង។ តាមដំណាលក្នុងនិទាននោះថា ព្រះដ៏មានបុណ្យ​ ទ្រង់​គង់​ក្នុងនិគ្រោធារាម ក្បែរក្រុងកបិលវត្ថុ ក្នុងដែនសក្កៈ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានបុណ្យ ព្រះអង្គទ្រង់​ស្បង់ ទ្រង់បាត្រចីវរ ហើយយាងចូលទៅកាន់ដំណាក់​ព្រះបាទ​សុទ្ធោទនសក្យរាជ ក្នុងវេលាព្រឹក លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់ហើយ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ គ្រានោះ ព្រះនាងទេវី​ជាមាតា​រាហុល បានពោល​ពាក្យ​នេះ​នឹងរាហុល​កុមារថា ម្នាលរាហុល ព្រះសមណៈនេះ ជាបិតារបស់បាហើយ បាឯង​ចូរទៅសូម​ទ្រព្យ​​មត៌ក​របស់បិតាបាចុះ។ លំដាប់នោះ រាហុលកុមារក៏ចូល​ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះ​ចូល​ទៅ​ដល់​ហើយ ក៏ឈរ​ចំពោះ​ព្រះភក្ត្រ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះសមណៈ ម្លប់ (បុណ្យ) របស់ព្រះអង្គ​សុខស្រួលណាស់។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ក្រោកចាកពុទ្ធាសនៈ ហើយយាងចេញទៅ។ គ្រានោះ រាហុលកុមារ ក៏តាមព្រះដ៏មានព្រះភាគប្រកិត​អំពីខាងក្រោយៗ ហើយ​ក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះសមណៈ សូមព្រះអង្គ​ទ្រង់ប្រទាន​ទ្រព្យ​មត៌កដល់ខ្ញុំ សូមព្រះអង្គ ទ្រង់​ប្រទាន​ទ្រព្យមត៌ក​ដល់ខ្ញុំ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់​ហៅព្រះសារីបុត្រ​ដ៏មានអាយុ​មកហើយ​ត្រាស់​ថា ម្នាលសារីបុត្រ បើដូច្នោះ អ្នកចូរបំបួស​រាហុលកុមារចុះ។ ព្រះសារីបុត្រទូលសួរថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏​ចំរើន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងបំបួស​រាហុលកុមារ​ដោយវិធីដូចម្តេច។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះ​ដ៏​មាន​បុញ្ញសិរី ទ្រង់​ធ្វើធម្មីកថា ត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយមក ទ្រង់​អនុញ្ញាត​ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​​អនុញ្ញាតសាមណេរបព្វជ្ជា​ដោយត្រៃសរណគមន៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​គប្បី​បំបួស​កុលបុត្រ​យ៉ាងនេះគឺ មុនដំបូងភិក្ខុត្រូវកោរសក់ និងពុកមាត់​ឲ្យហើយ ឲ្យ​ស្លៀកសំពត់​កាសាយៈ​ទាំងឡាយ រួច​ពាក់​​សំពត់ឧត្តរាសង្គ​ឆៀងស្មាម្ខាង ឲ្យសំពះ​​បាទានៃភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យអង្គុយ​ច្រហោង ផ្គង​អញ្ជលី​ឡើង ហើយត្រូវ​ប្រាប់កុលបុត្រនោះថា អ្នកចូរពោល​​យ៉ាងនេះ គឺត្រូវពោលថា ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ខ្ញុំ​ព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់ពីរដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះពុទ្ធ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា​ សូមដល់នូវ​ព្រះធម៌​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវ​ព្រះសង្ឃ​ជាទីរលឹក ជាគំរប់បីដងផង ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាតសាមណេរ​បព្វជ្ជា ដោយត្រៃសរណគមន៍​នេះ។ ព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ ក៏បំបួស​រាហុលកុមារ​ក្នុងខណៈ​នោះឯង​។94) លំដាប់នោះឯង ព្រះបាទសុទ្ធោទនសក្យរាជ ទ្រង់យាង​ចូលទៅ​គាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូល​ទៅដល់ហើយ ក្រាបថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ហើយ គង់​ក្នុងទី​ដ៏សមគួរ លុះគង់ក្នុងទីដ៏សមគួរ​ហើយ ព្រះបាទសុទ្ធោទនសក្យរាជ ក៏ទ្រង់​មានព្រះរាជ​ឱង្ការ​យ៉ាងនេះ​នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះករុណាសូមពរ​ម្យ៉ាងអំពី​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម95) ព្រះតថាគតទាំងឡាយមានពរ​កន្លងហើយ។ ព្រះបាទសុទ្ធោទន​សក្យរាជ ក្រាបទូលថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន ពរណាដែលគួរ ពរណាដែល​មិនមានទោស (ខ្ញុំ​សូមពរ​នោះ)។ ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ត្រាស់ថា បពិត្រ​ព្រះគោតម សូមព្រះអង្គមាន​ព្រះបន្ទូល​ចំពោះ​ពរនោះ​ចុះ។ ព្រះបាទសុទ្ធោទន​សក្យរាជ​ក្រាប​ទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន កាលដែលព្រះអង្គ​មក ទ្រង់​ព្រះផ្នួស​ហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាកើត​ទុក្ខ​មិន​មែន​​តិចទេ កាលដែលនន្ទ​និងរាហុល​មកបួស ក៏ខ្ញុំ​ព្រះករុណា​កើតទុក្ខ​ខ្លាំងណាស់ដូច្នោះដែរ បពិត្រ​ព្រះអង្គដ៏ចំរើន សេចក្តីស្រឡាញ់រាហុលកុមារ​ ដូចជាកូន លើសពន់​ប្រមាណ (ហាក់ដូចជា) កាត់នូវ​សម្បុរ​ស្បែកក្រៅ លុះកាត់សម្បុរស្បែកក្រៅហើយ ក៏កាត់​នូវស្បែក​ក្នុង លុះ​កាត់ស្បែក​ក្នុងហើយ ក៏កាត់​នូវសាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ ក៏កាត់នូវសរសៃ លុះកាត់​សរសៃហើយ ក៏កាត់នូវឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ ក៏ចុច​រហូត​ដល់ខួរក្នុងឆ្អឹង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ខ្ញុំសូម​អង្វរថា លោកម្ចាស់ទាំងឡាយ​កុំបំបួសកូន​ដែល​មាតាបិតា​មិនបានអនុញ្ញាត​ឡើយ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ព្រះបាទសុទ្ធោទន​សក្យរាជ​ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យសមាទាននូវ​កុសល​ធម៌​ដោយប្រពៃ ឲ្យក្លៀវក្លា​ឡើងដោយល្អ និងឲ្យមាន​ព្រះហឫទ័យ​​រីករាយ​ដោយធម្មីកថា។ ឯព្រះបាទសុទ្ធោទន​សក្យរាជ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​ពន្យល់​ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យសមាទាននូវ​កុសល​ធម៌​ដោយប្រពៃ ឲ្យក្លៀវក្លា​ឡើងដោយល្អ និងឲ្យ​រីករាយ​ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏ក្រោកចាក​អាសនៈ​ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ (យាងវិល​ខាង​ស្តាំ)​ ហើយស្តេចចៀសចេញទៅ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើ​ធម្មីកថា ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​មក ទ្រង់​បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុត្រដែល​មាតានិងបិតាមិន​បានអនុញ្ញាត ភិក្ខុមិនគប្បី​បំបួស​ឡើយ បើភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ លំដាប់ពីនោះមក ព្រះដ៏​មានបុណ្យ ទ្រង់គង់​ក្នុងក្រុងកបិលវត្ថុ តាម​សមគួរដល់​ពុទ្ធអធ្យាស្រ័យហើយ ទ្រង់យាងសំដៅ​ទៅកាន់ចារិក​ឯក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់​ចារិក​ដោយលំដាប់ៗហើយ ទ្រង់បានដល់​ទៅក្រុង​សាវត្ថីនោះ។ តាមដំណាល​ក្នុងនិទាននោះថា ព្រះដ៏មាន​បុណ្យ ទ្រង់គង់​ក្នុងជេតវនារាម របស់​អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ក្បែរក្រុងសាវត្ថី។

[១១៩] សម័យនោះឯង ត្រកូលឧបដ្ឋាក​របស់ព្រះសារីបុត្រ​ដ៏មានអាយុ បញ្ជូន​ទារក​ទៅក្នុង​សំណាក់​​ព្រះសារីបុត្រ​ដ៏មានអាយុ ហើយនិយាយថា សូមព្រះថេរៈ​បំបួស​ទារកនេះ​ឲ្យទាន។ គ្រានោះ ​ព្រះសារីបុត្រ​ដ៏មានអាយុត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បញ្ញត្តថា ភិក្ខុមួយរូប​មិនត្រូវ​ឲ្យសាមណេរ​ពីររូប​បម្រើខ្លួន ឥឡូវរាហុល​សាមណេរ​នេះ ជាសាមណេរ​របស់អញ តើអញ​នឹង​ត្រូវ​ប្រតិបត្តិ​​ដូចម្តេចហ្ន៎។ ​ព្រះសារីបុត្រក៏ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់​អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុមួយរូប​ដែល​ឆ្លាស​ប្រតិពល ឲ្យសាមណេរពីរ​រូប​បម្រើបាន ម្យ៉ាងវិញទៀត បើភិក្ខុនោះអាច​ទូន្មាន​ប្រៀនប្រដៅ​សាមណេរ​ប៉ុន្មាន​រូបបាន ឲ្យសាមណេរ​មានទាំងប៉ុណ្ណោះ​បម្រើក៏បានដែរ។

៤២. សិក្ខាបទកថា

vin.mv.01.42 | book_006

(៤២.)

[១២០] គ្រាតពីនោះមក សាមណេរ​ទាំងឡាយ​បានត្រិះរិះ​សេចក្តី​នេះនឹងគ្នាថា សិក្ខាបទ​របស់​យើង​ទាំងឡាយ​មានប៉ុន្មានហ្ន៎ ម្យ៉ាងទៀត យើងទាំងឡាយគួរ​សិក្សា​ក្នុងវិន័យ​ដូចម្តេច​ខ្លះ។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​នូវសិក្ខាបទ​ទាំងឡាយ​១០ ដល់​សាមណេរ​ទាំងឡាយ ម្យ៉ាងទៀត អនុញ្ញាត​ឲ្យសាមណេរ​ទាំងឡាយ​សិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ១០​នោះគឺ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាធ្វើសត្វ​មាន​​ជីវិត​​ឲ្យ​ធ្លាក់​ចុះកន្លង១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាកាន់យកនូវវត្ថុ​ដែល​គេមិនបានឲ្យ១ ចេតនា​ជាហេតុវៀរចាកកិរិយាប្រព្រឹត្ត​នូវធម៌​មិនប្រសើរ១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាពោលនូវ​ពាក្យ​កុហក១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកហេតុជាទីតាំង​នៃសេចក្តី​ប្រមាទ ព្រោះផឹកនូវទឹក​ស្រវឹង គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាបរិភោគនូវ​ភោជនាហារ​ក្នុងកាលខុស១ ចេតនាជាហេតុវៀរ​ចាក​កិរិយារាំ និងច្រៀង ​និងប្រគំ ​និងមើល​នូវល្បែង​ដែលជាសត្រូវ​ដល់​កុសលធម៌១ ចេតនាជាហេតុវៀរ​ចាក​កិរិយា​ទ្រទ្រង់​ និងប្រដាប់ និងតាក់តែង​ស្អិតស្អាង​រាងកាយ​ដោយផ្កាកម្រង និងគ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿង​លាប​ផ្សេងៗ១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកទីសេនាសនៈ​ដ៏ខ្ពស់​ហួស​ប្រមាណ និងទីសេនាសនៈ​ដ៏ប្រសើរ១ ចេតនាជាហេតុវៀរចាកកិរិយាទទួលកាន់​យកនូវ​មាសនិងប្រាក់១ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​​នូវសិក្ខាបទទាំង១០​នេះ ដល់សាមណេរ​ទាំងឡាយ ម្យ៉ាងទៀត អនុញ្ញាត​ឲ្យពួកសាមណេរ​សិក្សាក្នុងសិក្ខាបទ​ទាំងឡាយ១០​នេះ។

៤៣. ទណ្ឌកម្មវត្ថុ

vin.mv.01.43 | book_006

(រឿងទណ្ឌកម្ម (៤៣.))

[១២១] សម័យនោះឯង សាមណេរទាំងឡាយមិនគោរព មិនកោតក្រែង មានការចិញ្ចឹម​ជីវិត​មិនស្មើភាគគ្នា​ក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ពួកសាមណេរ មិនសមបើមិនគោរព​ មិនកោតក្រែង មានការចិញ្ចឹមជីវិតមិនស្មើភាគគ្នា ក្នុងភិក្ខុ​ទាំងឡាយ (ដូច្នេះ) សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុធ្វើទណ្ឌកម្ម​ដល់សាមណេរ​ដែលប្រកប​ដោយ​អង្គ​ទាំងឡាយ៥ គឺសាមណេរ​ព្យាយាម​ដើម្បី​នឹងឲ្យ​សាបសូន្យ​លាភរបស់​ភិក្ខុទាំងឡាយ១ សាមណេរ​ព្យាយាម​​ដើម្បីមិនឲ្យជាប្រយោជន៍​96) ​​ ​ ដល់​ភិក្ខុទាំងឡាយ១ សាមណេរព្យាយាម ដើម្បី​នឹងមិនឲ្យ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​បាននូវលំនៅ១ សាមណេរ​ជេរគម្រាម​នូវភិក្ខុទាំងឡាយ១ សាមណេរញុំាង​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ឲ្យបែក​ចាក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាតឲ្យ​ភិក្ខុធ្វើ​ទណ្ឌកម្ម ដល់​សាមណេរ ដែលប្រកប​ដោយអង្គទាំងឡាយ៥នេះ។ លំដាប់តពីនោះមក ភិក្ខុទាំងឡាយ​បានត្រិះរិះ​នូវ​សេចក្តី​នេះថា យើងទាំង​ឡាយគប្បី​ធ្វើទណ្ឌកម្ម​ដូចម្តេចហ្ន៎។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម គឺកិរិយា​ហាម​ប្រាម (ថា អ្នកកុំចូលមកក្នុងទីនេះ)។ ក៏សម័យ​នោះឯង ពួកភិក្ខុធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម គឺកិរិយាហាមប្រាម​ដល់សាមណេរ​ទាំងឡាយ​អស់ទាំង​អារាម​របស់សង្ឃ​ទាំងមូល។ សាមណេរ​ទាំងឡាយ កាលបើចូល​ទៅ​កាន់​​អារាមមិនបាន ក៏ចៀសចេញទៅខ្លះ សឹកចេញ​ទៅខ្លះ ទៅ​ចូលក្នុងពួក​តិរ្ថិយ​ខ្លះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាប​ទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អារាម​របស់​សង្ឃ​​ទាំងមូល​ ភិក្ខុមិនគប្បី​ធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម គឺកិរិយាហាមប្រាម​ឡើយ ភិក្ខុណាធ្វើ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាមណេរធ្លាប់នៅ​ក្នុងទីណា ឬធ្លាប់​ចូលទៅ​ក្នុងទីណា តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​ធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម គឺកិរិយាហាមប្រាម តែក្នុងទៅនោះ។ ក៏សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម គឺកិរិយាហាមប្រាម​ចំពោះ​អាហារដែល​បរិភោគ​តាមទ្វារមាត់ ដល់សាមណេរ​ទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ កាលធ្វើទឹកបបរខ្លះ សង្ឃភត្តខ្លះ ក៏និយាយ​ពាក្យយ៉ាង​នេះនឹងសាមណេរ​ទាំងឡាយ​ថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន លោកទាំងឡាយ​ចូរមកឆាន់​បបរចុះ បពិត្រ​លោកម្ចាស់​ដ៏ចំរើន លោកទាំង​ឡាយ​​ចូរមកឆាន់​ចង្ហាន់ចុះ។ សាមណេរទាំងឡាយ​ក៏និយាយ​ពាក្យ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ យើង​ទាំង​ឡាយ​ឆាន់មិនបានទេ (ព្រោះ) ភិក្ខុទាំងឡាយ លោកធ្វើ​អាវរណកម្មហើយ។ មនុស្សទាំង​ឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា លោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ មិនសម​បើធ្វើ​អាវរណកម្ម ហាមប្រាម​ចំពោះ​អាហារដែល​បរិភោគ​តាមមុខទ្វារ ដល់សាមណេរ (ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាប​ទូល​រឿង​នុ៎ះ​​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់​បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវធ្វើនូវ​អាវរណកម្ម ហាមប្រាម​ចំពោះ​អាហារដែល​បរិភោគ​តាមមុខទ្វារ​ឡើយ ភិក្ខុណាធ្វើ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

ចប់ រឿងទណ្ឌកម្ម។

៤៤. អនាបុច្ឆាវរណវត្ថុ

vin.mv.01.44 | book_006

(៤៤.)

[១២២] ក៏សម័យ​នោះឯង ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុ​មិនបានប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយ​ជាឧបជ្ឈាយ៍ ក៏ធ្វើ​អាវរណកម្ម​ដល់សាមណេរទាំងឡាយ។ ឧបជ្ឈាយ៍​ទាំងឡាយស្វែងរក ដោយគិតថា ពួកសាមណេរ​របស់យើងទាំងឡាយ​ម្តេចក៏មិនឃើញ​ដូច្នេះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​និយាយ​ប្រាប់យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុធ្វើអាវរណកម្មហើយ។ ឧបជ្ឈាយ៍​ទាំងឡាយក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុ មិនសម​បើមិនប្រាប់យើង ហើយធ្វើ​អាវរណកម្ម ដល់ពួកសាមណេរ​របស់យើង (ដូច្នេះ)សោះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់​ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ (បើ) អ្នកទាំងឡាយមិនទាន់​ប្រាប់ពួក​ឧបជ្ឈាយ៍ (ឲ្យដឹង​ជាមុនទេ) មិនត្រូវធ្វើ​អាវរណកម្ម​ឡើយ។ ភិក្ខុណាធ្វើ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។

៤៥. អបលាឡនវត្ថុ

vin.mv.01.45 | book_006

(៤៥.)

[១២៣] សម័យនោះឯង ពួកឆព្វគ្គិយ​ភិក្ខុប្រលោម​យកពួកសាមណេរ​របស់ពួក​ភិក្ខុជាថេរៈ ព្រះថេរៈ​ទាំងឡាយ ក៏បានសេចក្តីលំបាក ដោយកាន់យក​ឈើស្ទន់​ និងទឹក​លុបមុខ​ដោយខ្លួនឯង។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បី​ប្រលោម​យកបរិសទ្យ​របស់ភិក្ខុដទៃឡើយ។ ភិក្ខុណាប្រលោមយក ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ97)

៤៦. កណ្ដកសាមណេរវត្ថុ

vin.mv.01.46 | book_006

(៤៦.)

[១២៤] សម័យនោះឯង សាមណេរ​ឈ្មោះ​កណ្តកៈ (ជាសិស្ស) របស់​ព្រះឧបនន្ទ​សក្យដ៏​មាន​អាយុ ប្រទុស្ត (សេពមេថុនធម្ម) នឹងភិក្ខុនី​ឈ្មោះកណ្តកី។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា មិនសម​បើសាមណេរ​មកប្រព្រឹត្ត​អនាចារ​ មានសភាព​ដូច្នេះសោះ។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក្រាបទូលរឿងនុ៎ះ​​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុញុំាងសាមណេរ ដែលប្រកប​ដោយអង្គទាំងឡាយ១០ ឲ្យវិនាស គឺសាមណេរ​ធ្វើ​សត្វមានជីវិត​ឲ្យធ្លាក់ចុះកន្លង (គឺសម្លាប់សត្វ)១ សាមណេរ​កាន់យក​វត្ថុដែល​គេមិនបានឲ្យ (ដោយកាយ​ឬវាចា)១ សាមណេរប្រព្រឹត្ត​នូវធម៌​មិនប្រសើរ (គឺសេពមេថុនធម្ម)១ សាមណេរពោល​ពាក្យកុហក១ សាមណេរផឹក​ទឹក​ស្រវឹង (គឺសុរានិងមេរ័យ)១ សាមណេរពោល​តិះដៀល​ព្រះពុទ្ធ១ សាមណេរពោល​តិះដៀល​ព្រះធម៌១ សាមណេរពោល​តិះដៀល​ព្រះសង្ឃ១សាមណេរ​មានទិដ្ឋិខុស១ សាមណេរប្រទូស្តភិក្ខុនី១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ភិក្ខុញុំាងសាមណេរ ដែលប្រកប​ដោយអង្គទាំងឡាយ១០នេះ ឲ្យវិនាស។

៤៧. បណ្ឌកវត្ថុ

vin.mv.01.47 | book_006

(៤៧.)

[១២៥] សម័យ​នោះឯង មានមនុស្សខ្ទើយ​ម្នាក់បួសក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ មនុស្សខ្ទើយ​នោះ ចូលទៅរកពួក​ភិក្ខុ​ជាកំឡោះៗ ហើយនិយាយយ៉ាង​នេះថា លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ ចូរមកប្រទូស្ត (សេពមេថុន) នឹងខ្ញុំចុះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក៏បណ្តេញ​ដោយពាក្យថា នែអ្នកខ្ទើយ អ្នកឯងចូរ​អន្តរធានទៅ នែអ្នកខ្ទើយ អ្នកឯងចូរ​វិនាស​ទៅ យើងមិនត្រូវការ​នឹងអ្នកឯង​ទេ។ មនុស្សខ្ទើយនោះ លុះដល់​ភិក្ខុទាំងឡាយ​បណ្តេញ​ចេញ​ហើយ ក៏ចូល​ទៅរក​ពួកសាមណេរ​ធំៗ ដែលមានសរីរៈ​ធាត់ៗទៀត ហើយនិយាយយ៉ាង​នេះថា បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ ចូរលោក​ទាំងឡាយ​មកប្រទូស្តនឹងខ្ញុំចុះ។ ពួកសាមណេរ​ក៏បណ្តេញ​ដោយពាក្យថា នែអ្នកខ្ទើយ អ្នកឯងចូរ​អន្តរធានទៅ នែអ្នកខ្ទើយ អ្នកឯងចូរ​វិនាស​ទៅ យើងមិនត្រូវការ​នឹងអ្នកឯង​ទេ។ មនុស្សខ្ទើយនោះ លុះសាមណេរទាំងឡាយ​បណ្តេញ​​ហើយ ក៏ចូលទៅរក​ពួកគង្វាល​ដំរី និងពួក​គង្វាលសេះ ហើយ​និយាយយ៉ាង​នេះថា ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ អ្នកចូរមកប្រទូស្តនឹងខ្ញុំចុះ។ ពួកគង្វាល​ដំរី និងពួក​គង្វាលសេះ ក៏ប្រទូស្តទៅ។ គង្វាល​ដំរី និងគង្វាលសេះ​ទាំងនោះ ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ទាំងនេះ​ជាមនុស្សខ្ទើយ បណ្តាសមណៈ​ទាំងនេះ ប្រហែល​ជាសមណៈ​ណា ដែលមិនខ្ទើយ មុខជាប្រទូស្ត​ពួកខ្ទើយ​មិនលែងឡើយ បើដូច្នេះ ពួក​សមណៈ​ទាំងនេះ​ សុទ្ធតែ​ប្រព្រឹត្ត​អព្រហ្មចរិយធម៌ (មេថុនធម្ម) គ្រប់គ្នាទាំងអស់​មិនខាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ កាលបើ​បានឮ​ពួកគង្វាល​ដំរី និងពួកគង្វាល​សេះពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ហើយ។ ទើបពួក​ភិក្ខុនោះ​ក៏ក្រាប​ទូល​រឿងនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្ទើយ​ជាអនុបសម្បន្ន សង្ឃមិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្ប័ទឡើយ (បើ) ជាឧបសម្ប័ទហើយ ត្រូវឲ្យវិនាសចេញ។

៤៨. ថេយ្យសំវាសកវត្ថុ

vin.mv.01.48 | book_006

(៤៨.)

[១២៦] សម័យ​នោះឯង មានកុលបុត្រចាស់ម្នាក់ ជាបុគ្គល​គ្មានញាតិ​សាលោហិត តែធ្លាប់​ជាអ្នក​មានសេចក្តីសុខ​ដ៏ល្អិតល្អ។ ឯកុលបុត្រ​ចាស់នោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាង​នេះថា អញឯង​ជា​សុខុមាលជាតិ តែមិនអាច​នឹងបានភោគសម្បត្តិ​ដែលខ្លួនមិនទាន់បានផង មិនអាច​នឹងធ្វើ​ភោគសម្បត្តិ ដែលខ្លួនបានហើយ ឲ្យរឹតតែចំរើនផង បើដូច្នេះ អញ​នឹង​គប្បីចិញ្ចឹម​ជីវិត​ដោយឧបាយ​យ៉ាងនេះអេះ ទើបបានស្រួល មិនបាច់​លំបាកផង។ លំដាប់តពីនោះមក កុលបុត្រចាស់ដែលគ្មាន​ញាតិសាលោហិត​នោះបានរំពឹង​សេចក្តីនេះ​តទៅទៀតថា ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ទាំងនេះ មានសីល​ជាសុខ មានសមាចារជាសុខ បានឆាន់​នូវភោជន​ដ៏ល្អ ដេកលើ​ដំណេក​ទាំងឡាយ​ដែលហប់ មិនមានខ្យល់ បើដូច្នោះ មានតែអញ​ត្រូវ​តាក់តែង​បាត្រ​និងចីវរ កោរសក់ និងពុកមាត់ ស្លៀកដណ្តប់​នូវ​សំពត់​កាសាយៈទាំងឡាយ​ខ្លួនឯង ទៅកាន់​អារាម ហើយនៅអាស្រ័យ​ជាមួយនឹង​ភិក្ខុទាំងឡាយចុះ។ ទើប​កុលបុត្រចាស់គ្មាន​ញាតិសាលោហិតនោះ ក៏តាក់តែង​បាត្រនិងចីវរ កោរសក់និងពុកមាត់ ស្លៀក​ដណ្តប់​នូវសំពត់​កាសាយៈ​ទាំងឡាយខ្លួនឯង ទៅកាន់អារាម ហើយថ្វាយបង្គំ​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយសួរ​យ៉ាងនេះថា ម្នាលអាវុសោ លោកបួសបាន​ប៉ុន្មានវស្សាហើយ។ កុលបុត្រនោះ​ត្រឡប់​សួរថា ម្នាលអាវុសោ ពាក្យដែលថាបួសបាន​ប៉ុន្មានវស្សានុ៎ះ តើដូចម្តេច។ ភិក្ខុទាំងឡាយសួរ​តទៅទៀត​ថា ម្នាលអាវុសោ ចុះលោកណាជាឧបជ្ឈាយ៍​របស់លោក។ កុលបុត្រនោះ​ក៏ត្រឡប់​សួរបកមកទៀតថា ម្នាលអាវុសោ ពាក្យដែលហៅថាឧបជ្ឈាយ៍នុ៎ះ តើដូចម្តេច។ ភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយ​ពាក្យនេះ​នឹងព្រះឧបាលិ​ដ៏មានអាយុថា ម្នាលអាវុសោឧបាលិ សូមនិមន្តលោក​ជម្រះសួរបព្វជិតនេះមើល។ ឯ​កុលបុត្រចាស់​ដែលគ្មានញាតិសាលោហិត​នោះ កាលបើ​ត្រូវព្រះឧបាលិ​ដ៏មានអាយុ​ជម្រះ​សួរហើយ ក៏ប្រាប់​នូវសេចក្តីនុ៎ះ​តាមត្រង់។ ព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុ ដំណាលរឿងនុ៎ះ​ប្រាប់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាប​ទូល​រឿងនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែល​ជាថេយ្យសំវាស (លួចសំវាស) ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាស​ចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលជា​តិត្ថិយបក្កន្តកៈ (ចូល​ពួកតិរ្ថិយ) ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បីឲ្យ​ឧបសម្បទាឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាសចេញ។

៤៩. តិរច្ឆានគតវត្ថុ

vin.mv.01.49 | book_006

(៤៩.)

[១២៧] សម័យ​នោះឯង នាគមួយរូប​នឿយណាយ ​ខ្ពើមរអើម​ក្នុងកំណើតរបស់នាគ។ ឯនាគនោះ ក៏រំពឹងគិតដូច្នេះថា ​ដោយឧបាយដូចម្តេចអេះ ទើបអញ​នឹងបានរួច​ស្រឡះ​អំពី​កំណើត​នៃនាគផង ត្រឡប់បាន​ជាអត្តភាព​ជាមនុស្ស​យ៉ាងឆាប់ផង។ គ្រាតមក នាគនោះរំពឹង​គិតដូច្នេះថា មានតែពួកសមណៈ សក្យបុត្រ​ទាំងនេះ ទើបលោកជាអ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ ប្រព្រឹត្តស្មើ ប្រព្រឹត្តប្រសើរ និយាយពាក្យ​ស្មោះត្រង់ មានសីល មានកល្យាណធម៌ ​បើសិនជាអញ​បានបួស​នឹងពួក​សមណៈ​សក្យបុត្រ អញមុខជានឹងបានរួច​ស្រឡះ​អំពីកំណើត​នាគផង មុខជានឹង​ត្រឡប់​បានអត្តភាព​ជាមនុស្ស​យ៉ាងឆាប់ផង ដោយទំនងយ៉ាងនេះឯងមិនលែងឡើយ។ លំដាប់នោះ នាគនោះក៏ចូលទៅរក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ដោយភេទជា​មាណព ហើយសូមបព្វជ្ជា។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏ឲ្យបព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា​នាគនោះ។ សម័យនោះឯង នាគនោះនៅអាស្រ័យ​ក្នុងវិហារ នាទីបំផុត (ដែន)​ជាមួយនឹង​ភិក្ខុមួយរូប។ ឯភិក្ខុ​នោះ​ក្រោកឡើង​ក្នុងបច្ចូសសម័យ​នៃរាត្រី ទៅដើរចង្ក្រម​ក្នុងទីវាល។ កាលដែលភិក្ខុនោះចេញទៅហើយ នាគនោះក៏ដេកលក់ស្និទ្ធទៅ។ វិហារ (កុដិ)ទាំងមូល ក៏ពេញដោយពស់។ មានភ្នេនទាំងឡាយ លៀនចេញ​ទៅតាមបង្អួច។ កាលដែលភិក្ខុនោះច្រាន​សន្ទះទ្វារ​ដោយគិតថា អញនឹង​ចូលទៅកាន់វិហារ​ ក៏បានឃើញ​នូវវិហារ​ទាំងមូល ពេញដោយពស់ និងភ្នេន​លៀនចេញតាមបង្អួច លុះឃើញ​ហើយ ក៏ខ្លាច ហើយធ្វើនូវសំឡេង​ដ៏ប្លែក។ ភិក្ខុទាំងឡាយស្ទុះចូលទៅ ហើយក៏និយាយពាក្យនេះ​នឹងភិក្ខុ​នោះថា ម្នាលអាវុសោ ហេតុអ្វីក៏លោក​ធ្វើនូវសម្រែក​ដ៏ប្លែក​ដូច្នេះ។ ភិក្ខុនោះប្រាប់ថា ម្នាលអាវុសោ វិហារ​ទាំងមូលនេះ ពេញដោយពស់ មានភ្នេនលៀនចេញ​ទៅតាមបង្អួច។ គ្រានោះ នាគនោះភ្ញាក់​ឡើង​ដោយសំឡេងនោះហើយ ក៏អង្គុយ​លើអាសនៈ​ជារបស់ខ្លួន។ ភិក្ខុទាំងឡាយសួរថា ម្នាលអាវុសោ អ្នកឯង​ជាអ្វី។ នាគនោះឆ្លើយថា បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ខ្ញុំជានាគ។ ភិក្ខុទាំងនោះសួរទៀតថា ម្នាល​អាវុសោ ចុះហេតុដូចម្តេច​បានជាអ្នកឯង​មកធ្វើយ៉ាងហ្នឹង។ នាគនោះក៏ឆ្លើយប្រាប់សេចក្តីនុ៎ះ​​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាប​ទូលសេចក្តីនុ៎ះចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានបុណ្យ​ឲ្យប្រជុំ​ភិក្ខុសង្ឃ ហើយទ្រង់មានព្រះបន្ទូល​ដូច្នេះនឹង​នាគនោះថា អ្នក​ឯងជាពួកនាគ មិនមានធម៌​ដុះដាលឡើង​ក្នុងធម៌វិន័យ​នេះទេ ម្នាលនាគ អ្នកឯង​ចូរទៅវិញទៅ (តែ) អ្នកឯង​ចូររក្សានូវ​ឧបោសថ​ក្នុងថ្ងៃ​ទី១៤ ថ្ងៃទី១៥ និងថ្ងៃទី៨​នៃបក្ខ ក្នុងលំនៅ​របស់ខ្លួន​នោះឯងចុះ កាលបើ​ធ្វើដូច្នេះ​ហើយ អ្នកឯងមុខជានឹង​ល្ពោះ​ចាកកំណើត​នាគផង មុខជានឹង​ត្រឡប់បាននូវ​អត្តភាព​ជាមនុស្ស​យ៉ាងឆាប់រហ័សផង។ នាគនោះក៏គិតថា បានឮថា អញជាសត្វមានធម៌​មិនលូតលាស់​ឡើង​ក្នុង​ធម៌វិន័យនេះទេ រួចក៏​មានទុក្ខ​តូចចិត្ត យំសម្រក់ទឹកភ្នែក ធ្វើនូវសំឡេង​ដ៏ប្លែក ហើយចៀស​ចេញ​ទៅ។ ដំណពីនោះមក ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមក ហើយត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ បច្ច័យ​ដែលនាំឲ្យនាគ​ប្រែត្រឡប់​ខ្លួន​មកតាម​ប្រក្រតីវិញនេះ98) មានពីរយ៉ាង គឺ​ក្នុងកាល​ដែលនាគសេពមេថុនធម្ម​ដោយនាងនាគមានជាតិ​ស្មើគ្នា១ ក្នុងកាលដែល​នាគដេកលក់​ស្និទ្ធ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បច្ច័យទាំងពីរនេះឯង ជាហេតុដែលនាំឲ្យ​នាគប្រែត្រឡប់ខ្លួន​មកតាម​ប្រក្រតីវិញ។ ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វតិរច្ឆាន​ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បីឲ្យ​ឧបសម្បទាឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បីឲ្យវិនាសចេញ។

៥០. មាតុឃាតកវត្ថុ

vin.mv.01.50 | book_006

(៥០.)

[១២៨] សម័យនោះឯង មាណពម្នាក់ផ្តាច់​ជីវិត​មាតា។ មាណព​នោះកើតទុក្ខ អៀនអន់ ខ្ពើម​រអើម​នឹង​កម្មដ៏លាមកនោះ។ គ្រាតមក មាណពនោះក៏មានគំនិតយ៉ាងនេះថា ​អញនឹងជីករំលើង​បាបកម្ម​នេះចោលចេញ ដោយឧបាយដូចម្តេចហ្ន៎។ លំដាប់ពីនោះមកទៀត មាណពនោះ ត្រិះរិះ​ដូច្នេះ​ថា សមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ទាំងឡាយនេះ លោក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ ប្រព្រឹត្តស្មើ ប្រព្រឹត្តប្រសើរ និយាយពាក្យ​ទៀងត្រង់ មានសីល មានកល្យាណធម៌ ​បើសិនជាអញ​បានបួសក្នុងសំណាក់​ពួក​សមណៈ​សក្យបុត្រ អញមុខជានឹងជីករំលើង​កម្មដ៏លាមកនេះបាន ដោយទំនងយ៉ាងនេះឯងមិនលែងឡើយ។ មាណពនោះ ក៏ចូលទៅរក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហើយសូមបព្វជ្ជាក្នុងគ្រានោះឯង។ ភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយ​ពាក្យនេះ​នឹងព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុថា ម្នាលអាវុសោឧបាលិ ក្នុងកាលមុន​មាននាគ​មកបួស​ក្នុងសំណាក់​ពួកភិក្ខុ ដោយភេទជាមាណព​ម្តង​ទៅហើយ ម្នាលអាវុសោឧបាលិ យើងសូម​រំលឹកលោក សូមឲ្យលោកជម្រះសួរមាណព​នេះទៀត។ ឯមាណពនោះ កាលបើត្រូវ​ព្រះឧបាលិ​ដ៏មានអាយុ​ជម្រះ​សួរទៅហើយ ក៏ប្រាប់​រឿងរ៉ាវ​នុ៎ះ​តាមត្រង់។ ព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុ ដំណាលរឿងនុ៎ះ​ប្រាប់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សដែលសម្លាប់មាតា ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ ត្រូវឲ្យវិនាសចេញ។

៥១. បិតុឃាតកវត្ថុ

vin.mv.01.51 | book_006

(៥១.)

[១២៩] សម័យនោះឯង មាណពម្នាក់ផ្តាច់បង់​ជីវិតបិតា។ មាណព​នោះកើតទុក្ខ អៀនអន់ ខ្ពើម​រអើម​នឹង​បាបកម្មនោះ។ លំដាប់ពីនោះមក មាណពនោះមានគំនិតយ៉ាងនេះថា ​ដោយឧបាយដូចម្តេច​អេះ ទើបអញនឹងជីករំលើង​កម្មដ៏លាមក​នេះចោលចេញបាន។ គ្រាតមកទៀត មាណពនោះ មាន​សេចក្តី​ត្រិះរិះ​ដូច្នេះ​ថា ពួកសមណៈ ជាសក្យបុត្រ​ទាំងនេះ ជាអ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌ ប្រព្រឹត្តស្មើ ប្រព្រឹត្តប្រសើរ ពោលពាក្យ​ទៀងត្រង់ មានសីល និងមានកល្យាណធម៌ ​បើសិនណាជាអញ​បានបួស​ក្នុងសំណាក់​ពួក​សមណៈ​សក្យបុត្រ អញមុខជានឹងជីករំលើង​បាបកម្មនេះ ដោយ​ទំនងយ៉ាងនេះបាន​​មិនខាន​ឡើយ។ មាណពនោះ ក៏ចូលទៅរក​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ហើយសូមបព្វជ្ជាក្នុងគ្រានោះឯង។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយបាននិយាយ​​យ៉ាងនេះ​នឹងព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុថា ម្នាលអាវុសោឧបាលិ កាលពីមុន​មាននាគ​មកបួសនឹង​ពួកភិក្ខុ ដោយភេទជាមាណព​ម្តង​ទៅហើយ ម្នាលអាវុសោឧបាលិ យើងសូម​រំលឹកលោក សូមនិមន្តលោកទៅជម្រះសួរមាណព​នេះទៀត។ ឯមាណពនោះ កាលបើត្រូវ​ព្រះឧបាលិ​ដ៏មានអាយុ​ លោកជម្រះ​សួរទៅហើយ ក៏ប្រាប់​រឿង​នុ៎ះ​តាមត្រង់។ ព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុក៏ដំណាល​រឿង​នុ៎ះ​ប្រាប់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលរឿងនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ត្រាស់​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សដែលសម្លាប់បិតា ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បី​ឲ្យ​ឧបសម្បទា​​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បីឲ្យវិនាសចេញ។

៥២. អរហន្តឃាតកវត្ថុ

vin.mv.01.52 | book_006

(៥២.)

[១៣០] សម័យនោះឯង មានភិក្ខុទាំងឡាយ​ច្រើនរូប​ចេញពីក្រុង​សាកេត ដើរតាមផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ទៅកាន់​ក្រុងសាវត្ថី។ ដល់ពាក់កណ្តាលផ្លូវ ពួកចោរចេញមក ខ្លះឆក់ដណ្តើម​ពួកភិក្ខុ ខ្លះសម្លាប់​ពួកភិក្ខុ។ រាជអមាត្យ​ទាំងឡាយ​ចេញពីក្រុង​សាវត្ថី​បានចាប់​នូវចោរពួកខ្លះ។ ពួកចោរខ្លះរត់​បាត់ទៅ។ ពួកចោរណាដែលរត់​បាត់ទៅនោះ ក៏ទៅបួសក្នុងសំណាក់​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ពួកចោរ​ណាដែល​រាជអាមាត្យ​ចាប់បាន​ហើយនោះ គេក៏នាំចូល​ទៅនឹងសម្លាប់។ ពួកចោរដែល​បួសហើយ​ទាំងនោះ ក៏បាន​ឃើញពួកចោរ​ដែលគេនាំចូល​ទៅដើម្បី​សម្លាប់​នោះ លុះឃើញហើយ និយាយយ៉ាងនេះថា យើងទាំងឡាយ​លួចរត់រួច​បានមកក៏ជាការស្រួល បើសិនណាជាយើងទាំងឡាយ​ត្រូវចាប់​ក្នុងថ្ងៃនោះ យើងទាំងឡាយ​មុខជានឹង​ត្រូវគេសម្លាប់​យ៉ាង​នោះឯង មិនលែងឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ សួរយ៉ាងនេះ​ថា ម្នាលអាវុសោ ចុះហេតុដូចម្តេច បានជាអ្នកទាំងឡាយ​ធ្វើដូច្នោះ។ ពួកចោរ​ដែលបួស​ហើយនោះ ក៏​ប្រាប់នូវ​សេចក្តីនុ៎ះ​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកភិក្ខុ (ដែលចោរសម្លាប់ហើយ) នុ៎ះ​ជាអរហន្ត ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ មនុស្សដែលសម្លាប់​អរហន្ត ជាឧបសម្បន្នមិនបានទេ សង្ឃ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាស​ចេញ។

៥៣. ភិក្ខុនីទូសកវត្ថុ

vin.mv.01.53 | book_006

(៥៣.)

[១៣១] សម័យនោះឯង មានពួកភិក្ខុនីច្រើនរូប​ចេញពីក្រុង​សាកេត ដើរទៅតាមផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ទៅកាន់​ក្រុងសាវត្ថី។ ដល់ពាក់កណ្តាលផ្លូវ ចោរទាំងឡាយក៏ចេញមក ពួកខ្លះឆក់ដណ្តើម​ភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ ពួកខ្លះប្រទូស្ត (សេពមេថុនធម្ម) នឹងភិក្ខុនី​ទាំងឡាយ។ រាជអាមាត្យ​ទាំងឡាយ​ចេញពីក្រុង​សាវត្ថី​ទៅ ចាប់បានពួកចោរខ្លះ។ ពួកចោរខ្លះរត់រួចទៅ។ ពួកចោរណាដែលរត់​រួចទៅ ក៏ទៅបួស​ក្នុង​សំណាក់​​ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ពួកចោរ​ណាដែល​រាជអាមាត្យ​ចាប់បាន​ហើយនោះ គេក៏នាំចូល​ទៅ​ដើម្បី​សម្លាប់។ ពួកចោរទាំងនោះ​ដែល​បួសហើយ ក៏បាន​ឃើញពួកចោរ​ដែលគេនាំចូល​ទៅដើម្បី​សម្លាប់​នោះ លុះឃើញហើយ ក៏និយាយពាក្យយ៉ាងនេះថា យើងទាំងឡាយបានរត់រួច​មក ក៏ជាការស្រួលហើយ បើសិនណាជាយើងទាំងឡាយ​ត្រូវគេចាប់​ក្នុងថ្ងៃនោះ យើង​ត្រូវគេសម្លាប់ដោយទំនង​​នេះឯង មិន​លែង​ឡើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ សួរយ៉ាងនេះ​ថា ម្នាលអាវុសោ ចុះហេតុដូចម្តេច បានជាអ្នកទាំងឡាយ​ធ្វើ​ដូច្នោះ។ ពួកចោរ​ដែលបួស​ហើយនោះ ក៏​ប្រាប់រឿងនុ៎ះ​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សដែល​ទ្រូស្ត​ភិក្ខុនី ជាឧបសម្បន្នមិនបានទេ សង្ឃ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាស​ចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សដែលបំបែកសង្ឃ​ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃមិនគប្បី​ឲ្យ​ឧបសម្បទា​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាស​ចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្ស​ដែលធ្វើ​លោហិតុប្បាទ (ធ្វើ​ព្រះលោហិត​ព្រះពុទ្ធ​ឲ្យ​ពូរពងឡើង) ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃ​មិនគប្បី​ឲ្យ​ឧបសម្បទា​ឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្ន​ហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាសហើយ។

៥៤. ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុ

vin.mv.01.54 | book_006

(៥៤.)

[១៣២] សម័យនោះឯង មានមនុស្សឧភតោព្យញ្ជនក (មនុស្ស​មានភេទពីរ) ម្នាក់ បួសក្នុង​សំណាក់​ពួកភិក្ខុ។ ឧភតោព្យញ្ជនក​នោះធ្វើ​(មេថុន) ខ្លួនឯងខ្លះ ប្រើគេឲ្យធ្វើ​នឹងខ្លួនខ្លះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧភតោព្យញ្ជនក ជាឧបសម្បន្ន​មិនបានទេ សង្ឃ​មិនគប្បីឲ្យ​ឧបសម្បទាឡើយ (បើ) ជាឧបសម្បន្នហើយ គប្បី​ឲ្យវិនាស​ចេញ។

៥៥. អនុបជ្ឈាយកាទិវត្ថូនិ

vin.mv.01.55 | book_006

(៥៥.)

[១៣៣] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​សាមណេរ​ដែលគ្មានឧបជ្ឈាយ៍។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សាមណេរដែល​គ្មាន​ឧបជ្ឈាយ៍ ភិក្ខុ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា (ដល់​សាមណេរ) ដោយមានសង្ឃ​ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានសង្ឃ​ជាឧបជ្ឈាយ៍​ឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានគណៈ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានគណៈ​ជាឧបជ្ឈាយ៍​ឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍ជាមនុស្សខ្ទើយ។បេ។ ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាមនុស្ស​លួចសំវាស។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​ជាមនុស្ស​ដែលចូលពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​ជាសត្វតិរច្ឆាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាមាតុឃាតកៈ (អ្នកសម្លាប់ម្តាយ)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាបិតុឃាតកៈ (អ្នកសម្លាប់បិតា)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាអរហន្តឃាតកៈ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាភិក្ខុនីទូសកៈ (ទ្រុស្តភិក្ខុនី)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាសង្ឃភេទកៈ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាលោហិតុប្បាទកៈ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាឧភតោព្យញ្ជនកៈ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលសេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មាន​បុណ្យ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​ជាមនុស្ស​ខ្ទើយ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាថេយ្យសំវាសកៈ (អ្នកលួចសំវាស) មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាអ្នក​ចូលពួកតិរ្ថិយ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​ជាសត្វតិរច្ឆាន មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាមាតុឃាតកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាបិតុឃាតកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាអរហន្តឃាតកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាភិក្ខុនីទូសកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាសង្ឃភេទកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាលោហិតុប្បាទកៈ មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដោយមានឧបជ្ឈាយ៍​ជាឧភតោព្យញ្ជនកៈ ភិក្ខុណា​ឲ្យឧបសម្បទា ត្រូវ​អាបត្តិ​ទុក្កដ។

៥៦. អបត្តកាទិវត្ថុ

vin.mv.01.56 | book_006

(៥៦.)

[១៣៤] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រគ្មានបាត្រ។ ភិក្ខុទាំង​នោះ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត​នឹងដៃ​ទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ដូចពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​គ្មានបាត្រទេ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រ​គ្មានចីវរ។ ភិក្ខុ​ទាំងនោះ​ក៏អាក្រាតកាយ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ដូចពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកុំគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​គ្មានចីវរ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រ​គ្មាន​ទាំងបាត្រទាំងចីវរ។ ភិក្ខុ​ទាំងនោះ​ក៏អាក្រាត ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតនឹងដៃទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ដូចពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុណ្យ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​កុំគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​គ្មានទាំងបាត្រទាំងចីវរ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រ​ដែលមានបាត្រដែលខ្ចីគេ។ ម្ចាស់បាត្រទាំងឡាយ​នាំយកបាត្រ​ត្រឡប់ទៅវិញ ក្នុងកាលដែល​កុលបុត្រ​នោះបានឧបសម្បទា​ហើយ។ ពួកភិក្ខុ​ទាំងនោះត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតនឹងដៃទាំងឡាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ដូចពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានបុញ្ញសិរី។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុកុំគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​ដែលខ្ចីបាត្រគេ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់​កុលបុត្រ​ដែលខ្ចីចីវរគេ។ ម្ចាស់ចីវរទាំងឡាយ​នាំយកចីវរ​ត្រឡប់ទៅវិញ ក្នុងកាល​ដែលកុលបុត្រ​នោះបានឧបសម្បទា​ហើយ។ ពួ​ភិក្ខុ​ទាំងនោះត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត​ទាំងអាក្រាតកាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ប្រហែលគ្នានឹងពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​ដែលខ្ចីចីវរគេឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​​ឲ្យឧបសម្បទាដល់​កុលបុត្រដែលខ្ចី​ទាំងបាត្រ និងចីវរគេ។ ពួកម្ចាស់គេក៏នាំយក​បាត្រ និងចីវរ​ត្រឡប់​ទៅវិញ​ក្នុងកាលដែល​កុលបុត្រ​នោះបាន​ឧបសម្បទាហើយ។ ពួកភិក្ខុ​ទាំងនោះ​ក៏អាក្រាតកាយ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតនឹងដៃទទេ។ មនុស្សទាំងឡាយ​ក៏ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់​ថា ប្រហែលគ្នានឹងពួកតិរ្ថិយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​សេចក្តីនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់បញ្ញត្តថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​កុំគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទាដល់កុលបុត្រ​ដែលខ្ចី​បាត្រនិងចីវរគេឡើយ ភិក្ខុណាឲ្យ​ឧបសម្បទា ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

ចប់ វារៈសំដែងអំពីបុគ្គល​២០ចំពូកដែលសង្ឃ​មិនគប្បី​ឲ្យឧបសម្បទា។

៥៧. នបព្ពាជេតព្ពទ្វត្តិំសវារោ

vin.mv.01.57 | book_006

(៥៧.)

[១៣៥] ក៏សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​បំបួសមនុស្សដាច់ដៃ។បេ។ បំបួស​មនុស្ស​ដាច់ជើង។ បំបួស​មនុស្ស​ដាច់ទាំងដៃទាំងជើង។ បំបួសមនុស្សដាច់ត្រចៀក។ បំបួសមនុស្សកំបុតច្រមុះ។ បំបួសមនុស្សកំបុតទាំងត្រចៀក ទាំងច្រមុះ។ បំបួសមនុស្សកំបុតម្រាមដៃ។ បំបួសមនុស្សកំបុត​មេដៃ ឬមេជើង។ បំបួសមនុស្សដាច់សរសៃធំ។ បំបួសមនុស្សមានម្រាមដៃជាប់គ្នា។ បំបួសមនុស្សគម។ បំបួសមនុស្សតឿ។ បំបួសមនុស្សពកក។ បំបួសមនុស្សដែលគេបៀតបៀន​ឲ្យមានស្លាកស្នាម។99) បំបួសមនុស្សដែលគេវាយ​ដោយរំពាត់។100) បំបួសមនុស្សដែលរាជការ​កត់ឈ្មោះទុក (រាជការព្យួរទោសទុក101) )។ បំបួសមនុស្សមានជើងស្ទក់។ បំបួសមនុស្សមានរោគអាក្រក់​។102) បំបួសមនុស្ស​មានរូប​ទ្រុស្តបរិសទ្យ។103) បំបួសមនុស្សដែលទើបនឹង​ខ្វាក់​។104) បំបួសមនុស្សក្ងែងដៃ ឬក្ងែងជើង។ បំបួសមនុស្សខ្ចក។ បំបួសមនុស្សស្លាប់កាយម្ខាង។ បំបួសមនុស្សខ្វិន។ បំបួសមនុស្ស​មានកំឡាំងថយព្រោះជរា។ បំបួសមនុស្សខ្វាក់ពីកំណើត។ បំបួសមនុស្សគ។ បំបួសមនុស្សថ្លង់។ បំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ទាំងគ។ បំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ ទាំងថ្លង់។ បំបួសមនុស្សទាំងគ ទាំងថ្លង់។ បំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ទាំងគទាំងថ្លង់។ ភិក្ខុទាំង​ឡាយក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ហាមថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ភិក្ខុ​មិនត្រូវ បំបួសមនុស្សកំបុតដៃ ​មិនត្រូវបំបួសមនុស្សកំបុតជើង ​មិនត្រូវបំបួសមនុស្សកំបុតទាំងដៃ ទាំងជើង ​មិនត្រូវបំបួសមនុស្សកំបុតត្រចៀក ​មិនត្រូវបំបួសមនុស្សកំបុតច្រមុះ ​មិនត្រូវបំបួស​មនុស្សកំបុតទាំង​ត្រចៀក ទាំងច្រមុះ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សកំបុតម្រាមដៃ មិនត្រូវ​បំបួស​មនុស្ស​កំបុត​មេដៃ ឬមេជើង មិនត្រូវបំបួសមនុស្សដាច់សរសៃធំ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សមានម្រាមដៃជាប់គ្នា មិនត្រូវបំបួសមនុស្សគម មិនត្រូវបំបួសមនុស្សតឿ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សពកក មិនត្រូវបំបួសមនុស្សដែលគេបៀតបៀន​ឲ្យមាន​ស្លាកស្នាម។ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សដែលគេវាយ​ដោយរំពាត់ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សដែលរាជការ​កត់​ឈ្មោះ​ទុក (ព្យួរទោសទុក) មិនត្រូវបំបួសមនុស្សជើងស្ទក់ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សមានរោគអាក្រក់​ មិនត្រូវ​បំបួស​មនុស្សទ្រុស្តបរិសទ្យ​ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សទើបនឹង​ខ្វាក់ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សក្ងែងដៃ ឬក្ងែងជើង មិនត្រូវបំបួសមនុស្សខ្ចក មិនត្រូវបំបួសមនុស្សស្លាប់កាយម្ខាង មិនត្រូវបំបួសមនុស្សខ្វិន មិនត្រូវ​បំបួស​មនុស្ស​​មានកម្លាំងថយព្រោះជរា មិនត្រូវបំបួសមនុស្សខ្វាក់ពីកំណើត មិនត្រូវបំបួសមនុស្សគ មិនត្រូវ​បំបួស​មនុស្សថ្លង់ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ទាំងគ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ ទាំងថ្លង់ មិនត្រូវ​បំបួស​មនុស្សទាំងគ ទាំងថ្លង់ មិនត្រូវបំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ទាំងគទាំងថ្លង់ ភិក្ខុណាបំបួស ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។

ចប់ វារៈនិយាយពីបុគ្គលសាមសិបពីរចំពូកដែលភិក្ខុមិនត្រូវបំបួស។

ចប់ ទាយជ្ជភាណវារៈទី៩។

៥៨. អលជ្ជីនិស្សយវត្ថូនិ

vin.mv.01.58 | book_006

(៥៨.)

[១៣៦] ក៏សម័យ​នោះឯង ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុឲ្យ​និស្ស័យ​ដល់អលជ្ជីភិក្ខុទំាងឡាយ (ភិក្ខុដែល​ឥតខ្មាសបាប)។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវឲ្យនិស្ស័យ​ដល់អលជ្ជីភិក្ខុទាំងឡាយទេ ភិក្ខុណាឲ្យ ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ សម័យ​នោះ ភិក្ខុទាំងឡាយ​នៅអាស្រ័យ (កាន់យកនិស្ស័យ) នឹងអលជ្ជីភិក្ខុទាំងឡាយ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ភិក្ខុទាំងឡាយ​នោះក៏ទៅជា​ភិក្ខុអលជ្ជី ជាភិក្ខុលាមកដែរ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវនៅអាស្រ័យ​នឹងអលជ្ជីភិក្ខុ​ទាំងឡាយទេ ភិក្ខុណានៅ ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ លំដាប់នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគបាន​បញ្ញត្ត​ហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវឲ្យនិស្ស័យ​ដល់​ពួកភិក្ខុអលជ្ជី​ មិនត្រូវ​នៅអាស្រ័យ​នឹងពួកភិក្ខុ​ជាអលជ្ជីដូច្នេះ យើងទាំងឡាយ​គប្បីស្គាល់​ភិក្ខុជាលជ្ជី ឬជាអលជ្ជីដូចម្តេច​បាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យបង្អង់​ចាំ ដោយគិតថា អញនឹងដឹង (ភិក្ខុនេះ) ជាសភាគភិក្ខុ (ភិក្ខុមានធម៌ល្អត្រូវគ្នា) អស់៤ថ្ងៃ ឬ៥ថ្ងៃសិនបាន។

៥៩. គមិកាទិនិស្សយវត្ថូនិ

vin.mv.01.59 | book_006

(៥៩.)

[១៣៧] ក៏សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុមួយរូប​ដើរផ្លូវឆ្ងាយ​ក្នុងជនបទ នាដែន​កោសល។ ភិក្ខុនោះ​មានសេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បញ្ញត្តហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវ​នៅដោយគ្មាន​និស្ស័យ​ទេ ឯអាត្មាអញសោត មានកិច្ច​ដោយនិស្ស័យ (ត្រូវកាន់យកនិស្ស័យ) ហើយជាមនុស្ស​ដើរ​ផ្លូវឆ្ងាយ អញ​ត្រូវប្រតិបត្តិ​ដូចម្តេច។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​អ្នកដើរ​ផ្លូវឆ្ងាយ ដែលមិនទាន់​បាននិស្ស័យ ឲ្យនៅដោយ​គ្មាននិស្ស័យបាន។

[១៣៨] សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុពីររូប​ដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ​ក្នុងជនបទ នាដែន​កោសល។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះដើរចូលទៅកាន់អាវាស១។ បណ្តាភិក្ខុទាំងនោះ ភិក្ខុ១អង្គឈឺ។ ទើបភិក្ខុ​ឈឺនោះ​មាន​សេចក្តីត្រិះរិះ​យ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បញ្ញត្តហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវ​នៅដោយគ្មាន​និស្ស័យ​ទេ ក៏អាត្មាអញ មានកិច្ច​ដោយនិស្ស័យ ហើយមានជម្ងឺផង អញត្រូវប្រតិបត្តិដូចម្តេចហ្ន៎។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គអនុញ្ញាតថា ម្នាល​ភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុឈឺ ដែលមិនទាន់​បាននិស្ស័យ ឲ្យនៅដោយ​គ្មាននិស្ស័យបាន។ ទើបភិក្ខុអ្នកបម្រើ​ជម្ងឺ របស់ភិក្ខុឈឺនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បញ្ញត្ត​ហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវ​នៅដោយ​គ្មាន​និស្ស័យទេ ឯអាត្មាអញ​មានកិច្ចដោយនិស្ស័យ ភិក្ខុនេះសោត ក៏នៅឈឺ អញត្រូវប្រតិបត្តិដូចម្តេចហ្ន៎។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គអនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុអ្នកបម្រើ​ជម្ងឺ ដែលមិនទាន់បាននិស្ស័យ បើភិក្ខុឈឺសុំ (ឲ្យ​នៅកំដរ ត្រូវ​នៅដោយគ្មាន​និស្ស័យបាន។ សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុ១រូប​នៅក្នុងព្រៃ។ ភិក្ខុនោះបានសេចក្តី​សប្បាយ​ក្នុងសេនាសនៈនោះ ទើបភិក្ខុនោះមានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បញ្ញត្ត​ហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវ​នៅដោយគ្មាន​និស្ស័យទេ ឯអាត្មា​អញ​សោត មានកិច្ចដោយនិស្ស័យ ឥឡូវ​នៅក្នុង​ព្រៃ ម្យ៉ាងទៀត អញក៏បានសេចក្តីសប្បាយ​ក្នុងសេនាសនៈនេះ អញ​ត្រូវប្រតិបត្តិ​ដូចម្តេចហ្ន៎។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុដែលនៅក្នុងព្រៃ កាលបើកំណត់ដឹង​នូវធម៌​ជាគ្រឿង​នៅសប្បាយ បើមិនទាន់​បាននិស្ស័យ​ទេ ត្រូវនៅដោយគ្មាន​និស្ស័យបាន ដោយគិតថា ភិក្ខុអ្នក​ឲ្យនិស្ស័យ​ដ៏សមគួរ​នឹងមក​ក្នុងកាលណា អញនឹងនៅអាស្រ័យ (កាន់យកនិស្ស័យ) នឹងភិក្ខុនោះក្នុងកាលនោះ។

៦០. គោត្តេន អនុស្សាវនានុជាននា

vin.mv.01.60 | book_006

(៦០.)

[១៣៩] ក៏សម័យនោះឯង មានឧបសម្បទាបេក្ខៈ​105) របស់ព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ។ ទើបព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ​បញ្ជូន​ទូត​ទៅក្នុងសំណាក់​ព្រះអានន្ទ​ដ៏មានអាយុថា ចូរអានន្ទមកសូត្រ​អនុស្សាវនា​106) ចំពោះ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈនេះ។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុបាននិយាយ​យ៉ាងនេះថា ខ្ញុំករុណា​មិនអាច​កាន់យក (ហៅ) ឈ្មោះ​ព្រះថេរៈទេ (ព្រោះ) ព្រះថេរៈ​ជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ​ព្រះករុណា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គអនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​សូត្រ​អនុស្សាវនា ដោយគោត្តនាមក៏បាន។

៦១. ទ្វេឧបសម្បទាបេក្ខាទិវត្ថុ

vin.mv.01.61 | book_006

(៦១.)

[១៤០] ក៏សម័យនោះឯង មានឧបសម្បទាបេក្ខៈពីររូបរបស់ព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ។ អ្នកទាំងនោះប្រកែកគ្នាថា ខ្ញុំនឹង (បំពេញ) ឧបសម្បទាមុន ខ្ញុំនឹង (បំពេញ) ឧបសម្បទាមុន។ ​ភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​សូត្រ​អនុស្សាវនាតែម្តង ចំពោះឧបសម្បទាបេក្ខៈ ពីរនាក់បាន107) ។ សម័យនោះឯង មានពួកឧបសម្បទាបេក្ខៈ​របស់ព្រះថេរៈ​ច្រើនអង្គ។ ពួកឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ទាំងនោះ​ប្រកែកគ្នាថា ខ្ញុំនឹង(បំពេញ)​ឧបសម្បទាមុន ខ្ញុំនឹង(បំពេញ)​ឧបសម្បទាមុន។ ព្រះថេរៈ​ទាំងឡាយ​បាន​និយាយយ៉ាងនេះថា នែអាវុសោ ណ្ហើយ យើងនឹងសូត្រអ្នកទាំងឡាយ​ក្នុងអនុស្សាវនា​ជាមួយគ្នា។​ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលដំណើរនោះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គអនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុ​ទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាតឲ្យ​ភិក្ខុសូត្រអនុស្សាវនា​ជាមួយគ្នាចំពោះ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ពីរ ឬបីរូប​បាន108) តែការសូត្រអនុស្សាវនានោះ បានតែដោយឧបជ្ឈាយ៍ជាមួយគ្នា ឧបជ្ឈាយ៍​ផ្សេងគ្នា​មិនបាន​ឡើយ។

៦២. គព្ភវីសូបសម្បទានុជាននា

vin.mv.01.62 | book_006

(៦២.)

[១៤១] សម័យនោះឯង កុមារកស្សប​ដ៏មានអាយុ​មានឆ្នាំ​២០ ដោយរាប់យក​ឆ្នាំ​តាំងពីនៅ​ក្នុងគភ៌​ផង​បានឧបសម្បទា។ ទើបកុមារ​កស្សបដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​បញ្ញត្ត​ហើយថា ភិក្ខុមិនត្រូវឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់បុគ្គល​មានអាយុ​មិនគ្រប់​២០ឆ្នាំ ដូច្នេះ ក៏អាត្មាអញ​មានឆ្នាំ​២០ រាប់ទាំងឆ្នាំ​ដែលនៅ​ក្នុងគភ៌​ផងបានឧបសម្បទា អាត្មាអញជាឧបសម្បន្ន (ជាភិក្ខុ) ឬមិនបាន​ជាឧបសម្បន្នទេ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចិត្ត​ជាបឋមណា កើតឡើងហើយ វិញ្ញាណជាបឋមណា កើតប្រាកដ​ហើយក្នុង​ផ្ទៃ​នៃមាតា កំណើតរបស់សត្វនោះ​ឯង ត្រូវរាប់​អំពីបឋម​ចិត្តនោះ ឬបឋមវិញ្ញាណនោះ ម្នាលភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុឲ្យឧបសម្បទា ដល់កុលបុត្រ​មានឆ្នាំ​២០រាប់​ទាំងឆ្នាំ​ដែល​នៅក្នុងផ្ទៃ។

៦៣. ឧបសម្បទាវិធិ

vin.mv.01.63 | book_006

(៦៣.)

[១៤២] ក៏សម័យនោះឯង ពួកភិក្ខុដែលបានឧបសម្បទា មានរោគឃ្លង់ខ្លះ រោគពកខ្លះ រោគស្រែងខ្លះ រោគរីងរៃខ្លះ រោគឆ្កួតជ្រូកខ្លះ ក៏កើតប្រាកដឡើង។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គអនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យ​ភិក្ខុ​កាល​ឲ្យ​ឧបសម្បទា សួរអន្តរាយិកធម៌១៣យ៉ាងសិន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​នោះ ភិក្ខុត្រូវ​សួរ​យ៉ាងនេះថា អ្នកមានអាពាធ​ទាំងឡាយ​មានសភាពយ៉ាង​នេះឬទេ គឺរោគឃ្លង់ រោគពក រោគស្រែង រោគរីងរៃ រោគឆ្កួតជ្រូក អ្នកឯង​ជាមនុស្សឬ ជាប្រុសឬ ជាអ្នកជាឬ ជាអ្នកមិនចំពាក់បំណុល​គេឬ មិនមែន​ជារាជអាមាត្យ (អ្នកធ្វើរាជការ)ទេឬ អ្នកឯង មាតាបិតាបាន​អនុញ្ញាត​ហើយឬ អ្នកឯង​មានឆ្នាំ​ពេញ២០ហើយឬ អ្នកឯងមានបាត្រចីវរ​គ្រប់គ្រាន់​ហើយឬ អ្នកឯង​ឈ្មោះអ្វី ឧបជ្ឈាយ៍​អ្នកឯងឈ្មោះអ្វី។ សម័យនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយសួរអន្តរាយិកធម៌ទាំងឡាយ នឹងពួកឧបសម្បទាបេក្ខៈ ដែលខ្លួន​មិនទាន់​បាន​ប្រៀនប្រដៅ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈទាំងឡាយ​ក៏រឹងខ្លួន អៀនអន់​មិនអាច​ឆ្លើយបាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុប្រៀនប្រដៅ (បង្ហាត់) ជាមុនហើយ សឹមសួរ​អន្តរាយិកធម៌ទាំងឡាយ​ជាខាងក្រោយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយប្រៀនប្រដៅ​ក្នុងកណ្តាល​សង្ឃ​នោះឯង។ ឧបសម្បទា​បេក្ខៈទាំងឡាយ​ក៏នៅរឹង​ខ្លួន​អៀនអន់​យ៉ាង​នោះដដែល មិនអាច​នឹងឆ្លើយបាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់អនុញ្ញាតថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុប្រៀន​ប្រដៅ​ក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ សឹមសួរ​អន្តរាយិកធម៌​ទាំងឡាយ​ក្នុងកណ្តាល​សង្ឃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ឯឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះ ភិក្ខុត្រូវប្រៀនប្រដៅយ៉ាងនេះ។ ភិក្ខុត្រូវឲ្យឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះ​កាន់យក​ឧបជ្ឈាយ៍​ជាមុន។ លុះភិក្ខុឲ្យឧបសម្បទា​បេក្ខៈ កាន់យកឧបជ្ឈាយ៍​ហើយ ត្រូវប្រាប់បាត្រ​និងចីវរ​ថា នេះបាត្ររបស់អ្នក នេះសង្ឃាដិ នេះឧត្តរាសង្គៈ នេះអន្តរវាសកៈ អ្នកចូរ​ទៅឈរ​នៅក្នុងឱកាស​ឯណោះ​ចុះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយល្ងង់ មិនឆ្លាស ហើយប្រៀនប្រដៅ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ទាំងឡាយ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយ​ប្រៀនប្រដៅមិនល្អ នៅតែរឹងខ្លួនអៀនអន់ មិនអាច​នឹងឆ្លើយបាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុល្ងង់ មិនឆ្លាស មិនត្រូវ​ប្រៀនប្រដៅឧបសម្បទាបេក្ខៈទេ ភិក្ខុណាប្រៀនប្រដៅ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាតឲ្យតែ​ភិក្ខុដែលឆ្លាស​ប្រតិពល ប្រៀនប្រដៅ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈបាន។ ភិក្ខុទាំងឡាយដែល​សង្ឃ​មិនបាន​សន្មត ហើយប្រៀនប្រដៅឧបសម្បទាបេក្ខៈ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែល​សង្ឃ​មិនបានសន្មត មិនត្រូវ​ប្រៀនប្រដៅ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈឡើយ ភិក្ខុណាប្រៀនប្រដៅ ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យតែ​ភិក្ខុដែល​មានការសន្មតិប្រៀនប្រដៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុ​ត្រូវសន្មតយ៉ាង​នេះ។ ត្រូវខ្លួនឯងសន្មតខ្លួនក៏បាន ភិក្ខុដទៃសន្មតភិក្ខុដទៃក៏បាន។ ក៏ឯខ្លួនឯងត្រូវសន្មតខ្លួនដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុដែលឆ្លាសប្រតិពល ត្រូវឲ្យសង្ឃយល់ថា បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គល​មានឈ្មោះនេះ109) ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ​របស់​លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។110) បើកម្មមាន​កាលគួរ​ដល់សង្ឃហើយ ខ្ញុំ​គួរប្រៀនប្រដៅឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះនេះ។ ត្រូវខ្លួនឯងសន្មត​ខ្លួន​យ៉ាង​នេះ។ ភិក្ខុដទៃត្រូវសន្មត​ភិក្ខុដទៃដូចម្តេច។ គឺភិក្ខុឆ្លាសប្រតិពល​ត្រូវឲ្យ​សង្ឃជ្រាបថា បពិត្រ​ព្រះគម្តែង​សង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គលឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះ​នេះ បើកម្មមានកាលគួរ​ដល់សង្ឃហើយ គួរភិក្ខុមានឈ្មោះនេះ ប្រៀនប្រដៅ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ឈ្មោះ​នេះ។ ភិក្ខុដទៃសន្មតភិក្ខុដទៃយ៉ាងនេះ។ ត្រូវភិក្ខុដែល​មានការសន្មតិ​នោះចូលទៅរក​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ហើយ និយាយ​យ៉ាងនេះថា នែអ្នកមានឈ្មោះនេះ អ្នចាំស្តាប់ កាលនេះជាកាល​ពិត កាលមែន​របស់​អ្នក​ហើយ ហេតុឯណាមានកាលបើ​ភិក្ខុសួរហេតុនោះ​ក្នុងកណ្តាលសង្ឃ (បើ) ហេតុមាន ត្រូវអ្នកនិយាយ​ថា​មាន ហេតុគ្មាន ត្រូវអ្នកនិយាយថាគ្មាន អ្នកកុំរឹងខ្លួនឡើយ កុំអៀនខ្មាសឡើយ ភិក្ខុទាំងឡាយ​នឹងសួរ​អ្នក​យ៉ាងនេះថា អាពាធទាំងឡាយ​មានសភាពយ៉ាងនេះ គឺឃ្លង់ពក ស្រែង រីងរៃ ឆ្កួតជ្រូក អ្នកឯង​មាន​ឬទេ អ្នកឯងជាមនុស្ស​ឬ ជាប្រុសឬ ជាអ្នកជាឬ ជាអ្នកមិនចំពាក់បំណុលគេឬ មិនមែន​ជារាជអាមាត្យ​ទេឬ អ្នកឯង​មាតាបិតា​បានអនុញ្ញាត​ហើយឬ អ្នកឯងមានឆ្នាំពេញ២០ហើយឬ អ្នកឯងមាន​បាត្រចីវរ​បរិបូណ៌​ហើយឬ អ្នកឯង​ឈ្មោះអ្វី ឧបជ្ឈាយ៍របស់អ្នកឯងឈ្មោះអ្វី។ មានពាក្យសួរថា ឧបសម្បទាបេក្ខៈ និងអាចារ្យមកជាមួយគ្នា111) ឬអ្វី។ វិសជ្ជនាថា មិន​ត្រូវ​មក​ជាមួយគ្នាទេ។ ត្រូវអាចារ្យ​អ្នកប្រៀនប្រដៅ​មកមុនហើយ ឲ្យសង្ឃជ្រាបថា បពិត្រព្រះគម្តែង​សង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គល​មានឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះ​នេះ។ ឧបសម្បទា​បេក្ខៈនោះ ខ្ញុំប្រៀន​ប្រដៅរួចហើយ។ បើកម្មមានកាលគួរដល់​សង្ឃហើយ ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ឈ្មោះនេះ​គួរមក។ ត្រូវអាចារ្យអ្នកប្រៀនប្រដៅហៅឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះថា អ្នកចូរ​មកដូច្នេះ។ ត្រូវអាចារ្យ​អ្នកប្រៀន​ប្រដៅ​ឲ្យឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះ ធ្វើឧត្តរាសង្គឆៀងស្មាម្ខាងហើយ ឲ្យ​ថ្វាយ​បង្គំ​បាទាភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ហើយ ឲ្យអង្គុយច្រហោង​ផ្គងអញ្ជលី​ឡើង ហើយឲ្យសូម​ឧបសម្បទាថា បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏ចំរើន ខ្ញុំសូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​អាស្រ័យ​សេចក្តីអនុគ្រោះហើយស្រោចស្រង់ខ្ញុំផង បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន ខ្ញុំសូមឧបសម្បទា​នឹងសង្ឃ​អស់វារៈ​ជាគំរប់​ពីរដងផង បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​អាស្រ័យ​សេចក្តី​អនុគ្រោះ​ហើយ ស្រោចស្រង់ខ្ញុំផង។ បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន ខ្ញុំសូមឧបសម្បទា​នឹងសង្ឃ​អស់វារៈ​ជាគំរប់​បីដងផង បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​អាស្រ័យ​សេចក្តី​អនុគ្រោះ​ហើយ ស្រោចស្រង់ខ្ញុំផង។ ភិក្ខុដែលឆ្លាស​ប្រតិពលត្រូវឲ្យសង្ឃជ្រាបថា បពិត្រព្រះគម្តែងសង្ឃដ៏ចំរើន សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គល​នេះ ឈ្មោះនេះជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ​របស់លោក​ដ៏មានអាយុ​ឈ្មោះនេះ។ បើកម្ម​មានកាលគួរ​ដល់​សង្ឃ​ហើយ ខ្ញុំគួរសួរ​អន្តរាយិកធម៌​ទាំងឡាយ នឹងឧបសម្បទា​បេក្ខៈឈ្មោះនេះ។ នែអ្នកមាន​ឈ្មោះនេះ អ្នក​ចាំ​ស្តាប់ កាលនេះជាកាលពិត កាលមែនរបស់អ្នកហើយ ហេតុឯណា​កើតហើយ ខ្ញុំសូម​សួរ​ហេតុ​នោះ ហេតុមាន អ្នកត្រូវនិយាយថាមាន ហេតុមិនមាន អ្នកត្រូវ​និយាយថាមិនមាន អាពាធទាំងឡាយ​មាន​សភាព​យ៉ាងនេះ គឺឃ្លង់ ពក ស្រែង រីងរៃ ឆ្កួតជ្រូក អ្នកឯងមានឬទេ អ្នកឯង​ជាមនុស្សឬ ជាប្រុសឬ ជាអ្នកជាឬ មិនចំពាក់បំណុល​គេទេឬ មិនមែន​ជារាជអាមាត្យទេឬ អ្នកឯងមាតាបិតា​បានអនុញ្ញាត​ហើយ​ឬ អ្នកឯងមានឆ្នាំ២០បរិបូណ៌ហើយឬ អ្នកឯងមានបាត្រចីវរបរិបូណ៌ហើយឬ អ្នកឈ្មោះអ្វី ឧបជ្ឈាយ៍របស់អ្នកឈ្មោះអ្វី។ ភិក្ខុដែលឆ្លាសប្រតិពល​ត្រូវឲ្យសង្ឃ​ជ្រាបថា បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏​ចំរើន សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុឈ្មោះ​នេះ បរិសុទ្ធចាកអន្តរាយិកធម៌ទាំងឡាយហើយ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះ មានបាត្រនិតចីវរបរិបូណ៌ហើយ។ ឥឡូវ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះ​នេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយមានព្រះថេរៈឈ្មោះនេះជា​ឧបជ្ឈាយ៍។ បើកម្មមានកាលគួរដល់សង្ឃហើយ សូមសង្ឃឲ្យឧបសម្បទាដល់ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​ឈ្មោះ​នេះ ដោយមានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ នេះជាញត្តិ។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏​ចំរើន សូម​សង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុឈ្មោះ​នេះ បរិសុទ្ធ​ចាក​អន្តរាយិកធម៌ទាំងឡាយហើយ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​មានបាត្រចីវរបរិបូណ៌​ហើយ។ ឥឡូវ​ឧបសម្បទា​បេក្ខៈ ឈ្មោះនេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយមានព្រះថេរៈឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឥឡូវសង្ឃ​ឲ្យ​ឧបសម្បទាដល់ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ឈ្មោះនេះ ដោយមានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឧបសម្បទា​របស់ឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះនេះ ដោយមានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះជា​ឧបជ្ឈាយ៍ គាប់ចិត្ត​ដល់លោកដ៏មានអាយុអង្គណា លោកដ៏មានអាយុអង្គនោះ ត្រូវស្ងៀម មិនគាប់ចិត្ត​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុអង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះត្រូវនិយាយ​ឡើង។ ខ្ញុំសូត្រ​សេចក្តីនេះ​អស់​វារៈ​ជាគំរប់​ពីរដងផង។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏​ចំរើន សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោកដ៏មានអាយុឈ្មោះ​នេះ បរិសុទ្ធចាកអន្តរាយិកធម៌ទាំងឡាយហើយ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈ​នោះ មានបាត្រនិងចីវរបរិបូណ៌​ហើយ។ ឥឡូវ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះនេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយ​មាន​ព្រះថេរៈឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឥឡូវសង្ឃឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ឈ្មោះនេះ ដោយ​មានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឧបសម្បទា​របស់​ឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះនេះ ដោយ​មាន​ព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជា​ឧបជ្ឈាយ៍ គាប់ចិត្ត​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុអង្គណា លោកដ៏មានអាយុអង្គនោះ ត្រូវស្ងៀម មិនគាប់ចិត្ត​ដល់លោកដ៏មានអាយុអង្គណា លោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះត្រូវនិយាយ​ឡើង។ ខ្ញុំសូមសូត្រ​សេចក្តីនេះ​អស់​វារៈ​ជាគំរប់​បីដងផង។ បពិត្រ​ព្រះគម្តែងសង្ឃ​ដ៏​ចំរើន សូមសង្ឃស្តាប់ខ្ញុំ បុគ្គល​នេះ ឈ្មោះនេះ ជាឧបសម្បទាបេក្ខៈ របស់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​ឈ្មោះ​នេះ បរិសុទ្ធចាក​អន្តរាយិកធម៌​ហើយ។ ឧបសម្បទាបេក្ខៈនោះ​មានបាត្រនិងចីវរបរិបូណ៌​ហើយ។ ឥឡូវ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ឈ្មោះនេះ សូមឧបសម្បទានឹងសង្ឃ ដោយមានព្រះថេរៈឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឥឡូវសង្ឃឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ឈ្មោះនេះ ដោយមានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍។ ឧបសម្បទា​របស់ឧបសម្បទាបេក្ខៈឈ្មោះនេះ ដោយមានព្រះថេរៈ​ឈ្មោះនេះ ជា​ឧបជ្ឈាយ៍ គាប់ចិត្ត​ដល់លោកដ៏មានអាយុអង្គណា លោកដ៏មានអាយុអង្គនោះ ត្រូវស្ងៀម មិនគាប់​ចិត្ត​​ដល់លោក​ដ៏មាន​អាយុ​អង្គណា ត្រូវលោកដ៏មានអាយុ​អង្គនោះនិយាយ​ឡើង។ សង្ឃបានឲ្យ​ឧបសម្បទា​ដល់​ឧបសម្បទា​បេក្ខៈ​ឈ្មោះនេះ ដោយមានព្រះថេរៈឈ្មោះនេះ ជាឧបជ្ឈាយ៍​ហើយ។ ការ​ឲ្យឧបសម្បទា​នេះគាប់ចិត្ត​ដល់សង្ឃ ហេតុនោះ បានជាសង្ឃស្ងៀមនៅ។ ខ្ញុំសូម​ចាំទុកនូវរឿងនេះ ដោយអាការស្ងៀមយ៉ាងនេះ។

ចប់ ឧបសម្បទាកម្ម។

៦៤. ចត្តារោ និស្សយា

vin.mv.01.64 | book_006

(និស្ស័យ ៤ (៦៤.))

[១៤៣] ក្នុងខណៈ​ឧបសម្បទា​ហើយភ្លាមៗនោះឯង ភិក្ខុត្រូវរាប់ឆាយា​112) (ស្រមោល) ត្រូវប្រាប់រដូវ113) ត្រូវប្រាប់​ចំណែក​ថ្ងៃ114) ត្រូវប្រាប់​សង្គីតិ115) ត្រូវប្រាប់​និស្ស័យ​៤ថា បព្វជ្ជាអាស្រ័យ​ភោជនជាពំនូត ដែលភិក្ខុត្រូវបាន​មកដោយកំឡាំងកំភួនជើង អ្នកត្រូវ​ធ្វើ​សេចក្តី​ប្រឹងប្រែង​ក្នុងភោជននោះអស់​មួយជីវិត។ អតិរេកលាភ (៧យ៉ាង) គឺភត្តដែលទាយកថ្វាយ​ចំពោះ​សង្ឃទាំងអស់១ ភត្តដែលទាយក​ឲ្យដល់​ភិក្ខុ២-៣រូប តាមសង្ឃសំដែងឲ្យ១ ភត្តដែលទាយក​និមន្ត​ទៅប្រគេន១ ភត្តដែល​ទាយក​ឲ្យដល់​ភិក្ខុដោយស្លាក គឺសរសេរឈ្មោះភិក្ខុ ឬទាយក​ហើយចាប់១ ភត្តដែលទាយក​ឲ្យតែមួយថ្ងៃក្នុងបក្ខៗ (ខាងខ្នើត ឬរនោច)១ ភត្តដែលទាយក​ឲ្យក្នុងថ្ងៃឧបោសថ១ ភត្តដែលទាយក​ឲ្យក្នុងថ្ងៃមួយកើត ឬមួយរោច១ (បព្វជិតត្រេកអរក្នុង​អតិរេកលាភនោះបាន)។ បព្វជ្ជា​អាស្រ័យ​នូវចីវរបង្សុកូល​116) អ្នក​ត្រូវ​ធ្វើការឧស្សាហ៍​ក្នុងសំពត់​បង្សុកូលនោះអស់មួយជីវិត។ អតិរេកលាភ (៦យ៉ាង) គឺសំពត់ធ្វើពី​សំបក​ឈើ១ សំពត់​ធ្វើពីកប្បាស១ សំពត់ធ្វើពីសូត្រ១ សំពត់​ធ្វើពីរោមសត្វ១ សំពត់​ធ្វើពីធ្មៃ១ សំពត់ភង្គៈ គឺសំពត់​ធ្វើពីរ​បស់ទាំងប្រាំលាយគ្នា១ (បព្វជិតត្រេកអរក្នុងអតិរេកលាភនោះបាន)។ បព្វជ្ជាអាស្រ័យ​ម្លប់ឈើ​ជាសេនាសនៈ អ្នកត្រូវធ្វើការឧស្សាហ៍ក្នុងសេនាសនៈ​នោះអស់មួយជីវិត។ អតិរេកលាភ (៥យ៉ាង) គឺវិហារ១ អឌ្ឍយោគ (រោងបាំងមួយចំហៀង)១ ប្រាសាទវែង១ ប្រាសាទដំបូល​ត្រងិល១ គុហា១ (បព្វជិត​ត្រេកអរក្នុងអតិរេកលាភនោះបាន)។ បព្វជ្ជាអាស្រ័យ​ភេសជ្ជៈដែលត្រាំ​ដោយទឹកមូត្រ​ស្អុយ អ្នកត្រូវធ្វើការឧស្សាហ៍​ក្នុងភេសជ្ជៈ​នោះ​អស់មួយជីវិត។ អតិរេកលាភ (៥យ៉ាង) គឺទឹកដោះរាវ១ ទឹកដោះខាប់១ ប្រេង១ ទឹកឃ្ញុំ១ ស្ករអំពៅ១ (បព្វជិតត្រេកអរក្នុងអតិរេកលាភនោះបាន)។

ចប់ និស្ស័យ ៤។

៦៥. ចត្តារិ អករណីយានិ

vin.mv.01.65 | book_006

(កិច្ចមិនគួរធ្វើ៤យ៉ាង (៦៥.))

[១៤៤] ក៏សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាដល់ភិក្ខុមួយរូប ហើយចោលឲ្យនៅម្នាក់​ឯង ក៏ចៀសចេញទៅ។ ភិក្ខុនោះ​មកតែម្នាក់ឯង​តាមក្រោយ បានជួបនឹងស្រ្តី​ដែលធ្លាប់​ជាប្រពន្ធ​អំពីដើម​ក្នុងចន្លោះផ្លូវ។ ស្រ្តីនោះនិយាយយ៉ាងនេះថា ឥឡូវនេះ អ្នកឯង​បួសហើយឬ។ ភិក្ខុនោះឆ្លើយថា អើ អញបួសហើយ។ ស្ត្រីនោះនិយាយថា មេថុនធម្ម ពួកអ្នកបួសបានដោយ​កម្រណាស់ (ណ្ហើយ) អ្នកចូរ​មកសេព​មេថុនធម្មចុះ។ ភិក្ខុនោះសេពមេថុនធម្ម​នឹងស្រ្តីនោះហើយ ទៅយឺតយូរក្រោយគេ។ ភិក្ខុទាំង​ឡាយ​បាននិយាយយ៉ាងនេះថា នែអាវុសោ ហេតុអ្វី​បានជាអ្នកឯង​ធ្វើដំណើរ​ឲ្យយឺតយូរ​យ៉ាងនេះ។ ទើប​ភិក្ខុនោះប្រាប់ដំណើរ​នុ៎ះ​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រោះហេតុនេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហើយ​ត្រាស់​ហៅ​ភិក្ខុទាំងឡាយថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុ​ឲ្យ​ឧបសម្បទា​ហើយ ឲ្យភិក្ខុ​ជាគ្នីគ្នា​ប្រាប់កិច្ចដែល​ភិក្ខុមិនត្រូវធ្វើ៤យ៉ាងផងថា ភិក្ខុឧបសម្បន្នហើយ មិនត្រូវសេព​មេថុនធម្ម ដោយ​ហោច​ទៅសូម្បី​នឹងសត្វតិរច្ឆានញី។ ភិក្ខុណាសេពមេថុនធម្ម​ ភិក្ខុ​នោះ​មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជា​កូនចៅ​ព្រះពុទ្ធ​ជាសក្យៈ។ ធម្មតា បុរសមានក្បាលដាច់ហើយ មិនគួរ​រស់​ឡើងបាន ដោយកិរិយា​តភ្ជាប់​សរីរៈ​នោះ មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុសេពមេថុនធម្ម​ហើយ មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជា​កូន​ចៅ​ព្រះពុទ្ធសក្យៈ ក៏មានឧបមេយ្យ​យ៉ាងនោះដែរ។ អ្នកមិន​ត្រូវ​ធ្វើកិច្ចនោះអស់មួយជីវិត។ ភិក្ខុ​ឧបសម្បន្ន​ហើយ មិនត្រូវកាន់យករបស់ដែលគេ​មិនឲ្យ គឺកាន់​យក​ដោយ​ថេយ្យចិត្ត ដោយហោចទៅ ត្រឹមតែស្មៅមួយទង។ ភិក្ខុណាមួយ​កាន់យក​របស់មាន​តម្លៃ​១បាទក្តី គួរដល់១បាទក្តី លើសជាង១បាទក្តី ដែលគេមិនបានឲ្យ គឺកាន់យកដោយថេយ្យចិត្ត ភិក្ខុ​នោះ​មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជាកូនចៅ​ព្រះពុទ្ធ​​ជាសក្យៈ។ ធម្មតា ស្លឹកឈើលឿង (ទុំ) ដែលជ្រុះ​ចុះចាកទង​ហើយ មិនគួរមានពណ៌​ខៀវ (ស្រស់​ខ្ចី) វិញបាន មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុកាន់យក​របស់​មានតម្លៃ​១បាទក្តី គួរដល់១បាទក្តី លើសជាង​១​បាទក្តី ដែលគេមិនបានឲ្យ គឺកាន់យក​ដោយថេយ្យចិត្ត មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែនជាកូន​ចៅ​ព្រះពុទ្ធ​ជាសក្យៈ ក៏មានឧបមេយ្យ​យ៉ាងនោះដែរ។ អ្នកមិន​ត្រូវ​ធ្វើកិច្ចនោះ​អស់​មួយជីវិត។ ភិក្ខុឧបសម្បន្ន​ហើយ មិនត្រូវក្លែងធ្វើសត្វ​ឲ្យធ្លាក់ចុះ​ចាកជីវិតឡើយ ​ដោយហោចទៅ តាំងពីស្រមោច​ខ្មៅ និងស្រមោចក្រហម។ ភិក្ខុក្លែងធ្វើរាងកាយ​មនុស្សឲ្យធ្លាក់ចុះ​ចាកជីវិត​ រាប់តាំង​ពី​រំលូតគភ៌​ដោយ​ហោច​ទៅ ភិក្ខុនោះ​មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជាកូនចៅ​ព្រះពុទ្ធ​ជាសក្យៈ។ ធម្មតា ថ្មក្រាស់ បែកជា​ពីរហើយ ជាធម្មជាតិជិតវិញ​មិនបាន មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុក្លែង​ធ្វើនូវ​រាងកាយមនុស្ស​ឲ្យធ្លាក់​ចុះចាកជីវិត ក៏មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែនជាកូនចៅព្រះពុទ្ធជាសក្យៈ ក៏មានឧបមេយ្យ​យ៉ាងនោះ​ដែរ។ អ្នកមិន​ត្រូវ​ធ្វើកិច្ចនោះ​អស់​មួយជីវិត។ ភិក្ខុឧបសម្បន្នហើយ មិនត្រូវនិយាយអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម ដោយពាក្យថា អាត្មា​ត្រេកអរ​ចំពោះ​ក្នុងផ្ទះស្ងាត់​ដូច្នេះ ដោយហោចទៅ។ ភិក្ខុណាមានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​លាមក ដែលសេចក្តីប្រាថ្នាគ្របសង្កត់ហើយ និយាយអួត​ឧត្តរិមនុស្សធម្ម គឺឈានក្តី វិមោក្ខក្តី សមាធិក្តី សមាបត្តិក្តី មគ្គក្តី ផលក្តី ដែលមិនពិត ភិក្ខុ​នោះ​មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជាកូនចៅ​ព្រះពុទ្ធ​ជា​សក្យៈ។ ធម្មតា ដើមត្នោត​កំបុតចុងហើយ មិនគួរដុះ​ឡើងទៀត​បាន មានឧបមាយ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុ​មាន​សេចក្តីប្រាថ្នាលាមក ដែលសេចក្តីប្រាថ្នាគ្របសង្កត់​ហើយ និយាយអួតឧត្តរិមនុស្សធម្ម ដែលមិនមាន មិនពិត ក៏មិនមែន​ជាសមណៈ មិនមែន​ជាកូនចៅ​ព្រះពុទ្ធសក្យៈ ក៏មានឧបមេយ្យ​យ៉ាងនោះដែរ។ អ្នកមិន​ត្រូវ​ធ្វើកិច្ចនោះ​អស់​មួយជីវិត។

ចប់ កិច្ចមិនគួរធ្វើ៤យ៉ាង។

៦៦. អាបត្តិយា អទស្សនេ ឧក្ខិត្តកវត្ថូនិ

vin.mv.01.66 | book_006

( ៦៦.)

[១៤៥] ក៏សម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបត្រូវសង្ឃលើកវត្ត ព្រោះមិនឃើញ​អាបត្តិ ហើយក៏សឹក​ទៅ។ អ្នកនោះត្រឡប់មកសូមឧបសម្បទា​នឹងភិក្ខុទាំងឡាយទៀត។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានភិក្ខុ​ក្នុងសាសនា​នេះ ត្រូវសង្ឃលើកវត្ត ព្រោះមិនឃើញអាបត្តិ​ហើយសឹកទៅ។ អ្នកនោះត្រឡប់មកសូមឧបសម្បទា​នឹងភិក្ខុ​ទាំងឡាយទៀត។ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយនឹង​អ្នកនោះយ៉ាងនេះថា អ្នកនឹងឃើញ​អាបត្តិ​នោះទេ។ បើអ្នកនោះនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងឃើញអាបត្តិនោះ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសចុះ បើ​និយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងមិនឃើញ​អាបត្តិ​នោះទេ មិនត្រូវបំបួសទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសហើយ ត្រូវសួរអ្នកនោះថា លោកនឹងឃើញអាបត្តិនោះឬទេ។ បើសាមណេរនោះ​និយាយថា ខ្ញុំករុណា​នឹងឃើញ ត្រូវឲ្យឧបសម្បទាចុះ បើនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងមិនឃើញទេ មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយ​ឲ្យឧបសម្បទាហើយ ត្រូវសួរភិក្ខុនោះថា លោកនឹងឃើញ​អាបត្តិ​នោះទេ។ បើភិក្ខុ​នោះនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងឃើញ ភិក្ខុទាំងឡាយ​ត្រូវសូត្រ​ឱសារណកម្មចុះ117) បើនិយាយថា ខ្ញុំករុណា​នឹង​មិនឃើញទេ មិនត្រូវ​សូត្រឱសារណកម្មឡើយ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយសូត្រឱសារណកម្ម​ហើយ ត្រូវសួរ​ភិក្ខុនោះថា ឥឡូវ​លោកឃើញ​អាបត្តិ​នោះឬទេ។ បើភិក្ខុនោះឃើញ ការឃើញ​នេះជាការល្អ បើមិន​ឃើញទេ កាលបើ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​បានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ត្រូវលើកវត្តភិក្ខុនោះទៀត កាលបើមិន​បាន​សេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នាទេ មិនមានអាបត្តិ​ព្រោះបរិភោគ​រួម នៅរួម (ដោយ​ភិក្ខុនោះឡើយ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ត្រូវសង្ឃលើកវត្ត ព្រោះ​មិនធ្វើតបអាបត្តិ​118) ហើយសឹកទៅ។ អ្នកនោះត្រឡប់មកសូមឧបសម្បទា​នឹងភិក្ខុ​ទាំងឡាយទៀត។ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយនឹង​អ្នកនោះយ៉ាងនេះថា អ្នកនឹងធ្វើតប​អាបត្តិ​នោះឬទេ។ បើអ្នកនោះនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងធ្វើតបវិញ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសចុះ បើ​និយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងមិនធ្វើតបទេ មិនត្រូវបំបួសទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសហើយ ត្រូវសួរសាមណេរនោះថា អ្នកនឹងធ្វើតបអាបត្តិនោះឬទេ។ បើសាមណេរនោះ​និយាយថា ខ្ញុំករុណា​នឹងធ្វើតប ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យ​ឧបសម្បទាចុះ បើនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងមិនធ្វើតបទេ មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាឡើយ។ លុះភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​​ឲ្យឧបសម្បទាហើយ ត្រូវសួរភិក្ខុនោះថា លោកនឹងធ្វើតប​អាបត្តិ​នោះឬទេ។ បើភិក្ខុ​នោះ​និយាយ​ថា ខ្ញុំករុណានឹងធ្វើតបអាបត្តិនោះ ​ត្រូវសូត្រ​ឱសារណកម្មចុះ បើនិយាយថា ខ្ញុំករុណា​នឹង​មិនធ្វើតបទេ មិនត្រូវ​ឲ្យឱសារណកម្មទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយសូត្រឱសារណកម្ម​ហើយ ត្រូវនិយាយនឹង​ភិក្ខុនោះថា ចូរ​លោកធ្វើតប​អាបត្តិ​នោះចុះ។ បើភិក្ខុនោះធ្វើតប ការធ្វើតប​នេះជាការល្អ បើមិនធ្វើតបទេ កាលបើ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​បានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ត្រូវលើកវត្តភិក្ខុនោះទៀត កាលបើមិន​បាន​សេចក្តី​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ទេ មិនត្រូវអាបត្តិ​ព្រោះបរិភោគ​រួម ព្រោះនៅរួមទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយលើកវត្ត ព្រោះ​មិនលះបង់ទិដ្ឋិអាក្រក់ ហើយសឹកទៅ។ អ្នកនោះត្រឡប់​មកសូម​ឧបសម្បទា​​នឹងភិក្ខុ​ទាំងឡាយទៀត។ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយនឹង​អ្នកនោះយ៉ាងនេះថា អ្នកនឹងលះ​បង់​ទិដ្ឋិអាក្រក់​​នោះទេ។ បើអ្នកនោះនិយាយថា ខ្ញុំករុណានឹងលះបង់ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសចុះ បើ​និយាយថា ខ្ញុំនឹងមិនលះបង់ទេ មិនត្រូវបំបួសទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយបំបួសហើយ ត្រូវ​សួរ​សាមណេរ​នោះថា អ្នកនឹងលះបង់ទិដ្ឋិអាក្រក់នោះទេ។ បើសាមណេរនោះ​និយាយថា ខ្ញុំករុណា​នឹងលះបង់ ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យ​ឧបសម្បទាចុះ បើនិយាយថា ខ្ញុំករុណាមិនលះបង់ទេ មិនត្រូវ​ឲ្យ​ឧបសម្បទាទេ។ លុះភិក្ខុ​ទាំង​ឡាយ​​ឲ្យឧបសម្បទាហើយ ត្រូវសួរថា លោកនឹងលះបង់ទិដ្ឋិអាក្រក់​នោះ​ទេ។ បើភិក្ខុ​នោះ​និយាយ​ថា ខ្ញុំករុណានឹងលះបង់ ​ត្រូវភិក្ខុទាំងឡាយសូត្រ​ឱសារណកម្មចុះ បើ​និយាយ​ថា ខ្ញុំករុណា​នឹង​មិនលះបង់ទេ មិនត្រូវ​សូត្រឱសារណកម្មទេ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយសូត្រឱសារណកម្ម​ហើយ ត្រូវនិយាយនឹង​ភិក្ខុនោះថា ចូរ​លោកលះបង់ទិដ្ឋិអាក្រក់​នោះទៅ។ បើភិក្ខុនោះលះបង់ ការ​លះបង់​នេះជាការល្អ បើមិនលះបង់ទេ កាលបើ​ភិក្ខុទាំងឡាយ​បានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ត្រូវ​លើក​វត្ត​ភិក្ខុ​នោះទៀត បើមិន​បាន​សេចក្តី​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ទេ មិនត្រូវអាបត្តិ​ព្រោះបរិភោគ​រួម ព្រោះនៅរួមទេ។

ចប់ មហាខន្ធកៈទី១។

៦៧. តស្សុទ្ទានំ

vin.mv.01.67 | book_006

(៦៧.)

[១៤៦] កាលបើព្រះវិន័យ​មានប្រយោជន៍ធំ នាំមកនូវ​សេចក្តី​សុខដល់​ភិក្ខុមានសីល​ជាទីស្រឡាញ់​ទាំងឡាយ ជាសភាវទ្រទ្រង់ទុកនូវ​សាសនាផង ជាទីគោចរ​របស់ព្រះជិនស្រី​ ជាសព្វញ្ញូផង មិនមែនជាវិស័យ​នៃបុគ្គលដទៃ ជាទីក្សេមក្សាន្ត​ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​បញ្ញត្តហើយ ដោយប្រពៃ ដើម្បី​សង្កត់សង្កិននូវពួក​ភិក្ខុដែល​មានសេចក្តី​ប្រាថ្នា​លាមកផង ដើម្បី​ដម្កល់​ដម្កើង​នូវពួកភិក្ខុដែលមាន​សេចក្តី​ខ្មាសផង ដោយឥតសង្ស័យ អ្នកប្រាជ្ញ​ដែលមានប្រក្រតី​ធ្វើ​នូវ​ប្រយោជន៍​ដ៏សមគួរ តែង​ប្រតិបត្តិ​ដោយឧបាយ ក្នុងខន្ធកវិន័យផង ក្នុងបរិវារៈ​ផង ព្រមទាំង​មាតិកា។ បុគ្គលណាមិនស្គាល់គោ បុគ្គលនោះ​នឹងរក្សាហ្វូង​គោដូចម្តេចបាន យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុណា​មិនស្គាល់​សីល ភិក្ខុនោះនឹងរក្សាសេចក្តីសង្រួម​ក្នុងសីល​ដូចម្តេចបាន យ៉ាងនោះដែរ។​ បើទុកជាព្រះសូត្រ និងព្រះអភិធម្ម​សាបសូន្យអស់​ទៅហើយ តែបើព្រះវិន័យ​មិនទាន់​វិនាស​នៅឡើយទេ ព្រះសាសនា​ឈ្មោះថា ឋិតឋេរតទៅទៀតបាន។ ព្រោះហេតុនៃការសង្គាយនានោះ ខ្ញុំនឹងពោល​នូវឧទ្ទាន​តាមលំដាប់​ដោយសមគួរ​តាមប្រាជ្ញា ចូរលោកទាំងឡាយចាំស្តាប់ខ្ញុំជាអ្នកពោល។ វត្ថុផង និទានផង ន័យ​នៃ​អាបត្តិ​ទាំងឡាយផង បេយ្យាលៈផង វត្ថុជាដើមនោះ ខ្ញុំលំបាក​នឹងធ្វើ​ឲ្យអស់សព្វគ្រប់ ចូរលោកទាំងឡាយ ជ្រាប​ច្បាស់នូវវត្ថុជាដើមនោះ តាមន័យ (នៃឧទ្ទានគាថាដែលខ្ញុំ​ពោលដោយសង្ខេបតទៅនេះចុះ)។ រឿង​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់គង់ក្រោមពោធិព្រឹក្ស១ រឿងទ្រង់​គង់ក្រោមរាជាយតនព្រឹក្ស១ រឿង​ទ្រង់ត្រឡប់​មកកាន់អជបាលនិគ្រោធវិញ ហើយទ្រង់​ពុទ្ធបរិវិតក្ក១ រឿងសហម្បតិព្រហ្ម១ រឿងអាឡារតាបស១ រឿងឧទ្ទកតាបស១ រឿង​ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រិះរិះ​ថា គួរសំដែង​ធម៌ដល់​បញ្ចវគ្គិយភិក្ខុ១ រឿង​ទ្រង់ជួប​នឹង​ឧបកាជីវក១ រឿងទ្រង់ស្តេចទៅកាន់ព្រៃ​ឥសិបតនមិគទាយវន១ រឿងកោណ្ឌញ្ញភិក្ខុ១ រឿង​ភទ្ទិយភិក្ខុ១ រឿង​វប្បភិក្ខុ១ រឿង​មហានាមភិក្ខុ១ រឿង​អស្សជិភិក្ខុ១ រឿង​យសកុលបុត្រ១ រឿង​សំឡាញ់​៤នាក់១ រឿង​សំឡាញ់៥០នាក់១ រឿង​ព្រះបរមសាស្តានោះទ្រង់​បញ្ជូន​ពួកព្រះអរហន្ត​ទាំងពួង​ទៅកាន់ទិស ដើម្បី​ប្រកាស​សាសនា១ រឿងមារ១ រឿងកុមារទាំង៣០នាក់១ រឿង​ជដិលឈ្មោះឧរុវេលកស្សប១ រឿង​ជដិល​ឈ្មោះ​នទីកស្សប១ រឿង​ជដិលឈ្មោះគយាកស្សប១ រឿងរោងភ្លើង១ រឿងមហារាជ១ រឿង​ព្រះឥន្ទ្រ១ រឿង​ព្រហ្ម១ រឿង​អ្នកដែនអង្គៈ មគធៈ​ទាំងអស់១ រឿង​សំពត់បង្សុកូល១ រឿងស្រះបោក្ខរណី១ រឿង​ថ្មបោកសំពត់បង្សុកូល១ រឿង​ដើមថ្ងាន់១ រឿងថ្មហាលសំពត់បង្សុកូល១ រឿងព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់នាំ​យកផ្លែ​ព្រីង១ រឿងទ្រង់នាំយកផ្លែស្វាយ១ រឿងទ្រង់នាំយកផ្លែកន្ទួតព្រៃ119) ១ រឿង​ទ្រង់​នាំយក​ផ្លែ​សម៉១ រឿងទ្រង់នាំយកផ្កាបារិច្ឆត្តកព្រឹក្ស១ រឿង​ទ្រង់ធ្វើបាដិហារិយ៍​ត្រាស់ថា ម្នាលកស្សប ឧសចូរបែក១ រឿងទ្រង់ត្រាស់ថា ភ្លើងចូរឆេះ១ រឿងទ្រង់ត្រាស់ថា ភ្លើងចូររលត់១ រឿង​ពួកជដិល​មុជទឹក១ រឿងព្រះដ៏មានព្រះភាគនិម្មិតជើងក្រាន១ រឿងភ្លៀង១ រឿងព្រះសម្ពុទ្ធ​គង់ក្នុងគយាសីសប្រទេស១ រឿងទ្រង់គង់ក្នុងលដ្ឋិវនឧទ្យាន (សួនព្រៃត្នោត)១ រឿង​ព្រះបាទ​មាគធរាជ១ រឿង​ឧបតិស្សមាណព១ រឿងកោលិតមាណព១ រឿងអ្នកដែនមគធៈដឹងច្បាស់​ថាពួក​កុលបុត្រប្រព្រឹត្ត​ព្រហ្មចារ្យ១ រឿងពួកភិក្ខុស្លៀកដណ្តប់មិនល្អ១ រឿងទ្រង់​អនុញ្ញាតឲ្យ​ឧបជ្ឈាយ៍​បណ្តេញ​សទ្ធិវិហារិកដែលប្រព្រឹត្ត​មិនល្អ១ រឿងព្រាហ្មណ៍ស្គាំងស្គម​សៅហ្មង១ រឿង​ភិក្ខុប្រព្រឹត្ត​អនាចារ១ រឿងព្រាហ្មណ៍បួសដើម្បីចិញ្ចឹមពោះ១ រឿងមាណពទើបតែនឹង​មកសូមផ្នួស​ភិក្ខុប្រាប់​និស្ស័យមុន១ រឿងទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដោយគណសង្ឃតិចជាង១០រូប១ រឿងទ្រង់​ហាមភិក្ខុ​ដែលមានវស្សាតិចជាង១០ មិនឲ្យៗឧបសម្បទាគេ១ រឿងទ្រង់ហាមភិក្ខុដែលល្ងង់ៗ មិនឲ្យៗ​ឧបសម្បទា​គេ១ រឿង​ឧបជ្ឈាយ៍ចៀសចេញទៅកាន់ទិស១ រឿងភិក្ខុមានវស្សា១០​ឲ្យនិស្ស័យ១ រឿងពួកអន្តេវាសិក​ប្រព្រឹត្ត​មិនល្អក្នុងអាចារ្យត្រូវបណ្តេញ១ រឿងទ្រង់ហាមពួក​ភិក្ខុល្ងង់ៗ មិនឲ្យៗនិស្ស័យគេ១ រឿង​រម្ងាប់​ចាកនិស្ស័យ១ រឿងភិក្ខុប្រកបដោយអង្គ៥ គួរនិងមិនគួរ​ឲ្យឧបសម្បទាគេជាដើម១ រឿងភិក្ខុប្រកប​ដោយអង្គ៦ គួរនិងមិនគួរ​ឲ្យឧបសម្បទាគេជាដើម១ រឿង​ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់​ត្រាស់ថា បុគ្គល​ណាពីដើម​ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ ដល់មកបួស​ជាភិក្ខុ មិនស្តាប់ពាក្យ​ឧបជ្ឈាយ៍ ហើយត្រឡប់​ទៅជាតិរ្ថិយដូចដើម បើមក​វិញ​មិនត្រូវឲ្យឧបសម្បទាទេ១ រឿងទ្រង់​ត្រាស់ថា បើបុគ្គលឯទៀត​ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ ហើយប្រាថ្នា​បព្វជ្ជា​ឧបសម្បទា ត្រូវឲ្យនៅ​បរិវាស៤ខែ១ រឿង​ទ្រង់ត្រាស់ថា បើតិរ្ថិយ​មកបួស​ទាំងអាក្រាត ត្រូវឧបជ្ឈាយ៍​ស្វែង​រកដំឡៃចីវរឲ្យ១ រឿង​ទ្រង់ត្រាស់ថា បើតិរ្ថិយ​មិនទាន់​កោរសក់ ត្រូវសង្ឃ​អបលោកធ្វើភណ្ឌុកម្មឲ្យ១ រឿង​ទ្រង់ត្រាស់ថា បើជដិលជាកម្មវាទី កិរិយវាទី មិនបាច់​ឲ្យនៅ​បរិវាស១ រឿងទ្រង់ត្រាស់ថា បើជាតិសក្យៈ​ធ្លាប់ជាតិរ្ថិយ​មកបួស មិនបាច់​ឲ្យនៅបរិវាស១ រឿងទ្រង់​បញ្ញត្ត​មិនឲ្យបំបួស​មនុស្ស​មានអាពាធ៥​យ៉ាង​ក្នុងដែនមគធៈ១ រឿងទ្រង់បញ្ញត្តមិនឲ្យបំបួស​រាជអមាត្យ១ រឿង​ភិក្ខុបំបួស​អង្គុលិមាលចោរ ក្រោយមក​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យបំបួស​ចោរ១ រឿង​ព្រះបាទមាគធរាជទ្រង់​អនុញ្ញាត​ទោសដល់​ពួកអ្នកបួស​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា១ រឿងព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យបំបួស​ចោរទំលាយគុក១ រឿង​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យ​បំបួស​ចោរដែល​រាជការ​ព្យួរទោស​ទុក១ រឿង​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យបំបួស​មនុស្សដែល​មានស្នាម​រំពាត់១ រឿង​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យបំបួស​មនុស្សដែល​គេបៀតបៀន​ឲ្យមាន​ស្លាកស្នាម១ រឿង​ទ្រង់បញ្ញត្ត​មិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្សដែល​ជំពាក់បំណុលគេ១ រឿង​ទ្រង់បញ្ញត្តមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្ស​ខ្ញុំគេ១ រឿង​ភិក្ខុបំបួស​ទារកកោរទុកជុក១ រឿង​ភិក្ខុបំបួស​ទារក​ឈ្មោះឧបាលិ១ រឿង​ត្រកូលវិនាសដោយ​អហិវាតករោគ១ រឿង​ត្រកូលជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះអានន្ទ​មានសទ្ធា១ រឿង​កណ្តកសាមណេរ១ រឿងមនុស្ស​ពោលទោស​ភិក្ខុថា ទិសចង្អៀត១ រឿងព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់​នៅក្នុងនិគ្រោធារាម​ទៀបក្រុងកបិលវត្ថុ១ រឿង​ព្រះសារីបុត្ត​បំបួស​ទារក១ រឿង​ទ្រង់អនុញ្ញាត​សិក្ខាបទ១០ដល់​សាមណេរ១ រឿងសាមណេរនៅ​ដោយមិនគោរព​កោតក្រែង​ភិក្ខុ១ រឿងភិក្ខុត្រិះរិះ​ថាគួរធ្វើ​ទណ្ឌកម្ម​ដូចម្តេច​ដល់សាមណេរ១ រឿង​ភិក្ខុធ្វើ​អាវរណកម្ម​ដល់​ពួកសាមណេរ​ទួទៅ​ទាំងអារាមរបស់​សង្ឃទាំងមូល១ រឿង​ភិក្ខុធ្វើអាវរណកម្ម​ដល់ពួកសាមណេរ​ចំពោះអាហារ​តាមមុខទ្វារ១ រឿង​ពួកឆព្វគ្គិយ​ភិក្ខុធ្វើ​អាវរណកម្ម ដល់ពួកសាមណេរ​មិនប្រាប់​ឧបជ្ឈាយ៍​១ រឿងពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុប្រលោម​យកសាមណេរ​របស់ភិក្ខុជាថេរៈ១ រឿងកណ្ឌកសាមណេរ​ប្រទុស្ត​ភិក្ខុនី​ឈ្មោះ​កណ្តកី១ រឿង​ព្រះសម្ពុទ្ធ​ទ្រង់ហាមមិន​ឲ្យបំបួស​បណ្ឌក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្ស​ដែល​លួច​សំវាស១ រឿង​ទ្រង់ហាម​មិនឲ្យបំបួស​ភិក្ខុដែល​រត់ទៅចូលពួក​តិរ្ថិយ១ រឿង​ទ្រង់ហាម​មិនឲ្យ​បំបួស​សត្វតិរច្ឆានដោយហេតុ​អហិនាគ​មកបួស​ក្នុងសំណាក់ភិក្ខុ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្ស​ដែលសម្លាប់ម្តាយ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្សដែលសម្លាប់ឪពុក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលសម្លាប់ព្រះអរហន្ត១ រឿង​ទ្រង់​ហាម​មិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលប្រទុស្ត​ភិក្ខុនី១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសបុគ្គលដែល​បំបែកសង្ឃ១ រឿង​​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសបុគ្គលដែលធ្វើព្រះលោហិត​ឲ្យពូរពងឡើង១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្សដែលជាឧភតោព្យញ្ជនក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដល់​បុគ្គល​គ្មានឧបជ្ឈាយ៍១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យយកសង្ឃជាឧបជ្ឈាយ៍១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យយកគណៈ​ជាឧបជ្ឈាយ៍១ រឿង​ទ្រង់​ហាមមិនឲ្យយកបណ្ឌក​ជាឧបជ្ឈាយ៍១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដល់​កុលបុត្រ​គ្មានបាត្រ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដល់កុលបុត្រ​គ្មានចីវរ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗ​ឧបសម្បទា​ដល់​កុលបុត្រ​​គ្មានបាត្រ ​គ្មានចីវរ​ទាំងពីរ​យ៉ាងនោះ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដល់​បុគ្គល​ដែល​ខ្ចី​បាត្រគេ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗឧបសម្បទា​ដល់​បុគ្គល​ដែលខ្ចីចីវរគេ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិន​ឲ្យៗ​ឧបសម្បទា​ដល់​បុគ្គល​ដែលខ្ចីទាំងបាត្រ ទាំងចីវរគេ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សកំបុតដៃ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សកំបុតជើង១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួស​មនុស្សកំបុតទាំងដៃ​ទាំង​ជើង១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សកំបុត​ត្រចៀក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួស​មនុស្សកំបុត​ច្រមុះ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សកំបុត​ទាំង​ត្រចៀក ទាំងច្រមុះ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួសមនុស្សកំបុតម្រាមដៃ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សកំបុត​មេដៃឬមេជើង១ រឿង​ទ្រង់ហាម​មិនឲ្យបំបួសមនុស្សដាច់​សរសៃធំ​១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សមានម្រាមដៃជាប់គ្នា១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សគម១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សតឿ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យ​បំបួស​មនុស្សពកក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលគេបៀតបៀន​ឲ្យមានស្លាកស្នាម១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលមានស្នាម​រំពាត់១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលរាជការ​ព្យួរ​ទោសទុក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សជើងស្ទក់១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែល​មានរោគអាក្រក់១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សប្រទុស្ត​បរិសទ្យ១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួស​មនុស្ស​ទើបនឹងខ្វាក់​ ឬខ្វាក់​ម្ខាង១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សក្ងែងក្ងង់​ដៃជើង១ រឿង​ទ្រង់​ហាម​មិនឲ្យបំបួសមនុស្សខ្ចក១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សដែលស្លាប់​មួយ​ចំហៀងខ្លួន១ រឿង​ទ្រង់​ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សខ្វិន១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សចាស់​គ្រាំគ្រា​១ រឿង​ទ្រង់ហាម​មិន​ឲ្យ​បំបួសមនុស្សខ្វាក់​ពីកំណើត ឬខ្វាក់ទាំងពីរខាង១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សគ១ រឿង​ទ្រង់​ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សថ្លង់១ រឿង​ទ្រង់ហាមមិនឲ្យបំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់ពីកំណើតទាំងគ១ មិន​ឲ្យ​បំបួសមនុស្សទាំងខ្វាក់​ពីកំណើត​ទាំងថ្លង់១ មិនឲ្យបំបួសមនុស្សទាំងគទាំងថ្លង់១ មិនឲ្យបំបួស​មនុស្ស​ទាំង​ខ្វាក់ពីកំណើត ទាំងគ ទាំងថ្លង់១ រឿងទ្រង់ហាមមិនឲ្យៗនិស្ស័យ​ដល់ពួក​ភិក្ខុអលជ្ជី១ រឿងទ្រង់​ហាម​មិនឲ្យនៅអាស្រ័យ​នឹងពួក​ភិក្ខុអលជ្ជី១ រឿងទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុអ្នកដើរ​ផ្លូវឆ្ងាយ​មិនបាច់​មាន​និស្ស័យ​បាន១ រឿងទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុបម្រើជម្ងឺ មិនទាន់បាននិស្ស័យ​នៅដោយ​ឥតនិស្ស័យ​បាន ព្រោះភិក្ខុឈឺអង្វរ១ រឿង​ព្រះមហាកស្សប​ប្រើបម្រើ​ឲ្យទៅនិមន្តព្រះអានន្ទ​ថា ចូរមកសូត្រឲ្យ​ឧបសម្បទា​បេក្ខៈ១ រឿង​ឧបសម្បទាពីររូប ប្រកែក​គ្នាអំពី​រឿងដណ្តើម​គ្នាឧបសម្បទាមុន១ រឿងទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យ​សូត្រ​អនុស្សាវនាជាមួយគ្នា​ដោយមាន​ឧបជ្ឈាយ៍​តែមួយរូប១ រឿងកុមារកស្សប​មានអាយុ២០ឆ្នាំ រាប់​តាំងពីឆ្នាំ​ដែលនៅ​ក្នុងគភ៌ផង បានឧបសម្បទា១ រឿង​ពួកឧបសម្បន្ន​ដែលអាពាធ​ទាំងឡាយ​បៀតបៀន​ប្រាកដឡើង១ រឿង​ពួក​ភិក្ខុសួរ​អន្តរាយិកធម៌នឹងពួក​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ដែលមិនទាន់​ប្រៀនប្រដៅ ឧបសម្បទាបេក្ខៈអៀនខ្មាស១ រឿង​ពួក​ភិក្ខុ​ប្រៀនប្រដៅ​ឧបសម្បទាបេក្ខៈ ក្នុងទីកណ្តាល​ជំនុំ​សង្ឃ​នោះ១ រឿង​ទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យប្រៀន​ប្រដៅ​ក្នុងទីសមគួរហើយ សឹម​សួរ​អន្តរាយិកធម៌ក្នុងកណ្តាលសង្ឃ១ រឿង​ទ្រង់ហាម មិនឲ្យភិក្ខុល្ងង់ៗ​ប្រៀន​ប្រដៅ​១ រឿងទ្រង់​ហាមមិនឲ្យ​ភិក្ខុដែលគ្មាន​ការសន្មតិ​ប្រៀន​ប្រដៅ​១ រឿងទ្រង់ហាមមិនឲ្យអាចារ្យនិងឧបសម្បទាបេក្ខៈ ចូលមកក្នុងជំនុំសង្ឃជាមួយគ្នា១ រឿង​ឧបសម្បទា​បេក្ខៈ សូមឧបសម្បទា​នឹងសង្ឃដោយពាក្យថា សូមឲ្យសង្ឃ​ស្រោចស្រង់១ រឿង​ប្រាប់​និស្ស័យ​បួន១ រឿងភិក្ខុដែលបានឧបសម្បទាហើយ ដើរមកតែម្នាក់ឯង ជួបនឹងស្រ្តី​ជាបុរាណទុតិយិកា​ត្រង់កណ្តាល​ផ្លូវ១ រឿងភិក្ខុដែលសង្ឃ​លើកវត្ត ព្រោះមិនឃើញអាបត្តិ១ រឿងភិក្ខុដែលសង្ឃ​លើកវត្ត ព្រោះមិនធ្វើ​តបនូវ​អាបត្តិ១ រឿងភិក្ខុដែលសង្ឃ​លើកវត្ត ព្រោះមិនលះបង់​នូវទិដ្ឋិ​អាក្រក់១។

រួមរឿងក្នុងខន្ធកៈនេះ ១៧២រឿងដោយបការដូច្នេះ។

ចប់ ឧទ្ទានក្នុងមហាខន្ធកៈ។

ឧបោសថក្ខន្ធកៈ

៦៨. សន្និបាតានុជាននា

vin.mv.02.01 | book_006

(៦៨.)

[១៤៧] សម័យនោះ ព្រះពុទ្ធដ៏មានព្រះភាគ គង់លើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិត​ក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏សម័យ​នោះឯង ពួកបរិព្វាជក​មានលទ្ធិដទៃប្រជុំគ្នានិយាយ​ធម៌ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៨​នៃបក្ខ។120) មនុស្សទាំងឡាយតែងចូលទៅរក​បរិព្វាជកទាំងនោះ ដើម្បីស្តាប់ធម៌។ មនុស្សទាំងឡាយនោះ​កើតសេចក្តីស្រឡាញ់ កើតសេចក្តី​ជ្រះថ្លា ក្នុងពួក​បរិព្វាជកមានលទ្ធិ​ដទៃ​ ពួកបរិព្វាជក​មានលទ្ធិ​ដទៃក៏​បានបក្ខពួកឡើង។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទ​ពិម្ពិសារសេនិយៈ ជាឥស្សរៈ​ក្នុងដែន​មគធៈ ទ្រង់សម្ងំនៅក្នុង​ទីស្ងាត់ កើតព្រះទ័យត្រិះរិះឡើងយ៉ាងនេះថា ឥឡូវនេះឯង ពួក​បរិព្វាជក​មានលទ្ធិដទៃ​ប្រជុំគ្នា និយាយធម៌​ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៥នៃបក្ខ មនុស្សទាំងឡាយ​តែង​ចូលទៅរកបរិព្វាជក​ទាំងនោះ​ដើម្បីស្តាប់ធម៌ មនុស្សទាំងនោះ​ក៏កើតសេចក្តី​ស្រឡាញ់​ កើត​សេចក្តី​ជ្រះថ្លា ក្នុងពួកបរិព្វាជកមានលទ្ធិដទៃ ពួកបរិព្វាជក​មានលទ្ធិដទៃ​ក៏បាន​បក្ខពួកឡើង បើដូច្នោះ​គួរតែ​លោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ​ប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃ​ទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខដែរ។ ទើបព្រះបាទពិម្ពិសារ​សេនិយៈ ជាឥស្សរៈក្នុងដែនមគធៈ ទ្រង់ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះបាទពិម្ពិសារ​សេនិយៈ ជាឥស្សរៈក្នុងដែនមគធៈ​គង់​ក្នុងទីសមគួរ​ហើយ បានទូល​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ដោយពាក្យនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន ក្នុងថ្ងៃ​នេះ​ ខ្ញុំព្រះករុណាសម្ងំ​នៅក្នុងទីស្ងាត់​ កើតចិត្ត​ត្រិះរិះឡើងយ៉ាងនេះថា ក៏ឥឡូវនេះ ពួកបរិព្វាជក​មានលទ្ធិ​ដទៃ តែងប្រជុំគ្នានិយាយធម៌​ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខ មនុស្សទាំងឡាយ តែងចូល​ទៅរក​បរិព្វាជក​ទាំងនោះ ដើម្បីស្តាប់ធម៌ ពួកមនុស្សទាំងនោះ ក៏កើតសេចក្តីស្រឡាញ់ កើតសេចក្តីជ្រះថ្លា ក្នុងពួកបរិព្វាជកមានលទ្ធិដទៃ ពួកបរិព្វាជក​មានលទ្ធិដទៃ ក៏បាន​បក្ខពួកឡើង បើដូច្នោះ គួរតែ​លោកម្ចាស់​ទាំងឡាយ​ប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខដែរ សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ខ្ញុំព្រះអង្គ​សូមទ្រង់​អនុញ្ញាត បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន លោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ត្រូវតែប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ ទី​៨​នៃ​បក្ខ។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគញុំាងព្រះបាទពិម្ពិសារ​សេនិយៈ ជាឥស្សរៈក្នុងដែនមគធៈ​ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យប្រតិបត្តិល្អ ឲ្យអាចហ៊ាន ឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថា។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទពិម្ពិសារ​សេនិយៈ ជាឥស្សរៈក្នុងដែនមគធៈ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យប្រតិបត្តិល្អ ឲ្យអាច​ហ៊ាន ឲ្យរីករាយ​ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ (យាងវិលខាងស្តាំ) ហើយចៀសចេញទៅ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ​ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យប្រជុំ​គ្នាក្នុង​ថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខ។

៦៩. បាតិមោក្ខុទ្ទេសានុជាននា

vin.mv.02.02 | book_006

(៦៩.)

[១៤៨] សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយដឹងថាព្រះដ៏មានព្រះភាគ​អនុញ្ញាត​ឲ្យប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃ​ទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះក៏ប្រជុំគ្នាក្នុងថ្ងៃ​ទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខ ហើយអង្គុយ​នៅ​តែស្ងៀម។ មនុស្សទាំងឡាយក៏ចូលទៅរក​ភិក្ខុទាំងនោះដើម្បីស្តាប់ធម៌។ មនុស្សទាំងឡាយនោះក៏​ពោលទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ថា សមណៈ​ទាំងឡាយ ជាសក្យបុត្រ មិនសមបើនឹងមកប្រជុំគ្នា​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទី១៤ ទី១៥ និងទី៨នៃបក្ខ ហើយអង្គុយ​នៅតែស្ងៀម ដូចជាជ្រូកធាត់ (ដូច្នេះ) សោះ គួរតែ​លោកទាំងឡាយ​ប្រជុំគ្នា ហើយនិយាយធម៌។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានឮពាក្យ​មនុស្សទាំងឡាយនោះពោល​ទោស តិះដៀល បន្តុះបង្អាប់ហើយ។ ទើបភិក្ខុទាំងឡាយ​នោះក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មាន​ព្រះ​ភាគ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើធម្មីកថា ហើយត្រាស់ហៅ​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត​អនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុប្រជុំគ្នា និយាយធម៌ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី​៨នៃបក្ខ។

[១៤៩] លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់​សម្ងំក្នុងទីស្ងាត់​កើតព្រះទ័យ​ត្រិះរិះ​ឡើង​យ៉ាងនេះ​ថា បើដូច្នោះមានតែតថាគត​អនុញ្ញាត​សិក្ខាបទទាំងឡាយនោះដែល​តថាគត​បញ្ញត្ត​ហើយដល់​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ ឲ្យជា​បាតិមោក្ខុទ្ទេស​ដល់ពួក​ភិក្ខុទាំងនោះ បាតិមោក្ខុទ្ទេស​នោះនឹងបានជា​ឧបោសថកម្ម​របស់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ។ ព្រោះនិទាននេះ ដំណើរនេះ ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគចេញចាក​ទីសម្ងំ​ក្នុង​ពេល​ថ្ងៃរសៀល ទ្រង់ធ្វើ​ធម្មីកថា​ហើយ ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃនេះ​ តថាគតសម្ងំ​នៅក្នុងទីស្ងាត់ កើតចិត្ត​ត្រិះរិះ​ឡើងយ៉ាងនេះថា បើដូច្នោះ មានតែតថាគត​អនុញ្ញាត​សិក្ខាបទ​ទាំងឡាយនោះ ដែលតថាគត​បញ្ញត្ត​ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ឲ្យជាបាតិមោក្ខុទ្ទេស​ដល់ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​នោះ បាតិមោក្ខុទ្ទេស​នោះនឹងជា​ឧបោសថកម្ម​របស់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រូវភិក្ខុសំដែង​យ៉ាងនេះ។ គឺភិក្ខុ​ដែល​ឆ្លាស ប្រតិពល​ ត្រូវផ្តៀង​សង្ឃថា បពិត្រព្រះសង្ឃ​ដ៏ចំរើន សូមសង្ឃ​ស្តាប់ខ្ញុំ បើកម្មមាន​កាលគួរ​ដល់​សង្ឃហើយ សង្ឃគួរធ្វើ​ឧបោសថ គួរសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ។ បុព្វកិច្ច​121) របស់សង្ឃដូចម្តេច។ បពិត្រ​លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ ចូរលោកទាំង​ឡាយ​​ប្រាប់​សេចក្តី​បរិសុទ្ធិ។ ខ្ញុំនឹងសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ។ យើងទាំងឡាយ​ដែលមាន​នៅ​ទាំងអស់គ្នា ចូរ​ប្រុង​ស្តាប់យកចិត្តទុកដាក់នូវ​បាលីនោះ។ លោកអង្គណាមានអាបត្តិ ត្រូវលោក​អង្គនោះ​ប្រាប់ កាលបើ​មិន​មានអាបត្តិទេ ត្រូវនៅឲ្យស្ងៀម។ ខ្ញុំនឹងសំគាល់លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយ​ថា ជាបុគ្គលបរិសុទ្ធ ដោយ​ភាវៈស្ងៀម។ ដូចជាបុគ្គលដែល​ត្រូវគេសួរបញ្ហាចំពោះ​រូបម្នាក់ៗតែង​ដោះស្រាយ យ៉ាងណាមិញ ពាក្យ​ដែល​ខ្ញុំ​ប្រកាសឲ្យដឹងអស់វារៈ​ជាគំរប់​បីដងយ៉ាងនេះ ក្នុងបរិសទ្យ​មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏​ដូច្នោះ​ដែរ។ ភិក្ខុណាមួយ កាលដែលខ្ញុំប្រកាស​ឲ្យដឹងអស់​វារៈ​ជាគំរប់បីដង ទើប​រលឹកឃើញ តែមិន​ប្រាប់​អាបត្តិ​​ដែលមាន ភិក្ខុនោះ ត្រូវសម្បជានមុសាវាទ។ បពិត្រលោក​ដ៏មាន​អាយុទាំងឡាយ ក៏ឯ​សម្បជានមុសាវាទ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ត្រាស់ថាជាធម៌​ធ្វើសេចក្តី​អន្តរាយ​មួយដែរ ហេតុនោះ ភិក្ខុដែលត្រូវអាបត្តិហើយ រលឹកឃើញ ប្រាថ្នាសេចក្តីបរិសុទ្ធ ត្រូវប្រាប់អាបត្តិដែលមាន។ ព្រោះថា អាបត្តិដែល​ភិក្ខុប្រាប់ហើយ ជាការស្រួល។

[១៥០] ត្រង់ពាក្យថា បាតិមោក្ខ សេចក្តីថា ធម្មជាតនេះជាដើម ធម្មជាតនេះ​ជាប្រធាន ធម្មជាត​នៃជាមុនដម្បូងនៃកុសល​ធម៌ទាំងឡាយ ហេតុនោះតថាគត​ហៅថាបាតិមោក្ខ។ ពាក្យថា លោកដ៏មាន​អាយុ ឯពាក្យថា លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាពាក្យនិយាយដោយសេចក្តី​ស្រឡាញ់ នេះជាពាក្យ​និយាយ​ដោយសេចក្តី​គោរព នេះជាឈ្មោះ​នៃបុគ្គល​ប្រកបដោយសេចក្តី​គោរព​ និង​ជាទីកោតក្រែង។ ពាក្យថា ខ្ញុំ​នឹងសំដែង គឺខ្ញុំនឹងប្រាប់​ នឹងបង្ហាញ នឹងឲ្យដឹងច្បាស់ នឹងផ្គូរផ្គង (ផ្តើម) នឹងបើក នឹងចែក នឹងធ្វើ​ឲ្យរាក់ នឹងប្រកាស​ឬផ្តៀង។ ពាក្យថា បាលីនោះ តថាគត​សំដៅយកបាតិមោក្ខ។ ពាក្យថា យើងទាំងឡាយ ដែល​មាននៅទាំងអស់គ្នា គឺភិក្ខុជាថេរៈក្តី ភិក្ខុខ្ចីវស្សាក្តី ភិក្ខុជាកណ្តាលក្តី ទាំងអម្បាលម៉ាន​ក្នុងបរិសទ្យ​នោះ តថាគត​ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ​នុ៎ះ​ថា យើងទាំងឡាយដែលមាននៅ​ទាំងអស់គ្នា។ ពាក្យថា ចូរប្រុង​ស្តាប់ គឺយើងចូរ​ធ្វើឲ្យជាប្រយោជន៍ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត ផ្ចិតផ្ចង់​នូវបាតិមោក្ខ​ទាំងអស់​ដោយចិត្ត។ ពាក្យថា យកចិត្តទុកដាក់ គឺយើងចូរមានចិត្ត​មានអារម្មណ៍​តែមួយ មានចិត្តមិនរវើរវាយ មានចិត្តមិនរាយមាយ ហើយពិចារណា (បាតិមោក្ខនោះ)។ ពាក្យថា លោកអង្គណាមានអាបត្តិ គឺភិក្ខុជាថេរៈ ឬភិក្ខុខ្ចី ឬភិក្ខុ​ជាកណ្តាល បណ្តាអាបត្តិទាំង៥កង ត្រូវអាបត្តិណាមួយក្តី បណ្តាអាបត្តិ​ទាំង៧កង ត្រូវអាបត្តិ​ណាមួយ​ក្តី។ ពាក្យថា ត្រូវលោកអង្គនោះប្រាប់ គឺភិក្ខុនោះត្រូវ​សំដែង ភិក្ខុនោះត្រូវបើក ភិក្ខុនោះត្រូវ​ធ្វើឲ្យរាក់​ឡើង ភិក្ខុនោះត្រូវ​ប្រកាស​ក្នុងកណ្តាល​សង្ឃក្តី កណ្តាលគណៈក្តី ចំពោះបុគ្គលមួយក្តី។ ដែលឈ្មោះថា មិនមានអាបត្តិ គឺភិក្ខុមិនបាន​ត្រូវអាបត្តិ​ណាក្តី ត្រូវអាបត្តិ​ណាហើយ ចេញចាកអាបត្តិក្តី។ ពាក្យថា ត្រូវ​នៅស្ងៀម គឺត្រូវ​អត់ មិនត្រូវនិយាយ។ ពាក្យថា ខ្ញុំនឹងសំគាល់​លោកដ៏មានអាយុ​ទាំងឡាយថា ជាបុគ្គល​បរិសុទ្ធ គឺខ្ញុំនឹងដឹង នឹងចាំទុក។ ពាក្យថា ដូចជាបុគ្គលដែលត្រូវគេសួរបញ្ហា​ចំពោះរូបម្នាក់ៗ តែងដោះ​ស្រាយ​យ៉ាងណាមិញ សេចក្តីថា បុគ្គលម្នាក់​ដែលបុគ្គលម្នាក់ទៀត​សួរហើយ ត្រូវតែដោះស្រាយ​ មានឧបមាយ៉ាងណា ភិក្ខុសួរខ្ញុំ​ចំពោះអាបត្តិ ដែលភិក្ខុគួរដឹង​ក្នុងបរិសទ្យនោះយ៉ាងនោះ ក៏មាន​ឧបមេយ្យ​យ៉ាងនោះដែរ។ ដែលហៅថា បរិសទ្យ​មានសភាពយ៉ាងនេះ គឺតថាគត​សំដៅយក​ភិក្ខុ​បរិសទ្យ។ ពាក្យថា ពាក្យដែលខ្ញុំ​ប្រកាសឲ្យដឹង​អស់វារៈ​ជាគំរប់បីដង គឺពាក្យដែលខ្ញុំ​ប្រកាស​ឲ្យដឹង​អស់​វារៈ​ម្តងផង ពាក្យដែលខ្ញុំ​ប្រកាស​ឲ្យដឹង​អស់​វារៈ​ជាគំរប់ពីរដងផង ពាក្យដែលខ្ញុំ​ប្រកាស​ឲ្យដឹង​អស់​វារៈ​ជាគំរប់បីដងផង។ ពាក្យថា រលឹកឃើញ គឺដឹងបាន ចាំបាន។ ដែលឈ្មោះថា អាបត្តិដែលមាន គឺ​ភិក្ខុ​ត្រូវអាបត្តិ​ណាក្តី ត្រូវហើយមិនចេញចាកអាបត្តិក្តី។ ពាក្យថា មិនប្រាប់ គឺមិនសំដែង មិនបើក មិនធ្វើ​ឲ្យងាយ មិនប្រកាស​ក្នុងកណ្តាលសង្ឃក្តី កណ្តាលគណៈក្តី ចំពោះបុគ្គលមួយក្តី។ ពាក្យថា ភិក្ខុ​នោះត្រូវ​សម្បជានមុសាវាទ គឺសម្បជានមុសាវាទ ជាអាបត្តិអ្វី។ សម្បជានមុសាវាទ ជាអាបត្តិទុក្កដ។ ពាក្យថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ត្រាស់ថា ជាធម៌ធ្វើសេចក្តីអន្តរាយ គឺធម៌​នោះធ្វើនូវ​សេចក្តីអន្តរាយដល់អ្វី។ ធម៌នោះ​ធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ការបាន​បឋមជ្ឈាន ធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ការបានទុតិយជ្ឈាន ធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ការបានតតិយជ្ឈាន ធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ការបានចតុត្ថជ្ឈាន ធ្វើ​នូវសេចក្តី​អន្តរាយ​ដល់ការបាន​នូវកុសលធម៌ទាំងឡាយ គឺឈាន វិមោក្ខ សមាធិ សមាបត្តិ នេក្ខម្មៈ ការរលាស់​ចេញចាក​ភព សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់។ ពាក្យថា ហេតុនោះ គឺព្រោះ​ដំណើរនោះ។ ពាក្យថា រលឹកឃើញ គឺដឹងបាន ចាំបាន។ ពាក្យថា ប្រាថ្នាសេចក្តីបរិសុទ្ធ គឺប្រាថ្នា​ចេញចាកអាបត្តិ ប្រាថ្នាដើម្បីស្អាត។ ដែលឈ្មោះថា អាបត្តិដែលមាន គឺភិក្ខុត្រូវអាបត្តិណាក្តី ត្រូវហើយមិនចេញចាកអាបត្តិក្តី។ ពាក្យថា ត្រូវប្រាប់ គឺភិក្ខុ​ត្រូវប្រាប់​អាបត្តិ​ក្នុងកណ្តាល​សង្ឃក្តី កណ្តាលគណៈក្តី ចំពោះបុគ្គលម្នាក់ក្តី។ ពាក្យថា ព្រោះអាបត្តិ​ដែល​ភិក្ខុប្រាប់ហើយជាការស្រួល គឺជាការស្រួល​ដើម្បីអ្វី។ ជាការស្រួលដើម្បីបាន​បឋមជ្ឈាន ជាការស្រួលដើម្បីបានទុតិយជ្ឈាន ជាការស្រួលដើម្បីបានតតិយជ្ឈាន ជាការស្រួលដើម្បី​បាន​​ចតុត្ថជ្ឈាន ជាការស្រួលដើម្បីបានកុសលធម៌​ទាំងឡាយ គឺឈាន វិមោក្ខ សមាធិ សមាបត្តិ នេក្ខម្មៈ ការរលាស់ចេញចាកភព សេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់។

[១៥១] ក៏សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយដឹងថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យសំដែង​នូវ​បាតិមោក្ខ​ហើយ ក៏សំដែងនូវ​បាតិមោក្ខ​រាល់ថ្ងៃ។ ភិក្ខុទាំងឡាយខ្លះក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏​មាន​ព្រះភាគ។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ​រាល់ថ្ងៃ​ទេ ភិក្ខុ​ណា​សំដែង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ​តែ​ក្នុង​ថ្ងៃ​​ឧបោសថ។ ក៏សម័យ​នោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយដឹងថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាត​ឲ្យសំដែង​នូវ​បាតិមោក្ខ​ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ក៏សំដែង​នូវបាតិមោក្ខ​ក្នុង១បក្ខ​៣ដង គឺ ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ទី១៥ និងទី៨​នៃបក្ខ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសំដែងនូវបាតិមោក្ខ​ក្នុង១បក្ខ ​៣ដងទេ ភិក្ខុណាសំដែង ត្រូវអាបត្តិ​ទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំង​ឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​ឲ្យភិក្ខុសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ ១បក្ខម្តង (កន្លះខែម្តង) គឺក្នុងថ្ងៃ​១៤ក្តី ទី១៥ក្តី។

[១៥២] ​ក៏សម័យនោះឯង ពួកឆព្វគ្គិយភិក្ខុសំដែង​នូវ​បាតិមោក្ខ ដោយសមគួរ​ដល់បរិសទ្យ គឺចំពោះ​បរិសទ្យ​របស់ខ្លួនៗ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូល​ដំណើរនុ៎ះ​ចំពោះ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គ​មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនត្រូវសំដែង​នូវបាតិមោក្ខ​ ដោយសមគួរ​ដល់បរិសទ្យ គឺចំពោះ​បរិសទ្យ​របស់ខ្លួនៗទេ ភិក្ខុណាសំដែង ត្រូវអាបត្តិទុក្កដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាត​​នូវ​ឧបោសថកម្ម ដល់ពួក​ភិក្ខុដែលព្រមព្រៀងគ្នា។ ទើបភិក្ខុទាំងឡាយ​មានសេចក្តី​ត្រិះរិះយ៉ាងនេះ​ថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់បញ្ញត្តឧបោសថកម្ម ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ​ដែលព្រមព្រៀងគ្នា សេចក្តីព្រមព្រៀង​មានកំណត់​ត្រឹមណាហ្ន៎ មានកំណត់ត្រឹម​អាវាសមួយ ឬផែនដីទាំងអស់។ ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ​ក្រាបទូល​ដំណើរ​នុ៎ះ​ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គទ្រង់មានបន្ទូលថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាវាស​មួយ​មាន​កំណត់ត្រឹមណា តថាគតអនុញ្ញាតសេចក្តីព្រមព្រៀង​គ្នាមានកំណត់ត្រឹមនុ៎ះ​ឯង។​

៧០. មហាកប្បិនវត្ថុ

vin.mv.02.03 | book_006

(៧០.)

[១៥៣] ក៏សម័យនោះឯង ព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុ នៅក្នុងមទ្ទកុច្ឆិមិគទាយវន ក្បែរ​ក្រុងរាជគ្រឹះ។ លំដាប់នោះឯង ព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុសម្ងំ​នៅក្នុងទីស្ងាត់​ ក៏កើតសេចក្តី​ត្រិះរិះ​ឡើងក្នុង​ចិត្តយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញគួរ​ទៅកាន់ឧបោសថឬ ៗមិនគួរទៅទេ អាត្មាអញ​គួរទៅធ្វើ​សង្ឃកម្មឬ ៗមិនគួរទៅទេ ព្រោះថា អាត្មាអញ​បរិសុទ្ធ​ដោយសេចក្តីបរិសុទ្ធ​យ៉ាងបំផុតហើយ។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប​ការត្រិះរិះ​ក្នុងចិត្ត​របស់ព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុ ដោយព្រះហឫទ័យ​ ហើយទ្រង់​បាត់អំពី​ភ្នំគិជ្ឈកូដ មកប្រាកដ​ក្នុងទីចំពោះមុខ​ព្រះមហាកប្បិន​ដ៏មានអាយុ ក្នុងមទ្ទកុច្ឆិមិគទាយវន (រហ័ស) ឧបមា​ដូចជាបុរស​មានកំឡាំង​លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃ​ដែលលាចេញយ៉ាងនោះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់លើអាសនៈ​ដែលគេ​តែងតាំងហើយ។ ព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុ ក៏ថ្វាយបង្គំ​ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់​ក្នុងទីគួរមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលនេះនឹងព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុ ដែលគង់​នៅក្នុងទីគួរ​មួយថា នែកប្បិន អ្នកឯងសម្ងំ​នៅក្នុងទីស្ងាត់ ហើយកើតការត្រិះរិះ​ក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា អាត្មាអញ​គួរទៅ​កាន់ឧបោសថឬ ៗមិនគួរទៅទេ គួរទៅធ្វើសង្ឃកម្មឬ ៗមិនគួរទៅទេ ព្រោះថាអាត្មាអញ​បរិសុទ្ធ​ដោយសេចក្តី​បរិសុទ្ធ​យ៉ាងបំផុតហើយ ដូច្នេះ មែនឬ។ ព្រះមហាកប្បិនក្រាបទូល​ថា បពិត្រ​ព្រះអង្គ​ដ៏ចំរើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ត្រាស់ថា អ្នកជាពួកព្រាហ្មណ៍ បើនឹងមិនធ្វើសក្ការៈ មិនគោរព មិនរាប់អាន មិនបូជា​ឧបោសថទេ តើបាននរណា​នឹងធ្វើសក្ការៈ នឹងគោរព នឹងរាប់អាន នឹងបូជា​ឧបោសថវិញ នែព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកទៅកាន់ឧបោសថ កុំខានទៅឡើយ ចូរអ្នកទៅ (ធ្វើ)​សង្ឃកម្ម កុំខានទៅឡើយ។ ព្រះមហាកប្បិនដ៏មានអាយុ​ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស យ៉ាង​ហ្នឹងហើយ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្